Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar,
hatta jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur.
Onu o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki, fitiline
bir kibrit çaktığımızda onun nasıl yandığını, yandıkça katı kısmının nereye
gittiğini düşünmeyiz bile.

Tarihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. İnsanda
romantik duygular uyandırdığı gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vardır. Ayin
ve adakların vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlarından biridir.
Mısır’da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar bulunmuştur
ama en yaygın kullanışı ortaçağda Avrupa’da olmuştur. Tarihi bu kadar eski olup
da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın olarak kullanılan başka
hiçbir şey yoktur.

Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit değildir.
Mumun yapısında iki ana eleman vardır. Birincisi yakıt görevini gören, bir çeşit
balmumu, ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim, yani fitil. Fitilin
emici özelliği çok önemlidir. Çünkü mumun yanma sırrı burada gizlidir. Bu
özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar da aynı prensiple
çalışırlar.

Elinize herhangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda suyun
sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı çıktığını renginin
koyulaşmasından anlayabilirsiniz. İşte fitil de mumun üst kısmında alevden
dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır ve bu bölgede yanmanın devamını
sağlar, yani burada asıl yanan ve ışığı veren fitil değil balmumunun kendisidir.

Parafin balmumları ham petrolden yapılır, yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir
yanıcıdırlar. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca, mumun en üst tabakasının da
erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya başlamasına sebep olursunuz.
Fitil, bu erimiş balmumunu yukarı aleve doğru taşır, balmumu alevin sıcaklığında
buharlaşır ve tutuşur. Yanan şey aslında mumun katı kısmı olduğundan mum tümüyle
yanıp bittiğinde geriye pek bir şey kalmaz.

Mum yapmada en çok arı balmumu, benzin üretiminde petrolden çıkan bir yan ürün
olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan ’stearin’ kullanılır.
Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların karışımı ile elde ediliyor. Mumlar
çekme yöntemi ile, dökülerek veya pres edilerek yapılıyor. Her şey
tamamlandıktan sonra boya banyolarına sokulurlar ve en sonunda da parlaklık
kazandırmak için soğuk suya daldırılırlar.

daha fazlası www.forumover.com