NL

Hallo daar,

Mijn naam is Joseph en ik ben Atheïst. Maar eerlijk gezegd, was dit niet altijd het geval.

Voor het grootste deel van mijn leven was ik een Volle Evangelie Christen.

Ik werd opgevoed met zeer sterke christelijke waarden en diende God vol overgave.

Maar op mijn 26ste accepteerde ik kennis, wetenschap en verlichting. Ik realiseerde me dat ik niet meer in God geloofde.

Ik bekeerde tot Atheïsme en vond een nieuw pad in het leven.

Ik kon niet gelukkiger zijn en heb het gevoel dat mijn verstand nu echt bevrijd is.

Ik heb besloten om te delen wat mij ervan overtuigd heeft om een wedergeboren-atheïst te worden. En welke stappen ik  nam om de overgang van Christen tot Atheïst maken.

Deze site is specifiek niet tegen het Christendom en andere geloven.

Deze site is tegen niemand.

Maar deze site is gewijd aan het helpen van mensen om te weten over hun keuzen.

En als ze daarvoor kiezen, hoe een leven zonder God te omarmen en de overgang te maken tot Atheisme.

Deze site gaat om keuze.

Als u dit leest en je voelt dat je vastzit in een geloof dat niet goed aanvoelt.

Als je alleen vasthoud aan dat geloof, omdat je voelt dat je geen keuze hebt.

Dan is deze site voor jou.

Ik zal uitgebreid uitleggen waar en hoe je kan komen aan betrouwbare informatie om een goede keuze te maken.

Ik zal ook met je delen hoe een actieplan op te zetten om de overgang te maken.

Omdat mensen vaak vast houden aan een geloof dat niet van hun is, simpelweg omdat ze voelen dat ze respect, betrouwbaarheid en liefdevolle steun van hun (Christelijke) gemeenschappen zullen verliezen  als ze loslaten.

Ik zal je wijzen hoe je pijn en moeite kan voorkomen, je spiritualiteit en een gevoel van fellowship kan behouden en nog steeds de overgang maken tot Atheïsme.

Zodat je gemakkelijk kan zeggen, zoals ik ooit deed:

Ik Kies Atheïsme

Ik ben geboren en getogen in mooi Suriname – Zuid-Amerika (de enige Nederlands sprekende vaste land in Noord-en Zuid-Amerika) en ik ben meertalig.

Het grootste deel van het internet is in het Engels, dus ik zal mijn primair schrijven in het Engels doen, maar ik heb deze site ook opgezet voor mijn collega Surinaamse broeders om te lezen en daarom is dit ook geschreven in het Nederlands.

De benamingen EN en NL worden gebruikt om de verschillende talen te onderscheiden.

Neem gerust contact op met mij om een gesprek op gang te krijgen.

I.Choose.Atheism {at} gmail.com

C’est au http://dieu-atheisme.over-blog.com/. L’auteur a répondu point par point à l’article Raisons pour perdre la foi, tiré de notre encyclopédie athée.

On apprécie le ton sincère de la réponse, mais il semble que l’auteur n’a pas saisi qu’il s’agit de raisons évoquées par des gens qui ont déjà abandonné la foi. S’imaginer que personne ne pourrait perdre la foi pour une telle raison, c’est rater complètement la cible. Aussi bien critiquer un article sur les principales causes de divorce en affirmant que personne ne pourrait divorcer pour un tel motif.

On remarque aussi les tentatives répétées de renverser l’argument contre l’athéisme, qui versent plus dans la Loi de Blake que dans l’argumentation. Répondre 15 fois que celui qui l’dit c’est celui qui l’est, ce n’est pas argumenter. Les réponses sont encore plus à côté de la plaque si on tient compte du fait qu’on peut bien abandonner la foi sans devenir athée. L’auteur nous sert (et ressert) donc un faux dilemme.

Ceci dit, il n’y a pas de permaliens surle blog Dieu-Athéisme, il vous faudra donc faire descendre la page du site si vous souhaitez retrouver cette entrée. On vous refile la totale ici même, pour simplifier le processus:

“A million New Yorkers are good without God. Are you?”

C’est ce que peuvent lire les new yorkais dans leur métro. Après l’Islam, c’est au tour de l’athéisme de faire campagne.

De manière simpliste (c’est que je suis un peu blonde), la pub, c’est donner envie à un maximum de chalands d’acheter des produits ou services. Et peu importe si parmi la population impactée il y en a qui ne se trouvent pas dans la cible (exemple : les hommes et les protections périodiques, pas top, mais parlant…). Faut pas exagérer, on n’est pas sur Facebook.

D’un point de vue purement pragmatique, la pub est plutôt utile là où pérennité et profit vont de pair. Certes, une religion en tant que croyance n’a besoin que de l’esprit, lui seul suffisant à alimenter la foi. Mais en tant qu’entité qui nécessite une “logistique”, il faut indéniablement des moyens financiers. Et on sait tous que ce n’est pas ce qu’on donne pour la quête au mariage de la cousine qui va renflouer les caisses.

Alors disons qu’il est possible de concevoir, sans forcément cautionner, le placardage d’affiches vantant les valeurs d’un courant religieux ou d’un mode de pensée. Mais cela comporte des risques, comme celui de finir par observer des comparaisons belliqueuses du type Coca-Cola Vs Pepsi… Ne feraient-ils pas mieux, à New York ou ailleurs, de laisser les croyances de chacun dans le domaine du privé? Cette démarche est peut-être tout ce qu’il y a de plus honnête. Ou pas.

*********

Au Canada aussi ils y ont eu droit : “There’s probably no god. Now stop worrying and enjoy your life.” Malgré toutes ces tentations publicitaires, j’hésite encore à devenir scientologue. Dommage, pas les moyens…

Geen idee of dit een ‘canonieke’ Chesterton-quote is, maar ik vond ‘em wel grappig:

‘Agnostic’ is the Greek word for the Latin word for ‘ignorant’.

Hoe dan ook, een interessante (gedramatiseerde) discussie, ook in het licht van mijn vertaling op dit blog van De eeuwige mens. Overigens, het stukje dat over evolutie versus schepping gaat vind ik niet erg sterk; het eenzijdige ‘design’-argument doet niet echt recht aan de veel fijnzinnigere opvattingen van Chesterton op dat vlak. Maar goed.

Wie fijnzinnigheid in precies die discussie zoekt, kan ik nog wel een ander debat aanraden — niet in New York anno 1931, maar in Nijmegen anno 2009: op 16 december vindt daar het symposium God en Darwin plaats, met onder meer Palmyre Oomen en Taede Smedes. Op het weblog van die laatste vind je alle info.

Je kon er op zitten wachten: het boekje God is gek. De dictatuur van het atheïsme van Kluun zou reacties opwekken. Gisteren werd in de NRC de aanval ingezet door de zelfverklaarde verdedigster van de atheïstische waarden Elsbeth Etty. Bijna gesmoord door het oorverdovende geluid van allerlei religieuze geluiden probeert zij haar mening te verkondigen.  Want de seculiere samenleving ligt onder schot zo zegt zij.

Het idee van Kluun was om een boekje te schrijven over de manier waarop zijns inziens de ‘opiniërende, gezaghebbende media’ het christelijk geluid wegzet als achterhaald. Hij vindt dat een, gezien de cijfers, klein deel atheïsten een luid lawaai laat horen tegenover de meerderheid van de Nederlanders die ergens in gelooft.

*
Free Atheism Newsletter!Sign Up

By Austin Cline, About.com Guide to Atheism since 1998

Praying for Atheists: Forgiving Those Who Pray for Us Atheists
Tuesday November 3, 2009
Almost every atheist has had the experience of Christians proclaiming that they would pray for them, and almost every atheist in this situation has faced the conundrum of not knowing exactly how to respond. On the one hand, many such statements of Christians are sincere expressions of well-wishes and kindness (though there are plenty which are just passive-aggressive attacks). On the other hand, atheists recognize that prayers do no good, that the time could be much better spent in other ways, and so being prayed for is worthless at best. So what should atheists do? Should atheists say anything at all?

Perhaps we should just forgive them? Even that’s pretty difficult, when you stop to think about it.

I am not joking when I say that I have had to forgive my friends who said that they were praying for me. I have resisted the temptation to respond, ”Thanks, I appreciate it, but did you also sacrifice a goat?” I feel about this the same way I would feel if one of them said, ”I just paid a voodoo doctor to cast a spell for your health.” What a gullible waste of money that could have been spent on more important projects! Don’t expect me to be grateful, or even indifferent. I do appreciate the affection and generosity of spirit that motivated you but wish you had found a more reasonable way of expressing it.

Source: “Thank Goodness!,” by Daniel C. Dennett in Philosophers Without Gods

Granted, this sounds unnecessarily harsh because praying, however ineffective, surely doesn’t do anyone any harm. Why not let people have their superstitions?

For one thing, if they really wanted to do something useful, they could devote their prayer time and energy to some pressing project that they can do something about.

For another, we now have quite solid grounds (e.g., the recently released Benson study at Harvard) for believing that intercessory prayer simply doesn’t work. Anybody whose practice shrugs off that research is subtly undermining respect for the very goodness I am thanking. If you insist on keeping the myth of the effectiveness of prayer alive, you owe the rest of us a justification in the face of the evidence. Pending such a justification, I will excuse you for indulging in your tradition; I know how comforting tradition can be.

But I want you to recognize that what you are doing is morally problematic at best. If you would even consider filing a malpractice suit against a doctor who made a mistake in treating you, or suing a pharmaceutical company that didn’t conduct all the proper control tests before selling you a drug that harmed you, you must acknowledge your tacit appreciation of the high standards of rational inquiry to which the medical world holds itself, and yet you continue to indulge in a practice for which there is no known rational justification at all and take yourself to be actually making a contribution. (Try to imagine your outrage if Pfizer responded to your suit by blithely replying, ”But we prayed good and hard for the success of the drug! What more do you want?”)

Prayer is worthless and ignoring or denying all the research which demonstrates that prayer is worthless is to ignore or deny exactly those methods, procedures, and standards that actually do some good. This, in turn, means ignoring or denying the science which saves lives, which improves lives, and which we all rely upon so much. That is arguably not just an attack on some important principles, but is also arguably a potential threat to something which works — and thus a threat to lives in the future.

The only sense in which prayer may not be worthless, and that’s when it’s treated as a comfort to the person praying — rather like silent meditation. If that were the only reason and purpose for prayer, then that would be fine, but prayer is consistently presented as more — it’s presented as something like an aid to the sick which is exactly what we know it doesn’t do.

Que penser des arguments selon lesquels il existerait un dieu au-dessus de la logique? Ce type d’argument est souvent employé afin d’éviter un débat rationnel. En effet, si dieu outrepasse la logique alors il faudrait exclure tout recours à la logique lorsqu’il est question de ce dieu. Nous présentons ici une brève réponse à l’argument selon lequel dieu surpasse et précède la logique.

Notez qu’il ne s’agit pas d’une preuve de la non-existence de Dieu, mais du moins une puissante critique de la notion de dieu en tant que créateur de toutes choses. Le dieu des adeptes de la process theology*, ainsi que celui de Leibniz, qui est assujetti à la logique, sont sains et saufs… pour l’instant.

Voyons voir: “dieu est au-dessus de la logique”. On a ici un dieu qui serait à l’origine de toutes choses, mais là, vraiment tout. Même les constantes de l’univers, même la logique. Si un tel dieu existait il lui serait possible de faire en sorte que les fondements de la logique, comme le principe de non-contradiction, changent du jour au lendemain. Ce dieu aurait pu créer un autre ensemble de règles, complètement différent de celui que les logiciens et mathématiciens observent, et en contradiction avec celui-ci.

C’est, vous l’aurez compris, complètement absurde. Cela voudrait dire que la logique est totalement contingente, qu’elle a été “choisie” par un dieu – lequel s’est basé pour ce faire si on-ne-sait-quoi, puisqu’il ne disposait pas lui-même de principes logiques.

On en conclut qu’un dieu précédent la logique est simplement impossible, et que l’argument du “dieu au-dessus de la logique” résulte plutôt d’une tentative absurde de bâtir un argument anti-rationnel tout en faisant appel aux outils de la rationalité.

Pour en savoir plus: Michel Martin. (1996). The Transcendental Argument for the Nonexistence of God.

*Voir par exemple Sanders (2007), The God Who Risks. Cliquez pour un extrait juteux.

Vanmorgen viel met een plof het Filosofie Magazine op de deurmat. In het kader van de Maand van de Spiritualiteit die in november van start gaat, wordt het woord gegeven aan Kluun, de schrijver van het essay met als titel God is gek, in het kader van deze maand.  Naar aanleiding van het aforisme van Friedrich Nietzsche – dat tevens fungeert als titel van deze column – reflecteert hij over de positie van christenen in de huidige samenleving. Nietzsche wordt vaak gezien als ‘vader’ van de God-is-doodtheologie. Ik vind dit echter te kort door de bocht; alsof God zijn tijd heeft gehad en zomaar weggegleden is in de vergetelheid. Nietzsche probeert te verduidelijken dat het de mens is die God heeft gedood. Dit komt tot uitdrukking in het volgende citaat uit Nietzsches De vrolijke wetenschap.

Hebben jullie nog niet van die dolle mens gehoord, die op klaarlichte dag een lantaarn aanstak, de markt op liep en onophoudelijk riep: ‘Ik zoek God! Ik zoek God!’ Doordat er vele mensen samen stonden die niet in God geloofden, wekte dit groot gelach. ‘Is hij soms verloren gelopen gegaan?’ zei de ene. ‘Is hij verdwaald als een kind?’ vroeg de andere. ‘Of heeft hij zich verstopt? Is hij bang voor ons? Misschien is hij wel geëmigreerd?’ Zo schreeuwden ze door elkaar en vermaakten zich. De dolle man sprong midden tussen hen in en doorboorde hen met zijn blikken. ‘Waar God heen is?’ riep hij, ‘Ik zal het jullie eens zeggen! Wij hebben God vermoord, jullie en ik! Wij zijn allemaal zijn moordenaars!‘ [...] Dwalen we niet als door een oneindig niets? Gaapt de holle ruimte ons niet aan? Is het niet kouder geworden? Komt de nacht niet voortdurend sneller en sneller? Moeten er ’s morgens geen lantaarns aangestoken worden? Horen we nog niets van het lawaai van de doodgravers, die God begraven? Ruiken we het goddelijk ontbindingsproces nog niet? Goden ontbinden ook! God is dood! God blijft dood! En wij hebben hem gedood!

‘Het is de godsdienst die God verstikt’ ‘Wij hebben God vermoord’; het zijn twee uitspraken die mijns inziens wel dezelfde kant uitwijzen. Om het kort te zeggen: vanaf de Verlichting hebben we als mensen geprobeerd de hele wereld te verklaren en dat waar geen verklaring voor was, wordt vaak als ‘niet bestaand’ van de hand gewezen. Ook God valt voor een aantal mensen in die tweede groep: niet bewijsbaar, dus niet waar. Hoewel een groot aantal Nederlanders gelooft – in een persoonlijke christelijke God of in iets anders – wordt ons door een aantal opiniemakers, de ‘Pauw & Wittemannen’ van deze wereld, voorgehouden dat ‘geloven’ je reinste kolder is en dat dat de algemene opvatting is. Dat geldt zeker voor wat men noemt orthodoxe christenen, deze worden vaak voor ouderwets en dom versleten. Dat zei radiopresentator Govert van Brakel laatst ook in een interview in het Nederlands Dagblad over de uitingen van de NOS over christenen. ‘Het toontje om orthodoxe christenen weg te zetten als belachelijk, is te makkelijk’ zei Van Brakel.

Hier raken we ook meteen aan het tweede citaat ‘de godsdienst heeft God verstikt’.  Dat heeft niet alleen te maken met de rol van de kerk in de geschiedenis, maar ik merk ik mijn omgeving ook dat een aantal mensen zeer allergisch geworden zijn voor dogma’s die op mensen verstikkend overkomen. Dit is volgens mij een uitdaging aan de kerk. Niet zozeer om dogma’s overboord te zetten, maar om die dogma’s ‘bij de tijd’ te brengen. Tevens zal de kerk ook het maatschappelijk debat weer moeten opzoeken, om te laten zien dat het christelijk geloof niet iets wat volkomen buiten de samenleving staat, maar een terzake doende opvatting heeft over zaken die mensen dagelijks bezighouden.

‘Het is koud en donker geworden zonder God’. Ik hoop dat ‘de kerk’  in de komende tijd de warmte en het licht mag laten zien van God als de grond van ons bestaan.

Want in hem leven wij, bewegen wij en zijn wij.

Om wat voor reden dan ook besloot ik een blog over geloof te schrijven. Een onderwerp waarbij je al snel iets verkeerds zou kunnen zeggen. Waar de grootste oorlogen om begonnen zijn. Waardoor relaties moeizaam gaan, waardoor meningsverschillen en onbegrip ontstaan, waardoor mensen worden gediskwalificeerd of juist bejubeld. Maar we leven in een land waar vrijheid van meningsuiting in de Grondwet is opgenomen, dus met dat in mijn achterhoofd schrijf ik gewoon mijn blog.

Als ik terugkijk op de ‘religieuze momenten’ in mijn leven vind ik vooral mijn kinderlijk onbegrip en nieuwsgierigheid mooi. Want al van jongs af aan intrigeert religie mij. Ondanks dat mijn beide ouders katholiek zijn, ben ik niet gelovig opgevoed. Toch deed ik rond mijn vijfde jaar mee aan de nogal katholiek getinte kinderclub in ons dorp. De opzet was simpel. De middag startte met ranja en koekjes, we zongen mooie liedjes waarin God veelvuldig voorkwam en we werden begeleid door iemand die mooi gitaar kon spelen. En er werd een verhaal verteld over God. Daarna gingen we knutselen in de schuur. Aan het einde van de middag mocht er altijd een kind wat moois uitkiezen uit een soort schatkist. En dan ging ik weer naar huis. Niet dat dan het religieuze uit mijn hoofd was verdwenen. Integendeel. Urenlang kon ik dan praten over ‘die man in zijn Jezuspak’. Mijn ouders hebben het verhaal op een cassettebandje opgenomen. Als je het hoort lig je in een deuk. Je zou kunnen concluderen dat ik tijdelijk zeer onder de indruk was.

Ik weet nog dat ik, misschien een jaar of zeven, met mijn moeder door de stad liep. In de Herestraat stond een man te verkondigen: ‘God is uw vader!’ Hij schreeuwde het zowat in mijn oor. ‘Waarop ik verward en verdrietig tegen mijn moeder riep: ‘Maar mama, God is helemaal niet mijn vader! Dat is papa toch?’ Onschuldige kinderlogica. Toch denk ik er vandaag de dag nog steeds zo over.
Een paar jaar later ging ik met mijn moeder en oma, zij was wel fanatiek katholiek, naar de kerstmis in de katholieke kerk nabij ons huis. Best een indrukwekkende mis, maar ik was meer geïnteresseerd in het boekje dat ik vast mocht houden. Daar hing een man aan een kruis! In zijn blootje! Wat deed die daar nou? Wat raar. Terwijl ik verder bladerde dacht ik ineens: ‘ In zijn blootje? Dat kan toch haast niet?!’ En dus bladerde ik nog even terug om mezelf ervan te overtuigen dat hij wel netjes een doekje om het gebied tussen knieën en navel had geknoopt…

Weer een aantal jaren later, ik zat inmiddels op de HAVO, moest ik samen met een klasgenoot een lid van de Rozenkruisers interviewen. We hadden ons voorbereid met een redelijk standaard vragenlijstje. Toen we eenmaal in het mooie pand aan de Nieuwe Boteringestraat zaten en onze vragen op de betreffende man afvuurden riepen zijn antwoorden alleen maar meer vragen in me op. Waarom heeft iemand het nodig om een religie aan te hangen? Kunnen ze hun leven niet zonder religie leven? De man probeerde geduldig mijn vragen te beantwoorden door symbolische voorbeelden te geven over een kind die een brug wilde oversteken, maar dat alleen niet kon. En toen hulp kreeg. En een man die in een woestijn zat en dat het daar heel heet was etc. Ik weet de precieze verhalen niet meer, maar ik weet nog wel dat ik niet snapte waarom hij niet wat concreter kon zijn. Wat hadden die verhalen nu te maken met zijn geloof in de praktijk? Ik begreep het niet.
Na 1,5 uur doorvragen begon mijn klasgenoot het zat te worden. ‘We hebben nu toch wel genoeg materiaal verzameld voor dat werkstuk?’, siste ze me ietwat ongeduldig toe. Maar nee, ik moest en zou het begrijpen! Als iemand op een dag de moeite had genomen een hele orde op te richten met talloze aanhangers, waarom zou ik dan geen duidelijkheid kunnen krijgen over dit hoe en waarom? Ik gaf dus niet op.
Nog weer een uur later en inmiddels met twee ongeduldige mensen (mijn klasgenoot én de geïnterviewde) besloot ik me er bij neer te leggen dat ik deze overtuiging nooit zou begrijpen. Ik was zelfs een beetje boos op die man, omdat hij het mij niet duidelijk genoeg had geprobeerd uit te leggen. Onredelijk, weet ik inmiddels. Hij deed zijn uiterste best. Ik denk dat ik er gewoon nog niet klaar voor was.

Zo’n vijftien jaar later ben ik een stuk wijzer. Ik heb een groot deel van mijn vooroordelen laten varen. Ik heb meer gelezen, gehoord, ervaren en begrepen. Ik weet wat geloof teweeg kan brengen en waarom mensen bewogen willen worden. Ik weet de dingen die ik inmiddels wel begrijp, maar ook wat ik nog steeds niet begrijp. En ik weet dat het in feite niet uitmaakt wat ík vind van andermans geloof. Geloven en laten geloven. Zoiets.

Ikzelf ben er zo een die ‘wel ergens in gelooft, maar niet precies duidelijk heeft wat dat dan is’. En dat is prima. Van mij hoeft het geen naam te hebben. Ik sta open voor de wijze lessen die het leven me brengt. Ik geloof erin dat dingen gebeuren om een reden. Dat ik in contact kom met bepaalde mensen omdat ik iets van ze kan leren of ze nodig heb op dat moment. Ik geloof in karma en in fantasie en in onvoorwaardelijke liefde. Ik geloof in de kracht van muziek en van stilte. Ik geloof in mezelf, iedere dag een beetje meer. Maar bovenal geloof in het wonder dat nieuw leven heet. Want als er iets is dat schept, als er iets is dat bepaald waarom we hier zijn en wat we hier doen, dan heb ik daar geen woorden voor. Het woord wonder dekt in de verste verte niet de lading van het mensje dat in mijn leven is gekomen. Als ik even superbewust ben en geniet van haar aanwezigheid, dan stijg ik bijna op van bewondering, verbazing, onvoorwaardelijke liefde en grote tranen van vreugde. Hoe kan dit waarheid zijn? Wie of wat heeft dit bedacht? Hoe wonderlijk, hoe ……(sprakeloos) is dit? Dit gevoel gaat boven alles en is niet te beschrijven. Of zou dit geluk heten?

Voor iemand die altijd met de juiste woorden probeert een boodschap over te brengen is het misschien raar dat ik me er goed bij voel dat mijn geloof niet precies in woorden is uit te drukken. Toch is het zo. En daarmee eindigt ook dit verhaal.

Een ieder heeft recht op vrijheid van gedachten, geweten en godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen ervan, door praktische toepassing, door eredienst en de inachtneming van geboden en voorschriften. (artikel 18)

Een atheïst gelooft niet in God. Daarom gelooft hij dat het kwaad niet van God af komt. Met kwaad bedoeld hij meestal “acties die voor ellende bij anderen zorgen”. Ook ellende die niet direct te herleiden is naar acties van een individu (bijvoorbeeld hongersnood) kan hij kwaad noemen. Kwaad kan volgens hem veroorzaakt worden door mensen of louter toeval zijn.

Als er een God zou bestaan die alles gemaakt heeft (zo redeneert een atheïst) dan heeft hij ook het kwaad gemaakt. Immers, zonder deze God was er geen kwaad geweest. Dit is voor hem vaak zelfs genoeg reden om ook maar niet in de God van de Bijbel te geloven.

God heeft schepselen gemaakt die konden kiezen voor een leven met God, of konden kiezen om niet naar God te luisteren. De mens (en sommige engelen) hebben gekozen voor het laatste. De gevolgen daarvan zijn ook vandaag de dag zichtbaar. Kwaad is het ontbreken van goed. Kwaad is het ontbreken van God.

De atheïst kan zich waarschijnlijk geen voorstelling maken van een leven met God én ellende. Waarom maakt God dan geen einde aan het kwaad? Iets van het antwoord van God kunnen we proeven in Ezechiël 18 vers 23 waar hij zegt: “Denken jullie dat ik het toejuich als een slecht mens sterven moet? – spreekt God, de HEER. Nee, ik wil dat hij tot inkeer komt en in leven blijft.” God heeft geduld met mensen, en wil dat we tot inkeer komen, daarom rekent hij niet af met het kwaad.

Nu wist God al van tevoren dat de eerste mens niet naar hem zou luisteren. Dus was de mens helemaal niet vrij om voor God te kiezen of tegen hem, zo filosofeert de atheïst misschien. Dit lijkt een logische redenering, maar hij klopt niet. “De tijd kunnen overzien” staat los van het feit dat daarin vrije keuzes kunnen worden gemaakt. Ter illustratie een ander voorbeeld: Dat mijn vrouw weet waarvoor ik zal kiezen in een bepaalde situatie, wil ook niet zeggen dat ik dus niet zelf kiest. Hetzelfde geld bij het overzien van de tijd: dat God weet wat er gebeuren gaat wil nog niet zeggen dat ik niet zelf de keuze maak.

God wil dat wij gelukkig leven. Zijn geboden zijn gericht op een liefdevol samenleven van God en mensen en van mensen met elkaar. Vaak wordt Gods wil verward met straf of ellende als gevolg van de keuzes die we maken.

Nu kan het dat de atheïst het egoïstisch vind dat God van ons vraagt dat we samenleven met hem. Maar God heeft ons gemaakt met een doel en wij zijn zijn eigendom! Gelukkig heeft God geen kwade bedoelingen met ons, hij wil dat wij zijn kinderen zijn. Zit er dan niet juist een egoïstisch motief achter om God egoïstisch te noemen? De atheïst wil zijn eigen gang kunnen gaan.

Het was de keus van Adam, en het is nog steeds een keus. Het antwoord van God is: “ik wil dat hij tot inkeer komt en in leven blijft.” Eeuwig leven, God belooft het nog steeds aan degenen die in hem geloven.

Afgelopen donderdagavond was Kluun te gast bij Pauw en Witteman, om iets te vertellen over zijn boeken, en de verfilming van één ervan. De Telegraaf schreef daar gisteren al over. Wat ik wel mooi vond was zijn stellingname tegen het drammerige gedoe van de atheïstische kerk. Waarop Jeroen Pauw nogal geïrriteerd vragen begon te stellen naar aanleiding van Kluun’s  verhaal over zijn vorige boek “Komt een vrouw bij de dokter”. Daarin beschrijft Kluun de ziekte en dood van zijn vrouw, en na dat gebeuren is hij gaan twijfelen of er echt niets is na de dood, Hij zag zijn vrouw “over gaan” en dat bracht hem aan het twijfelen.

De uitzending van Pauw en Witteman kunt u hier terugkijken, met name het laatste deel is interessant.

Onderstaande stond vanmorgen in het ND;

AMSTERDAM – Atheïsten domineren de media. Toch noemt slechts 14 procent van de Nederlanders zich atheïst.

De populaire schrijver Kluun hekelt dat verschijnsel in een essay dat vandaag verschijnt ter gelegenheid van de Maand van de Spiritualiteit.

Volgens Kluun (pseudoniem van Raymond van de Klundert) is er in Nederland een ,,nieuw soort atheïst ontstaan, een atheïst on a mission, met een zendingsdrang waar de kerk een puntje aan zou kunnen zuigen’’. ,,Atheïsten lijken een intellectuele kruistocht te zijn begonnen om hun gelijk ten opzichte van christenen bewijzen.’’

Dat is intellectueel van dezelfde domheid als geloven in God, stelt Kluun, omdat beide stellingen zich nooit laten bewijzen. Bovendien staat het haaks op het gegeven dat het publiek dat deze media bedienen, in meerderheid wel in iets gelooft. Zestig procent van de Nederlanders zegt ‘ergens’ in te geloven, nog eens 26 procent is agnost.

Kluun verbaast zich in zijn essay, dat deze maand in de boekhandels ligt voor 2,50 euro, over de felheid van de atheïsten. Zo werd het boek God als misvatting van Richard Dawkins in Nederland buitengewoon enthousiast ontvangen.

,,Dawkins valt terecht de overwaardering van religie in Engeland en Amerika aan en doet dat met de overtuigingskracht van een communeleider.

Maar de relevantie van die uitspraak voor het Nederland van nu ontgaat me.’’ Anders dan in Engeland en Amerika is atheïst worden in Nederland geen enkel punt, schrijft Kluun. Sterker nog, schrijft de auteur: in het grootste deel van Nederland is het ,,makkelijker om toe te geven dat je homoseksueel bent dan dat je in God gelooft. Wat is het dan dat Nederlandse intellectuelen in God als misvatting de definitieve bevestiging lijken te zien dat atheïsme het ware geloof is?’’

 

De vraag blijft daarom volgens Kluun waarom atheïsme in de media de norm is. ,,Atheïsten lijken het monopolie op nadenken te hebben geclaimd.’’ Ze dwingen de gelovigen te bewijzen dat het bovennatuurlijke bestaat, zegt Kluun. ,,Pas dan nemen ze het serieus. Maar waarom is het nodig te bewijzen wat nog nooit iemand heeft kunnen bewijzen of weerleggen? Er zit iets ongeloofwaardigs in de overtuiging waarmee sommige atheïsten alles wat niet wetenschappelijk bewezen is, wegwuiven als prietpraat.’’

Kluun vermoedt dat intellectuele atheïsten ,,diep van binnen een deurtje open houden voor de mogelijkheid dat er wel degelijk meer is dan ze kunnen bedenken.’’

Mafketels

Kluun, die opgroeide in een rooms-katholieke wereld, in een gezin waarin geloven niet veel meer dan folklore was, distantieert zich van traditioneel geloven.

,,Het geloof lijkt gegijzeld te zijn door fundamentalisten en mafketels.

Er is een keur aan geschiftheid in de religieuze wereld.’’ Ook in zijn vriendenkring heeft hij geen kerkgangers. ,,Deze mensen voelen zich niet thuis in de verstikkende starheid van het kerkelijke geloof. De kerk heeft decennialang gebouwd aan het imago van religie als domhoudertje.

Kerk, Bijbel en God (en belendende gebedshuizen, boeken en voormannen) zijn in mijn sociale omgeving volledig passé.’’

Bidden

De schrijver stopte op zijn veertiende met bidden. Dat hij nu weer in een ‘transcendente macht’ gelooft, heeft te maken met het overlijden van zijn vrouw Judith in 1999. ,,Ik zag mijn vrouw sterven en wist op dat moment voor 100% zeker dat ze vertrok naar een andere plaats. Zo zag het eruit. Nog steeds geloof ik diep van binnen dat er zoiets bestaat als wat sommige religies een ‘ziel’ noemen.’’

De door Kluun hervonden spiritualiteit heeft niet veel op met de oude wetten van de kerk.

Maar een ethisch kader ontbreekt niet, vindt Kluun. ,,In elke religie staan varianten op wat in het christendom geldt als de zeven hoofdzonden en de Tien Geboden.

Ik denk dat het sociale en psychologische richtlijnen voor jezelf zijn. Heel praktisch. Uiteindelijk ben je een dief van je eigen geluk als je die richtlijnen volledig negeert.’’

Of zijn spiritualiteit op feiten stoelt, is voor Kluun niet zo belangrijk.

,,Het nut zit ’m in het inzicht.

Zelfs als er helemaal niets tussen hemel en aarde is, dan nog werkt een spirituele zoektocht louterend. Als mensen doorkrijgen dat je met liefde en begrip een leuker leven hebt dan met cynisme en veroordelen, dan zijn we al een heel stuk verder.’’

Comme vous le savez sans doute, un certain nombre de sujets à la mode ne peuvent être traités sereinement dans le grand public, par exemple dans wikipédia, parce qu’ils soulèvent contre eux deux sortes de croyants :

• les chrétiens fondamentalistes
• les athées.

Les thèses mythistes appartiennent à ce genre disputé ; on ne peut exposer sereinement l’histoire des doctrines mythistes parce que les plus fondamentalistes des chrétiens y voient un blasphème et parce que, les athées ne sont pas plus satisfaits du résultat ; pour ces derniers, le récit fini mal : aucune thèse mythiste n’a jamais pu résister à la critique historique ou anthropologique. Suite à une attaque de prosélytes mythistes, l’article qui en traite sur la wikipédia francophone a dû être verrouillé.

Mais que sont donc les thèses mythistes ? On va donc tenter ici de mener à bien un article entamé le 10 janvier 2006 dont la meilleure version remonte au 7 juin 2008 mais qui n’a pu être stabilisée faute d’approche dépassionnée.

Introduction

Une thèse mythiste est une hypothèse historiographique selon laquelle Jésus de Nazareth n’a pas eu d’existence historique. Ces thèses se développent à partir de deux principes :

• aucun document probant ou preuve archéologique n’attesterait l’existence de Jésus de Nazareth.
• de nombreux indices porteraient à croire qu’il est un personnage mythique ou fictif.

Selon certaines de ces théories, Jésus serait un personnage mythologique, haussé à une dimension archétypale, et aurait la même (in)consistance que les personnages décrits par exemple dans le Rameau d’Or de James George Frazer. Les thèses les plus fréquentes le comparent voire l’assimilent à Mithra, Dionysos, Sol Invictus ou Esculape, dans un courant parallèle à l’Ecole mythologique sous l’influence du poète Gerald Massey^[1] (1828-1907).
Dans d’autres thèses mythistes, sa personnalité serait le fruit d’une élaboration théologique, ayant pris progressivement une dimension historique à partir du IIe siècle de l’ère chrétienne. On se situe alors à la frontière du mythisme et du cryptisme (thèse selon laquelle Jésus n’a pas été le personnage décrit dans les évangiles^[2]. Dans ce contexte, Jésus devient un personnage conceptuel, instrumentalisé^[3] par les premiers chrétiens.

Les thèses mythistes ont toujours été marginales au sein de la recherche historique académique, et elles sont complètement rejetées depuis les années 1930 par les spécialistes universitaires, certains les considérant comme un exemple de méthode hypercritique^[4]. Ces thèses continuent néanmoins a être reprises régulièrement par des auteurs en dehors du milieu académique. Selon certains de ses défenseurs^[5], le peu d’écho de la thèse s’expliquerait par l’embargo (théorie du blackout) que les Églises imposeraient sur de telles recherches. La question est pourtant évoquée dans la Geschichte der Leben Jesu-Forschung (1906), d’Albert Schweitzer^[6]. Cet ouvrage synthétise les travaux de la deuxième quête et tient compte des thèses mythistes développées à cette époque. Elle n’est plus traitée que par une foule d’autodidactes qui recyclent plus ou moins bien tout ou partie des thèses académiques anciennes. La thèse mythiste connaît un renouveau dans le monde anglo-saxon, mais son écho dans les milieux académiques demeure, pour l’instant, relativement limité.

État de la recherche actuelle

Les premiers travaux historico-critiques sur Jésus ont commencé en 1774 avec la publication des travaux de Reimarus. C’est au XIXe siècle, au cours de ce qu’on a appelé la première quête du Jésus historique, que se sont développées les premières théories mythistes, dans le milieu académique. Dès 1840, Bruno Bauer peut être considéré comme le premier mythiste, dans la lignée de l’école mythologiste de David Strauss.

Mais dans le monde académique, la thèse mythiste semble aujourd’hui une question résolue en faveur de l’existence historique de Jésus. Dès 1933, Charles Guignebert a montré les problèmes méthodologiques que présente le mythisme :

« Les efforts, souvent érudits et ingénieux des mythologues n’ont gagné à leurs thèses aucun des savants indépendants et désintéressés que rien n’empêcherait de s’incliner devant un fait bien établi et dont l’adhésion aurait eu du sens. L’enthousiasme des incompétents ne compense pas cet échec. »^[7]

Plus récemment Pierre Geoltrain, fondateur de la chaire des origines du christianisme à la Section des sciences religieuses de l’École pratique des Hautes Études a pris position dans le même sens :

« Nul n’oserait plus, de nos jours, écrire une vie de Jésus comme celles qui virent le jour au XIXe siècle. L’imagination suppléait alors au silence des sources ; on faisait appel à une psychologie de Jésus qui était le plus souvent celle de l’auteur. L’ouvrage d’Albert Schweitzer sur l’histoire des vies de Jésus a mis un terme à ce genre de projet. Quant à l’entreprise inverse, quant aux thèses des mythologues qui, devant les difficultés rencontrées par l’historien, ont pensé les résoudre toutes en expliquant les Évangiles comme un mythe solaire ou un drame sacré purement symbolique, elle ne résiste pas à l’analyse. L’étude des Évangiles permet de dire, non seulement que Jésus a existé, mais encore bien plus. »^[8]

Les thèses mythistes ont toujours été marginales, pour diverses raisons parmi lesquelles le fait qu’elles sont issues d’un courant particulier dit l’histoire des religions, dont le comparatisme structurel ^[9]s’essouffle au moment même où se constitue la science historique. A l’époque de la crise moderniste, le phénomène qui dépasse largement l’hostilité d’une institution religieuse. Le comparatisme structurel ayant montré ses limites, la méthode fut abandonnée pour le comparatisme fonctionnel, bien plus porteur^[10]

Pourtant, un chercheur bibliste, devenu athée, Robert M. Price déclare^[11] que si on appliquait strictement les diverses méthodes historiques et critiques telles qu’elles sont conçues et pratiquées de nos jours, on aboutirait à un complet agnosticisme en ce qui concerne l’existence historique de Jésus de Nazareth. On aboutit donc à la thèse cryptiste, qui représente le consensus savant européen œuvrant dans le domaine de la Quêtes du Jésus historique depuis Rudolph Bultmann.

1. les thèses mythistes académiques sont rejetées pour défaut de méthode et les thèses autodidactes récentes le sont par défaut de substrat bibliographique ;
2. d’une façon générale, les mythistes autodidactes ne se réfèrent qu’aux ouvrages athées militants et ignorent ou feignent d’ignorer que la problématique de la vie de Jésus est un effet secondaire des travaux sur la composition des évangiles connus comme Problème synoptique^[12].

Pour les chercheurs et spécialistes, les thèses mythistes sont rejetées par des arguments tant externes qu’internes au nouveau Testament ^[13] :

• Un premier point est qu’aucun des premiers adversaires, pourtant virulents, des chrétiens, tant côté païen, comme Celse au IIe siècle et Porphyre au IIIe siècle, que côté juif (dans la prière Shemoneh-esreh de la fin du Ie siècle qui maudit les “hérétiques”) , ne remet en question l’existence de Jésus.
• En ce qui concerne les évangiles, le fait que leur rédaction finale au tournant du Ier et du IIe siècle s’est faite dans une période où les chrétiens cherchaient à la fois se distinguer des juifs, et à s’intégrer dans le monde romain, rend peu crédible l’invention de la crucifixion de Jésus, supplice infamant par excellence, et la mention de roi des juifs. Charles Guignebert note ainsi : « Je fais toutes réserves sur les détails du récit évangélique, je ne crois pas possible de douter de l’historicité de la crucifixion » ^[14]
• Enfin les incohérences et contradictions entre les textes sont en fait en défaveur d’une création visant à accréditer une fiction^[15].

The Jesus Project

Certains intellectuels, chercheurs investis dans le domaine du Proche-Orient ancien ou non, comme ceux du Committee for the Scientific Examination of Religion^[16], considèrent simplement que la question de l’existence historique (ou la non-existence) de Jésus n’est pas encore résolue^[17], et que les recherches ont été insuffisantes ^[18] jusqu’ici qui n’apparaît plus dans le programme de 2009 ^[19] . Le Committee for the Scientific Examination of Religion (CSER) a lancé en janvier 2007 le “Jesus Project”. Ce projet durera 5 ans et a pour objet de répondre la question de l’existence (ou non) du Jésus historique. La Liste des participants présente l’intérêt de rassembler à la fois des chercheurs classiques en sciences religieuses (histoire, sociologie, linguistique), et des chercheurs se réclamant de l’athéisme, quel que soit leur domaine de compétence (la langue allemande, la biologie), comme Richard Dawkins, bien connu pour ses prises de positions mythistes. Au bout de 2 ans, rien n’a été publié des travaux de ce groupe.

(à suivre)

Pharisien Libéré

notes

1. retour Qui invente la comparaison avec Horus au moment où l’egyptophilie bat son plein dans les cabinets de curiosité. C’est le moment où l’archéologie n’est pas encore constituée en science et où les musées constituent leurs collections d’égyptologie à l’aide de marchands d’art ou de diplomates qui razzient les sites de ruines qui ne sont pas encore des sites de fouilles.
2. retour Cette thèse a été par exemple illustrée récemment par Gregory J. Riley Un Jésus, plusieurs Christs, Labor et Fides.
3. retour Ce terme, repris, entre autres, par le polémiste, historien de sujets à la Stéphane Bern, Paul-Éric Blanrue, appartient au vocabulaire courant de la thèse mythiste première version.
4. retour Voir par exemple Henri Irénée Marrou, De la connaissance historique, Éd. du Seuil, coll. Points Histoire, 1975.
5. retour e.g. Paul Eric Blanrue son texte (Jésus intox ou info) et la critique de celui-ci.
6. retour L’édition de 1913, Tübingen, p. 445, cite Bruno Bauer. La première édition en allemand date de 1902, la traduction anglaise de 1907 . Le secret historique de la vie de Jésus (traduction de l’allemand par Annie Anex-Heimbrod), éd. Albin Michel, Paris, 1961 est un abrégé ;L’ouvrage allemand fait environ 500 pages et la traduction un peu plus de 200 ; on est donc obligé de conclure à la version abrégée dont le titre donne un aperçu du sens des choix. Accès à version anglaise intégralement en ligne.
7. retour Charles Guignebert, Jésus. p. 67 – édition de 1970 par Albin Michel.
8. retour Pierre Geoltrain, Encyclopædia Universalis, art. Jésus, 2002.
9. retour Pour une exposition des qualités et des inconvénients respectifs du comparatif structurel et du comparatisme fonctionnel, écouter la première conférence et le début de la 2ème conférence John Scheid sur le “Le culte des sources et des eaux dans le monde romain, cours du 6 décembre 2007″.
10. retour François Laplanche, La crise de l’origine, la science catholique des Évangiles et l’histoire au xxe siècle
    Paris, Albin Michel, coll. « L’évolution de l’humanité », 2006, [recension].
11. retour Robert M. Price, The Incredible Shrinking Son of Man: How Reliable is the Gospel Tradition ?. Amherst, N.Y.: Prometheus Books, 2003.
12. retour Synoptic Problem.
13. retour Désormais passé dans le grand public par le biais des émisisons de Mordillat et Prieur.
14. retour Charles Guignebert, op. Cit, édition de 1933.
15. retour Vaganay et Amphoux, introduction à la critique textuelle, CERF.
16. retour Un groupe “humaniste” selon ses promoteurs anglo-saxons qui correspondrait à un groupe “athées et sceptiques” en francophonie.
17. retour Jesus project.
18. retour Voir dans les articles prochains “la thèse du blackout”.
19. retour le projet n’est plus listé.

indexation

Identificateurs Technorati : Mythisme, Jésus, athéisme, Nouveau Testament, évangiles, histoire, Reimarus, Guignebert, Celse

Je hoeft niet in God te geloven om te erkennen dat Hij een zeer machtig man is. Het overgrote deel van de mensheid gelooft in Hem. En dan niet zoals wij ook in wolken geloven, maar met passie en vol overtuiging. God is voor hen de spil waar het Al om draait.

Toch moeten wij af van God. Tenminste, dat is de overtuiging van biologen als Richard Dawkins. Getooid met de veren van wetenschap voeren ze filippica’s tegen religie en alles wat er in hun ogen mee te maken heeft.

Gezien de ontwikkelingen in hun eigen vakgebied is dat nogal vreemd. Als er iets is wat neurocognitief onderzoek laat zien, dan is het namelijk dat geloof zo diep in de menselijke geest geworteld is, dat het onuitwisbaar is. Rationeel kan de mens wel de overtuiging hebben dat er geen God is, zijn onderbewustzijn gaat er vaak vanuit dat er een hogere macht bestaat. Religie uitroeien is gezien dit feit even dwaas als taal de wereld uit helpen.

Waarom zijn de biologen dan zo anti-religieus? Voor een deel komt dat door de lange geschiedenis van tegenstand op geloof in de Westerse academie. Figuren als Dawkins staan in deze traditie. Hun betogen zijn daarmee eerder marxistisch en progressief dan wetenschappelijk. Een boek The God Delusion is veel politiek dan ze op het eerste gezicht lijken. Sterker nog, het is een politiek program, gericht op omverwerping van traditie en vestiging van een liberale, progressieve utopie.

De politieke aard van het Nieuw Atheïsme komt ook naar voren in een recent opinieartikel in de Volkskrant. ‘Religie is van sociale lijm tot kruidvat verworden’, schrijft Tim van Opijnen. ‘Het scheidt de mensheid meer dan het haar bindt. (…) In de naam van tolerantie wordt religie in stand gehouden en dat gaat ten koste van humanistische waarden en gelijkheidsbeginselen.’ De auteur geeft goed weer wat zijn werkelijke bezwaren tegen religie zijn. Het is niet dat religie geen ware kennis over het wezen der dingen oplevert, nee: geloof gaat tegen diversiteit in, tegen tolerantie, tegen gelijkheid. Ofwel: religie strookt niet met hoe Van Opijnen vind dat de wereld eruit moet zien.

Naast het misbruik van wetenschap en het latente progressivisme ergert mij de enorme historische naïviteit die aan deze visie ten grondslag ligt. Een religie als het christendom heeft juist het idee dat all men are created equal gemeengoed gemaakt. Tolerantie is juist het product van de protestantse erkenning van de individuele relatie met God als belangrijker dan kerkelijke hiërarchie of maatschappelijke stand. Humanistische waarden komen juist uit het christendom voort. Lees Petrarca en Erasmus maar.

De geschiedenisles kan nog langer duren, want een natuurwetenschapper (geneeskundige, om precies te zijn) als Van Opijnen heeft geen enkel historisch besef. Evenmin inzicht in wat er in de huidige tijd gebeurt. Religie is nu een kruidvat geworden, stelt hij. Is dat zo? Wie naar de wereldkaart kijkt, ziet slechts een dozijn conflicten veroorzaakt door religieuze onenigheid. Het overgrote deel van de oorlogen gaan nog steeds over geld, macht, olie, grond, ras. En dan is het niet eens zo erg als een jaar of vijftig geleden. Toen stierven miljoenen om de progressieve droom van een utopie te verwezenlijk. Waarom is Van Opijnen onbekend met deze geschiedenis? Domweg onwetendheid, of een ideologische agenda?

Letter to a Christian Nation
boek vrijdag 23 oktober 2009
Sam Harris

‘Atheism is nothing more than the noises reasonable people make in the presence of unjustified religious beliefs.’

Als antwoord op de virtuele bergen post die Sam Harris ontving naar aan leiding van zijn boek The End of Faith. Religion,Terror, and the Future of Reason (2004) schreef hij een open brief terug, niet alleen aan al zijn critici, maar aan heel christelijk Amerika, en in feite gericht aan alle gelovigen. Het genre van een open brief is natuurlijk ironischerwijs ook een bijbels genre, zoals de evangelisatiebrieven van Paulus in het Nieuwe Testament. Harris laat er geen gras over groeien, in vlijmscherpe bewoordingen spreekt hij de lezer – de christelijke gelovige – aan en bekritiseert de opgeworpen verdedigingen voor het christelijk geloof. De stijl van Harris is prachtig. Een verademing voor wie wel eens theologische of postmoderne teksten onder ogen krijgt.

Harris maakt zich druk om de naar zijn zeggen 150 miljoen Amerikanen die echt geloven in het christendom en het christendom zien als bron van de moraal. Harris richt zich niet op liberale christenen die het niet zo nauw nemen met de dogma’s en voorschriften van hun geloof. Hij begint zijn brief met: ‘You believe that the Bible is the word of God, that Jesus is the Son of God, and that only those who place their faith in Jesus will find salvation after death.’ Ik wist eigenlijk niet dat er überhaupt nog mensen zijn die dit echt geloven. Maar die zijn er dus, in ieder geval in de VS.

Christenen menen dat het Christendom het enige ware geloof is en dat de Islam niet waar is. Atheïsten en christenen staan zodoende beiden kritisch tegenover de islam. Harris schrijft aan zijn lezers: ‘The truth is, you know exactly what it is like to be an atheist with respect to the beliefs of Muslims. Isn’t it obvious that Muslims are fooling themselves? Isn’t it obvious that anyone who thinks that the Koran is the perfect word of the creator of the universe has not read the book critically? Isn’t it obvious that the doctrine of Islam represents a near-perfect barrier to honest inquiry? Yes, these things are obvious. Understanding that the way you view Islam is precisely the way devout Muslims view Christianity. And it is the way I view all religions.’

Zo doorloopt Harris een flink aantal argumenten voor het christendom die hij één voor één gemakkelijk omkegelt. De essentie van atheïsme en zijn kritiek op religie is intellectuele integriteit: ‘when considering the truth of a proposition, one is either engaged in an honest appraisal of the evidence and logical arguments, or one isn’t. Religion is the one area of our lives where people imagine that some other standard of intellectual integrity applies.’ Atheïsme maakt deel uit van een kritisch rationele houding en een wetenschappelijk rationalisme. Harris merkt op dat religie het domein is waar mensen gemakkelijk hun redelijkheid laten varen.

Harris besluit zijn brief met een pessimistische slotbeschouwing: ‘This letter is the product of a failure – the failure of the many brilliant attacks upon religion that preceded it, the failure of our schools to announce the death of God in a way that each generation can understand, the failure of the media to criticize the abject religious certainties of our public figures – failures great and small that have kept almost every society on this earth muddling over God and despising those who muddle differently.’ Het valt ook niet te verwachten dat deze vileine brief veel indruk zal maken op gelovigen. Zoals met de prachtige atheïstische literatuur van de afgelopen jaren is ook dit kleine boek een preek voor eigen parochie. Maar het is nodig dat de ongelovigen van zich laten horen om te trachten religie de wereld uit te helpen. Ik sluit mij aan bij Richard Dawkins die zijn introductie besluit met: ‘Read it if this is the last thing you do. And hope that it won’t be.’

Recensie door Floris van den Berg

De recensent is filosoof en Executive Director van het Center for Inquiry Low Countries.

Sam Harris, Letter to a Christian Nation. A Challenge to Faith, Bantam Press, London, 2007, 96 pp., met een voorwoord van Richard Dawkins.

Sam Harris
Links
mailto:florisvandenberg@dds.nl

Schreef ik kortgeleden een blogje over het initiatief voor een (protestantse) Nationale Synode in Nederland, naast deze voorgenomen synode hebben verschillende media een zelfde beweging op meer plaatsen in wereld waargenomen.

Er wordt gewag gemaakt van het gesprek tussen de Russische-orthodoxe archimandriet Ilarion met de rooms-katholieke paus Benedictus XVI om te spreken over een gemeenschappelijk platform tegen de ‘zonde’ van verdeeldheid en vrijzinnigheid. Deze stap wordt gezien als een ‘dooi’ tussen de kerken in Oost en West, die in 1054 scheurden en in de eeuwen daarna nog verder splitsten.

Ook wordt er geschreven over de toenadering van paus Benedictus XVI tot de  Anglicaanse Kerk. Die kerk brak in 1534 met ‘Rome’.

ik schreef dat de media daar aandacht aanbesteedt, maar dat doet ze niet zo schrik en beven. Ik citeer de NRC:

Deze recente pogingen om de schisma’s te boven komen, illustreren dat opzichtig triomfalisme over de teloorgang van religie op zijn minst voorbarig is. Er moet namelijk niet uit het oog worden verloren dat de kerken ook bezig zijn met machtsvorming, en dus politiek bedrijven. Over een brede linie is er sprake van consolidatie van zowel rechtzinnigheid als organisatiekracht. In kwantitatieve termen: wie de christenen aller landen verenigt, verzamelt ongeveer 2 miljard wereldburgers tegen ruim 1 miljard moslims van verschillende denominaties.

Onderhuids voel je al de angst van de atheïst: worden we weer teruggeworpen naar een tijd ver voor de Verlichting waar de religie de macht in handen had? Omineus sluit het artikel af met de volgende waarschuwing:

de scheiding van Kerk en Staat moet het fundament blijven van een liberale democratie!!

De media zien voor hun geestesoog  waarschijnlijk al allerlei kerkelijke gremia die het dagelijks leven weer terugwerpen in die duistere tijd doortrokken van spruitjeslucht en van stille zondagen. Een tijd waarin het geluid van godsdiensten de stem van de redelijkheid overstemt.

Even een vraag van mijn kant: zouden al die breuken tussen de eens ongedeelde christelijke kerk het idee zijn van een atheïst onder het motto:

Verdeel en heers…

Spreekt het christendom van Kierkegaard je aan? Of  heb je net als Nietzsche een afkeer van religie?

Het dagblad Trouw ontwikkelde samen met de Radboud Universiteit Nijmegen de reli-test. Geloof het of niet, al na een paar minuten weet je precies waar je in het religieuze landschap staat!