Mi-e limpede si mie ca si multor altora  care mai fac greseala sa se uite din an in paste la stiri, ca se intampla ceva in lumea asta. Marea intrebare ar fi daca s-ar mai intampla ceva daca nu ne-am uita. Inchizi ochii si lumea dispare, cum spunea Eminescu in “Sarmanul Dyonis”. Prin asta nu vreau sa recaomad tactica strututlui doar ma intreb daca tot interesul nostru pentru catastrofe nu le hraneste…Privirile noastre sunt aerul care inteteste si cutiva focul. Incerc sa-mi imaginez o lume in care nasterea unui copil normal si sanatos, ai carui parinti nu sunt nici vedete si nici traficanti de droguri, ci oameni obisnuiti, ar fi o stire. O lume in care un baobab care implineste un an in plus, ar fi o stire. Oare ne-ar placea sa traim intr-o astfel de lume? Si daca da, de ce nu ne-o cream…De ce in loc sa ne uitam cum mor oameni de boli, foamete si crime nu ne plimbam prin parc. De ce atunci cand vedem un accident de masina in loc sa ne holbam si sa ne dam cu parerea asupra gravitatii problemei, nu ne rugam in gand ca omul respectiv sa se faca bine…

Toate acestea sunt alegeri. Poate ca sunt alegeri care par mici dar care duc la altele si tot asa…Se vorbeste despre anul 2012 ca fiind unul catastrofic. Dar el nu vine din senin. El vine dupa anul 2011, care vine dupa anul 2010 care vine dupa anul 2009 … Eu am incercat sa le propun tutror prietenilor mei sa nu se mai uite la stiri si daca simt nevoia de a fi informati, sa citeasca ziarele si numai titlurile, fara detalii care genereaza imagini si atrag la randul lor alte ganduri din aceeasi zona. Rata de succes a fost mica. De ce vrem sa ne uitam la stiri? De unde idiotenia asta ca un om prevenit face cat doi? Dupa parerea mea un om prevenit este doar un om care are de doua ori mai multe sanse sa pateasca ceva din ce a citit fiindca si-a plantat in cap saminta nenorocirilor despre care a aflat.

Several authors have published about baobab food products. Data on macronutrients, micronutrients, amino acids, and fatty acids were collected from literature for pulp, leaves, seeds, and kernels of the baobab tree. 


The results show that baobab pulp is particularly rich in vitamin C; consumption of 40 g covers 84 to more than 100% of the Recommended Daily Intake (RDI) of pregnant women (19-30 years). 


The leaves are particularly rich in calcium (307 to 2640 mg/100 g dw), and they are known to contain good quality proteins with a chemical score of 0.81. 


The whole seeds and the kernels have a relatively high lipid content, 11.6 to 33.3 g/100 g dw and 18.9 to 34.7 g/100 g dw, respectively. 


The pulp and leaves exhibit antioxidant properties with a higher activity in the pulp than in the leaves. 


Reported nutrient contents of different baobab parts show a large variation, which may have arisen from various factors.

Baomix “La force du Baobab” PULPE DE FRUIT DE BAOBAB BIOLOGIQUE
– 44% de fibres
- 3 fois plus de calcium que le lait
- des propriétés naturelles antioxydantes
- l’aide à l’assimilation et la biodisponibilité du calcium et du fer
- retrouver et/ou conserver une bonne vitalité

UTILISATION : Pour préparations culinaires ou cocktails, dissoudre deux cuillères à café de poudre dans un verre d’eau, de jus de fruits, de thé glacé, de lait ou yaourt une ou deux fois par jour.

Découvrez aussi le petit déjeuner tonique en ajoutant à votre bol de cacao 2 cuillères à café de Baomix (en poudre).
BAOMIX NE CONTIENT PAS DE CONSERVATEUR OU COLORANT – SANS GLUTEN

Ismét az indulást fontolgatjuk, de ekkor szólnak, hogy a jövő héten kezdődik a karnevál. Na jó, rábeszéltek, maradunk. Visszaköltözünk a kis kunyhóba. A falon akkora pókok figyelnek a tető alatt, mint egy gyufásdoboz. Megölni nem akarjuk, de néhányszor kitessékeljük őket a fal tetején. Fél óra múlva ugyanott ülnek. Akkor hadd maradjanak, amíg nem csinálnak problémát. Esténként viszonylag kevés a szúnyog, ilyenkor túl hideg van nekik, hál’ Istennek. Bár malária szúnyog is sok van errefelé, ezek csak kb. este 11-től aktívak, és persze nekünk van szúnyoghálónk. A lepedőn A. majd minden nap talál egérürüléket, és a legfurcsább az, hogy mindig ugyanazon a helyen. Bár az elkövetőt sose látjuk, de nagyon úgy néz ki, hogy az egyik kis rágcsáló a matrac egy meghatározott pontját használja toalettnek. A.-t a harmadik-negyedik alkalommal már kicsit idegesíti a dolog. Próbálom megnyugtatni azzal, hogy ahol sok egér van, ott előbb-utóbb a kígyók is megjelennek, amik majd levadásszák őket, de ettől mintha még idegesebb lenne. Ki érti a nőket? Távolabb a tengerparton összeismerkedünk a „Kalóz Bár” tulajdonosával. A kocsma tulajdonképpen az egyik oldalon nyitott, sásból, és pálmalevélből összetákolt kunyhó, ami elé kiraktak pár széket. A tulajdonos Sheikh, sokáig dolgozott az ENSZ-nek, és más nagy nemzetközi segélyszervezeteknek a világ különböző pontjain Algériától Kongóig, sok érdekes történetet mesél. Van egy kistermetű, aranyos szelídített majma, talán makákó. Mindkettőjükkel jól összebarátkozunk, majd minden nap felkeressük őket. A kertjében az egyik fán három méteres Piton bőre szárad, állítólag a patkányoknak kirakott csapdába szorult, és megfulladt. A srác meséli, hogy pár napja egy másik hatalmas óriáskígyó csúszott át előtte a saját kertjében, de ha nem kötekednek velük, általában nem csinálnak problémát. Ez is eltűnt a part menti bozótban. Szerinte is sok kígyó él errefelé, köztük jó pár mérges, de nagyon félénkek. Állítólag fekete mamba is előfordul, ami területvédő lévén eléggé agresszív, de ezek mélyen bent a bozótban élnek, ahova ritkán vetődik ember. Az egyik nap Sheikh egy embere húst darabol, és tisztogat egy lábasban. Rákérdezünk mi az, közlik, hogy patkány. A környékbeliek mindent megesznek a patkánytól a majomig, ez is kedvelt csemege. Ez persze nem az általunk ismert, csatornában bujkáló állat. Ezek jó harminc centire nőnek, vastag, csupasz farkuk még egyszer ennyi hosszú, és a bozótban élnek, növényeket rágcsálva. Minket is megkínálnak az elkészült pörköltszerű húsból, amit rizzsel tálalnak. A., finnyás révén, csak egy falatot eszik, de én legyűrök egy adaggal. Elvégre nem mindennap van része az embernek patkánylakomában. Az íze a nyúléra hasonlít, ami nem csoda, tekintve, hogy táplálkozásuk nagyon hasonló. Egyik nap az óceánparton elsétálunk a pár km-re lévő faluba, Abénébe. Itt is barátságosak, kedvesek az emberek. A központban pár hatalmas fikuszfa lombjai alatt van a piac, a fák koronájában repülőkutyák százai csüngnek fejjel lefelé. A piaccal szemben egy szép nagy, lepusztult busz vesztegel a porban lapos gumikkal. Ennek később mesélte a sztoriját a holland fickó. Ide is eljutott az egyik nagy segélyszervezet. Kérdezte a helybelieket, hogy mire lenne szükségük, miben tudnának segíteni. Azok összedugták a fejüket, és kitalálták, hogy mivel Abénében van iskola (persze olyan, amilyen), de a környéken nincs, és a gyerekek sokszor nagy távolságról járnak be, kellene nekik egy iskolabusz, amit láttak a TV-ben. A segélyszervezet, aminek nem lehetett túl nagy tapasztalata a helyi viszonyokban, meg is vette nekik. Ekkor szembesültek a helybeliek azzal, hogy nem elég, ha valakinek van egy járműve, azt működtetni is kellene. Egyrészt a környéken se volt sofőr, akinek jogosítványa lett volna ilyen járműre. És ez még a jobbik eset volt, mert ha lett volna, annak fizetést kellett volna adniuk. Aztán, igaz, hogy az amerikai utakon a busz szépen szalad a filmekben, de itt a gyerekeket főleg olyan kis falvakból kellett volna összeszedni, amikhez nagyrészt csak terepjárók által járható keskeny földutak vezettek. De még a burkolt főutca is olyan Abénében, ami meglehetősen felgyorsítaná például a futómű amortizációját. A legközelebbi hely, ahol ilyen járművet valaha javítottak már, az Ziguinchor, vagy 40 Km-re onnan. Arról nem is beszélve, hogy a busz üzemanyaggal való ellátása felemésztette volna a falu egész évi költségvetését, már amennyiben van neki ilyen. Így a busz főhelyen ugyan, de rendületlenül rohad, anélkül, hogy egyszer is használták volna.Kafountinebe visszatérve gyorsan peregnek a napok. Amikor nem a kempingben reggelizünk, akkor a halászfalu főutcáján sorakozó 3-4 reggeliző hely egyikéhez járunk, ahol összeismerkedünk egy szimpatikus, és értelmes fiatal sráccal. Állítólag elvégzett vagy két osztályt tanárképző főiskolán, de befejezni már nem volt pénze. Beszél valamennyire angolul, és persze franciául, meg vagy 5 törzsi nyelven. Ezek a kajáldák meglehetősen hasonló képet festenek egész Szenegálban, és Maliban is. Állnak egy árnyéktetőből, ami alatt egy viaszkos vászonnal letakart asztal van. E körül padok, az egyik oldalon ül az alkalmazott, a másik három oldalon a vendégek. Az alkalmazott mellett kis, faszénnel működő egyszerű tűzhely, és pár lábas. A választék mindig ugyanaz. Az alkalmazottnak bal kézre egy koszos műanyag zsákban kétféle méretű friss bagett, mellette egy tojástartóban tyúkszaros tojások. Van még francia gyártmányú fehér színű majonéz, ami hűtés nélkül is eláll vagy fél évig. Ha szerencsénk volt, akkor lehetett kapni főtt tojást is, de ez ritka kivétel volt, mert nehezen tudták kiszámítani, hogy aznap mennyi fog fogyni, a nagy melegben pedig ezek hamar megromlanak. Ha még nagyobb szerencsénk volt, akkor a majonéz mellett volt vaj is. Tehát, mikor reggelizni akarunk, kiválasztunk egy ilyen kajáldát, és megkérdezzük az árakat. Ezek mindenhol majdnem egyformák elvileg. Mi a standard szendvicsünkért általában 500 CFA-t fizettünk, volt olyan is, ahol 300-at, de olyan is akadt, ahol szemrebbenés nélkül kértek volna 1500-at. Ha sikerült elfogadható árban megegyezni, akkor rendelünk, persze általában franciául, amilyen nyelven leginkább mutogatni tudunk, de éhes ember hamar tanul. Általában egy-egy fél bagettet, amibe igény szerinti mennyiségből készült rántottát raknak, előtte megkenik a belsejét majonézzel, vagy vajjal. Kurkumaszerű, sóval kevert fűszert szórnak rá. Az ital általában forró neszkávé volt sűrített tejjel. Néhol lehet kapni egy növényből készült italt, aminek Touba  a neve, és félig kávéra, félig teára emlékeztet az íze. A kávét úgy szervírozzák, hogy egy három decis poharat negyedrészben telecsurgatnak konzerv sűrített tejjel. Erre öntik rá az előre elkészített, többnyire szintén megcukrozott forró neszkávét, amit aztán felkavarnak. Ennek következtében aztán sikerül egy olyan folyadékot alkotni, aminek az émelyítően édes ízén kívül van némi kávé, és nyomokban tej íze is, de legfőbb ismérve az, hogy összeragad tőle az ember szája. Voltak persze másféle utcai kajáldák is. Ezek némelyike dél körül, mások este pakolnak ki, néhány egyszerű, olcsó, laktató, általában hús nélküli ételt tartanak, például hagymás babot sűrűre főzve. Aztán vannak a hús sütödék, ahol kampókról lógnak a friss, főleg kecske, birka, és esetleg marha húsok. Ezekből választja ki az ember azt a darabot, amit ott helyben kisütnek neki faszénen. Szenegálban ezek sötétedés után nyitnak, és egész éjjel üzemelnek, ekkor ugyanis nincsenek legyek. Maliban viszont kisütnek az adott készletből egy- egy nagy darabot, ezt a tűz közelében melegen tartják, és ebből lehet vágatni tetszés szerinti nagyságú szeletet. A szalvéta ismeretlen, ahogy a WC papír is. Illetve turistásabb helyeken ez utóbbit boltban lehet kapni, ahogy papír zsebkendőt is, de a helyiek nem használják. E helyett műanyag kannákból vízzel tisztálkodnak budi használat után. A szendvicset, és minden mást is használt újságpapírba csomagolnak. Mi például Kafountineban az említett reggeliző helyen rendszeresen fél éves dán újságban kapjuk a szendvicsünket. Ahhoz képest, hogy a srác itt kifejezetten tanultnak számított az átlaghoz képest, nem lehet egy nagy színvonal az iskolákban. Mivel ismerjük az árakat, fizetésnél általában már nyújtom felé a pontos összeget, amikor ő még nem ért a számolás végére. Máshol is megtörtént, hogy 6 kerek számra végződő tételt 5 perc alatt adott össze az árus. Mivel újra, és újra elrontotta, egy fél lapot teleírt ezzel a bonyolult feladvánnyal, miközben két haverja segített neki. Időnként bemondtam neki a helyes végösszeget, miközben feléje nyújtogattam a pénzt. Mikor aztán sikerült azt az összeget kiszámolniuk, amit én már ismételgettem egy ideje, körülbelül úgy néztek rám, mint én, ha kisdiákként Einstein tanította volna a matekot. Egyből el is újságolták még pár embernek, mekkora tudós vagyok. Az ember nem tudta sírjon, vagy nevessen rajtuk. A fizetés Szenegálban (és Maliban) is kényes dolog. Ugyanis soha senkinek nincs pénz a mobil telefonján, és soha, senkinek nincs váltópénze. Rejtély, hogy ez miért van így. A legnagyobb bankjegy, ha jól tudom, akkor az 5000 CFA-s. Egy üveg sör általában 1000 CFA. Ehhez képest, ha egy kocsmában este 2000 CFA-s bankjeggyel fizettem, gyakran teljesen döbbent, és tanácstalan képpel néztek rám, háromszor is megkérdezték, hogy biztos nincs-e kisebb, és néha az egész környéket bejárták, hogy fel tudják váltani. Ez persze az 5000-es esetében minden esetben így volt. A kafountinei szimpatikus kajaárus mesélt a helyi viszonyokról. Őt a főnöke úgy alkalmazza már két hónapja, hogy koszt, kvártély, és ha jól megy az üzlet, akkor 500 CFA naponta. A szállás a bódé mögötti tetővel igen, de vakolattal nem rendelkező, természetesen komfort nélküli helyiség csupasz padlóján. Kajaként ehet napi két szendvicset abból, amit árul. Mivel turisták nincsenek, a halászok meg, akikre az üzlet alapozna, mostanában nem túl szerencsések, fizetést még nem kapott, mióta itt van. Szívesen váltana munkahelyet, de nincs jobb. Az üzletmenet úgy néz ki, hogy reggel a pék helybe hozza a megrendelt bagetteket, amit ott hagy hitelbe, mert pénze persze senkinek nincs. Ha a halászok nagy fogással térnek vissza, akkor nap közben vásárolnak nála az eladott halakért kapott pénzből. Ha elfogy valami az alapanyagokból, akkor a srác megveszi a bevételből a környéken lévő boltként funkcionáló bódék valamelyikéből. Este jön a pék, és behajtja a bagettek árát, hiszen ebből veszi az alapanyag egy részét másnapra. Baj akkor van, ha a halászok csak kevés zsákmányra tesznek szert, esetleg üresen jönnek vissza. Akkor ugyanis, mivel tartalékai itt nagyon kevés embernek vannak, sokszor szó szerint éheznek, és kisebb gondjuk is nagyobb annál, hogy szendvicsekre költsenek. Ekkor a bagettek egy része megmarad, tehát ezek árát nem tudja kifizetni a péknek. Ami bevétel van, abból alapanyagot kell venni, hogy legalább esély legyen az üzletmenetre. A dolgot súlyosbítja, ha a srác, megunva az egyhangúságot, a bevételből vásárol magának valami más kaját a környékbeli boltokban, vagy ha végképp nem bírja nézni a kéregető, csontsovány gyerekeket, és ad nekik egy kis majonézes bagettet. Ebből természetesen nincs bevétel, ahogy a néha a halászoknak hitelbe adott szendvicsből se mindig. Mivel a legtöbb ember egyik napról a másikra él, így nagy segítség nekik az az évszázados íratlan szabály, hogy akinek van élelme, az meg kell, hogy ossza azt másokkal, akiknek nincs. Aliék mesélték, hogy mióta bérlik a kempinget, nem ehetnek a szabadban, nyílt színen. Ez ugyanis a környékről óhatatlanul odavonzza az összes éhes embert, akiket meg kell, hogy hívjanak enni. Bár nagyon jószívűek, és segítenek, akin tudnak, de nyilván nem azért dolgoznak, hogy az egész hasznot feletessék másokkal. Tehát szép, és hasznos ez a hagyomány, de egyúttal hátrány is. Hiszen, ha egy családból csak egy ember dolgozik, akkor kötelessége segíteni a többieket, sok esetben az ő fizetéséből semmi nem jut neki. Így sokan gondolhatják, hogy miért pont én törjem magam munkával, még akkor is, ha esetleg lehetősége volna valamilyen pénzkeresetre. Az ismerős srácnál kajálva időnként tömény dögszagot hoz felénk az enyhe szellő. Ebben ugyan már volt részünk eddig is, főleg Mauritániában, de itt nem találunk dögöt a közelben, hiába nézelődünk. Pár nap múlva mondja valaki, hogy a dögszagot egy furcsa virág produkálja, ami abban az időben nyílt. Ez a földből mindenféle szár, és levél nélkül nő ki, pöttyös takarószirma egy nagy barna, rücskös bibét vesz körül. Döglegyek porozzák be, ezért átható dögszagot áraszt, amit egy kis szél esetén 100 méterekről is érezni.Egyik reggel ülünk a tömény dögszagban, és szokott szendvicsünket fogyasztjuk a kávénak nevezett világos színű sziruppal. Legyek mászkálnak mindenfelé. Erre jó az újságpapír, ha kellően beburkolja vele valaki a szendvicset, akkor csak azon a ponton férnek hozzá, ahol harapja az ember. Innen időnként egy kézmozdulattal hessegetem el őket. Egy ilyen legyintést ért félre a srác, azt hiszi neki intettem.- Tessék! – mondja.

- Semmi, semmi. – mondom – Csak a legyek.

Ugye, milyen jó, hogy nincsenek legyek, mondja örömmel. Nagy szerencsénk, hogy nem az esős évszakban jöttünk. Olyankor ezrével nyüzsögnek mindenfelé, a szendvics kiálló része fekete tőlük, és a kávét egyszerűen nem lehet pohárból inni, mert csapatostól fulladnak bele. Műanyag zacskóba töltik az italt, és ebből szokták szürcsölni. A szúnyogok is felhőben támadnak ilyenkor. Most viszont mindez nincs, csak ne lenne ez a hideg – mondja, miközben 25-30 fok körül lehet, már most, kora délelőtt. Hát igen, Afrikában is minden relatív.

A falu szélén, ott ahol az út elágazik egyrészt a laktanya, és a hajóépítő műhely, másrészt a halászkikötő felé, három árnyas fa alatt lakik az egyik helybeli hajléktalan. Pár használati tárgya példás rendben szétrakva a földön, mint jobb polgári családokban a lakásban. Csak itt a kandallón cérnagombolyaggal játszó porceláncica helyett műanyag kannák, dobozok, a hálószobai részen rossz pokróc. A tulajdonos afféle falu bolondja, mogorva, de ártalmatlan helybeli. Egyik alkalommal, mikor arra jártunk, épp vagy húsz dekányi marihuánát válogatott elmerülten a 4-5 méterre lévő géppisztolyos katonákkal mit se törődve. Mindössze annyit tett meg, hogy nekik háttal ült, nem tudni, hogy ez a diszkréció jele volt-e nála, vagy a megvetésé. Az ő sztoriját Dominiqe mesélte. Régebben, amikor még voltak itt rendőrök, ezek előszeretettel posztoltak az elágazásban, az árnyas fák alatt. Nézték a forgalmat, időnként ellenőriztek valakit. Mint a kormány embereit, nem övezhette őket nagy szeretet. Egyik éjjel a hajléktalan fickó aztán becuccolt a fák alá, így reggel a rendőrök posztja már foglalt volt. A sajátos helyi viszonyok miatt nem zavarhatták el, egyrészt semmi törvénytelent nem tett, másrészt helybeli volt. Ennek két éve, azóta a fickó ott lakik, a rendőröket pedig közben kivonták Kafountine-ből.

Megkezdődött a Karnevál, egy hétig tart.

Karneváli hangulat Kafountine-ben.

A falu központjában egy jó nagy udvaron állították fel a színpadot. Egész Casamance tartományból, de még a szomszédos országokból is érkeznek együttesek, amik esténként színvonalas műsort adnak. Belépőjegyet kell váltani. A koncertek afrikai hangulatban zajlanak. Egy-egy együttes műsora közben a közönség soraiból felrohan a színpadra 2-3 ember, akik a zene ütemére nagyon gyors táncba kezdenek. Ez a tánc  jellemző az egész környékre, és abból áll, hogy mélyen előredőlve egy-egy lábukat felkapják egész a mellkasig a zene ütemére, de ezt elképesztő gyorsasággal. Minél gyorsabb valaki, annál jobb táncos. Könnyűnek tűnik, de én még lassan se tudom megcsinálni. Ezek a kéretlen táncosok ritkán vannak tovább színpadon, mint egy perc, aztán visszarohannak a helyükre, és átadják helyüket másoknak, miközben persze az együttes játszik rendületlenül. Az egyik gambiai együttessel összebarátkozva panaszolták, hogy errefelé milyen halvérűek az emberek. Ők egy show-t adtak elő, ahol a tűzé volt a főszerep. Az ő műsoruk közben ugyanez történt, ami nekik azért volt visszafogott reakció, mert állítólag náluk a fél közönség a színpadon van egyszerre, és az együttessel ropja. Amúgy a  karnevál egy hete alatt, ha jól emlékszem három, vagy négy együttes kért fel menedzserüknek, impresszáriónak, producernek, ilyesminek

Itt is, mint mindenfelé Szenegálban, és Maliban, a fehérekkel kapcsolatos tipikus viselkedésforma a jellemző. Ha fehér vagy, akkor dúsgazdag vagy. Egyrészt, aki csak teheti, megpróbál minél több pénzt lehúzni rólad. Másrészt, nem számít se nem, se kor, se az, hogy hogy nézel ki, biztos hogy hallatlanul népszerű vagy a másik nem körében. Sokszor láttunk főleg francia hölgyeket 60, és a halál közt, akik büszkén feszítettek alig húsz éves helybeli srácok oldalán, és olyan idősödő francia urat is, aki kézen fogva sétált jó harminc évvel fiatalabb, párductestű barátnőjével, miközben másik, hasonlóan fiatal barátnője a vállát masszírozta. A.-val is előfordult, hogy egyedül sétált, és három fiatal sráccal találkozva, azok kedvesen, de határozottan kijelentették, nekik fehér barátnő kell.

Ez akkor is igaz, ha szerencsére nagyon sokszor találkoztunk helybeliekkel mindkét nemből, akik önzetlenül, semmilyen anyagi ellenszolgáltatást nem várva segítettek a legkülönfélébb dolgokban.

A karnevált géppisztolyos katonák biztosították, amire szemmel láthatóan semmi szükség nem volt. Itt is az a helyzet, hogy a karhatalom próbálja a saját jelenlétét önmagával indokolni, vagyis azért kell, hogy itt legyünk, mert miféle veszélyes hely lehet az, ahol katonákat kell állomásoztatni. Az igazság ezzel ellentétben az, hogy a helybeliek többsége igen békés, jóindulatú, barátságos, és segítőkész. Ez felületes szemlélőnek nem mindig ilyen egyértelmű, ha a lépten-nyomon felbukkanó kéretlen idegenvezető, felhajtó, árus, önmagát meghívatni akaró fiatal alapján ítél, akik többnyire levakarhatatlanok. De ezek többnyire angolul jól tudó gambiaiak, vagy guinea bissauiak. A helybeliek szabadságszerető, büszke emberek, akik változó eszközökkel több évtizede küzdenek a függetlenségükért. A legutóbbi harcokban, amit az öt éve megkötött tűzszünet zárt le, több mint 500-an haltak meg. Ekkor a falvak öregjei úgy döntöttek, hogy túl sok volt az áldozat, és a fiatalokat kiparancsolták a bozótból, ezek részben lerakták, részben elrejtették fegyvereiket. Most béke van. Sokszor sétáltunk a falu, és a tengerpart különböző részein éjjel és nappal, és mindenfelé biztonságban éreztük magunkat. A legnagyobb veszélyt maguk a katonák jelentik, akik jelenlétét a helybeliek csendes beletörődéssel veszik tudomásul, tartva a három lépés távolságot, vagy simán keresztülnéznek rajtuk.

De valószínűleg elég lenne egy újabb szikra, hogy a környék lángba boruljon, és gépfegyverek kelepeljenek újra, remélem erre nem kerül sor.

Ahogy véget ért a karnevál, elbúcsúztunk Aliéktól, és két nap helyett majd egy hónap után felkerekedtünk. „Bush taxival” Zigouinchoron, és Tambacoundán keresztül az ország DK.-i részébe megyünk, Bassari földre. Ennek központja Kedougou. Itt szállunk meg egy „campement”- ben. Körülnézünk a környéken. Az egyik reggel elcsípünk egy buszt, ami Bandafassi-n keresztül Ibel-be megy, ez a könyv szerint egy érdekes falu. A terv az volt, hogy estére visszajövünk a szállásra, cuccunk nagy részét hátrahagyjuk. A buszon egy fehér, angol srác, összeismerkedünk. Ő két, vagy három napra akar maradni, terv szerint vezetőt bérel majd Ibelben. Együtt megnézzük a falut, aztán, mivel a helybeliek sokat kérnének az idegenvezetésért, pokoli melegben hárman nekivágunk a falu melletti hegynek, aminek a tetején elérjük Iwol nevű falut. Itt az élet nem sokat változhatott az elmúlt pár 100 évben sem, bár a hagyományos használati tárgyak mellett már itt is látunk műanyag lavórokat. A szalmatetejű vályogkunyhók oldalában helybeli, Bassari törzsbeliek hűsölnek. Mike, az angol srác meglepetésre egész jól megtanult franciául, ő értekezik a falufőnökkel, aki teával kínál bennünket, aztán körbevezet a kis faluban. Megnézzük a falu egy szem osztályból álló iskoláját, az árnyékban szövögető férfiakat, és a falu közepén álló hatalmas, szent Baobab fát.

Visszasétálunk Ibel-be. Itt veszünk 3-3 liter ásványvizet, és némi kaját, aztán, mivel a helyi vezetők nem engednek az árból, úgy döntünk, nekiindulunk hárman Ethioloba, ez állítólag 25 km ide. Rajtam csak saru van, és szinte semmit nem hoztunk magunkkal, de ez a legkevesebb. Nagyobb baj, hogy nincs térkép, a falut elhagyva csak ritkán találkozunk emberekkel, és persze egyikünk se járt még itt. A táj bozótos szavanna. A helybeliek által mondott 25 km persze ugyanúgy lehet 15, de akár 40 is a valóságban, ezért, bár ma már sétáltunk több mint 10 km-t, próbálunk sietni. Reméljük a kihalt földút Ethioló-ba vezet, és hogy az időnkénti elágazások közül a jó irányba menőt választjuk. Mike, angol létére elég rosszul bírja a meleget, arca kivörösödött, izzad,és gyengül, a nagy ritkán feltűnő egy-egy árnyékos fa alatt tartunk miatta pár perces pihenőket. Később, mivel egyre rosszabb állapotban van, átveszem hátizsákját, az enyémet belerakom, és én viszem tovább, ez tényleg segít neki. Ha nem akarunk visszafordulni, célszerű lenne az árnyékban bevárni, míg csökken a forróság, de nagyon kevés vizünk van, és fogalmunk sincs, milyen messze vagyunk még a falutól, sőt arról se, hogy egyáltalán jó irányban megyünk-e. Viszont a Niokolo-Koba Nemzeti Park nem messze van ide északra, ahol oroszlánok, és kafferbivalyok is élnek. Nem valószínű ugyan, hogy a védett területet elhagyva elkószáljanak, ennek ellenére nem szeretném, ha sötétedés után kéne folytatni az utat. Egyrészt egy szál tőrrel nem szívesen állnék le velük, ha esetleg mégis beléjük botlunk, másrészt egy közvilágítás nélküli falu mellett gyakorlatlan szemünkkel akár pár méterre is elsétálunk, anélkül, hogy észrevennénk. Másrészt se hálózsákunk, se menedékünk éjszakára, de a legkevesebb a vizünk, így mennünk kell a hőségben is, amilyen gyorsan csak tudunk, közben azért figyelve Mike állapotát is. Néha látunk majmokat a bozótban, de más állatot nem. A. jól bírja a gyűrődést, engem pedig hajt Mike ígérete, aki felajánlotta, hogy este ő fizeti az összes sört, amennyit meg bírok inni, amennyiben van a faluban. Végül épp naplementekor érjük el a falut, ami a guineai határon van. A rendőrök ellenőrzik az útleveleinket, aztán a kempingbe kísérnek. Közben az egyetlen boltban veszünk palackos vizet, és végre teleisszuk magunkat. Az egyik srác kérésünkre biciklire pattan, és felárért a vaksötétben átkerekezik a szomszéd faluba, ahonnan több mint egy óra múlva pár üveg meleg sörrel jön meg. Mi addig a faluban eszünk az egyetlen kajaárusnál kapható egyetlen ételt, természetesen csirkét „a la Yassa”, arany áron. A kempingben hatalmas mangó fák alatt 3-4 kunyhó, kettőt kiveszünk. A fák roskadoznak a gyümölcstől, sajnos még nem érnek, egy-egy lelógó zöld termést az arra kószáló tehenek falnak fel csámcsogva, nagy élvezettel.

Másnap reggeli után elszámolunk a kempinges srácokkal. Annak ellenére, hogy minden árat lefixáltunk, kb. háromszor annyit akarnak számolni, Mike hosszas alku után megegyezik velük az előre kialkudott összegben. Körülnézünk a faluban, mindenki nagyon barátságos. Ismét nagyon meleg van, vezető nélkül átsétálunk a vagy 10 km-re lévő Dindefeloba, ahol becuccolunk az egyik  „campement”-be. Itt van viszonylag hideg sör, nagyon jólesik. Helyi kísérőkkel elmegyünk a vagy 2 km-re lévő vízeséshez. A vegetáció erre sokkal dúsabb.

Útban a vízesés felé.

Elérjük a vízesést, ami 100 méter magasból hullik alá, most így a száraz évszakban amúgy se túl nagy a vízhozam, de ennek nagy része is elporlik a sziklákon, mire leér. A vízesés felső vége már Guineához tartozik. Alján nagy medence, Mike jót úszik benne, mi áztatjuk a lábunkat a kellemes hűvösben. Vissza a faluba.

Másnap Mike felfogad egy crossmotoros srácot, aki visszaviszi Ibel-be, a lába teljesen szétment, nem bírná ki az utat visszafelé. Mi, miután körülnéztünk a faluban, és útbaigazítottak bennünket, ismét gyalog vágunk neki, és délutánra, több falu érintésével rettentő melegben befutunk Ibelbe, ahonnan később egy busszal visszazörgünk Kedougouba. Mike-al nem találkozunk, mint kiderül, őt felárért a motor visszahozta Kedougouba, másnap hajnalban pedig tovább állt. Emailen tartjuk egy darabig a kapcsolatot, többször is megköszönve, hogy gyakorlatilag megmentettem az életét, és persze kellő tapintattal elhallgatva, hogy majdnem miattam pusztult meg, tekintve, hogy a mi hatásunkra vágott neki a szavannának kísérő nélkül. Másnap pihenő napot tartunk. Az elmúlt három napban több mint 80 km-t mentünk, az én talpamon a lábujjak mögött egyetlen nagy vízhólyag nőtt, de nem fakadt ki, hanem részben feltolódott a lábujjaim közé. A sarkamon soha nem látott mértékben megvastagodott bőr 2-3 helyen is bereped, hiába kenem időnként testápoló kenőccsel, az már nem segít ilyenkor. Minden lépésnél kinyílnak ezek a nagy hasadékok, és véreznek. A. svájci bicskájával darabolom a sarkamról az elhalt bőrréteget, kár hogy nem vesszük fel a géppel, el lehetne adni pedikűrös iskoláknak elrettentő példának. Próbálunk valami járművet találni Mali felé, Keniéba-n keresztül. A könyv szerint lehetséges a határátlépés, de semmiféle tömegközlekedés nincs. Időnként azért indulnak teherautók, esetleg turisták, ezekre vadászunk. Ma semmi, talán holnap.

Reggel a megadott helyre megyünk, kérdezősködünk. Állítólag később indul egy teherautó, aminek a platóján utazhatnánk a rizsszállítmány tetején, Keniébaba megy, az már Mali. Igaz, hogy az még nagyon messze van az egyetlen nagyobb forgalmú úttól, ami összeköti a két országot, de onnan majd tovább megyünk valahogy. Az ár, amit a sofőr mond, magasabb, mint amit a könyv ír, de sok választásunk nem nagyon van. Nagyobb baj az, hogy még el se kezdték megpakolni a teherautót, ebből, ismerve a helyi viszonyokat, ma nem lesz indulás, de lehet, hogy még holnap se. Mindegy, egy lehetőségnek nem rossz. A közeli bolt elé modern terepjáró kanyarodik egy fiatal fehér sráccal. Nem úgy néz ki, mint aki hosszú útra indul, azért rákérdezek. Nemcsak hogy Maliba megy a francia srác, de Kayesba, ami messze északon a fő közlekedési úton van, amin keresztül már buszok, és vonatok is mennek Bamakóba. Nem szokott ugyan stopposokat felvenni, de elvisz bennünket, szerencsénk van, mint mindig. De hát aki utazik, annak már eleve szerencséje van. Vesz egy-két dolgot, aztán már neki is vágunk a vörösesbarna földútnak. A Mali DNy – i részén fekvő gazdag aranybányáknak dolgozik a cég, ahol ő a logisztikáért felelős, most éppen azt méri fel többek között, lehetséges-e, és milyen körülmények között az áruszállítás errefelé, milyenek az utak? Nyolc éve dolgozik Nyugat Afrikának ezen a részén, ismeri a viszonyokat. Ennek megfelelően gördülékenyen megy a határellenőrzés is, aztán átkecmergünk a határfolyón, amin ugyan híd nincs, de a jelenlegi vízállás elég alacsony. Bár küszködik a terepjáró a mederben lévő nagy köveken, de nem sodor el bennünket a víz, szerencsésen átérünk Maliba.

Stemming from Fruit of the Baobab (or Monkey bread), this extra jam specially come from Senegal offers a quite African flavour. It is to sample at any time of the day, with some bread or yoghurt, or for the realization of desserts. 
We find it look like quince jam !

well here i am on weekend number TWO and happy to report i am doing much better.

i dont have much time to blog, im at a hotel in Joal, a touristy and pretty town on the beach, visiting my friend emma for her birthday. theres a computer i can use but its 1:15 am here so i have to be quick.

this past week has been nothing but a continuation of the rollar coaster but i, at last thank the lord in heaven, am starting to feel more comfortable here. i even starting feeling really glad to be here and let me tell you, the first thought i had was What a freakin relief!

this past week i worked and came home from work like clockwork and then proceeded each day to stand around and ask over and over if i could help with something. its gotten better gradually, as i learn how to do more to help, WHAT i can do to help and when i can just go relax and stop stressing. i wouldnt say im at all stress free at home but i feel like im slowly integrating into the daily life more and more.

i got a major help from the most unusual of places: my SECOND mom came home. thats right, my dad has two wives; one who i live with in tattaguine and one in thies where, i guess, he spends most of his time. this past monday she came down to tattaguine to accompany him to thies. well this made my mom so much happier, when hes here he just bosses her around the entire time. im starting to think she may even like me, she called me here daughter the other day and my heart just SWELLED with joy.

work is pretty boring, but that could be worse. altho it feels like im just working at a bank i imagine that im actually learning more about the interworkings of microfinance than im aware of right now.

what else…

well today i saw the biggest baobob tree in senegal, and possibly in africa. it was 32 metres in circumfrance and 850 yrs old. it was the size of a house, we actually climbed inside!

well i better be off to bed; ill try to blog again before i leave.

Recorrer un país y que se quede tatuado en los recuerdos gracias a la amabilidad de su gente es el ideal de muchos viajeros y fue justamente eso lo que le pasó a Robert Kincaid quien conversó con nosotros sobre su visita a Senegal, el país que hoy recorreremos de su mano.

¿Cómo se puede definir Senegal en una sola palabra, de acuerdo con tu experiencia?

Es difícil definir un país, que es algo tan complejo, con una sola palabra. Senegal es… amabilidad y amistad, es sonrisa y color. Amabilidad de sus gentes, del trato, del ritmo que impone a todo cuanto se hace. Amistad abierta, a la primera ocasión, sincera, gratuita, de corazón. Sonrisa permanente en sus gentes, a todas horas, en todas las edades. Color de sus trajes, de sus rostros, que se iluminan y parecen estar encendidos, color de sus vidas, por contraste con, por ejemplo, los europeos que somos personas grises hasta cuando caminamos.

¿Qué es lo que más te gustó?

Sin duda alguna sus gentes, su calma para todo, su forma de entender la vida, su capacidad para sonreír hasta en la más dura condición, su inocencia, su franqueza.

El paisaje de Senegal es semidesértico en el 80% de su extensión, salvo la zona al sur . Los baobab son los únicos que rompen de forma majestuosa la rutina del paisaje de matorrales, acacias y, de vez en cuando, alguna que otra plantación de mangos. El sur  nos permite meter un primer pie en el inicio de las selvas tropicales.

Quizás, el turista extranjero que viene por primera vez a este país se queda principalmente en los hoteles lujosos de la costa, para disfrutar de unas inmensas y hermosísimas playas. Cuando se vuelve a su casa, podrá decir cualquier cosa, menos que ha visto Senegal. La realidad es muy distinta. Hay que montar en sus minibuses  atestados de gente, moverse en sus taxis decrépitos, sin ventanillas y con piezas recicladas decenas de veces, hay que ir a sus mercados y moverse entre los puestos de frutas, el ganado suelto y el griterío de los vendedores; hay que tomar té verde con mucha azúcar en los puestos callejeros, visitar sus mezquitas, entrar en sus casas, convivir con las familias y hablar, hablar con todos y dejarse seducir por la conversación. Mejor con una buena cerveza “Gazela” o con unos vasos de té verde y azucarado.

Me quedo con la imagen de los niños caminando al borde de las carreteras para ir a por agua o ir a la escuela, los campesinos sacando sus ganados a primera hora de la mañana, con un sonido manso de naturaleza domesticada y una luz que se abre paso entre el polvo que levantan los animales al andar.

En sus aldeas siempre hay algún gran árbol bajo cuya sombra se sientan los viejos y los niños a charlar y ver pasar el tiempo.

Imagina que hacemos nuestro primer viaje a Senegal y nos sirves de guía, ¿qué no nos debemos perder?

Empezando por el norte, San Luis y los locales de jazz. Más abajo, Dakar, la capital con el puerto, la vieja estación de tren, la plaza de la Independencia, el mercado central (“Kermel”) y la catedral, blanca y con torres que imitan el tipo de arquitectura típica de la región: menos turístico pero más real: tomar un taxi y perderse por los barrios de la periferia y comer en algún local  nativo.

Desde los muelles salen barcos que te llevan a la Isla de Goré, la puerta de salida de los esclavos hacia el continente americano durante siglos. Visitar las mazmorras donde los almacenaban, las casas de sus guardianes, la casa del gobernador.

Cerca de Dakar, está el famoso Lago Rosa. Y las salinas de sus orillas.

El interior de Senegal son un conjunto de aldeas y pueblos sin atractivo turístico pero con un gran interés humano. Merece la pena intentar establecer comunicación con los nativos de aldeas como Pout, N´Doufan, Kaolak.

Merece la pena visitar algún manglar, por ejemplo el de Touba-Kouba.

También aprovecharía para cruzar Gambia (son apenas unos 50 km), visitar su capital Banjul (si tras la odisea de tomar el ferry que cruza de una orilla a otra aún quedan ganas de hacer turismo) y salir de nuevo a Senegal por la región de  Casamancé: el pueblo de Kafountine  es visita obligada (su playa con las barcas de pescadores y sus puestas de sol son para no perdérselas). Por cierto, allí recomiendo quedarse en el hotel Mamá María, regentado por un español que lleva muchos años en Senegal y que tiene arte y conversación para rato.

Descríbenos Senegal a través de los cinco sentidos. ¿Cómo es el país a través del tacto, la vista, el olfato, la audición, el gusto?

El olor de sus mercados y sus calles, intenso, fuerte,  cálido,…

El sabor de sus comidas sencillas pero sabrosas y con muchas especias: una base de arroz o mijo, siempre, y acompañada de verduras, pescado o carne cuando es algún día de celebración.

El tacto de las personas, su delicada piel oscura.

La vista: lo siento, no lo puedo evitar, que no se enfade nadie,  pero tanto las mujeres como los hombres son guapísimos. Nunca había visto tanta gente tan guapa toda concentrada en un mismo país.

El oído, sin la menor duda, es para la música, que los senegaleses llevan en la sangre y que ellos mismos hacen con cualquier objeto a modo de instrumento. Su ritmo invita a bailar, saltar y expresar con el cuerpo la alegría de vivir y compartir esos momentos con gente tan especial.

Me quedo también con el sonido de las olas en cualquiera de sus playas paradisíacas aun no contaminadas por el turismo de lujo y los hoteles para extranjeros ricos.

Dejémonos envolver por la magia, la amabilidad  y el misterio de Senegal y viajemos una y mil veces a tan maravilloso país.

Excerpt from Field Guide to Trees of Southern Africa: “grotesque, comparatively short, deciduous trees with hugely swollen trunk: occurring at low altitudes in hot dry bushveld”.  Grotesque?  Webster defines grotesque as being distorted or unnatural in shape; abnormal and hideous; ludicrously odd.  All of those meanings seem to invoke a negative connotation.  To me, the baobab is a tree to be admired. 

Baobabs are often referred to as the “upside down tree” because the branches, when leafless during winter dormancy, look like roots up top.  Baobab bark is smooth and fibrous making it a favorite food of elephants.  Elephants are infamous for knocking trees over so that bark, branches, and leaves are easier to access.  Driving near Mapula Lodge in the Okavango Delta of Botswana, baobabs are not a common site across the landscape.  Up close to the trees, you can see clear evidence of elephant damage, but the baobab perseveres, living on, in spite of obvious damage.  Enduring, withstanding, imposing – those descriptors seem more appropriate than grotesque for the baobab.  Or better yet, how about strong?

In Africa’s dry forests the baobab tree (Adansonia digitata) towers over the landscape. According to legend, the baobab tree fell from the sky. That’s why today the baobab is often called the upside down tree.

Many cultures claim to remember a time when great and ancient trees cloaked vast areas of the earth. The enchanting original forests and foreboding gigantic trees were of mythical dimensions and proportions.

The African baobab is a living embodiment of timeless affinities with nature common to many peoples throughout the continent. It serves as a metaphoric window into Africa’s real or imagined past, through which we may view practices said to be of great antiquity.

Visitors to Sukur are warned not to approach a certain ancient baobab tree because, villagers say, it turns people into hermaphrodites.

Several myths that use the baobab as a backdrop for teaching moral lessons are told by the Bushmen or Hausa people of Northern Nigeria. One tale involving the baobab which is used to explain a phenomenon of nature as well as teach a moral lesson is the myth “The Tale of the Superman” In this story a husband boasts to his wife that he is the strongest man alive. He learns of another man who claims to be “superman”, and goes to seek him out.

This second “superman” is actually an extremely powerful superhuman who kicks up wind wherever he goes and eats men for dinner. While trying to escape from “superman”, the husband comes across the “Giant-of-the-Forest” sitting under a baobab tree. The giant offers to help the husband, and enters into a terrible fight with “superman”. In their struggle to free themselves from each other’s grasp, they leap to such a height they disappear into the heavens. As a result, their struggle can be heard as thunder.

The moral of the story is summed up by the wife who says, “Never boast about your achievements again. However strong or clever or rich or powerful you are, there is always somebody more so.”

The Baobabs are are full of mystery and wonder in Africa, tales have been brought down verbally from generation to generation. We have tried to compile as much as possible regarding this great tree of life.

A very, very long time ago, say some African legends, the first baobab sprouted beside a small lake. As it grew taller and looked about it spied other trees, noting their colorful flowers, straight and handsome trunks, and large leaves. Then one day the wind died away leaving the water smooth as a mirror, and the tree finally got to see itself. The reflected image shocked it to its root hairs. Its own flowers lacked bright color, its leaves were tiny, it was grossly fat, and its bark resembled the wrinkled hide of an old elephant.

In a strongly worded invocation to the creator, the baobab complained about the bad deal it’d been given. This impertinence had no effect: Following a hasty reconsideration, the deity felt fully satisfied. Relishing the fact that some organisms were purposefully less than perfect, the creator demanded to know whether the baobab found the hippopotamus beautiful, or the hyena’s cry pleasant-and then retired in a huff behind the clouds. But back on earth the barrel-chested whiner neither stopped peering at its reflection nor raising its voice in protest. Finally, an exasperated creator returned from the sky, seized the ingrate by the trunk, yanked it from the ground, turned it over, and replanted it upside down. And from that day since, the baobab has been unable to see its reflection or make complaint; for thousands of years it has worked strictly in silence, paying off its ancient transgression by doing good deeds for people. All across the African continent some variation on this story is told to explain why this species is so unusual and yet so helpful.

In Madagascar, the Grandidier’s baobab (Adansonia grandidieri), the most statuesque of the Malagasy species, is believed to be the dwelling place of spirits. Offerings are placed at its base to ensure fertility, a fine harvest, and good fortune.

At Dakfao Niger, there is a baobab sacred to the Imannen Tururag, high up the trunk are incantations, symbols and sacred texts.

Throughout Africa the baobab is venerated or regarded with awe, the absence of regeneration has led some communities to believe that it appeared by magic overnight, others believe the trees possess souls and ancient sprits, they can move during the night but must stay imobil during the day.

Along the Zambezi, the tribes believe that when the world was young the Baobabs were upright and proud. However for some unknown reason, they lorded over the lesser growths. The gods became angry and uprooted the Baobabs , thrusting them back into the ground, root upwards. Evil spirits now haunt the sweet white flowers and anyone who picks one will be killed by a lion.

One gigantic baobab in Zambia is said to be haunted by a ghostly python. Before the white man came, a large python lived in the hollow trunk and was worshipped by the local natives. When they prayed for rain, fine crops and good hunting , the python answered their prayers. The first white hunter shot the python and this event led to disastrous consequences. On still nights the natives claim to hear a continuous hissing sound from the old tree.

In the Kafue National Park in Zambia, one of the largest Baobabs is known as “Kondanamwali” – the tree that eats maidens. This enormous tree fell in love with the four beautiful girls who lived in its shade. When they reached puberty, they sought husbands and made the tree jealous. One night, during a raging thunderstorm, the tree opened its trunk and took the maidens inside. A rest house had been built in the branches of the tree. On stormy nights, it is the crying of the imprisoned maidens that make people inside tremble – not the sounds of the wild animals.

J’ai fait ce savon au tout début de l’été, vers la fin juin, pour nos vacances en camping et à la plage.  Je voulais un savon pratique qui puisse faire corps et cheveux mais aussi avec des propriétés anti moustiques.  On sait tous que les moustiques n’aime pas  le géranium… cette huile essentielle est aussi très bonne pour les cheveux fragilisé, d’où sont utilité pour des cheveux affecté par le soleil et l’eau de mer.  J’ai attendu pour vous le présenter afin d’avoir l’avis de ma famille et le verdict est sans appel…  il mousse bien et laisse les cheveux très doux.  Voici donc la recette !

29 % huile de coco
21 % huile de macadamia
19 % huile d’olive
18 % huile de baobab
13 % beurre de karité

Eau et soude à recalculer

A la trace :
sur graissage à huile de tournesol (environ 5% j’aurais en faire plus)
Huiles essentielle à 4% :
he géranium rosa
he lemon grass
he pamplemousse
he tea tree
Mica rose bonbon

INS : un peu moins de 158

Difficulté : —–Conservation : plusieurs mois

Faire fondre les huiles ensemble.  Ajouter la soude à l’eau et laisser refroidir.  Lorsque les deux mélanges, eau et soude, sont de température ambiante, verser le mélange soude/eau dans vos huiles et mixer jusqu’à l’apparition de la trace.  Ensuite ajouter le reste de vos ingrédients (huile essentielle, huile et mica) et verser le tout dans vos moules.   Attendez 48 h et démouler vos savons avec des gants, si les savons sont collant placer les au congélateur quelques heures avant de les démouler (merci à Keskafée de cet astuce).  Placer dans un endroit sec pour une cure de 4 semaines.

J’ai acheté ce moule il y a 6 mois car j’adore ce film.   Je trouve que le titre va bien avec un produit anti moustique .  Un fight club pour faire la guerre aux moustiques !

Étiquette à venir !

The Latin name for Baobab, Adansonia digitata, is in honour of the French botanist, Michel Adanson, who concluded that out of all the trees he had studied, the Baobab, ‘is probably the most useful tree in all’.

Although the tree is not native to Egypt, the fruit was known in the herb and spice markets of Cairo as early as 2500 BC. It was known as ‘bu hobab’, probably derived from the Arabic words ‘bu hibab’, which means ‘fruit with many seeds’.

The medicinal uses of the Baobab fruit were first officially praised by the Venetian herbalist and physician Prospero Alpini, in 1592, who noted that the ancient Egyptians used it for treating fevers, dysentery and bloody wounds. Known as the “Upside-down tree”, the “Bottle tree” for its ability to hold water, or simply as the “Tree of life”.

The baobab normally lives for about 500 years, but it is believed some are up to 6,000 years old and carries its own mystical identity and history that is traditionally accorded to age in Africa.

Here’s some cute items for your bub from 9 Months Waiting.  They have a sale on at the moment where you can get up to 50% off.

If you’re familiar with:

♥ Eternal Creation,
♥ Baobab, and
♥ Three Little Trees

you can pick up some discounted pieces until 31 August 2009.

There’s not a massive selection in this sale, but you’ll find kids clothing, bed linen and muslin wraps.

I wrote the proposal below as my recommendation to my partner organization, TreeCrops, to achieve a higher level of hygiene at their baobab processing depots. I wanted to use a few ideas from the psychology of loss-aversion to make a more powerful (yet still low cost) incentive for hygienic processing. We’ve yet to implement the system, so I’m certainly open incorporating feedback and input on how to make it better (or to scrap it entirely if it seems to miss the mark.)

***

Proposal: Hygiene Bonus

Background:

Members’ current hygiene practices are poor and will not simply improve on their own: members do not see hygiene as an issue. This goes for the whole range of depots, from best buildings to worst. If better hygiene is desired, TreeCrops will needs a specific targeted program to achieve it.

Big Idea:

Members will not improve their hygiene practice without relevant incentives and punishments. Psychologically, losing money feels worse than gaining money feels good—human beings are, by nature, loss adverse. Thus a bonus system should include a mandatory monthly bonus subject to reductions as punishment for bad practice. As well, this bonus system should be simple for TreeCrops to implement so that the benefits of better hygiene aren’t outweighed by their higher administrative cost.

Format of the Hygiene Bonus:

(numbers are as examples, not, necessarily as recommendations for numbers to be used)

1. Each member starts with a MK300 bonus for the month.
2. All of this money is pooled together: thus, if there are 8 members, the pool is MK2400.
3. A list of hygiene “must-haves” are laid out by TreeCrops (sample list below) and agreed upon by all of the depot members.
4. Any infraction of  a “must-have” results in a monetary penalty to the pool of K2400. These infractions are judged and recorded by Peter whenever he visits the depot (minimum of once per 2 weeks).
5. At the end of the month, the each penalty is subtracted from the pool, and the remaining sum (say, for example, MK1200) is re-divided amongst the 8 members. Thus each member would get MK150, down from MK300.
6. The bonus would then again be set to 300MK and the process is repeated for the next month.
7. Members not having processed baobab in that month are excluded from the bonus.

How I’ll persuade you that this format is useful and workable:

1. Each member knows their initial share is MK300. They know that any infraction by any member of the group takes from their share. Thus, they have incentive to make sure all other members follow the hygiene rules. This is key to the system.
2. The punishment of specific bad practice draws attention to it and shows all members that such practice is unacceptable and punishable. It puts a much finer point on bad hygiene than is currently the case (where we simply resort to exhortations to “do better”.)
3. The administration of the system by Peter is fairly simple: a standard hygiene check of each depot when he visits, and a once-a-month calculation of bonus pay based on the number of active GRNs and the total number of penalties. This bonus can then be paid during Peter’s regular payment visits.
4. This system forces TreeCrops to put a price on hygiene—how much better hygiene is worth to TreeCrops is reflected in the value of the bonus set. This enables a cost-benefit calculation of what hygiene is actually worth to TreeCrops.
5. This system can be depot-selective. If TreeCrops only wants improved hygiene at organic depots, then the bonuses can be restricted to these depots only.

It would be sensible to trial this system first, using one or two depots, to see its results.
Hygiene “must-haves” and penalty values. (example values included)

Death is a low chemical trick played on everybody except baobab trees.
- JJ Furnas

A teraz o działaniu Mocy i Żywiołów w każdym aspekcie – czyli o innych symbolach Tynów – tutaj pokażemy Drzewa Tynów – tak jak w artykule o Rodżanie i Motylach pokazaliśmy motyle Bogów. Opiszemy tutaj szerzej tylko drzewa z obecnego obszaru królestwa Sis, pozostawiając te z dawnych ziem nowym bogom przyrody Windów (dzisiaj Indie), Kutajów (dawny kraj nad rzeką Czerczen -   Toka Hary Wielkiego i Rusych Harów), Melkomedirów (dawny kraj zdobyty przez Obierłę – Abarisa a dzisiejszy Egipt, Syria – dawny Syry Kraj i Ozeria -Asyria), Apaczów i Kejowechów (dawny Weneląd-Wądląd Widnura I Wodyna).

Żywioł Boru – Ląd Biały (Europa) – region północny – Puszcza Notecka

Opowiemy także, jako ciekawostki, o innych drzewach z dawnych ziem Sistanu, lecz tylko po to byśmy łatwo zapamiętali, że to największe i najbardziej długowieczne istoty żywe na Świecie.

Drzewa Tynów – najpotężniejsze żywe istoty Świata

Ponieważ Światłoświat (Wszechświat) jest holistyczny, tzn. wszechprzenikający i dopełniający się oraz wszechstronnie oddziaływający na siebie we wszelkich aspektach każda siła (moc, żywioł) oddziałuje na inne i przenika je, sprzęga się z nimi, bądź im przeciwdziała. Nauka rozwinięta do obecnej formy z przez tysiące lat rozwoju cywilizacji Człowieka mimo, że wydaje nam się potężna, jest jednak narzędziem zbyt skromnym i płochym, zbyt topornym i niedokładnym, aby mnogość tych wszystkich związków oraz przenikań i wynikań ująć i w ścisły sposób opisać.

Dlatego posługujemy się pojęciami Działów, Kirów, Żywiołów, Mocy, Trzemów, Tumów i Tynów oraz  obrazami-symbolami, które uzmysławiają nam o jaki aspekt danej siły objawiony (działający) w jakim aspekcie innej siły chodzi.

Przedstawiamy tutaj drzewa czyli dział najpotężniejszych Zróstów, są to przejawy Żywiołu Boru-Drzewa, a więc Tynu Wiłów.

W aspekcie tego tynu, a więc w jego obrębie inne siły (Tyny i poszczególni Bogowie z tych Tynów) objawiają swoje działanie przez uosobienie

(tak uosobienie a nie upostaciowanie – bo Zróstowie-Rośliny to żywe osoby – jak ludzie i zwierzęta, choć może trudno to sobie wyobrazić jednak mają swoją aurę-promieniowanie żywe i zyciowe procesy które się toczą niejednokrotnie przez wieki i tysiąclecia, mają swoją mowę którą się porozumiewają, swoje reakcje na światło, atak szkodników iwykazują wiele innych przejawów wystarczających aby je uznać za osoby)

a więc objawiają działanie przez uosobienie w tym Tynie w postaci poszczególnych rodzajów- zwanych potocznie gatunkami – Drzew. Objawiają je także w aspekcie Boru przez swoje emanacje w ziołach-runie, w krzewach i kwiatach i w zwierzętach każdego rodzaju.

Tutaj pokażemy tylko boskie manifestacje zawarte w drzewach.

Lipa jest manifestacją Żywiołu Nieba czyli Dażbogów-Sołów w aspekcie Boru

Lipa Dobrosława w Jaglicach

Lipa Dobrosława – pomnik przyrody, lipa drobnolistna w województwie wielkopolskim, w powiecie wałeckim w gminie Człopa, w miejscowości Jaglice, w leśnictwie Zielony Stok.

Najgrubsza lipa drobnolistna w Polsce. Drzewo ma jeden pień główny, który na wysokości 3 m rozwidla się. Oprócz tego od północno-zachodniej strony, ze wspólnego korzenia wyrastają dwa dużo mniejsze pnie. Pokrój drzewa jest typowy dla gatunku, a korona gęsta.

w lipcu i sierpniu 2005 r. lipa była konserwowana – z jej wnętrza usunięto dwie przyczepy gruzu i żwiru. Obecnie pień w środku jest częściowo pusty. W trakcie konserwacji odkryto, że w jednym z konarów mają gniazdo dzikie pszczoły. Obecnie konar ten leży na ziemi, obok lipy, a gniazdo pszczół, w którym nadal bytują zostało zabezpieczone.

Dobrosława – nazwa w wyniku konkursu została nadana w 2005 roku.

obwód w pierśnicy na wysokości 1,3 metra wynosi 817 cm^[1]

• wysokość 25 m

Bezimienna Lipa przed kościołem Św. Jakuba w Sandomierzu (Sądzymirze)

Na lipę – Jan Kochanowski

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!
Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,
Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie
Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.
Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,
Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.
Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły
Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły.
A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,
Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.
Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie
Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Stara przydrożna Lipa

LEGENDA O LIPIE Z FALKOWEJ pod CIĘŻKOWICAMI

Lipa, to już imię własne lipy, która liczy ponad 500 lat.

Jeśli ktoś mówi „ lipa” to wiadomo, że jest to „Lipa”- ta jedyna, historyczna Lipa.

Prowadzi do niej niebieski szlak. Rośnie na najwyższym wzniesieniu Falkowej

( ponad 400 m n.p.m). Obwód pnia Lipy wynosi 5,85 m. Jej najstarszy brat w Polsce- dąb Bartek- żyjący około1300 lat w Górach Świętokrzyskich ma obwód 13,40m.

Lipa czuwa od wieków nad Falkową, górzystą wsią, poprzecinaną głębokimi wąwozami. Dumnie spogląda w stronę Tatr i przesyła pozdrowienia Giewontowi. Czuwa, bo spod Lipy 320 lat temu została zaniesiona gorąca prośba do Pana Boga, by wszelkie kataklizmy omijały tę miejscowość. Lipa była tych wydarzeń świadkiem.

-         A było to tak:

Umęczone rycerstwo wraz ze swoim ukochanym i zwycięskim królem wracało spod Wiednia. Był to rok 1683. jechali już długo. Podróżowali konno. I ludzie i konie  byli bardzo zmęczeni i spragnieni. Właśnie przejeżdżali Górną Falkową koło Lipy.

Lipa szerokolistna zauroczyła króla. Jan III Sobieski- król Polski; odczuł serdeczne zaproszenie do odpoczynku w jej cieniu. I tak postanowił. Zarządził  postój na rozległych polach Falkowej. Sam spoczął w cieniu przyjaznej Lipy. Wszystkich rycerzy ugościła Falkowska  Ziemia. Rycerze przynieśli swojemu królowi zdrowej, źródlanej, orzeźwiającej wody. Nieśli ją ze studni z samego środka wsi.  Król rozkoszował się smakiem wody, odpoczywał w cieniu Lipy i podziwiał piękno okolicy. A dzień był cudowny, widoczność wspaniała. Widział król swoja Polskę aż po same Tatry. Rozczuliła króla wielka gościnność i życzliwość mieszkańców ubogiej wsi. Chcąc podziękować z dobroć ziemi, mieszkańcom i Lipie, kapelan wojskowy w imieniu króla i rycerstwa poprosił Pana Boga o błogosławieństwo dla tej ziemi. W miejscu pod Lipą, z którego kapelan zanosił prośby do Boga i błogosławił wieś postawiony został krzyż. Pan Bóg wysłuchał prośby. Błogosławieństwo ma swoją stałą, świętą moc. Działa bezustannie do dziś. Wszystkie kataklizmy szczęśliwie omijają mieszkańców i ziemię, na której żyją. Czas mija, Lipa się starzeje, jest coraz słabsza. Potrzebuje ludzkiej pomocy. Prosi, woła o tę pomoc. Należy odpowiedzieć na jej głos i uratować ten pomnik przyrody, który jest zarazem świadkiem historii. Należy uratować Lipę!

„Święta Moc” zadziałała widocznie w XIX w. kiedy w Bruśniku szalała cholera. Dało się wyczuć że Falkowa od Bruśnika odgrodzona była niewidzialnym murem. Zaraza odbijała się od tego muru. W Falkowej nikt nie umarł. Był rok 1873.

Zofia Śmierciak

fot. Zwolenik

Legenda i zdjęcie pochodzą ze strony miasteczka Ciężkowice,w którym przed Wojną i w czasie Wojny mieszkał Julian Pagaczewski. adresł http://www.ciezkowice.pl/?strona=00024

700-letnia Lipa króla Mateja Korwina na Słowacji – zamek Bojnice

Bojnicki zamek

Zamek trochę przypomina zamki nad Loarą, choć jest w swoim obecnym kształcie budowlą XIX-wieczną. Bardzo bogate wyposażenie, ciekawa klatka schodowa – kręte schody, złota sala, w podziemiach zamku sztuczna jaskinia ! Zamek należał do rodu węgierskiego Palffy’ch. Bardzo dużo hałaśliwych wycieczek szkolnych. Przewodnicy w strojach z epoki.

Drzewo wysokie do 30 metrów o bardzo regularnej, zmiennej, gęstej, szerokojajowatej lub prawie kulistej koronie. Pędy cienkie, nagie, oliwkowobrązowe lub zaczerwienione, błyszczące. Pączki zwykle czerwonobrązowe i nagie. Liście długości 3-6 cm, u nasady sercowate, drobno piłkowane, nagie, z wierzchu ciemnozielone, matowe lub nieznacznie połyskujące, od spodu sinozielone z rudawymi kępkami włosków kątach nerwów. Kwiaty drobne, żółtawobiałe, bardzo silnie pachnące, wielokwiatowych (5-11), wyprostowanych lub nieco zwisających kwiatostanach. Kwitnie na początku lipca, później od lipy szerokolistnej. Owoce drobne, średnicy do 6 mm, o cienkiej łupinie i ze słabo zaznaczonym żeberkowaniem, nagie lub słabo owłosione.

Stara lipa w puszczy

Od niepamiętnych czasów uprawiana i sadzona powszechnie przy osiedlach ludzkich, we wsiach i w miastach. Odznacza się małymi wymaganiami glebowymi.  Rośnie także na żyznych glebach piaszczystych. W młodości rośnie wolno, jest jednak długowieczna i osiąga potężne rozmiary. Żyje do kilkuset lat. Polecana do zadrzewień przydrożnych w krajobrazie otwartym, do dużych parków i zadrzewień wiejskich. Drzewa rosnące swobodnie wykształcają szerokie, nisko ugałęzione, często wielopionowe korony i s ą niezwykle dekoracyjne.
Lipa drobnolistna należy do najcenniejszych drzew miododajnych, lecz nektarowanie silnie uzależnione jest od panujących w czasie kwitnienia warunków atmosferycznych. Ma to miejsce tylko przy wysokich temperaturach i wysokiej wilgotności powietrza. Obfite pożytki pszczelarskie były jedną z przyczyn powszechnego sadzenia lipy drobnolistnej po wsiach i przydworskich parkach oraz przy drogach. Lipa drobnolistna odznacza się również siłą odroślową, znosi częste przycinanie i dawniej była powszechnie stosowana na formowanie żywopłoty i wysokie szpalery. Drewno, podobnie jak lipy szerokolistnej, znajdowało szerokie zastosowanie w gospodarstwie domowym.

Kwiaty lipowe

♦

Buki i Graby są emanacjami Rodów

Buk (Fagus L.) – rodzaj drzew z rodziny bukowatych obejmujący 40 gatunków. Występuje głównie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej, w Polsce na Pomorzu i na południu kraju (powiązanie z większą wilgotnością powietrza tych rejonów). W Polsce występuje w stanie naturalnym tylko buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.). Uprawianych jest kilka gatunków obcych i liczne odmiany ozdobne buka zwyczajnego.

Gatunkiem typowym jest Fagus sylvatica L.^[1].

Sudecka Bukowina czyli las bukowy

Morfologia

Pokrój

Osiąga wysokość do 40 metrów.

Kora

Jasnoszara, cienka i lekko połyskująca.

Drewno

Twarde, o odcieniu od jasnego kremowego do różowego. Fałszywa twardziel koloru ciemno brązowego do czarnego występuje w części odziomkowej drzewa.

Liście

Sezonowe, faliście karbowane, mogą być ząbkowane lub całobrzegie, położone naprzemianlegle.

Kwiaty

W kątach liści, jednopłciowe, męskie – w główkach na wiotkich, zwisłych osiach, żeńskie – 2 lub 4 kwiatowe wierzchotki, na krótszych osiach.

Owoce

1 – 2 trójgraniaste orzeszki, zamknięte w pokrywie pokrytej kolczastymi lub listkowatymi wyrostkami.

Buk Dziadek w Przedborowie

Buk Dziadek (Buk Alfons) – pomnik przyrody, buk zwyczajny w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim w gminie Mikstat, niedaleko miejscowości Przedborów, w leśnictwie Wanda.

Najgrubszy buk zwyczajny w Polsce. Drzewo rośnie na terenie zalesionego niegdyś majątku rolnego. W sąsiedztwie rośnie 100 – letni drzewostan dębowy z podszytem grabowym. Pokrój drzewa jest typowy dla gatunku. Z racji tego, że przez wiele lat rósł na otwartej przestrzeni, odznacza się silnie rozwiniętymi konarami bocznymi. Pień rozwidla się na wysokości 1,8 m. Drzewo jest osłabione, gdyż wiele konarów zostało odłamanych.

Na korze buka wielokrotnie zaznaczano swoją obecność, najstarsze ślady pochodzą z początku XX w., z tego względu drzewo nazywane Dziadkiem.

Druga funkcjonująca nazwa buka to Alfons, dlatego że u jego podnóża spotykały się zakochane pary.

• obwód w pierśnicy na wysokości 1,3 metra wynosi 670 cm^[1]
• wysokość 27 m

Stary grab z Puszczy Białowieskiej

Średniej wielkości drzewo liściaste o nieregularnym, pofałdowanym w przekroju, często też wielokrotnym pniu i miotlasto wysklepionej koronie. Najłatwiej je rozpoznać po zawsze gładkiej, srebrzystopopielatej korze pokrytej charakterystycznym wzorem cieniowanych pasm oraz po eliptycznych, ostro piłkowanych liściach, których powierzchnia jest harmonijkowato pofałdowana wzdłuż nerwów. Grab pospolity jest drzewem dość powszechnie występującym w naszych lasach. Stanowi on zresztą jeden z ważniejszych rodzimych gatunków drzew tworzących lasy w Polsce. Można pod nim znaleźć stanowiącego prawdziwą gratkę dla grzybiarzy koźlarza grabowego. Z formalnego punktu widzenia graby są najbliżej spokrewnione z leszczynami, brzozami i olszami, jednak biorąc pod uwagę cechy takie jak cieniolubność, niergularność budowy pnia i konarów, kształt i rozmiar liści, a przede wszystkim deseń kory, można dojść do wniosku, że w zaskakująco dużym dużym stopniu przypominają one buki.

Piękny Grab

Od strony użytkowej grab jest znany przede wszystkim z dwóch rzeczy. Pierwszą z nich jest wyjątkowo duża tolerancja na przycinanie. Wraz z gęstym ugałęzieniem i intensywnie tworzonymi odroślami korzeniowymi powoduje ona, że drzewo to jest jedną z roślin najczęściej używanych do budowy wysokich żywopłotów. Można z niego swobodnie kształtować różnego rodzaju figury geometryczne, rzeźby, alejki ze sklepieniami itp. Duże zastosowanie znajduje także bardzo cenne i niezwykle twarde drewno graba, nazywane żelaznym drewnem. Warto wiedzieć, że jest ono nie tylko twardsze od bukowego czy dębowego, ale nawet najtwardsze ze wszystkich naturalnie występujących w Polsce gatunków drzew!

Graby

opowiadanie z portalu literackiego

osoba o pseudonimie Drzewo – (według mojej recenzji dosyć udane) O Grabie -

http://www.portalliteracki.pl/drukuj,artykul,40595.html

…Szliśmy więc, aż po kilkunastu minutach ogromny grab wyrósł przed nami jak zjawa.
– Będzie kolejna opowieść – pomyślałem.
– Tak – odpowiedziała. – To tutaj. Dziadek Stasiek mówił, że to największy grab w okolicy. Rośnie w miejscu pałacu. Tak, był tutaj pałac. Był piękny ogród, a obok wioska. Jaśniepaństwo tutaj mieszkali.
– Feudalizm – mruknąłem całkiem bez sensu, po to, żeby pochwalić się nowym słówkiem.
– Wolałam Cię łażącego po cmentarnym murze z odrapanymi kolanami – dodała zmieniając ton. – Na tej polanie tętniło kiedyś życie, a dzisiaj nie ma nawet dołów w ziemi. Wszystko łagodnie faluje zieloną trawą. Zauważyłeś, że nie rosną tu żadne kwiaty?
Fakt. Nie zauważyłem. To była polana bez żadnego kwiatka. Cała zielona. Tylko trawa miała różne odcienie. Błyskała rosą, chcąc prawdopodobnie zrekompensować brak innych kolorów.
– Gdy jest burza najwięcej piorunów bije w tę polanę. Popatrz – podniosła z ziemi szklaną grudkę stopionego piasku.
– Weź na pamiątkę. Niech pokazuje Ci drogę. Ale nie idź nią zawsze. Zawracaj i zmieniaj kierunek wtedy, gdy okaże się, że nie znajdujesz na drodze tego czego szukasz. Na tej polanie wiele osób nie znalazło się kiedyś…
Pałac był przepiękny. Ludzie mówią, że projektowały go Anioły. Prawdopodobnie jednak jacyś Włosi, czy architekci z innej wioski. Okna miał przeogromne i był błękitno-biały. Jaśniepaństwo mieszkali tam od wielu pokoleń. Każda babka, prababka, dziad, wuj i pradziad mieli swój obraz w jednym z setek pokoi.
Nie chciałem wchodzić z nią do tego pałacu, wolałem słuchać jak szumi grab.
– Może na niego wejdziemy? Jest stary, ale widać, że mocny.
– Kiedyś będziesz musiał obiecać, że nie wejdziesz już na żaden most, ale o ile sobie przypominam, o drzewach nikt nigdy nie wspomni…
Wdrapaliśmy się najwyżej jak się dało. Wyżej nabijały się z nas już tylko skowronki. Dopiero teraz zobaczyłem, jak tu pięknie. Z wysoka widać było całą okolicę. Pas ściany lasu ogradzał ją z każdej strony. Czułem się jak zaciśnięty w ręce graba-olbrzyma… w każdy razie widok robił wrażenie.
- Już weszliśmy do pałacu. Jesteśmy prawdopodobnie na wysokości jego najwyższego piętra… W którymś z tych pokoi narodziła się Miłość. On miał Słoneczny Uśmiech, Ona – Dobre Oczy. Trzymali się za ręce i wtulali w siebie, błyszcząc srebrnymi od księżyca ciałami…
Chodziliśmy nocą po korytarzach tego starego pałacu. W niektórych komnatach spały małe dzieci, w innych dorośli. Wydawało mi się, że osoby w komnatach się zmieniają, gdy po raz kolejny do nich zaglądaliśmy.
– Nie dziw się – powiedziała. – Krążymy po odległych zakamarkach umysłu, trudno się nieraz połapać.
Czasami zakładaliśmy ogromne kapciuchy do szorowania parkietów i uprawialiśmy łyżwiarstwo między fortepianami.
– On jej często grał na jednym z nich. Najgłośniej wtedy gdy miał gdzieś wyjechać. Grał tango, a ona tańczyła sama, udając, że obejmuje Niewidzialnego. Potem On przestawał grać i zaczynali tańczyć razem. Prowadził ich rytm, który wyczytywali w swoich oczach. Dotykali ustami swoich ust, tak jak my teraz.
Tańczyliśmy na ogromnym grabie tango, a ja odkryłem, że bezpieczniej jest nie myśleć, iż jest to niemożliwe.
– Nie spadniemy, obiecuję – wierzyłem jej, tak samo jak w opowieść o parze pałacowych kochanków.
– Trzymali się za usta, ale oczywiście na ustach się nie kończyło.
- Będę miała dziecko – powiedziała mu, gdy wsiadał na swojego rumaka przed długą podróżą.
- Będziemy je mieli – odpowiedział.
Nigdy go już później nie zobaczyła…
Powiedziałem, że skowronki przestały śpiewać z przejęcia, ale Ona mnie nie słyszała.
– Nie chcieli jej patrzeć w oczy… Ci wszyscy ludzie… Któregoś dnia przyszli do jej pokoju. Powiedzieli, że ma się wynieść, bo nie ma teraz z kim tańczyć tanga.
– Mogę przecież nadal tańczyć z Niewidzialnym – odpowiadała, a oni tylko kręcili głowami.
– Nikt ci już nie zagra dziewczyno. Nikt już stamtąd nie wróci.
Pani Dobre Oczy rozmawiała ze swoim dzieckiem, gdy było jeszcze w brzuchu.
– Wiem, że tam jesteś córeczko. Powiedziałaś mi jak chcesz mieć na imię. Powiedziałaś mi tyle dobrych historii, oraz to, że mnie zrozumiesz. Jak mam żyć bez Ciebie? Powiedziałaś mi, że boisz się wtedy, gdy ja się boję. Chciałam się zabić razem z Tobą, ale przyszła do mnie jakaś dziewczyna. Opowiedziała mi historie i pokazała na drzewo. Mówiła, że czas nie istnieje, tylko Miłość. Jak mam w nią wierzyć, gdy wokół tyle nieszczęścia?
Wyczułem to w jej błyszczących oczach.
– Wiesz co powinieneś zrobić? – spytała.
Wiedziałem.
– Pani Dobre Oczy stojąc w otwartym oknie wyobraziła sobie burzę z piorunami. Ogromne błyskawice uderzały w ziemię. Huk był tak ogromny, że wszyscy mieszkańcy uciekli w popłochu. Od piorunów wybuchł pożar. Zapaliło się wszystko oprócz pałacu.
Stanąłem obok i popatrzyłem jej w oczy. Były naprawdę piękne i dobre. Przytuliła się do mnie, a potem objęła jak do tanga… Wiedziałem, że myśli teraz o falującej na wietrze trawie. O jej niesamowitych odcieniach i o kropelkach rosy uśmiechających się w słońcu. Wiedziałem, że na tej łące nie ma ani jednego kwiatka…

liście i owoce Grabu

Buk

OPOWIEŚĆ BUKOWEGO WZGÓRKA

Ludziom, Drzewom i Bogom

Słońce spalało lasy i łąki, zdawało się to nie mieć końca. Trawy
wyschły i zrudziały, drzewa traciły liście. Zwierzęta i ptaki
schroniły się w głębinach puszczy, gdzie w zarośniętych jarach
sączyły się wątłe źródełka. W Dolinie, ponad korytem zamarłej
rzeczki, stało kilka chat. Pociemniałe bale z oczodołami okien i
niesfornymi, słomianymi strzechami. I ani żywej duszy.

Mieszkańcy Doliny zebrali się na Bukowym Wzgórku. Kilku krępych,
brodatych mężczyzn. Kilkanaście kobiet o surowej, wyrazistej
urodzie. Trójeczka niemowląt w przewieszonych przez szyje chustach.
Gromadka podlotków i dzieci. Wszyscy półnadzy, spoceni, znękani
nieznośnym, upałem. Obok, w cieniu drzew, stały dwie wychudzone
szkapy, zaprzęgnięte do drabiniastego wozu. Niemrawymi ruchami
oganiały się od gzów. Parę wilkowatych psów dyszało z wywieszonymi
jęzorami.

A ludzie stali nieruchomo, skupieni wokół Tego, Który Widzi Cztery
Strony. Posąg, wyrzeźbiony w cześniowym pniu, przewyższał mężczyzn o
dwie głowy. Słoje i sęki drewna wtapiały się w rysy Czterech Twarzy
Boga. Światowid patrzył ponad głowami ludzi. Widział dalej, więcej i
cztery strony jednocześnie. Dlatego Mu ufali. Dlatego i teraz
przyszli do Niego. Po raz ostatni. Pożegnać się przed drogą w
nieznane.

Przemówił Najstarszy. Siwy, długowłosy Starzec, odziany w sięgającą
kolan, konopną koszulę.

- Ty, Który widzisz tak wiele… Spójrz na nas. Twoje dzieci
odchodzą. Zostawiają domy i odchodzą. Zostawiają Dolinę, lasy, góry.
Zostawiają Ciebie i odchodzą. Nie mamy co jeść. Wyschła rzeka,
umierają źródła. Od czterech Księżyców nie padają deszcze. Bogowie i
Duchy nie słuchają naszych próśb. Ty patrzysz w cztery strony. Ale
ogień płynie z nieba i pali, co na dole. Zjedliśmy zwierzęta.
Polowania nie udają się. Co zasiane, nie wzeszło. Twoje dzieci
odchodzą. Ja zostaję. Mój płomyk dogasa. Przy Tobie złożę swe kości.

U stóp Światowida stała kamienna misa z tlącym się żarem, obok
leżały pęki ziół. Starzec ukląkł. Nucąc cicho, kruszył zioła i
wrzucał je szczyptami do misy. Pozwolił, by obmyły go wonne,
niebieskawe smugi. A potem obiema dłońmi ujął kadzielnicę i wstał.
Zbliżył się do tych, którzy stali przed Obliczem Poranka. Śpiewał
bez słów, z zamkniętymi ustami, przejmującą, znaną wszystkim
melodię. Głowy pochylały się, dłonie zbierały pasma Dymu, dotykały
serc, gardeł i twarzy. Skupione dzieci, poważni i smutni dorośli.
Ci, których obmył Dym, dołączali swe głosy do Pieśni. Najstarszy
kroczył powoli, jak Słońce. Minął Oblicze Dnia, potem Wieczoru. Gdy
stanął przed obliczem Nocy, śpiewali już wszyscy. I tam złożył
kadzielnicę. Przed Obliczem Widzącym w Ciemności. Jego Mocy
najbardziej potrzebować będą ludzie, aby kiedyś doczekać Poranka.

Starzec dorzucił jeszcze trochę ziół. W objęciach Dymu Światowid
rozmywał się i wyłaniał. Falował z Pieśnią i sercami ludzi. Potęga
przepełniała ciała, umysły i cały świat. Ale przyszedł czas, że
uleciał Dym i zamilkła Pieśń. Najstarszy przemówił raz jeszcze.

- Twoje dzieci są czyste. Ich serca są jasne, ich mowa prawdziwa,
ich ciała zdrowe. Idą tam, gdzie nie mogą śpiewać o Tobie. Tam, na
dole, nad Dużą Rzeką, mieszkają już inni ludzie. Mają żelazne
ubrania i miecze. Mają Boga zawieszonego na dwóch kijach. Wybijają
zęby każdemu, kto Mu się nie pokłoni. Twoje dzieci tam pójdą i
pokłonią się. Tam muszą zbudować swe domy. Tam jest woda, ryby,
zwierzęta, tam Ziemia rodzi potrzebny im pokarm. Pokłonią się i
pozwolą oblać wodą. Ale Ciebie nic im nic zabierze. Tyś jest w
czterech porach roku, czterech stronach świata, w obliczach dnia i
nocy. Jesteś w Ziemi, Wodzie, Ogniu i Powietrzu. Twoje Święte Twarze
były tu zawsze i będą też, kiedy znikną ludzie. Nie pozwól im
zbłądzić. Niech pamiętają, że wszystko, na co patrzą, uświęca Twoje
spojrzenie. Bądź z nimi. Nie pozwól o Sobie zapomnieć.
Starzec westchnął. Spokojnym wzrokiem ogarnął skupionych w kręgu
ludzi.
- Tak. A teraz idźcie. Idźcie, już czas.

Podchodzili do Najstarszego, dotykali i obejmowali go, szeptali coś,
mówili, a on kładł im ręce na głowach. Po raz ostatni spoglądali w
nieodgadnione twarze Światowida.

Odeszli. Objuczeni tobołkami, z przeładowanym skrzypiącym wozem i
psami biegającymi w kółko. Śladem zwiadowców, którzy poszli
wcześniej. Czasem ktoś odwracał się i uniesieniem dłoni pozdrawiał
stojącego przy Posągu Starca. Córki, synowie, wnuki, prawnuki. Ich
mężowie i żony. Odchodzili, na zawsze. W końcu zanikło nawet
skrzypienie drewnianych kół. Czoło starego człowieka wsparło się o
pierś Bóstwa. Posągiem wstrząsnął głęboki, najgłębszy szloch. Ale
Cztery Twarze wciąż patrzyły spokojnie i przed siebie. Dalej, niż
widzieli ludzie. Dalej, niż mógł widzieć Najstarszy.

Mijały stulecia. W Dolinie powstawały i znikały wsie, wyrósł las,
rzeczka zmieniała łożyska. Zdarzały się susze i powodzie, i długie,
mroźne zimy. Potem ścięto las i znów zbudowano wieś. Przechodziły
wojny -jedna, później druga. Wieś znikła, w Dolinie znów nie ma
ludzi. Są zwierzęta, rośliny i ptaki. I pstrągi w wartkim
strumieniu. I… Tak. Jest jeszcze Ktoś.

Na porośniętym buczyną wzgórku stoi stary, czteropienny buk. Jego
korzenie już dawno wchłonęły resztki minerałów, pozostałe po Starcu
i cześniowym Posągu. Cztery potężne pnie splotły się i razem
dźwigają jedną, rozłożystą koronę. Kora uwypukliła się miejscami w
dziwaczne naroślą, jakby oczy, twarze…

Nikomu nie chciało się ścinać tak pokręconego i sękatego drzewa. Buk
po prostu rósł. Widział zbójców, pastuchów i żołnierzy. I krzyże,
które potem obsypały wzgórek- i po latach rozsypały się w proch.
Gościł dziki ryjące w poszukiwaniu pysznych, bukowych orzeszków.
Wciąż zasiewały się nowe drzewka. A on rósł. Rośnie, trwa.

Korzenie przenikają Ziemię we wszystkich czterech kierunkach. Ku
dołowi. Korona otwiera się na cztery strony świata. I ku górze.
A potężny pień łączy to wszystko – od czeluści po przestworza.
Dziesięć kierunków. I ciągły przepływ czterech darów – ziemi, wody,
ognia i powietrza. Stary, pokręcony buk. Może kiedyś jakiś wędrowiec
rozpozna w nim Boga. Ale jemu jest wszystko jedno. On widzi dalej
niż ludzie. Dalej i szerzej od Światowida. Sięga wyżej i głębiej niż
Ten, Którego Krzyż już zbutwiał i Którego metalowa figurka rdzewieje
nieopodal pod mchem.

Stary, Poczciwy Buk, po prostu tu rośnie. Jest. Bardziej, niż
jakikolwiek Bóg, Którego może sobie wyobrazić Człowiek.

opowieść niniejsza jest przedrukiem ze strony www: http://nowy.tezeusz.pl/blog/200200.html

rozwidlony Grab ale nie rombot – czyli drzewo o wielu pniach

♦

Sosna i Jodła są emanacjami samych Wiłów w Borze

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Sosny to rośliny zimozielone o długich, wąskich igłach. Charakteryzują się dużym zakresem tolerancji na warunki środowiska i temperatury. Rozmnażają się płciowo, wytwarzając osobno męskie i żeńskie kwiatostany. Nasiona dojrzewają w twardych, drewniejących szyszkach. Do tego rodzaju należą gatunki uważane za jedne z najdłużej żyjących roślin na Ziemi i w większości nie są zagrożone wyginięciem. Część gatunków podlega ochronie prawnej, przy czym w Polsce ścisłą ochroną objęte są 3 gatunki. Niektóre gatunki i odmiany cieszą się popularnością jako rośliny ozdobne. Sosny są źródłem pożywienia dla wielu owadów, z których część zwalczana jest jako szkodniki. W warunkach osłabienia mogą być podatne na działanie patogenów wywołujących szereg chorób. Niektóre choroby są charakterystyczne dla sosen, inne mogą przenosić się na pozostałe sosnowate lub rośliny z innych rodzin.

Sosny stanowią istotne źródło drewna, żywicy, olejków eterycznych, a także jadalnych nasion. Na przestrzeni wieków dostarczały ludziom produktów ważnych w ich codziennym życiu, przez co w naturalny sposób wpisały się w folklor, kulturę i sztukę wielu społeczeństw. Sosny używane były także jako symbole religijne i polityczne.

Sosna Waligóra

Sosna Waligóra – pomnik przyrody, sosna zwyczajna o 8 konarach, rośnie w okolicy Sulechowa, w leśnictwie Klemsko, najgrubsza sosna w Polsce.

W roku 2002 w ramach konkursu “Najgrubsze drzewo w Polsce“, organizowanym przez Przegląd Leśniczy, została uznana za najgrubszą ze zgłoszonych sosen i zajęła I miejsce.

• obwód w pierśnicy na wysokości 1,3 metra wynosi 625cm^[1]
• wysokość 17 m
• wiek około 150 lat

Sosna znajduje się na trasie ścieżki przyrodniczej “Do Waligóry“.

Sosna Rzepicha – pomnik przyrody, sosna zwyczajna w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim w gminie Sulechów, niedaleko miejscowości Górki Małe, w leśnictwie Nowy Świat.

Druga po Waligórze, co do grubości sosna w Polsce. Sosna posiada 5 pni oraz rozłożystą i silnie rozbudowaną koronę. Nierozgałęziony odziomek o długości około 2 m, jest nieregularny, ma liczne wgłębienia i guzy. Na pniu widoczne są zabliźniające się tylce po uschniętych konarach. Stan zdrowotny Rzepichy jest bardzo dobry, posiada pojedyncze suche konary.

• obwód w pierśnicy na wysokości 1,3 metra wynosi 568 cm^[1]
• wysokość 27 m

Nadmorskie sosny

O Sosnach z Mierzei Wiślanej

Bernard Krepel, emerytowany leśnik od lat mieszka w Niemczech, wcześniej jednak wiele lat spędził pracując jako leśniczy na Mierzei Wiślanej. Przez cały czas stara się pamiętać o naszym terenie. Wspomnienia ożywają szczególnie wtedy, kiedy natknie się na informacje związane z leśnictwem.
- W niemieckim czasopiśmie leśnym „DFV Journal” zamieszczono artykuł o wizycie leśników niemieckich w Polsce w okolicach Olsztyna – opowiada. – Mnie, polskiego leśniczego, który przepracował 25 lat na Mierzei Wiślanej i Wysoczyźnie Elbląskiej, a potem 15 w niemieckich lasach w charakterze leśniczego, ogarnęła duma nie tylko z powodu naszej gościnności, ale i poziomu polskiej gospodarki leśnej.
Z artykułu wynikało, że na terenie Nadleśnictwa Miłomłyn, gdzie rosną słynne „sosny taborskie” (uznawane za najlepsze na świecie), ścięta sosna miała 8,5 m3 i była najpotężniejsza w Polsce.
- Przypomniałem sobie, że posiadam notatkę sprzed wielu lat, pieczołowicie przechowywaną wśród moich najważniejszych dokumentów, z pomiaru sosny, jaki wykonałem zastępując kolegę leśniczego – dodaje Bernard Krepel. – Mierzyłem drewno wyrobione na zrębie, na Mierzei Wiślanej od strony Zalewu Wiślanego. Dokładnie było to na siedlisku boru mieszanego w Leśnictwie Borowo (obecnie Przebrno). Zaszokowany stanąłem przy jednej ściętej sośnie. Szacunek dla starszego kolegi i rygory w administracji leśnej nie pozwoliły mi krytycznie ocenić tej decyzji. Jednak ja tej sosny bym nie wyciął.
Notatka napisana była odręcznie ołówkiem na wyrwanej z „listy płac” kartce: „L-ctwo Borowo, 14 czerwca 1960 r. Na zrębie sosna ścięta 150 lat, wysokość 20 m, średnica pnia 1 m. (…) Ogółem masa całego drzewa 12,14 m3; maksymalny przyrost do 90 roku życia, w ciągu następnych 60 lat słój bardzo drobny, bo grubość tych ostatnich wynosi 5 cm”.
- Podane w notatce wyniki pomiarów utwierdziły mnie w przekonaniu, że ta sosna, rosnąca na Mierzei Wiślanej, była najpotężniejszą sosną w Polsce – twierdzi. – Podkreślić należy, że mowa tu cały czas o sośnie pospolitej (Pinus silvestris). Ten gatunek sosny w Polsce stanowi ponad 70 procent składu gatunkowego lasu, a na Mierzei Wiślanej jest gatunkiem dominującym. Występuje w całej Europie Środkowej i sięga aż po wschodnią część Azji. Wynika to z bardzo szerokiej skali ekologicznej sosny. Rośnie ona na skrajnie suchych glebach piaszczystych, jak też na bardzo wilgotnych glebach bagiennych i torfowych. Sosna jest też nazywana „królową drzew leśnych ubogich stanowisk”.
W latach 70., będąc na jednym ze „szkoleń brakarskich” organizowanych przez Okręg Lasów Państwowych w Gdańsku, Alfons Wardyn, wysoko ceniony specjalista od surowca drzewnego, stwierdził: „Najlepsza jakościowa sosna w okręgu gdańskim rośnie na Mierzei Wiślanej”.
- „Dziennik Bałtycki” organizuje wiele interesujących akcji – twierdzi Bernard Krepel. – Może spróbować odszukać najokazalszą, obecnie rosnącą sosnę na Mierzei Wiślanej? Podpowiadam: taką sosnę można znaleźć w granicach administracyjnych miasta Krynica Morska.

http://gdynia.naszemiasto.pl/wydarzenia/744261.html

Młode Jodły na Gołoborzu w Świętogórach (znanych dzisiaj jako Góry Świętokrzyskie)

Występuje w stanie dzikim w górach środkowej i południowej Europy ( nie występuje w Skandynawii, Francji i Anglii oraz na Półwyspie Iberyjskim z wyjątkiem Pirenejów).

W Polsce rośnie głównie na południu kraju, jej naturalna granica północnego zasięgu przebiega wzdłuż linii wyznaczonej przez miasta Nową Sól, Ostrów Wielkopolski, Łódź, Lublin i Zamość.

W kraju najładniejsze bory jodłowe znamy w Górach Świętokrzyskich, w Karpatach na Babiej Górze i na Roztoczu. W Tatrach dorasta do 1400 m npm. natomiast w Alpach i Pirenejach do 2000 m npm. Jodła zajmuje w Polsce zaledwie ponad 2,5 % powierzchni leśnej gdy na przykład w Austrii 7 % a w Szwajcarii ponad 20 % powierzchni. Mimo to stanowi istotny element w lasach górskich i wyżynach środkowej i południowej połaci Polski. W Sudetach nie odgrywa już większej roli, bo obejmuje tylko 0,3 % areału tamtejszych lasów. W górach Izerskich, Sowich i Karkonoszach została wyniszczona prawie doszczętnie. Jakkolwiek w Karpatach też jej nie oszczędzano, to jednak drzewostany jodłowe lub z jaj dominacją stanowią tam jeszcze ponad 35 % obszaru lasów.

W naturze jodła występuje w lasach górskich z bukiem, świerkiem zaś na nizinach z sosną zwyczajną i dębem. Czasem tworzy czyste drzewostany.

W Europie już od dwóch stuleci jodła powoli wymiera i kurczy się jej zasięg. Badania wykazały, że w XX wieku obszar, na którym występowała zmniejszył się o 50 %, a w Niemczech nawet o 70 %. To wysoce niepokojące zjawisko dotyczy również Polski, a przekonywującym przykładem jest wyżyna Krakowsko-Częstochowska, gdzie u schyłku XIX stulecia rosła ona pospolicie. Klęska przyszła wraz z nasilającą się gospodarczą działalnością człowieka. W następstwie karczowania lasów, bezmyślnego wprowadzania sosny i przeobrażania środowiska naturalnego, doszło do degradacji gleb oraz niekorzystnej zmiany stosunków wodnych. Do degradacji przyczyniło się też masowe wycinanie młodych drzewek w okresie świąt. Kolejnym krokiem wiodącym do zagłady była rozbudowa przemysłu bez uwzględnienia urządzeń ochronnych. Rozpoczęło się nieustanne zatruwanie jodły, która jest bardzo wrażliwa na emisje dwutlenku siarki i fluorowodoru.

W następstwie tych wszystkich poczynań 50 % obszaru wyżyny Śląskiej jest już zupełnie pozbawiona jodły. Historia wyniszczenia jodły w Sudetach miała podobny przebieg.

Gołoborze – Świątynia Dziewięciu Kręgów

WYMAGANIA

Jodła jest wymagająca i kapryśna choć to nasz krajowy gatunek.

Ma dwa wymagania w stosunku do wilgotności powietrza. Źle rośnie na glebach mokrych i podmokłych, suchych piaszczystych i ciężkich gliniastych.

Nie znosi suszy i upałów, niskich temperatur i skoków temperatury, zanieczyszczonego powietrza. W surowe zimy marznie w różnym stopniu, zwłaszcza poza lasami i poza naturalnym zasięgiem, cierpi od spóźnionych przymrozków wiosennych.

Jodła to gatunek cienioznośny (młode drzewa cieniolubne), w zwarciu i zacienieniu traci jednak szybko dolne gałęzie.

CHARAKTERYSTYKA

Jodła pospolita w Polsce osiąga 40-50 m i 1,5-2 m pierśnicy.

Kora początkowo gładka, popielatoszara z pęcherzykami żywicy , zaś w późniejszym wieku łuszczy się cienkimi płatkami, stara kora jest spękana na tarczkowate płytki.

Pień to prosta strzała, łatwo oczyszczająca sie z bocznych gałęzi.

Palowy system korzeniowy młodych okazów przechodzi z czasem w układ ukośny, a na obszarach zabagnionych korzenie rosną płasko pod powierzchnią gruntu. Ten dobrze rozwinięty system korzeniowy sprawia, że opiera się ona intensywnym wiatrom, co w górach ma niebagatelne znaczenie. Ponadto dzięki obfitej i dość szybko rozkładającej się ściółce wywiera korzystny wpływ na glebę, wzbogacając ją w związki próchnicze i mineralne.

Cechuje jodłę stożkowa korona, która u starszych drzew ma pokrój walcowaty, z charakterystycznym wierzchołkiem wykształconym w postaci tzw. bocianiego gniazda, to wskutek zahamowania wzrostu wierzchołka.

Igły jodły są spłaszczone, z wierzchu ciemnozielone błyszczące, na stronie spodniej posiadają dwa białe paski nalotu woskowatego. Wierzchołki igieł zaokrąglone i nieznacznie wcięte. Rozłożone płasko, grzebieniasto w dwóch warstwach, dolne dłuższe. Igła jodły żyje 8-12 lat.

Puszcza Jodłowa zimą (czyli w porze Kostromy)

JODŁA

należy do drzew jednopiennych o kwiatach rozdzielnopłciowych i wiatropylnych. Kwitnie przy końcu kwietnia lub z początkiem maja. Kwiaty męskie żółto-jasnozielone powstają w pachwinach igieł na dolnej stronie pędów, zaś żeńskie górnych stronach ubiegłorocznych przyrostów pędów poziomych. Mają one kształt zielonych szyszeczek skierowanych zawsze w górę.

Szyszki dojrzewają pod koniec lata i rozpadają się, tak że na drzewie pozostaje tylko ich oś, tzw. trzpień. Dojrzałe szyszki mają walcowaty kształt (10-14 cm dł.), łuski wspierające nieco wystające i zawinięte.

Dochodzące do długości 1 cm trójkątne skrzydlate nasiona posiadają dwa pęcherzyki zawierające płynną żywicę.

Na otwartych stanowiskach jodła obradza już w trzydziestym roku życia, natomiast w zwarciu w wieku 60-70 lat.

Jodła często jest atakowana przez mszyce, z których spadzi pszczoły wytwarzają jeden z najbardziej cenionych miodów.

Świętogórskie Gołoborze w pobliżu Świątyni Dziewięciu Kręgów

Jodły świętogórskie zimą

♦

Jesion i Cis to emanacje Ładów w Borze

Ten Cis ma w zachowanej części 1275 lat

Pomiar wieku drzew

Kwestia wieku wielkich, sędziwych drzew od dawna frapowała ludzi, zarówno zwykłych przechodniów podziwiających te cuda natury jak też specjalistów-naukowców próbujących zgłębić ich tajemnice. Wokół tego tematu narosło wiele legend i mitów. Pierwotnie sądzono, że wiek danego drzewa jest ściśle powiązany z jego rozmiarami, a zatem największe okazy, niejako siłą rzeczy, muszą być jednocześnie najstarsze. Szybko jednak okazało się, że wcale nie musi tak być. Rozmiary drzewa zależą, bowiem nie tylko od liczby przeżytych przez niego lat, ale od siedliska na jakim wyrosło (im bardziej odpowiada ono danemu gatunkowi tym osiąga on większe rozmiary), uwarunkowań genetycznych, otoczenia, wpływu środowiska, i wielu innych, nieraz trudnych do przewidzenia czynników. Tym samym ocena wieku tylko na podstawie wyglądu zewnętrznego drzewa może być bardzo myląca. Metodą tą posługiwano się jeszcze przed półwieczem. Bazując na niej ówcześni specjaliści byli przekonani, że rosnące w Polsce dęby są w stanie dożywać 1200-1500 lat, zaś cisy – nawet 2000 lat. Dopiero późniejsze badania przy użyciu naukowych metod zweryfikowały tę teorię. Obecnie jako podstawę oceny wieku drzew przyjmuje się liczbę słojów jaka odłożyła się na przekroju ich pni. Każdy słój oznacza w przybliżeniu jeden rok życia (choć istnieją wyjątki od tej reguły). W celu określenia liczby słojów nie trzeba wcale ścinać drzewa. Wystarczy posłużyć się specjalnym świdrem dendrometrycznym mającym postać wydrążonej w środku wykonanej z hartowanej stali rurki. Rurkę tę wkręca się w pień drzewa i następnie, przy pomocy specjalnej łyżeczki, wyciąga z niej tzw. wywiertek, czyli cylindryczny walec drewna z wyraźnie zaznaczonymi na nim słojami. Operacja ta, starannie wykonana, jest praktycznie nieszkodliwa dla drzewa. Na podstawie badania wywiertka można precyzyjnie oszacować wiek danego okazu, pod warunkiem oczywiście, że sięga on, aż do rdzenia pnia. W przypadku dużych, sędziwych drzew pojawiają się jednak dwa problemy  po pierwsze świder dendrometryczny jest za krótki (zwykle ma on ok. 40 cm długości) i nie sięga do środka pnia. Zresztą, nawet gdyby użyć wystarczająco długiego świdra i tak na niewiele by się to zdało, bowiem drewno we wnętrzu starych drzew prawie zawsze jest całkowicie zmurszałe i rozłożone do tego stopnia, że nie sposób rozróżnić w nim słojów. Dlatego też w przypadku takich okazów pobiera się tylko wywiertek z zewnętrznej partii drzewa po czym na podstawie widocznych na nim słojów wylicza się średnią wielkość przyrostu rocznego i następnie dzieli się przez tę wartość wielkość promienia przekroju pnia drzewa. Tym samym można, stosunkowo dokładnie, poznać jego przybliżony wiek.
W drugiej połowie XX wieku stosując tę metodę specjaliści oszacowali wiek bardzo wielu sędziwych drzew rosnących na terenie Polski. Ku ich sporemu zaskoczeniu okazało się, że uzyskane tą drogą wartości były dużo niższe od pierwotnie zakładanych. Tym samym mity o tysiącletnich dębach odeszły w zapomnienie. Mimo to jednak, wiek niektórych rosnących w Polsce drzew budzi respekt. Aby stanąć “twarzą w twarz” (a raczej “w pień”) z najstarszym drzewem naszych ziem należy udać się na południowy zachód do miejscowości Henryków Lubański w woj. dolnośląskim.

We wsi tej rośnie wspaniały okaz cisa pospolitego (Taxus baccata)  zimozielonego drzewa (lub krzewu) o miękkich, spłaszczonych igłach. Jego wiek określono na podstawie pobranych próbek drewna na ok. 1275 lat. Do naszych czasów dotrwał tylko jego fragment o wysokości 11 m. Szczególnie imponująco prezentuje się nasada pnia. Choć zachowały się tylko jej resztki jeszcze dziś można stwierdzić, że odznaczała się ona niepospolitymi rozmiarami. Obwód pnia na wysokości 1,3 m (jest to obligatoryjna wysokość, na której mierzy się obwód pni drzew – leśnicy określają tak zmierzoną średnicę pnia mianem pierśnicy) kiedyś wynosił podobno 512 cm.

Rezerwat Cisów – Goleszów pod Górą Tuł

Dotarcie do sędziwego cisa nie stanowi obecnie większego problemu. Już przy głównej drodze w Henrykowie znajdują się tablice wskazujące drogę do tego niezwykłego, żywego zabytku przyrody. Okolica drzewa jest starannie uprzątnięta i obsadzona innymi, młodymi cisami. W okolicznym gospodarstwie można też nabyć pocztówki z wizerunkiem drzewa i dowiedzieć się wiele o jego historii z ustawionych w pobliżu tablic informacyjnych. Co ciekawe, drzewo to było znane już przed wiekami. Zachowała się nawet wiadomość, że w 1813 r., zdewastowali je stacjonujący we wsi kozacy siekając jego pień szablami.

♦

Dąb – wiadomo drzewo Runów

Po odwiedzinach w Henrykowie warto udać się 80 kilometrów na wschód, aby spotkać się z innym leśnym patriarchą. W miejscowości Piotrowice koło Szprotawy, tuż przy głównej drodze rośnie bowiem potężny dąb szypułkowy (Quercus robur) o dumnej nazwie “Chrobry” – najstarsze drzewo tego gatunku znajdujące się na terenie Polski i w ogóle najstarsze drzewo liściaste kraju (starszy od niego jest tylko opisany wcześniej cis z Henrykowa i, być może, również inne, nie zbadane dotąd cisy). Jego wiek szacowany jest na 750 lat.

Bolko z Hniszowa – herbu Dąb

Bezimienny stary Dąb

Od 2000r. za najstarszy dąb w Polsce uważa się rosnący w lesie w Ustroniu Morskim na wschód od Kołobrzegu pomnikowy okaz nazwany Bolesławem. Dokładne badania dendrologiczne wykazały, że liczy on 800lat. Dotychczas uważany za najstarszy dąb Chrobry z Piotrowic na Dolnym Śląsku, ma “tylko” 740lat.

Dąb Bolesław

Najbardziej znany z polskich dębów, Bartek, liczy 670lat. Nowy lider wśród dębów ma w pierśnicy 6.91m obwodu. Sięga 32m wysokości, a średnica jego korony wynosi 20m. Majestatyczne drzewo rośnie w dorodnym lesie bukowym, przez który poprowadzono specjalny niebieski szlak, pomagający w odnalezieniu rekordzisty.

Dąb Chrobry

Dąb Bolesław – dąb szypułkowy rosnący w Lesie Kołobrzeskim w gminie Ustronie Morskie, ok. 15 km na południowy wschód od Kołobrzegu, uznany za jeden z najstarszych pomników przyrody w Polsce. Jego wiek ustalono na 800 lat. Obwód mierzony na wysokości 1,3 m od ziemi wynosi 691cm, wysokość 32 m,a średnica korony ma 20 m.

Jeszcze raz Chrobry

Do tej pory za najstarszy dąb w Polsce uważany był dąb Chrobry z Piotrowic – 740 lat. Najbardziej znany dąb Bartek z Bartkowa ma 670 lat.

Bolesław z bliska

19 sierpnia 2000 dąb został ochrzczony. Dąb otrzymał imię Bolesław, upamiętniono w ten sposób króla Bolesława Chrobrego, za którego przyczyną powstało w 1000 roku biskupstwo w Kołobrzegu.

Bartek – najbardziej znany polski Dąb

♦

Ciekawostki z dawnej Krainy Sis

Miłorząb – jedno z drzew Plątów – czy słusznie? – Tak ponieważ było znane dawnym Harom Toka Wielkiego – Tok-Harom znad rzek Czerczen i Tarym oraz z Pustyni Toka Maha Hary (Tokmaharan – Takla Mahan) – zwanej wtedy Krajem Rudych Mumii albo Ziemią Rusych Ludzi. Dzisiaj zostawiamy to drzewo bogom Uzbeków i Kutajów.

Inny Święty Miłorząb

Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba L.) – gatunek drzewa należącego do rodziny miłorzębowatych. Jest jedynym dziś żyjącym liściastym drzewem nagozalążkowym. Pochodzi z Chin. Miłorząb dwuklapowy podobny jest do kopalnego gatunku Ginkgo adiantoides. Czasami używana nazwa miłorząb japoński jest myląca, gdyż gatunek ten nie występuje naturalnie w Japonii, a wyłącznie w Chinach.

Jesienny Miłorząb z Radziejowic – lubimy te drzewa

Występowanie

Gatunek endemiczny i reliktowy występujący na stanowiskach naturalnych wyłącznie w południowo-wschodniej części Chin. Stanowisko naturalne zajmuje obszar 1018 ha, znajduje się tam 167 drzew o pierśnicy powyżej 123 cm, są to 20 m drzewa o wieku powyżej 1000 lat, kilka drzew w wieku do 3400 lat i wysokości 40 m. Stamtąd w XI wieku został rozpowszechniony w innych prowincjach Chin i Japonii, najpierw jako drzewo owocowe (jadalny zarodek – “pestka”), głównie przez buddyjskich mnichów, a następnie jako drzewo ozdobne w innych rejonach świata. Roślina długowieczna, dożywająca nawet 4000 lat. Do Europy miłorząb został sprowadzony w pierwszej połowie XVIII wieku z Japonii do Holandii do ogrodu botanicznego w Utrechcie (najstarszy okaz w Europie). Do Polski pierwszy okaz sprowadzono w 1723-28 do ogrodu przypałacowego w Łańcucie i tam też znajduje się najstarszy miłorząb w Polsce – klon męski, w 2002 obwód pnia na wysokości 130 cm: 450 cm i 337 cm. Inne okazy w Polsce pojawiały się kolejno: w 1808 – w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie, 1824 – w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie, 1827 – w arboretum w Kórniku w PAN.

♦

Sekwoje z Wenelądu (dzisiejszej Ameryki)

Dąb Napoleon

Artykuł ze strony

http://drzewa.nk4.netmark.pl/wprowadzenie/wprowadzenie.php

gdzie odsyłam chętnych głębszych studiów nad drzewami.

Zupełnie niewyobrażalnymi drzewami są  figowce bengalskie. Ich korzenie, pnie i korony stanowią jedność i obejmują czasami nawet kilkadziesiąt hektarów:

Baniany rosną w Indiach

banian bot. figowiec bengalski, olbrzymie drzewo, z którego konarów wyrastają liczne korzenie przybyszowe, tworzące kolumnadę na b. dużym obszarze; jedna z kast kupców i handlarzy hinduskich.

Etym. - hindi banijā z sanskr. vānija ‘kupiec’. Czy słowo Wania – jest wam takie obce? Wania – Weneda, Słowania, Słowianin, Iwian Syn – czy trzeba więcej dowodów na wspólnotę Harów, Guńhaków i Windów z Wenedami i Skołotami? Tak Banian kroczy przez życie i rozrasta się, zajmuje coraz to nowe miejsce na ziemi. Święte Drzewo z Gudżaratu Figowiec bengalski (Ficus benghalensis L.), zwany też banianem – gatunek rośliny z rodziny morwowatych. Pochodzi z Bangladeszu, Indii i Sri Lanki. Inna nazwa Ficus indica. Charakterystyka Liście Pień Od jego poziomych gałęzi wyrastają pionowe pędy, które wrastają w ziemię i zakorzeniają się. Stają się w ten sposób dodatkowymi pniami, które podtrzymują koronę i przewodzą wodę wraz z solami mineralnymi. Niektóre drzewa mogą mieć ponad 300 takich masywnych pni bocznych. Korona przedstawicieli tego gatunku może pokrywać powierzchnię ponad 2,1 ha. Znaczenie kultowe w hinduizmie [edytuj] Drzewa banian noszą indyjską nazwę “Akszajawata” i są obiektami kultu w hinduizmie . Gałęzie tego drzewa są czczone podczas Szasti pudźy. Szczególnym zainteresowaniem wyznawców otaczane jest w miesiącu dźjesztha : w stanach Maharasztra i Gudżarat przez kobiety w Bengalu, gdzie jest czczone jak Brahma w każdą sobotę tego miesiąca [1]. Przykładowe lokalizacje miejsc kultu figowca bengalskiego : Allahabad – Bardzo znamiennym przykładem jest ficus indica rosnący w obrębie fortu w mieście Allahabad w północnych Indiach. Fort zlokalizowany jest w rejonie “Sangam” ( spotkania świętych rzek : Gangesu , Jamuny i niewidzialnej Saraswati (rzeka) ). O jego kulcie wspomina już chiński podróżnik Xuan Zang w zapiskach z 664 roku i co równie istotne współcześnie nadal cieszy się dużym zainteresowaniem wyznawców [2]. Gaja – sławne drzewo akszajawata znajduje się na południu miasta Gaja w północnych Indiach, w 450 m od grupy obiektów sakralnych o lokalnej nazwie Brahmajoni . W bezpośrednim sąsiedztwie drzewa znajduje się zbiornik wodny “Rukminikunda” , przeznaczony do rytualnych kąpieli [3].

Jedno drzewo może stworzyć system korzeniowy obejmujący  68 hektarówgruntu.

W Indiach w marcu niezapomniane przeżycia daje obserwacja drzew. W tamtym klimacie, o tej porze roku, kolory wiosny mieszają się z barwami jesieni. Podczas gdy jedne drzewa zmieniają liście, inne właśnie zakwitają. Pomarańczowo – czerwone kwiaty dhaku płoną na bezlistnych gałęziach o barwie popiołu.
Widać również kępy różowych i fiołkowych bauhinii.
W marcu, w pierwszym upale wiosny, kwitnie ogniście dhak, zwany płomieniem dżungli.
Akacja kateszowa jest surowcem brązowego i żółtopomarańczowego barwnika do uzyskiwania niezwykłego koloru szat mnichów buddyjskich.

Figowiec bengalski, król drzew indyjskich, jest ozdobą krajobrazu Indii. Pochodzi z Himalajów i sadzony jest powszechnie w Indiach, głównie koło świątyń, co ma znaczenie kultowe. Jego samonośnie rozsiewana odnóżka kiełkuje na konarach innych drzew jako epifit, nieustannie wypuszczając wiele cienkich korzeni w powietrze (korzenie przybyszowe, tzw. kolumnowe). Korzenie te ześlizgując się po pniu drzewa podpory, grubieją potężnie i zrastają się z nim tworząc olbrzymi pień do 500 m średnicy. Hindusi uważają te drzewa za święte i dlatego nie są one usuwane. Sok mleczny tej rośliny służy jako lep kłusownikom ptaków, a liście wykorzystywane są zamiast talerzy. W rozłożystym cieniu pnia figowca bengalskiego może schronić się nawet kilkaset osób. W wielu wsiach starszyzna zbiera się pod rozłożystym benjanem.

Jedno drzewo a cała splątana puszcza – to dopiero prawdziwe drzewo Plątów

Mało kto wie, że Borówka Czarna Jagoda to krzewinka która także stanowi jedną roślinę na wielu hektarach lasu. Zniszczenie części tej jedno-wielo-rośliny może spowodować jej śmierć w całym lesie. Tak zniszczono borowisko w Lanckorońskim Lesie.

♦

Drzewa Sporów

Kwiaty jabłoni mogą być też tak różowe

Złota Jabłoń Śreczy

Jabłoń (Malus), rodzaj z rodziny różowatych, ok. 30 gatunków drzew i krzewów występujących dziko w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Jedna z najstarszych roślin użytkowych i uprawnych. Według Biblii owoc jabłoni przyczynił się do utraty przez Adama i Ewę raju. Według legendy, zjedzony przez Adama kęs jabłka utkwił mu w gardle, pozostając jako “jabłko Adama”. Wykopaliska świadczą że jabłonie uprawiane były w okresie neolitu a później w czasach historycznych w Babilonie, Asyrii, Egipcie, Rzymie i Grecji. W mitologii greckiej bogini niezgody Eris rzuciła podczas wesela, złote jabłko z napisem “dla najpiękniejszej”. Na szczęście, powstały konflikt został rozwiązany przez Parysa, który ofiarował jabłko najpiękniejszej z pięknych – Afrodycie. Jabłko ma więc długą historię i jedną z najważniejszych roślin owocowych świata (zwłaszcza dla stref umiarkowanych). W produkcji zajmuje drugie miejsce po owocach cytrusowych.

Złota Jabłoń Śreczy

Współcześnie uprawiane szlachetne jabłonie, będące rezultatem krzyżowania różnych gatunków wyjściowych, łączone są w gatunek jabłoń domowa (Malus domestica). Jabłoń rozmnaża się prawie wyłącznie przez oczkowanie i szczepienie. Jako podkładki stosuje się jabłoń dziką (Malus silvestris), występującą także rzadko w Polsce, jabłoń jagodową (Malus baccata), pochodzącą z Azji Wschodniej i jabłoń śliwolistną (Malus prunifolia) z Chin i Japonii. Wiele odmian jabłoni uprawia się jako drzewa ozdobne, zarówno ze względu na kwiaty, jak i barwne owoce. Wyhodowano kilkanaście tysięcy odmian różniących się adaptacją klimatyczną, odpornością na choroby, plennością, walorami smakowymi, odżywczymi itp. Jednak ze względów handlowych w poszczególnych rejonach plantatorzy ograniczają ilość uprawianych odmian do kilkudziesięciu. Owoce różnią się wielkością, kształtem, barwą, smakiem i zawartością składników odżywczych. Mają wysoką wartość dietetyczną i mogą być przechowywane w specjalnych chłodniach przez okres kilku miesięcy.

Stara Jabłoń

Jabłka, spożywane są na surowo lub przetworzone w postaci dżemów, galaretek, kompotów, soków, wina, jako składniki wielu potraw lub suszone. Wiele nowych odmian o pięknych i smacznych owocach posiada wartość odżywczą o wiele mniejszą od odmian dawniej uprawianych. Dotyczy to również owoców dłużej przechowywanych. Jabłko posiada wiele witamin i soli mineralnych jednak w stosunkowo niewielkich ilościach. Niektóre z tych składników, jak na przykład wapń, krzem i pektyny znajdują się w skórce owocu. O wartościach odżywczo-leczniczych decyduje duża zawartość związków pektynowych czyli rozpuszczalnego w wodzie błonnika. Pektyny odgrywają bardzo ważną rolę w przewodzie pokarmowym neutralizując substancje toksyczne w pożywieniu lub powstałe podczas trawienia. Regulują proces trawienia, lecząc zarówno biegunki jak i zaparcia co jest szczególnie ważne u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Pektyny rozpuszczają cholesterol zapobiegając tym samym zmianom miażdżycowym w układzie krążenia. Profilaktyczno-lecznicze działanie jabłek na układ krążenia zostało potwierdzone wieloma badaniami i obserwacjami. Są również bardzo dobrym składnikiem diet odchudzających, dając uczucie sytości, oraz znajdują zastosowanie w żywieniu osób chorych na reumatyzm, artretyzm i cukrzycę powodując utrzymanie właściwej homeostazy krwi.

Jabłoń domowa – owoce

100 gramów świeżych jabłek deserowych dostarcza: 30 do 50 kalorii, 0,2 grama białka, 9,2 grama węglowodanów, 1,5 grama błonnika, 92 miligramy potasu, 6 miligramów fosforu, 4 miligramy magnezu, 3 miligramy wapnia, 2 miligramy sodu, 0,2 miligramy żelaza, 0,1 miligrama cynku, 23 mikrogramy witaminy A, 0,03 miligramy witaminy B₁, 0,2 miligramy witaminy B₂, 0,1 miligrama witaminy B₃, 0,02 miligrama witaminy B₆, 2 miligramy witaminy C (w jabłkach kwaśnych, 15 miligramów witaminy C), 0,2 miligrama witaminy E, 4 mikrogramy kwasu foliowego.

Kwiaty jabłoni symbolizują wiosnę, początek roku i początek miłości. “Na kwitnącej, na jabłoni słowik dzwoni (…) o tej wiośnie, o młodości, o kochaniu… – słyszysz Haniu? – pisał Lucjan Rydel.

Jaka szkoda, że w Polsce jabłonie, nawet odmiany ozdobne nie należą do roślin powszechnie sadzonych w ogrodach. Z oczywistych powodów traktujemy je raczej jako drzewa owocowe. A przecież są one, obok wierzb, trwale wpisane w nasz rodzimy krajobraz.

// Białe czy różowe?

Kwiaty jabłoni rozwijają się w maju, gdy słońce grzeje już mocno, a na trawnikach, łąkach i ugorach żółci się mniszek. Liści na tych drzewach jest wówczas jeszcze tak mało, że prawie nikną w gęstwinie kolorowych płatków. Wiele odmian kwitnie na biało, najwięcej jest jednak tych o kwiatach w odcieniach różu lub czerwieni.

Prócz barwy kwiatów drzewa jabłoni różnią się także pokrojem. Większość odmian tworzy korony kuliste lub owalne, ale są wśród nich i takie jak ‘Royal Beauty’, która ma koronę zwisłą. Przewodnik u tego drzewka musi być prowadzony przy paliku, natomiast wszystkie gałęzie boczne zwisają w dół. Szczególnie efektownie drzewko to wygląda jesienią, kiedy spadną liście, a na pędach, na długich szypułkach zwisają kuliste, błyszczące, karminowe jabłuszka centymetrowej średnicy.

Dziedziczna odporność

Oprócz kwiatów ozdobą rajskich jabłoni są też ich liście. Mogą być zielone, purpurowe, zielono-brązowe lub całe brązowe. Z liśćmi wiąże się jednak największe utrapienie – choroba zwana parchem, którą wywołuje grzyb Venturia inequalis. Kiedy pod koniec maja na liściach pojawiają się oliwkowe plamy, z czasem brązowiejące i zasychające, a liście przedwcześnie opadają – to znak, że drzewo zostało porażone. Rozprzestrzenianiu się grzyba sprzyjają częste wiosenne i letnie deszcze. Odmiany wrażliwe na parcha w większości wywodzą się od jabłoni purpurowej (Malus purpurea) – poznać je można po intensywnych czerwonych liściach i kwiatach. Niestety, oprócz urody odziedziczyły też po swym przodku wrażliwość na tę chorobę. Szczególnie podatne są na nią m.in. ‘Royalty’ i ‘Lemonei’ oraz ‘Eleyi’, ‘Rudolph’, ‘Hopa’ i ‘Ola’. Mniej wrażliwe są natomiast jabłonie o liściach zielonych i kwiatach białych, np. ‘Dolgo’, ‘Evereste’, ‘Professor Sprenger’, ‘Wintergold’, ‘Van Eseltine’.

Jesienna dekoracja

Dzisiejszą modę na jabłonie zawdzięczamy nie tylko ich pięknym kwiatom, ale także licznym, drobnym owocom (do 2 cm średnicy), które wiszą na gałązkach nieraz do pierwszych śniegów i mrozów, przyciągając głodne ptaki. Kolor, kształt i wielkość owoców jest cechą typową dla odmiany. Jabłka mogą być na przykład bardzo drobne, o średnicy 0,5-1 cm, barwy żółtej jak u jabłoni jagodowej (Malus baccata) czy u odmiany ‘Wintergold’. Bywają też pomarańczowe i nieco większe jak u odmiany ‘Professor Sprenger’ albo czerwone, kuliste i bardzo liczne – ‘Evereste’, ‘Gorgeous’, ‘Ola’. Bardzo smaczne owoce ma odmiana ‘John Downie’ i ‘Dolgo’. Wiele odmian o ciemnych, czerwonych kwiatach owocuje znacznie słabej niż te kwitnące na biało czy jasnoróżowo.

Popularność jabłoni ozdobnych wzrosła ostatnio dzięki przydatności owoców nie tyle do bezpośredniej konsumpcji (bo jabłka są małe, czasem cierpkie i kwaśne), co do… dekoracji. Małe kandyzowane jabłuszka mogą być ozdobą ciast i tortów. Preparowane lub suszone wykorzystywane są przez bukieciarzy i florystów, którzy gałązkami oblepionymi kolorowymi owocami ozdabiają kompozycje i dekorują stoły.

Polskie akcenty

Obecnie na świecie uprawia się kilkadziesiąt gatunków i mieszańców oraz kilkaset odmian jabłoni ozdobnych. Są wśród nich również i te wyhodowane w Polsce, z czego kilka odmian jeszcze przed wojną. Na przykład ‘Hoser’ o dużych różowych kwiatach albo ‘Makowiecki’ o kwiatach ciemnopurpurowych (obecnie jedna z popularniejszych odmian w naszych szkółkach). Na wyróżnienie zasługuje także ‘Rogów’ o “płaczącym” pokroju, której gałązki zwisają niemal do samej ziemi, a kwiaty są purpurowoczerwone. Najmłodszą i zarazem najpopularniejszą odmianą jest ‘Ola’. Ma duże, jasnoróżowe kwiaty, a jesienią kuliste, czerwone jabłuszka. Warto też zwrócić uwagę na ‘Betared’ o różowokarminowych kwiatach i błyszczących, czerwonych liściach, których barwa utrzymuje się przez cały sezon.

Jabłonecznik

Złota Grusza Spora

Oto oblana kwieciem grusza,
W słońcu stojąca, biała —
Przynajmniej jest w niej własna dusza,
Własna żywiczność ciała.

• Autor: Władysław Orkan, Gałązki olszyn

Złota Grusza Spora

Grusza pospolita (Pyrus communis L.) – gatunek drzewa z rodziny różowatych. Znany pod licznymi nazwami ludowymi jako: grusza dzika, grusza polna, płonka, ulęgałka, (dawniej również: ulężałka). Występuje w Europie, Azji i Afryce. W Polsce dziko występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Jest archeofitem. Jej odmiany uprawne (ok. 5000), otrzymane w wyniku krzyżowań międzygatunkowych i długotrwałej selekcji są powszechnie uprawiane, jako rośliny sadownicze.

Kwiaty

Drzewo osiągające wysokość do 20 m, o koronie piramidalnej, u starszych drzew kopulastej. Żyje do 150 lat.

Pędy

Gałązki sztywne, lekko łukowate, młode żółtawozielone, starsze ciemniejsze. Pączki nieowłosione, stożkowate, ostro zakończone, ustawione skrętolegle – pojedynczo, lub rzadziej po dwa obok siebie. U dziko rosnących form na młodych okazach występują liczne i mocne ciernie, na starszych okazach ciernie są nieliczne. U hodowanych odmian gruszy brak cierni.

Bardzo stara Grusza Brzozówka pod Gostyninem

Kora

U starszych drzew spękana i złuszczająca się w dość regularne prostokąty, szaroczarna.

Drewno

Czerwonobrązowego koloru, średniociężkie, twarde, nie zróżnicowane na biel i twardziel. Słoje przyrostu rocznego wyraźnie widoczne. Łatwe w obróbce mechanicznej.

Kwitnąca Grusza Małgorzatka, Leon Wzczółkowski, 1933

Liście

Połyskujące, nieco skórzaste, szpiczastojajowate, sztywne, drobno piłkowane, o ogonkach prawie tej długości co blaszka. Ulistnienie skrętoległe. U form dzikich długość blaszki liściowej 2-6 cm. Za młodu liście nieco owłosione, potem nagie.

Kwiaty

W baldachokształtnych gronach. Kielich 5-działkowy, korona złożona z 5 okrągłych płatków białego koloru. Pręciki liczne z czerwonawymi pylnikami, jeden słupek z 5 szyjkami. Kwitnie na początku maja, równocześnie z rozwojem liści.

Owoc

Tzw. owoc jabłkowaty, gruszkowatego kształtu, na długiej szypułce, zawierający w środku miąższu kilka ciemnobrązowych, płaskich nasion (pestek). U dzikich form owoc ma kolor od zielonego do żółtego, czasami czerwony, lub z czerwonym rumieńcem. Jest twardy, bardzo cierpki i zawiera dużo komórek kamiennych. Owoce te są jadalne, ale dopiero po tzw. uleżeniu. Owoce uprawianych odmian są duże, słodkie, bardzo soczyste i bardzo smaczne.

Ekologia

Dzika forma rośnie przeważnie na polach i miedzach, przy drogach. Jest gatunkiem synantropijnym, ale trwale u nas zadomowionym – dziką gruszę spotkać można czasami również w lasach i zaroślach.

Zastosowanie

• Roślina uprawna: wyhodowane w wyniku krzyżówek międzygatunkowych i selekcji formy są powszechnie uprawiane, jako rośliny sadownicze, w ogromnej liczbie odmian.

• Sztuka kulinarna: owoce nadają się głównie do bezpośredniego spożycia. Wytwarza się też z nich soki i napoje, używane są jako dodatki do ciast i innych wyrobów.
• Drewno jest używane do wyrobu przyrządów kreślarskich, instrumentów muzycznych (fortepiany), części maszyn, w meblarstwie, do produkcji sklejki, boazerii, na intarsje, łoża broni myśliwskiej, matryce w drzeworytnictwie oraz w rzeźbiarstwie.

Uprawa

Historia uprawy

Grusza uprawiana jest prawdopodobnie od początków osadnictwa. Na pewno uprawiano ją już w starożytnej Helladzie. Uprawiane w sadach formy gruszy zostały wyhodowane poprzez wielokrotne krzyżowanie wielu gatunków europejskich i azjatyckich grusz, głównie: gruszy pospolitej (Pyrus communis), gruszy śnieżki (Pyrus nivalis), gruszy usuryjskiej (Pyrus ussuriensis) i gruszy chińskiej (Pyrus serotina). Miejscem ich pochodzenia jest Zakaukazie.

Wymagania

Hodowane odmiany gruszy wymagają głębokich, przepuszczalnych i żyznych gleb. W górskich terenach powinny być zasłonięte od wiatrów. Źle rosną na miejscach o wysokim poziomie wód gruntowych.

Uprawa przydomowa

Bardzo mało popularna w Polsce ze względu na obawy co do ogromu drzew. W ostatnich latach wprowadzono jednak wiele odmian na podkładkach skarlających, dzięki czemu można uzyskać owoce na drzewkach 1,8 do 2,5 m wysokości. Ważne jest utrzymanie prostopadłych do przewodnika odgałęzień (zapobiega to łamaniu się gałęzi bocznych pod obciążeniem owoców), poprzez obciążanie odrostów bocznych ciężarkami zawieszonymi na 2/3 długości oraz ciecie odrostów 2 rzedu na 3 oczko od pędu bocznego. Aby uzyskać pożądane efekty skarlenia.

Ciekawostki

• W najstarszych siedzibach ludzkich archeolodzy znajdują nasiona i kawałki drewna gruszy pospolitej.
• Najstarsza w Polsce grusza rośnie w miejscowości Nekla koło Wrześni (woj. wielkopolskie). Ma wysokość 18 m i obwód 329 cm (2005 r.).

♦

Brzozy to drzewa Prowów

♦

Wierzby są drzewami Simów a więc Ziemi i jej rodu

Stara wierzba o obwodzie 510 cm

Twarz Starej Wierzby

Wiekowe Wierzby w gromadzie

Drzewa na Cmentarzu

[fot. Bogdan Nikadon]

Te ścięte lipy na cmentarzu w Radkowie łatwo wziąć za wierzby w porze Kostromy. [Dopiero autor zdjęcia wyprowadził mnie z błędu. C.B]

Na razie tyle ale to dopiero początek