Mijn wens voor 2010 is een groene golf in de steden...

Het is al weken druilerig. Het jaar 2009 heeft er duidelijk geen zin meer in, de fut is er uit. Hoog tijd om de deur open te zetten voor het nieuwe, frisse jaar 2010. Tweeduizend-en-tien, het jaar waarin de achteruitgang van de biodiversiteit tot staan moest zijn gebracht (EU-doelstelling) of moest zijn afgeremd (VN-CBD doelstelling). De Verenigde Naties hebben 2010 tot ‘jaar van de Biodiversiteit’ gedoopt, en alle landen van het biodiversiteitsverdrag gevraagd om daar aandacht aan te besteden.

In het licht van dat symbolische jaar heb ik voor de komende feestdagen een verlanglijstje opgesteld. Zeer bescheiden, want met bescheidenheid win je een speciaal plekje in het hart van Sint en Kerstman, zo is mij altijd verteld. In mijn woonwijk –typisch jaren ‘30 – zie ik machteloos toe hoe het groen verdwijnt. Openbaar groen wordt bij de huizen getrokken, omheind, betegeld en voorzien van garages. Een ooit fraaie groenstrook is sluipenderwijs in stukjes geknipt, opgedeeld, voorzien van nieuwe gebruiksfuncties, behekt, ontgroend. Pal naast de wijk wordt een nieuw stadscentrum gerealiseerd door middel van ambitieuze bouwprojecten met volop aandacht voor grootstedelijke allure en rentabiliteit, maar geen enkele aandacht voor parken en groenstroken waar de nieuwe bewoners zouden willen verpozen. Vorige week sprak ik de eerste oud-bewoners die wegens gebrek aan groen al weer snel teleurgesteld uit deze nieuwbouwwijk zijn vertrokken.

Mijn wens voor 2010 is een groene golf in de steden. Een beweging waarbij mensen zelf biodiversiteit terughalen in hun directe leefomgeving. Een wens voor een alliantie van Vogelbescherming, Vlinderstichting, de Vereniging voor Zoogdieren, Floron, Ravon, IVN, KNNV en alle andere stichtingen. Met natuurlijk de bekende nestkasten, voederplanken, vlinderbloempakketten, bijenhotels, vleermuiskasten en salamanderpoelen. En ook met tuincentra-actieweken ‘uw tuin natuurlijk’. Maar, en daar gaat het om, ook met TV-tuinprogramma’s die nu eens geen reclame maken voor versteende onderhoudsvriendelijke tuinen, maar juist voor vrolijke natuurvriendelijke tuinen. Samen met de clubs voor ecologische tuiniers: ‘Win een ecologische tuin als vervanging van uw versteende tuin!’ Samen met gemeenten en waterschappen, die immers het waterbergend en zuiverend vermogen van de bodems willen vergroten. ‘Win een groen schuurdak! Win waterdoorlatende gras-met-tijm-tegels voor uw oprit’. Met in weekbladen – juist die ándere, die van de gezinnetjes en van de auto’s -  prijsvragen voor de mooiste tegeltuin, geveltuin of balkontuin. In natuurbladen een wedstrijd voor de mooiste stads-natuurfoto’s, die de relatie mens-natuur uitdrukken. Een gezamenlijke golf. Groots en overweldigend, in het kader van het Biodiversiteitsjaar 2010.

Dat is mijn verlanglijstje voor 2010. En daarvoor kunt u mij elke avond horen zingen bij mijn schoenen en onder de kerstboom!

Sinds Shakespeare toch het ultieme symbool van schoonheid. ...

Het is verleidelijk om de schoonheid van de natuur te bezingen. Geurende bloemen, kleurige ijsvogels, een rustiek plasje om de voeten in te laten bungen – het is schitterend allemaal. De standaard wordt gezet door adembenemende BBC-documentaires en listige TV-spotjes. Met als ultiem geluk het harenwassen in rivieren en vrolijke gezinnen die tussen oogstrelend groen de hele dag boter smeren.

Maar kwallen, spinnen of spoelwormen, dat is andere koek. En wat te denken van het bacterieprutje in uw afvoer of slakken die op straat drollen opsmikkelen? Puur natuur, maar mooi is anders. Richard Attenborough vertelde dat sommige filmbeelden nooit worden uitgezonden, bijvoorbeeld van schattige kleine antilopes die na een aanval van leeuwen met hun darmen buiten hun lichaam naar moeder vluchten. Niet alle natuur is mooi.

Heel lang geleden dacht Plato dat schoonheid wordt opgeroepen door de mate waarin iets lijkt op een soort voorgeprent ideaalbeeld in onze ‘gedachtenwereld’. Dat klinkt wel logisch. Ik heb bijvoorbeeld vakantiefoto’s waarop ik onder een palmboom op een parelwit tropisch strand zit, met een helder blauwe zee daarachter. Hoe meer het plaatje lijkt op wat we kennen als vakantie-ideaal, des te mooier is het. Kennelijk hebben we dus een ideaalbeeld in ons hoofd. Maar waar komt dat ideaalbeeld dan weer vandaan? Krijgen we bij onze geboorte een gratis voorraadje mee?

Sommigen denken van wel. Zo is er onderzoek gedaan naar onze voorkeuren voor arcadische landschappen (in Nederland o.a. Freek Couterier). De verklaring voor die voorkeur werd gezocht in diepere biologische drijfveren. De landschappen beantwoordden aan een oergevoel, een herinnering uit de tijd dat we nog jagers-verzamelaars waren. Zo’n landschap bood genoeg voedsel en schuilplaatsen voor een onbekommerd bestaan, en de bewoners hadden een grotere overlevingskans. Op dezelfde wijze droegen gevoelens van affectie voor kleine wezens met grote onschuldige baby-ogen bij aan het voortbestaan van nieuwe generaties mensen. Onze liefdes- en lustvoorkeur voor mooie, symmetrische mensen hielp om dat nageslacht zo gezond en sterk mogelijk te maken. Afkeer en angst passen keurig bij dit idee: bittere smaken, schimmels, dode en mismaakte wezens, poep en afval beloven vooral ziekten, dood en ellende. Het mooie is gericht op datgene wat de mens doet overleven.

Deze voorkeuren werken ver door. Collega Edo Knegtering promoveert komende week op een onderzoek naar onze voorkeuren voor kleurige, grote en schattige dieren in onze natuurbescherming, The Featheries and the Furries. Veel organisaties geven aan zich vooral op ‘aaibare dieren’ te richten. En de overheid, die luistert naar het volk en doet vrolijk mee. Een overheid die pluizige en kleurige wezentjes beschermt is dus okee. Maar een overheid die onooglijke, twee millimeter grote zeggekorfslakjes beschermt, en daarvoor zelfs de aanleg van wegen uitstelt, die heeft heel wat uit te leggen aan automobiel Nederland. Internationaal communicatie-onderzoek heeft een flinke rij voorkeuren ontdekt: grootte, kleur, vacht, het bezit van ruggengraat en kinderlijke gezichtjes, de mate waarin een dier op een mens lijkt, predator-gedrag, competitie met de mens, economische waarde, sociale leefwijze… noem maar op.

Stel, je ben als vrolijk gezin druk bezig met boter smeren in het groen en ziet opeens een schattig konijntje. Wat zie je eigenlijk? Volgens de filosoof Kant zien we alleen maar onze eigen gedachten. Hij stelt dat we de wereld om ons heen alleen kunnen zien doordat we al voorgeprogrammeerde ideeën hebben van wat we verwachten te zien. De stroom signalen van onze zintuigen krijgt slechts betekenis omdat we hebben geleerd daar betekenis aan te geven. Zoals een baby leert dat die vage vlekken en dat gekroel aan het lijf ouders met voedsel worden. Of nou ja, het zijn natuurlijk geen ouders, maar het is handig voor de baby om te denken dat het ouders zijn. En als het een heel leven lang handig blijkt om zo te denken, dan nemen we het op gegeven moment vanzelf voor waar aan. We denken dat onze ouders bestaan.

De theorie van Kant verklaart waarom mensen verschillende dingen mooi kunnen vinden. Als u naar mijn vakantiefoto op het strand kijkt, dan ziet u een plek waar u naartoe wilt, en liefst vandaag nog. U denkt dat die plek ontspanning biedt, en ontsnapping aan uw hectische bestaan. Als ik naar dezelfde foto kijk, dan zie ik in gedachten de armoede van de mensen in het dorp, en de afbraak van het koraalrif onder water omdat de vissers met dynamiet hebben gevist, en de toeristenhotels die om de hoek van de baai staan. Onze interpretatie verschilt, en onze waardering ook.

En hoe ‘werkt’ dat toekennen van betekenis dan precies? Ik denk: via emotie of gevoel. Geen idee of daar ook onderzoek naar is verricht. Het lijkt domweg logisch dat de evolutie een mechanisme heeft verzonnen waarbij tijdens het waarnemen, gelijktijdig met de rationele toekenning van betekenis, een parallel systeem in werking wordt gezet dat gevoel oproept. Een soort reflex. Zoals je je hand terugtrekt uit een vlam nog vóórdat je hebt ontdekt dat het pijn doet, en lang voordat je de betekenis van je smeltende huid rationeel hebt geduid. Zo is je hele lichaam al in een staat van euforie, nog vóórdat je hebt bedacht dat dat het arcadische bloemenlandschapje misschien wel een geschikte plek is om voedsel te zoeken.

Zijpaadje. Angst, boosheid en pure haat zijn ook emoties, duistere emoties (normatief, ik weet het, maar ethiek en esthetiek liggen in elkaars verlengde). Kunnen duistere emoties ook aan de basis liggen van zo’n ‘mooi’ gevoel? Jazeker. Begin vorige eeuw verloor de kunstwereld zich in een hijgerige opeenvolging van vernieuwende stromingen. Die vernieuwing kon natuurlijk niet eeuwig doorgaan, en toen alle ideeën waren bedacht richtten de kunstenaars zich op het shockeren van het publiek. Het bleef eerst nog netjes, met lege muren, lege tonelen en concerten van stilte. Maar uiteindelijk ontaardde de zoektocht naar het grensoverschrijdende in foto’s van martelingen, het vermalen van vissen in een blender en een show van ontlede lichamen van geëxecuteerde Chinese gevangenen. Horror en pulp hebben cultstatus. Het is toegestaan te zwelgen in duistere emoties, in de schoonheid van het slechte.

Maar wacht eens… Zijn al die gevoelens wel van onszelf? Beslissen wij zelf wat mooi is? Natuurlijk niet. Reclames buitelen over elkaar heen om onze individuele keuzevrijheid te benadrukken, maar de waarheid is dat mooiheid grotendeels een groepsnorm is. Graatmagere fotomodellen, kubistische schilderijen en de laatste uitvoerig van het Nationale Ballet – het gevoel dat ze oproepen wordt grotendeels bepaald door de manier waarop wij daarover met anderen van gedachten wisselen. Noem het mode, ja. Of iets eerbiediger: cultuur. Ook dat biedt evolutionair voordeel: iemand die zich conformeert aan de groepsnorm heeft een grotere kans te overleven dan iemand die door de groep wordt uitgestoten. Nietsche heeft in ronkende volzinnen beschreven hoe hij de wereld ziet als een verzameling van betekenissen die we hebben toegekend met daarachter een soort drijvende kracht die tot uiting moet (‘wil’) komen. En die voortdurend met andere krachten in conflict is. Wat wij zien, of wat wij denken te zien, is een resultaat van macht. Onbewuste macht, zoals kinderen die op het schoolplein zeggen dat roze veel mooier staat bij een meisje. Bewuste macht, zoals een inwoner van Leiden die prachtige zilvermeeuwen betitelt als schreeuwerige schijtmachine’s. Misschien heeft onze voorkeur voor arcadische landschappen dus niets te maken met herinneringen aan onze jager-verzamelaartijd. Misschien heeft het gewoon te maken met herinneringen aan de dominante cultuur van landschapsschilderijen, die een reactie waren op maatschappelijke ontwikkelingen.

Zo gaat dat dus met die natuur. Het mooie zit hem in de ideeën die wij al hebben, en die ons van buiten worden opgelegd. We denken dat natuur mooi is, omdat dat voortdurend wordt bevestigd vanuit specifieke gezichtspunten, met specifieke doelen. Vakantienatuur. Natuur om je haren in te wassen. Natuur om bijzonder snel en soepel doorheen te rijden.

Voor de aardigheid had ik een foto gemaakt van een roos. Sinds Shakespeare toch het ultieme symbool van schoonheid. En – in het licht van bovenstaande – wat een verrassing toen ik deze week Hans Achterhuis las. In ‘Natuur tussen mythe en ethiek’ beschrijft hij de roos als iets geheel anders. Als een hoog-technologisch product, geurloos, maar met exact de juiste kleur, in eindeloze gelijkvormige rijen geproduceerd met grote precisie, aan het infuus met kunstmatige voeding, op steenwol, in gesloten systemen, vrij van bacteriën en andere nare natuurlijke invloeden. Pseudo-natuur die niets te maken heeft met wat traditioneel natuur heette. Ofwel: ”De roos als het einde van de natuur.”

Tjonge… Schoonheid is ook niet meer wat het was. 

Ach, laat dit rupsje maar even uitkomen...

Vandaag, 4 november 2010, is in Amersfoort de Coalitie van start gegaan voor het Biodiversiteitsjaar 2010. Een samenwerkingsverband van overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Ons antwoord op de vraag van de CBD (Convention on Biological Diversity, een VN-organisatie die zich inzet voor behoud van biodiversiteit) om invulling te geven aan dit biodiversiteitsjaar. Toch een moment om even bij stil te staan. Directeur generaal Anita Wouters van het ministerie van LNV zei het in niet mis te verstane woorden. Volgens deskundigen ligt het tempo van uitsterven van soorten toe wel duizend maal boven het natuurlijke niveau. Is dat erg? Voor de natuur niet, want in de 4,5 miljard jaar dat de Aarde bestaat zijn er wel vaker periodes geweest van massaal uitsterven. Ik heb het even nagekeken. Aan het eind van het Palaeozoïcum, zo’n 250 miljoen jaar geleden, stierf 98% van alle soorten op land en in de zee uit. Toch is het leven doorgegaan. Sterker nog: het leek zich na elk uitsterven weer sneller te ontwikkelen.

Kortom, massaal uitsterven is voor de natuur geen enkel probleem. De natuur komt vanzelf met wat nieuws, al duurt het soms een paar miljoen jaar.

Het verdwijnen van biodiversiteit is vooral een probleem voor de mens. En voor de menselijke beschaving. Omdat biodiversiteit onmisbare functies vervult in de systemen op deze Aarde. Systemen waar wij mensen deel van uitmaken. Wij zijn immers ooit ontstaan als onderdeel van de natuur. En hoewel we dat soms lijken te vergeten, we kunnen niet zonder. Biodiversiteit is van levensbelang.

Het zit ‘m soms in de kleine dingen. De grootste voorraad genetische diversiteit bestaat uit organismen kleiner dan 1 mm. Micro-organismen die de basis vormen voor het bestaan op Aarde. Ze doen onze spijsvertering, en maken bodems waarop we landbouw kunnen bedrijven.

En met héél kleine dingen kun je soms ook al zelf een bijdrage leveren. Zoals: de winterworteltjes in je groententuintje nog maar even laten staan, omdat je hebt gezien dat een Koninginnepage precies daar haar eitjes legde. Ach, laat die rupsjes maar even uitkomen. Met een semi-natuurlijk gebiedje zoals onze groententuin zijn er meer dan voldoende predatoren om ze te belagen. En die wortels kunnen wel wachten…

Meer weten? Surf naar www.biodiversiteit.nl.

Het gaat niet goed met de biodiversiteit. De IUCN, een internationale organisatie die zich bezighoudt met duurzame ontwikkeling, publiceert de gezaghebbende Rode Lijst, waarin de beschermingsstatus van soorten wereldwijd wordt geëvalueerd. De lijst werd onlangs opnieuw geactualiseerd, en daaruit blijkt opnieuw dat het er niet goed uitziet.

Onderstaande figuur toont de harde cijfers. Van de 47 677 onderzochte soorten kreeg slechts 40 procent de status “veilig”. Acht procent werd als “gevoelig” bestempeld. Niet minder dan 38 procent is “kwetsbaar” of erger (met inbegrip van “uitgestorven”). Voor 14 procent van de soorten waren er onvoldoende gegevens om de status te kunnen beoordelen.

Onder de bedreigde soorten vinden we 21 procent van alle bekende zoogdieren, 30 percent van alle bekende amfibieën, 12 procent van alle bekende vogels, en 28 procent van de onderzochte reptielen, 37 procent van de onderzochte zoetwatervissen, 70 procent van de onderzochte planten, en 35 procent van de onderzochte ongewervelden.

Bij de reptielen is de Filipijnse zeilhagedis, Hydrosaurus pustulatus (foto: Mark Wheeler), een van de soorten die naar de categorie “kwetsbaar” verhuist. De belangrijkste bedreigingen voor deze soort zijn verlies van habitat en jacht voor consumptie en verkoop als huisdier.

Jane Smart, directeur van de Biodiversity Conservation Group van IUCN, roept regeringen op tot actie:

January sees the launch of the International Year of Biodiversity. The latest analysis of the IUCN Red List shows the 2010 target to reduce biodiversity loss will not be met. It’s time for Governments to start getting serious about saving species and make sure it’s high on their agendas for next year, as we’re rapidly running out of time.

Maar niet alleen regeringen moeten bijdragen tot een ommekeer. Ook als burger kan je iets doen. Duurzaam consumeren, verenigingen steunen die zich inzetten voor natuurbehoud, alle beetjes helpen. Want het is nog niet (helemaal) te laat.

Bron:
Jean-Christophe Vié, Craig Hilton-Taylor & Simon N. Stuart (eds.) (2009). Wildlife in a changing world. An analysis of the 2008 IUCN Red List of Threatened Species™. IUCN, Gland, Zwitserland.

Opgewonden wenkte de vliegenzwam mij met zijn hoed. ‘Zeg, fotograaf. Heb jij een beetje verstand van beleggen?’

‘Ja,’ zei ik, door schade en schande wijsgeworden. ‘Mijn advies is: niet doen.’

‘Maar als ik nou toevallig een klein kapitaal heb. Dan kan ik dat het beste investeren, nietwaar?’ Hij schudde zijn hoed, en tussen de lamellen zakte een euro naar beneden. ‘Kwam zomaar aanrollen uit de zak van een wandelaar.’ Hij borg de euro weer zorgvuldig op en keek mij hoopvol aan. ‘Welnu, wat kun jij voor mij betekenen?’

Ik twijfelde tussen ‘opbergen in het mos’ en ‘verbrassen’. Beleggen bekoort mij niet meer zo, sinds de mij beloofde gouden bergen in de afgelopen jaren zijn geslonken tot gapende financiële gaten met een rottende stank van korte termijn winstbejag. Iemand heeft daar flinke bonussen aan verdiend, maar ik was het niet.

Er is één uitzondering: ethisch beleggen. Dat vind ik fantastisch. Natuurlijk is het ook daar even slikken als de koers daalt, maar de afgelopen jaren is relatief goed geboerd. Dat hebzucht geen leidend principe is, vind ik een pré. Ik deed dan ook de suggestie om de euro maatschappelijk verantwoord te beleggen.

‘Hmm…’ aarzelde de vliegenzwam. ‘Ik ben niet zo’n wereldverbeteraar. Wij schimmels zijn meer van het afbreken.’

Ik zakte ongelovig op mijn knieën. ‘Hoezo geen wereldverbeteraar? Waar het om gaat is dat jouw euro niet wordt gebruikt voor kinderarbeid, voor oorlog, voor uitbuiting van natuur en milieu.’

Hij trok zijn hymen op. ‘Wat boeit mij dat? Ik wil gewoon winst. Rente. Dividend. Kapitaalgroei.’

‘Stel je niet aan!’ riep ik uit. ‘Waar heb je dat voor nodig? Extra partijen hout om van te leven? Potten grond om je mycelium in op te bergen?’

Hij vouwde zijn lamellen ineen. ‘Een breedbeeld TV. Dat lijkt me nou mooi. Weet je wel hoe scherp dat beeld is? Ze zeggen dat je op een voetbalveld elk grassprietje kunt zien. Elk grassprietje! En als je kijkt naar een natuurfilm is het alsof je zelf tussen de paddenstoelen in het bos staat.’ Hij staarde dromerig voor zich uit. ‘Dit bos op breedbeeld TV. Dat zou toch mooi zijn…’

'Wat een domoor! Dit is geen rups van een beer...'

De Nederlandse natuur zit vol beren. Die gedachte kwam vorige week op toen deze rups gewillig poseerde.

‘Jakkes  wat flauw,’ zult u zeggen. ‘Aandacht trekken met het woord beren, terwijl hij nachtvlinders bedoelt.’ U weet wel, grote beer, kleine beer, de nachtvlinders? Of misschien riep u wel lachend: ‘Wat een domoor! Dit is geen rups van een beer. Dit is een rups van een rietvink.’ U weet wel, de rietvink, ook een nachtvlinder met een rups net zo behaard als de beren? U heeft helemaal gelijk. Zo werken associaties nu eenmaal. Je ziet een rietvink, en je denkt aan beren.

De afgelopen jaren zijn talloze artikelen verschenen over grote zoogdieren die staan te trappelen om de Nederlandse grens over te steken of dat al hebben gedaan. Troepen wolven uit het Zwarte Woud. Lynxen vanuit de Ardennen – zitten ze nou al in Limburg of hoe zit dat? Edelherten, ja, die zijn al in Twente aangekomen. Laat dat eens op u inwerken. Zoogdieren die de grens oversteken en hier gaan rondlopen. Dat lijkt waarempel wel op Echte Natuur, zeg! Want Echte Natuur, dat is in de beleving van veel mensen een woeste wildheid vol grote zoogdieren. Meestal in de vorm van Afrikaanse savannen of Amerikaanse hooggebergten, maar het zou misschien ook Europees laagland kunnen zijn. Zeg maar de Oostvaardersplassen, maar dan wat grootser en dynamischer en zonder hekken.

Vanzelfsprekend gaan er onmiddellijk stemmen op om al die grote zoogdieren al bij de grens af te schieten. Ze vernielen onze tuintjes. Ze vreten onze oogst. Ze maken ons vee ziek. Ze staan niet mooi in de grille van onze auto’s. En de vleeseters, die zijn sowieso verdacht. Die jagen op onze schapen en kinderen. We zien, kortom, een heleboel beren in de Nederlandse natuur.

Maar wacht eens even… Als ons drukke landje spontaan wordt gekoloniseerd door grote zoogdieren. Die zomaar in de marges tussen steden en dorpen doorglippen. Dan moeten we ons beeld van de Nederlandse natuur misschien een beetje bijstellen. Dan zijn wij misschien wel te gast in een land bomvol natuur. Geen gek idee, want reeën en zwijnen zijn nu al succesnummers.

Denk eens aan kleine beestjes. Mieren, spinnen, vlinders. Ja, ook nachtvlinders en ‘beren’. Die beestjes verspreiden zich spontaan overal. Die trekken zich al helemaal niks aan van landsgrenzen. Die proberen gewoon overal te komen. En die laten al zien dat natuur overal is.

Hoe wonderlijk. Zo veel beren in de Nederlandse natuur. Beren op de weg die ons belemmeren om in Nederland Echte Natuur te zien. Beren als kleine nachtvlinders, die bewijzen dat overal natuur is. En beren die samen met wolven en lynxen, edelherten naar Nederland onderweg zijn. Ze zitten er, echt. Je hoeft ze alleen maar te zien.

Het dobberen slaagde wonderwel...

Gisteren gaf Matthijs Schouten een lezing. Nee, hij gaf een optreden. Een one-man show. Als u dit blog leest, dan kent u hem wellicht van het boek Spiegel van de Natuur, eerder uitgegeven als De Natuur als Beeld.

Ik zat stilletjes in een hoek. Dat is iets waar ik erg goed in ben, stilletjes in een hoek zitten. Ik doe dat dan ook vaak en graag. Met een glimlach om zijn lippen en twinkellichtjes in zijn ogen nam Matthijs het gehoor mee op een reis via de Himalaya langs de verschillende wereldgodsdiensten en hun beschrijving van de relatie mens – natuur. En passant werden nog enkele bijbelse verkenningen uitgevoerd. Zo ging God na Adam niet meteen aan de slag met Eva. Neen, eerst werden de dieren geschapen. Als hulp voor de mens. Het paradijs was volstrekt vegetarisch volgens Matthijs. Dat leidde hij af uit de eerste twee hoofdstukken van Genesis. Ik heb het even nagezocht: alleen zaadvormende gewassen en zaadragende bomen worden daar genoemd als voedsel. Mensen, en overigens ook dieren, werden pas vleeseters op het moment dat het verval in de wereld intrad. De eerste verwijzing naar vleeseten in de bijbel komt pas bij het verhaal van Noach.

Matthijs ging verder op een onderwerp dat ook in zijn boek staat. “De bijbel stelt niet – zoals vaak wordt aangenomen – dat God de natuur schiep ten behoeve van de mens.” De natuur zoals God of Jahweh of Allah heeft geschapen is goed, volmaakt zelfs, en ook bezield en daarmee min of meer goddelijk. Het idee van een natuur die een treetje lager staat dan de mens komt pas op ten tijde van Griekse en Romeinse filosofen, die de natuur indelen met de mens aan top. Onder invloed hiervan degradeert de natuur vanaf de Renaissance tot ’slechts’ een door God gegeven ruwe grondstof. En als later in de westerse cultuur ook het idee van de ziel, de bezieling aan kracht inboet, pas dan is de wereld verworden tot een stoffelijke wereld die naar willekeur benut en gebruikt mag worden.

Hoogtepunt van de show was een kleine peiling van de grondhoudingen in het publiek. Zo van: Wie voelt zich lekker bij het idee dat mensen de natuur mogen benutten en gebruiken? Of: Wie voelt zich lekker bij het idee dat mensen rentmeesters zijn van de natuur? En: Wie voelt zich lekker bij het idee dat mensen en natuur één zijn, onlosmakelijk verbonden in de heelheid van de schepping (met de connotatie dat mensen en dieren gelijkwaardig zijn en dat natuur een intrinsieke waarde heeft)? Nog geen honderd jaar geleden werd je voor gek verklaard als je de laatste gedachte aanhing, maar tegenwoordig is dat anders. De grondhouding is verschoven van ‘overheersen’ naar ‘een zijn met de natuur’, zoals ook in het aanwezige publiek keurig werd weerspiegeld. Ik vermoed dat hier enige invloed van prinses Irene is te zien, die een belangrijke rol heeft gespeeld in de maatschappelijke acceptatie van die afwijkende gedachten.

Matthijs sloot af met de vraag wat die verandering in grondhouding nu moest betekenen voor het natuurbeleid. Daar zat ik vanochtend thuis nog even over na te mijmeren. Ik liet mijn gedachten meanderen – wat wonderwel slaagde met de foto’s van de Limburgse Geul van vorige week nog in het achterhoofd. Zo dreef ik weg op de golfjes, in de ene bocht na de andere. Een soort gedachtendobberen. Op stroompjes zoals: Een andere grondhouding betekent nog niet dat deze houding zich ook uit in het handelen. Zaken als honger en voedselproductie spelen mee, maar ook machtsverhoudingen en zucht naar rijkdom. Of een ander stroompje: er zijn natuurlijk te veel mensen op aarde. Het ‘wees vruchtbaar, word talrijk en bevolk de aarde’ is waarschijnlijk één van de grootste vergissingen die onze schepper heeft gemaakt. Miljarden mensen zijn er nu, en die willen allemaal zo veel. Het is overigens verdraaid lastig om je als individu aan de plunderingen der moderne maatschappij te onttrekken.  Je moet wel meedoen, anders plaats je jezelf (of erger: je kind) buiten de maatschappij. Klein beginnen dan maar. Op de fiets naar de biologische winkel voor ecologische müsli en dito afwasmiddel. Dat soort dingen. Een heilige zoals Damiaan ik nooit worden, maar mijn best kan ik wel doen.

Dat zullen vast niet de stroompjes zijn geweest waarop Matthijs dobberde. Met zijn vraag wat dit nu voor het natuurbeleid betekende zal hij ongetwijfeld hebben gedoeld op het realiseren van een ander soort natuur in Nederland. Geen ontzielde wetenschappelijk uitgedachte natuur, maar bezielde, mystieke, betekenisvolle natuur. Hij moet stiekem hebben gehoopt dat iemand een bruggetje zou leggen waarover hij het publiek kon leiden naar de ‘heilige wildernis’, zoals die onlangs in Drenthe is gerealiseerd.

Daarover een andere keer. Want behalve in stilletjes in een hoek zitten ben ik ook erg goed in gedachtendobberen. En ondertussen zijn we al ver weggedobberd, en wordt het tijd om weer even terug te peddelen naar de werkelijkheid.

Een visioen met onuitstaanbaar optimistische soorten...

‘Laten we praten over liefde,’ zei de sprinkhaan.

Mijn camera zakte in de stoffige houtskool. ‘Wát?’ vroeg ik, enigszins ongerust over zijn intenties. ‘Liefde? Hoe kom je daar nu bij?’

‘De liefde voor het leven!’ Hij sprong op een verkoolde stronk en begon opgewonden op en neer te wippen. ‘De verbondenheid met al wat leeft. Met het licht, het leven, het universum!’

Ik lag op mijn buik in de Schoorlse duinen, in het onlangs verbrande deel, om foto’s te maken van de gevolgen van de bosbrand. Een kale, troosteloze wereld. Alles wat niet kon rennen of vliegen was reddeloos verloren geweest. Ik had de stoffelijke resten van rupsen gefotografeerd, die in het verzengende vuur ten onder waren gegaan. En slakkenhuizen, overal slakkenhuizen.

Mijn hart was opgesprongen toen ik in die troosteloosheid voor de ingang van een paar konijnenholen wit zand zag met verse sporen er in. Kennelijk hadden de konijnen diep onder de grond de vuurzee overleefd. Trillend van doodsangst, ongetwijfeld. Zouden ze gebrek aan zuurstof hebben gehad? Misschien waren ze wel weggerend om van een veilige afstand toe te kijken. Daarna had ik op de grond gelegen om verse, lichtgroene grassprieten te fotograferen die oprezen uit hun verbrande hulzen. Ik had mieren over zwarte boombasten gevolgd, en mij afgevraagd of ze erg in verwarring zouden zijn nu van hun wereld slechts een zwarte schaduw was overgebleven.

‘Het louteringsvuur geeft diepe inzichten,’ glimlachte de sprinkhaan. ‘Ik lees het in je gezicht.’ Hij greep een verkoolde grasspriet en knaagde er een stuk af. ‘Hmm. Well done. Ook een hapje?’

Ik weigerde beleefd. Kreeg een visioen: als de mensheid doorgaat met het vernietigen van natuur, resteert ons vast een toekomst met kale vlakten en enkele onuitstaanbaar optimistische soorten. Van die opportunisten met een volkomen misplaatst gevoel voor spiritualiteit.

De Encyclopedia of Life (EOL) schijnt stilaan op kruissnelheid te komen. Het project, een geesteskind van Edward O. Wilson, werd gelanceerd in 2007, met als ambitieus doel om wetenschappelijke informatie over alle soorten op aarde bijeen te brengen op één gratis consulteerbare website, en dat op tien jaar tijd.

Dat is geen geringe doelstelling: er zijn reeds zo’n 1,8 miljoen soorten beschreven door de wetenschap, en er worden er nog steeds nieuwe ontdekt. Informatie over al die soorten is vaak moeilijk vindbaar of niet toegankelijk, en al helemaal niet systematisch. EOL wil al deze informatie dus ontsluiten voor het grote publiek. Anders dan bijvoorbeeld bij Wikipedia is het ook de bedoeling dat alle inhoud door wetenschappers geverifieerd is. Daarvoor steunt het project onder meer op inhoudelijke samenwerking met enkele tientallen partners, zoals het Tree Of Life-project en de Census of Marine Life. De financiële ondersteuning komt van een aantal uiteenlopende sponsors.

Aanvankelijk scheen het slechts langzaam op te schieten, maar deze week kondigde EOL aan dat er reeds meer dan 150.000 door experts gecontroleerde soortenpagina’s beschikbaar zijn. Met nog acht van de tien jaar te gaan lijkt het einddoel van dit unieke project dan stilaan toch een haalbare kaart. Er zijn intussen ook wat technische nieuwigheden ingevoerd op de website, zoals de mogelijkheid om zelf informatie en foto’s toe te voegen (die vervolgens door experts op juistheid moeten worden gecontroleerd) en het lanceren van regionale pagina’s. Als die 1,8 miljoen soorten nu ook nog eens zouden ophouden met massaal uit te sterven, zouden we helemaal tevreden zijn.

Als ware Zen meesters tekenden zij met hun bladeren patronen in het zand

Ik stond op de boot naar Schiermonnikoog – dochter Pip moest opgehaald van haar zomerkamp – en liet mij verrassen door de leegte van de Waddenzee. De hoeveelheid grijstinten was overweldigend. Mistgrijs, zandig grijs, schorrengrijs, zilvermeeuwgrijs, golfgrijs en zonnig glinstergrijs. In de verte voorbij Ameland (blauwgrijs) stonden twee boortorens. Mijn ogen klampten zich eraan vast, bijna dankbaar met dit houvast.

Horror vacui, al vanaf Aristoteles een begrip. Leegte die schreeuwt om opgevuld te worden. Alles en iedereen is bang van leegte. Een vacuüm vult zich met lucht, een lege plek op aarde wordt snel gekoloniseerd. Filosofen en psychologen hebben een belegde boterham dankzij de twijfel en onzekerheid van de mens die niet kan leven met de leegte van onopgeloste vragen. Ultieme leegte is de dood, die nabestaanden in vertwijfeling achterlaat op verschoeid land en het bewustzijn laat oplossen in het oneindige niets. Onacceptabel, zo’n toekomstbelofte.

Deze afschuw heeft zich diep in onze westerse geest en cultuur geworteld. Handig voor wie het dominante discours vormgeeft. Leegte als instrument voor framing, zogezegd. Het land in wat nu de Verenigde Staten is kon worden bezet en gestolen met het argument dat het land geen eigenaar had en leeg was. Natuur in Nederland was vóór 1900 nog woeste grond, onland, een leegte die moest worden ingenomen en gecultiveerd. Het IJsselmeer is dat nog steeds in het licht van de stadsuitbreidingen van Amsterdam en Almere. VVD-leider Bolkestein kwalificeerde het Groene Hart tijdens de discussies over ondertunneling van de HSL als ‘alleen maar gras’. Hij kon het weten, want hij was er geweest. Nationaal Landschap. Waardevol Cultuurlandschap. Geboortegrond en thuis van mensen en miljoenen planten en dieren, waarvan vele zeldzaam en kwetsbaar. Maar toch een leegte, die erop wachtte om gevuld te worden.

Grappig is dat in oosterse filosofieën leegte juist begeerlijk kan zijn, soms zelfs het hoogst bereikbare is. In het Boeddhisme vind je geen zelfhulpgroep om de leegte in jezelf te lijf te aan. Integendeel, jarenlange meditatie is vereist en oefening op mantra’s om de ultieme bevrijding te bewerkstelligen naar het hoogste niveau van bewustzijn: volstrekte leegte. Had Bolkestein zijn opmerking gemaakt op een Boeddhistisch congres; applaus en bewondering zouden zijn deel zijn geweest. Die Hollanders hadden het toch maar voor elkaar gekregen, een land vol leegte!

Eenmaal op Schier gaf het eiland zelf antwoord. Op het schrale strand stonden de eenzame pioniers. Als ware Zen meesters tekenden zij met hun bladeren patronen in het zand, wiegend in de wind. (Denk maar aan die miniatuur Zen-tuintjes die je bij de Xenos kunt kopen voor op de bureau, met van die kleine harkjes erbij.) Pure schoonheid, pure rust.

Zo is het natuurlijk. Leegte zit in het oog van de toeschouwer (of, bij sommigen, in het hoofd). En de waardering van die leegte net zo goed. De boortorens op de Waddenzee zullen weer verdwijnen als het gas op is. Dan rest voorlopig weer de leegte. En ondertussen was ik gewoon blij om mijn dochter na haar vakantieweek weer te zien.

Wat kan een schattig koppie toch misleiden...

Een waarschuwing is hier op zijn plaats. Ga nooit op het uiterlijk af. Ook ik genoot tijdens de vakantie nog van die dottige grondeekhoorntjes met hun gescharrel en snelle sprongen. Maar eenmaal thuis las ik Een Bericht. Chipmunks hebben massaal Engeland bezet. Ze zijn begonnen aan hun opmars in Frankrijk. Het is een kwestie van tijd voor ze ook hier aan de deur kloppen. Wij willen er in! Wij hebben ruimte nodig, en voedsel, en snel ook! Laat die autochtone dieren maar even plaats maken. Wij planten ons razendsnel voort, en als wij er eenmaal zijn verspreiden wij akelige ziekten en ongedierten, zoals teken met Lyme.

U weet nu dus beter. Laat u niet bedwelmen door hun onschuldige uiterlijk. Het zijn monsters. Verleidelijk, knuffelbaar, maar duivels.

We zijn terug van vakantie. Zelden heb ik zo veel zoogdieren van zo dichtbij gezien als in de Verenigde Staten. Naast deze chipmunks, die bijna tot aan je tenen kwamen huppelen, ook families herten die rustig langs de tent kwamen lopen – verschillende soorten notabene. Woodhogs die klavers knabbelden in het gras, een  wasbeer met jong in Central Park, konijntjes langs de kust, grijze eekhoorns op elk groen plekje in de steden en bultruggen buitengaats. Alleen het stinkdier en de bruine rat leken minder blij met onze aandacht.

En dan de vogels. ‘Die zijn hier zo mooi!’ merkte Garjan op. Vooral de felrode kardinaalsvogel en de prachtige blauwe gaai maakten indruk. Maar ook reigers, ibissen en die prachtige lijsterachtigen die ze daar ‘roodborst’ noemen. Het kon niet op.

Natuurlijk hebben ze in de VS ook schuwe zoogdieren. En onopvallende grijze vogels. Omgekeerd hebben wij in het oude continent prachtige ijsvogels en wielewalen, en laten reeën, zwijnen en vossen zich steeds vaker zien. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de score in drie weken VS beduidend hoger is dan in drie weken Europa.

Een hypothese. Zou het kunnen dat wij in Europa 2000 jaar vooral de tamme en zichtbare dieren hebben bejaagd en uitgeroeid? In de VS hebben wij Europese immigranten daarvoor slechts 400 jaar de tijd gehad. Eerst gingen de makkelijke dieren eraan: de bizons en de trekduiven en zo. En daarna hebben we domweg nog niet voldoende tijd gehad om al het mooie en zichtbare uit te roeien.

Een andere hypothese. In de VS hebben ze grote natuurgebieden die als reservoir dienen voor zichtbare dieren. Nee, die hypothese verwerp ik. Ook midden in Manhattan - hoe stedelijk wil je het hebben? – en pal daarnaast was het verschil opvallend.  En  vergeet niet, onze Europese natuurgebieden doen niet onder voor de Amerikaanse. Alleen veel grote zoogdieren missen we, en dat is echt door duizenden jaren jacht en opjagen.

Wie een betere hypothese heeft, mag het zeggen.

Op muren en tussen de  straatstenen, staat de Gele helmbloem nog steeds in bloei. Wie aandachtig is, komt heel wat libellen en waterjuffers tegen, zoals de Blauwe glazenmaker, het Lantaarntje, de Viervlek en de Houtpantserjuffer. Het Klein streepzaad staat in niet al te kort gemaaide gazons nog volop in bloei.

‘KLIK’

Waterjuffers in een paringswiel

Kanaal Buinen-Schoonoord/Gemeente Borger-Odoorn

Tal van interessante soorten is onze flora en fauna gelukkig nog rijk … NOG want als we er nu niets aan doen is het straks te laat! Op gebied van vlinders is er bvb. de Eikenpage en het Geelsprietdikkopje. Op gebied van zwammen het Blauwgroen Trechtertje en de Grauwe Wasplaat. Op de gebied van planten de Hondsroos en het zeldzamere Grasklokje. Op gebied van vogels de Roodborst en de zeldzamere Putter.

De natuur heeft nog lang al haar geheimen niet prijsgegeven. De natuurbeschermingsorganisatie Wildlife Conservation Society kondigde gisteren aan dat er in Brazilië een nieuwe ondersoort is ontdekt van de bruinrugtamarin (Saguinus fuscicollis), een apensoort die voorkomt in Zuid-Amerika. Tot nu toe waren er tien ondersoorten van de bruinrugtamarin bekend.

De nieuwe ondersoort (illustratie: Stephen Nash) werd voor het eerst door wetenschappers waargenomen in 2007, tijdens een expeditie in het noordwesten van Brazilië. Het aapje weegt zo’n 213 gram en is 24 centimeter lang, met een staart van 32 centimeter.

De naam die deze ondersoort meekreeg luidt Saguinus fuscicollis mura en verwijst naar de Mura indianen, het inheemse volk dat de rivierbekkens van de Purus en de Madeira bewoont, waar de ondersoort voorkomt.

De Wildlife Conservation Society hoopt dat de vondst de aandacht zal vestigen op het behoud van de natuur in deze kwetsbare maar biologisch uiterst diverse regio.

Het artikel waarin de nieuwe ondersoort wordt beschreven, verschijnt binnenkort in het wetenschappelijk tijdschrift International Journal of Primatology.

Bron:
Fabio Röhe, José de Sousa e Silva Jr, e.a. (2009). A new subspecies of Saguinus fuscicollis (Primates, Callitrichidae). International Journal of Primatology: online edition.

De wereld lijkt eindeloos...

Vanochtend ben ik met dochter Pippa naar het strand geweest. Zandvoort, zó vroeg dat we de zee bijna voor ons alleen hadden.  Pippa redde drie garnalen in een poeltje dat door eb kwam droog te staan. Er lagen schelpen op het strand. En verder was er kaal, leeg, schoon zand.

Mijn vader komt uit Bergen, ook aan de kust. Als kind ging ik vaak mee naar het strand. Daar was toen altijd wat te vinden. Roggeneieren. Zeesterren. Vaste prik was een voorraadje inktvis-ruggen voor Gompie, de parkiet. Als we met het schepnet garnalen gingen vissen hadden we een emmer vol.

Nu niet meer. Het strand is leeg, en de zee ook. Leeggevist, de bodem te vaak omgewoeld. Dit stukje verlies aan biodiversiteit heb ik zelf kunnen ervaren.

‘We hebben in Nederland geen natuur,’ hoor ik wel eens. Of erger: ‘Laat ze de natuur maar in het buitenland beschermen.’

Stel, je bent een mier op een berkenboom. Dan is de wereld groot, vele malen groter dan onze mensenwereld. In die wereld is er geen onderscheid meer tussen ‘natuur’ en ‘niet natuur’. Al staat je boom midden in de stad, dan nog bestaat de hele wereld voor jou uit natuur. Je zou je mierenschouders ophalen bij zo’n opmerking. Geen natuur in Nederland? Typisch mensenprietpraat. Die kunnen zich alleen iets voorstellen op hun eigen schaal.

Het grootste deel van de biodiversiteit bevindt zich op het schaalniveau van insecten, schimmels, algen, nematoden, bacteriën.  Al zouden we willen, dat krijgen we nooit allemaal uitgeroeid. Een geruststellende gedachte. De natuur overleeft de mens wel, zij het alleen de piepkleine natuur.

*) Ook deze titel is voor een mier bijzonder antropocentrisch. Want de mierenschaal is natuurlijk alleen klein in vergelijking met mensen.

Zo moet het ongeveer bedoeld zijn...

De zachte geuren van de ochtend, enkele zonnestralen die speels door het bos trekken. Een konijn dat voor de zekerheid toch maar weghuppelt. Ik adem met volle teugen. Zo ongeveer moest het bedoeld zijn. God’s vingeroefening voor het paradijs.

Dat was gisteren. En vandaag, in de groententuin, weer zoiets. Wie op zoek is naar innerlijk geluk moet dit jaar beslist bessen plukken. Heb je geen groententuin, vraag dan zo snel mogelijk hulp aan iemand die er wel een heeft. Het bessenplukken roept dit jaar diepere gevoelens op dan ooit. Wat een overvloed! Wat een rijkdom! De warmte en de regen zijn weldadig geweest. Vol en rijp hangen ze in hun trossen, om na een lichte beroering gewillig in je vingers te vallen. Aalbessen, witte bessen, zwarte bessen, emmers vol. Onverwachte oergevoelens borrelen op van dankbaarheid, van innige verbondenheid met de aarde en met al wat leeft.

Als fotograaf probeer je natuurlijk voortdurend een stukje van dat paradijslijk geluk te vangen op een foto. Dat kost moeite, en er is volharding en veel ervaring voor nodig. Vanmiddag heb ik weer een waardevolle ervaring erbij gekregen. Bijen houden niet van fotografen, weet ik nu. Althans, niet op een broeierige dag, niet als de fotograaf tot op enkele centimeters afstand komt en een flits gebruikt.

‘Je bent ook niet bang,’ had de imker nog gezegd toen ik bijna in de korf kroop.

‘Zouden ze een flits vervelend vinden?’ had ik hem nog gevraagd.

‘Och…,’ had hij nog schouderophalend geantwoord.

Na de derde flits was het raak. Jammer dat de steek naast de flits was gericht en mij vol boven het oog trof. En bijzonder akelig dat zijn vriendjes zich er mee begonnen te bemoeien toen de imker de nog pompende angel er uit haalde.

‘Oh oh!’ zei de imker, wat het teken was om snel weg te lopen.

Op gepaste afstand van de korf kwamen we tot rust. Maar kennelijk rook een passerende bij de geurstoffen die na de steek waren vrijgekomen. Het dier raakte door het dolle heen en wierp zich met woedend gezoem eveneens op mijn hoofd. Wild stekend raakte hij verstrikt in mijn haren, en dat was mijn redding. De angel raakte alleen maar lucht. De imker schoot andermaal te hulp en werkte de bij vakkundig op de grond, waar hij helaas moest worden afgemaakt. Het bleef bij die ene steek op mijn voorhoofd.

Fotograferen van paradijslijk geluk is niet voor doetjes. Daar ben ik nu wel achter.

Een nieuw rapport van IUCN schetst een somber toekomstbeeld voor heel wat soorten haaien en roggen. Het rapport onderzocht 64 soorten haaien en roggen die voorkomen in de open oceanen. Daarvan blijkt niet minder dan één op drie met uitsterven bedreigd. Bovendien zijn er voor een kwart van de soorten onvoldoende gegevens om een uitspraak te kunnen doen, dus ligt het werkelijke aantal met uitsterven bedreigde soorten waarschijnlijk nog hoger.

De belangrijkste oorzaak is overbevissing. Vroeger waren haaien voornamelijk slachtoffer van accidentele bijvangst bij het vissen naar andere soorten zoals tonijn, maar er wordt ook steeds meer gericht op haaien gevist, onder meer door de vraag naar haaienvinnensoep. De praktijk waarbij op haaien wordt gevist om hun vinnen af te snijden en de dieren vervolgens weer in zee te gooien, vormt een ernstige bedreiging.

Bij haaien duurt het doorgaans relatief lang voor ze geslachtsrijp zijn en ze brengen slechts een klein aantal nakomelingen voort. Een populatie kan zich daardoor maar heel langzaam in aantal herstellen, wat ze erg gevoelig maakt voor overbevissing.

De experts van IUCN besluiten dat er dringend nood is aan beschermingsmaatregelen op internationale schaal. Ze roepen regeringen op om wetenschappelijk verantwoorde vangstquota voor haaien en roggen in te stellen en om de meest bedreigde soorten volledig te beschermen.

De grote hamerhaai (Sphyrna mokarran), één van de soorten die als bedreigd gecatalogeerd staan (foto: Simon Rogerson).

Bron:
Merry D. Camhi, Sarah V. Valenti, e.a. (2009). The conservation status of
pelagic sharks and rays. Report of the IUCN Shark Specialist Group Pelagic Shark Red List Workshop. IUCN Species Survival Commission Shark Specialist Group. Newbury, UK.

Het is zomer,  dan komen de zomerbloeiers stilaan in bloei. Ruigtekruiden als Bijvoet en Grote brandnetel zijn nu al in bloei. Ook de Wilde peen begint nu al.

Voor veel vogels zoals de Merel, is het broedseizoen nog bezig. Voor de Bosuil bvb. is het broedseizoen dan al weer voorbij. De wilde hamster is nu volop in zijn voortplantingsperiode.

Rustig en zelfbewust stapte hij voort, op luttele meters van een ware foto-kannonnade

Een Kleinst waterhoen die loopt te flaneren, die kun je natuurlijk niet negeren. Dus ook ik was gisteren in de Groene Jonker, waar deze weken half vogelend en fotograferend Nederland is te vinden om dit zeldzame vogeltje te zien. Opvallend was dat veel mannen en één vrouw waren voorzien van dikke 500 mm Canon of Nikon lenzen. Tot voor kort golden deze als onbetaalbaar. Anderen gluurden door Swarovski kijkers en dito scopes. Langs het smalle polderweggetje stond een rij forse auto’s geparkeerd, waarvan sommige verkeerd. De conclusie ligt voor de hand: het vogelen geeft aan de economie een impuls van betekenis.

Al die mensen hebben er heel wat voor over om dit soort vogels te zien en te fotograferen. Die zijn vast blij met het natuurgebied dat hier op voormalige landbouwgrond is gemaakt. Zouden ze het ook goed vinden dat de overheid zich zo bezig houdt met het verbeteren van natuur? Wat pikanter: Stemmen ze, en zouden bij de partijen waar ze op stemmen ook erop aandringen dat de overheid zich moet blijven inzetten voor de natuur in Nederland?

Of niet? Blijft het stil na de kick van het scoren?

Ik heb geen idee. Uit onderzoek blijkt dat de een groot deel van de Nederlanders geen weet heeft van de moeite die wordt gedaan om vogels als deze Kleinst waterhoen niet uit te laten sterven. Natuur wordt veelal ervaren als een vanzelfsprekendheid, iets dat er gewoon is. Natuur komt vanzelf, en zal zich bij schade ook wel weer herstellen.

Maar dan. De Groene Jonker zit bomvol zeldzame en kwetsbare soorten. De Porseleinhoenen zien toe hoe hun collega-rallen de show stelen, maar laten zich zelf ook graag op de foto zetten. Zwarte sterns vliegen je om de oren. Purperreigers passeren op gepaste afstand, Lepelaars treden op als side-act en Geoorde futen doen op de achtergrond ook mee. Dat komt op deze landbouwgrond allemaal natuurlijk niet vanzelf. Om zoiets te krijgen moet veel moeite worden gedaan, en veel geld worden besteed.

Als ik al die vogelaars zie, dan vermoed ik dat hun groene harten zich zullen uitspreken vóór de natuur. Een wens dringt zich op: Spreek! En spreek vooral luid.

Oh ja. De jonge Zwarte spechten zijn uitgevlogen. Een schokkerig filmpje, met één hand gefilmd tijdens het fotograferen met de andere hand, staat op

http://www.youtube.com/watch?v=lN-C9E_ENV4

Dit jaar is een ongelofelijk goed vlinderjaar. Vlaanderen wordt overspoeld door Distelvlinder. Dit zijn trekvlinders, net als Oranje luzernevlinder en Atalanta, die in de zomer vanuit het zuiden naar onze regio komen aanwaaien.

Ook Gehakkelde aurelia en Landkaartje (voorjaarsvorm) worden veel waargenomen. Slechter is het gesteld met Dagpauwoog en vooral Kleine vos.

In de graslanden is het uitkijken naar Kleine vuurvlinder en Icarusblauwtje.