Vrijdag 30 oktober nam prof. dr. Marita Mathijsen afscheid van de UvA met het college ‘De bevrijding van de albatros. Een herbeschouwing van de Nederlandse Romantiek’. Een verkorte versie van deze rede is inmiddels te lezen op de boekenpagina van NRC Handelsblad. Maar er is meer: vrienden en collega’s van Mathijsen maakten een Album Amicorum met bijzondere brieven uit de Nederlandse letteren, van Anna Bijns tot E. du Perron, van Belle van Zuylen tot C.O. Jellema en stelden dit album digitaal beschikbaar, als bijzondere publicatie in de DBNL, onder de titel ‘Geloof mij Uw oprechte en dankbare Vriend’. Brieven uit de Nederlandse letteren, verzameld en van commentaar voorzien door vrienden van Marita Mathijsen, 30 oktober 2009. (N.B. het boek is niet eerder in druk verschenen)

Extra: 1) lees de bijdrage van Thomas Vaessens over Marita Mathijsen op het UvA-literatuurblog De Amsterdamse Lezing. 2) Behalve het digitale brievenboek werd Mathijsen ook een papieren afscheidscadeau aangeboden: Het geluk van de negentiende eeuw: twintig auteurs op zoek naar geluk voor Marita Mathijsen, onder redactie van Lotte Jensen en Lisa Kuitert. Binnenkort beschikbaar in de P.C. Hoofthuisbibliotheek.

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) heeft afgelopen week alle beeldmateriaal van na 1900 van haar website verwijderd. Aanleiding is de miljoenenclaim van auteursrechtenorganisatie Pictoright namens een aantal bij haar aangesloten fotografen: hun werk zou onrechtmatig in de DBNL-site zijn opgenomen. Hoewel de redactie van de DBNL de claim ontkent en meent dat het gebruik van de foto’s onder het citaatrecht valt, heeft zij uit voorzorg een groot deel van de afbeeldingen van haar site geschrapt. Overigens gaan hoofdredactie en directie ervan uit dat het om een tijdelijke maatregel gaat, verklaren zij in een nieuwsbrief van 1 oktober. 

Ondertussen gaat de DBNL onverstoord door met het digitaliseren van teksten, met ook deze maand weer een aantal mooie nieuwe aanwinsten, waaronder de vierdelige romancyclus over Amsterdam, De Jordaan (1912-1924), door Israël Querido, het spraakmakende boek Poldernederlands. Waardoor het ABN verdwijnt van Jan Stroop (1998), achttien jaargangen van het tijdschrift Vaderlandsche Letteroefeningen (1776-1822) en de gedichtenbundel van de Nederlandse planter Paul François Roos, Surinaamsche mengelpoëzy (1804), “een belangrijk boek binnen de planterspoëzie die Suriname heeft voortgebracht”, aldus UvA-hoogleraar Michiel van Kempen op Caraïbisch Uitzicht, de blogspot van de Werkgroep Caraïbische Letteren.

Extra: “DBNL verwijdert beelden van na 1900 van zijn website” (NRC Handelsblad), “De DBNL verwijdert beeld van na 1900″ (InformatieProfessional).

In zijn Honingtuin (Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 1991, p. 32)¹ beschrijft Peter Ghyssaert² zijn jardin anglais als volgt.

Jardin anglais

Klimoptapijten boerden muggen op en stof
dat in de lucht bleef trillen voor
het naar beneden zakte op een kleverige
tuinkabouter. Verderop streed moeder
met een theeketeltje kokend water
tegen ongedierte. Wij zaten in
het hoge gras, hoorden haar pletsen op
de grond. Zij proestte als het klepperend
zeiltje van stoom in haar gezicht sloeg.
Pluizen onder het t-shirt, een hard
insect, deden ons gruwelen. De wind
kwam op, zat als een koude ruggegraat
onder ons vel, naaide dan weer het gras boven
de hoofden toe: in groene zakken
werden we vervoerd en bij de vlier
gezet. Er was daar een gevecht
met braam en rozelaar. Een donker nest
van dorens hield een snoeihandschoen verborgen.
Bijen broeiden; groei was uitgegleden,
bleef maar langzaam vallen naar de hemel.
Straks zou nieuwe regen stiekem
bloemen gaan ontvlezen hier. 

Slechts ogenschijnlijk een idyllisch tafereeltje … Er zijn nogal wat ‘donkere’ woorden die het gedicht een effect van beklemming geven. Een ondertoon van dreiging die mijn aandacht vasthoudt, onaangenaam. Ik heb de neiging om weg te vluchten uit dit tafereel. Het is me te eng. Onderkoelde romantiek? Kan dat een passende omschrijving zijn?

Down the memory lane …

Met spelende kleinzonen in de tuin kwam de bovenlaag van dit gedicht in mijn gedachten terug en woorden uit het gedicht voerden mijn gedachten naar hoe ik als kind mijn moeder in de tuin bezig zag: vol liefde en zorg voor groen en bloem. En net als in het gedicht: met kokend water in biovriendelijke strijd tegen ongedierte …

Fragonard of garden guerrilleros

De cover van Peter Ghyssaerts bundel Honingtuin toont een Fragonard. Ik ga voor real time volgroen-met-garden-guerrilleros, voluit voor fun en fleur. Puur kinderspel. A joy for ever.

Foto’s Summer09

¹ Met heel veel dank aan Lex Grobben, schilder, muzikant, mede-oprichter van De Brakke Hond waarvan hij jarenlang grafisch redacteur³ was, en mijn oud-collega Germaanse talen, die me dit poëtische kleinood vele jaren geleden in leen gaf … @ Lex. Ik durf het haast niet te zeggen. Zoals je kunt zien: jouw Honingtuin is hier nog altijd in goede bewaring. Mocht je hem missen, ik bezorg hem jou direct terug.

² ³ Meer diepte? Er zijn de hyperlinks … naar de ’gouden’ DBNL, de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren van de Nederlandse Taalunie. Een schatkist aan informatie over Nederlandse taal en literatuur! Onontbeerlijk voor onderwijs. Jeroen en Moniek kunnen dat bevestigen.

Update 14-08-2009. Ter vergelijking: het ‘lichtere’  Zomergedicht van Kees Stip, en meer … in de lusthof van Annemie’s blog!

Deel 5 van de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur is uit, dat meldt vandaag de Nederlandse Taalunie. 

Op vrijdag 19 juni 2009 zal in de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten in Brussel Alles is taal geworden worden gepresenteerd, over Nederlandstalige literatuur in de 19e eeuw. Het eerste exemplaar wordt uitgereikt aan Hella Haasse (°1918).

Eén van de auteurs, prof. dr. Piet Couttenier, beroemd als Gezellespecialist, was mijn studiegenoot Germaanse filologie aan de K.U.Leuven …

… Mijmerend denk ik aan mijn oud-professoren Nederlandse literatuur. Aan de professoren René Lissens, Clem Neutjens, Marcel Janssens, Edward Rombauts, Norbert de Paepe, Hendrik Van Gorp, … Waar is de tijd dat we bij prof. dr. José Aerts, misschien beter bekend als Albert Westerlinck, Gezelle bestudeerden. Op Google Books herlees ik zijn onvergetelijke analyses van de Gezelle-gedichten die ik (nog) uit het hoofd ken, o.a. die van Dien avond en die rooze. 

Verlangend kijk ik uit naar deze nieuwe wetenschappelijke beschrijving van de periode 1800-1900. Ook naar nieuwsberichten en recensies. Zullen ze weer heibel brengen met inside- en andere verhalen?!

Uitbreidend: over de educatieve site Literatuurgeschiedenis.nl van DBNL, de digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren. Niet te missen! ‘Literatuureducatie 2.0′ is tenslotte een van mijn hoofdtags. Een verwijzing naar de alom geprezen Literatuurgeschiedenis.nl onder hoofdredactie van dr. Hubert Slings kan en mag hier niet ontbreken!

Literatuurgeschiedenis.nl breidt uit. De middeleeuwse literatuur is al enige jaren beschikbaar en wordt inmiddels zeer veel gebruikt in het onderwijs en daarbuiten. Nu volgen respectievelijk De Gouden Eeuw, De Achttiende Eeuw, Negentiende Eeuw in demoversie; de literatuur vanaf 1900 verschijnt binnenkort. Een geschiedenis van de hele Nederlandse literatuur van Hebban olla vogala tot Tirza.

Wat mij betreft, is die literatuurgeschiedenis online een pittige smaakmaker voor het nieuw verschenen boekdeel Alles is taal geworden: ‘digital embraces print’.

Nederlandse literatuur van de negentiende eeuw: de geschiedenis, de teksten, de schrijvers. Over romantische dichters, vrolijke studenten en goedgebekte ruziemakers, en de eenzame held Max Havelaar.

Bron: Literatuurgeschiedenis.nl. De negentiende eeuw online.

Afrondend. Max Havelaar, Multatuli … brengt me terug bij de titel van het nieuwste deel van de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, een idee aan Multatuli ontleend… Alles is taal geworden.

Onder de aanwinsten van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) deze maand een twintigtal romans en verhalen van Louis Couperus (1863-1923), plus de volledige serie Cultuur en migratie in Nederland, onder redactie van Maaike Meijer, Rosemarie Buikema, Hester Dibbits, Isabel Hoving, Leo Lucassen, Marlou Schrover, Jaap Vogel en Wim Willems. Meer nieuwe titels, waaronder ook die van de vorige maanden, vind je hier. Abonneren op de DBNL-nieuwsbrief, met berichten over de laatste ontwikkelingen en aanwinsten van de site, kan via dit formulier.

Onder de nieuwe titels in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL) deze maand De ‘Poeticsche werken’ van Jonker Jan van der Noot, ingeleid en uitgegeven door Werner Waterschoot in 1975. Van der Noot (1539?-1595) wordt beschouwd als ’s Nederlands eerste renaissancedichter, met als beroemdste werk Het bosken uit 1568. Zijn Poeticsche werken verschenen tussen 1580 en 1595, als afzonderlijke gelegenheidsgedichten, opgedragen aan min of meer bekende tijdsgenoten. De editie van Waterschoot bevat uitvoerige informatie over Van der Noot en diens dichterschap, maar vooral over deze bonte verzameling ‘poeticsche’ lofdichten, die van verklarende aantekeningen en een analytische bibliografie zijn voorzien.

Extra: kijk ook eens op de DBNL-nieuwspagina, waar een archief is bijgehouden van alle aanwinsten, vanaf december 2000 tot nu. Abonneren op de DBNL-nieuwsbrief – een maandelijks overzicht van recente ontwikkelingen en titels op de site - kan via deze link.

Ook april biedt weer een hele reeks nieuwe titels in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL), zoals bijvoorbeeld de Verzamelde gedichten van Martinus Nijhoff, in de editie van W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn uit 1990. Een complete titellijst vind je op de DBNL-nieuwspagina, waarop tevens een archief wordt bijgehouden van alle vorige aanwinsten (vanaf december 2000).

Op de DBNL-gedichtenpagina deze maand een vers van Hester Knibbe getiteld ‘Bermtoeriste’, dat binnenkort ook zal verschijnen in het eerste nummer van de 7de jaargang van het literair tijdschrift Het Liegend Konijn, dat op 19 april in Oostende wordt gepresenteerd.

Onder de nieuwe titels in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) deze maand niet alleen de moderne klassiekers Karakter (1938), van F. Bordewijk, en De litteraire salon (1983), van Andreas Burnier, maar ook het beroemde, vijfdelige reisverslag van de zestiende eeuwse ondekkingsreiziger Jan Huygen van Linschoten: Itinerario, voyage ofte schipvaert naer Oost ofte Portugaels Indien (1579-1592) (tweede druk, 1955). De complete titellijst vind je op de DBNL-nieuwspagina, waar tevens een archief wordt bijgehouden van alle vorige aanwinsten (vanaf december 2000).

Op de DBNL-gedichtenpagina van maart een prozagedicht van Wim Hofman getiteld ‘Lievelingssteen’, dat komende juni zal verschijnen in diens bundel Op zekere dag ziet u plotsklaps de ware liefde, bij uitgeverij Querido.

Ook deze maand is aan de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) weer groot aantal nieuwe titels toegevoegd. Deze vind je op de nieuwspagina, waar tevens een archief wordt bijgehouden van alle vorige aanwinsten (vanaf december 2000).

De DBNL-gedichtenpagina van deze maand is gewijd aan een vers van Jurre van den Berg, getiteld ‘Landmeters’, dat in maart zal verschijnen in diens bundel Binnenvaart, bij de Groningse uitgeverij Passage.

Het nieuwe jaar brengt weer nieuwe titels in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. Onder de aanwinsten dit keer het zevendelig Verzameld Werk van de Antilliaanse schrijver Cola Debrot (1902-1981), met daarin de beroemde novelle Mijn zuster de negering (1935) en de roman Bewolkt bestaan (1948), maar ook Debrots toneelstukken (red. Pierre H. Dubois, 1989) en diens essays en kritieken over de Antilliaanse cultuur en literatuur, (red. Jules de Palm en J.J. Oversteegen, 1985 en 1989). Nog een DBNL-aanwinst: Van Kooten en De Bie’s Groot Bescheurboek, een bloemlezing met hoogtepunten uit de tussen 1973 en 1986 verschenen ‘bescheurkalenders‘.

Link: www.dbnl.org

Zoals elke maand publiceert de DBNL (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren) ook in november weer een lijst met nieuwe titels. Deze vind je op de nieuwspagina, waar tevens een archief wordt bijgehouden van alle vorige aanwinstenlijsten (vanaf december 2000).

De DBNL-gedichtenpagina van deze maand is gewijd aan een vers van Lodewijk van Oord, getiteld ‘Dek tafel en eet vrede’, dat zal verschijnen in het ‘koffer-nummer’ van Tirade (425) binnenkort te vinden op de tijdschriftenplanken in de letterenbibliotheek van het P.C. Hoofthuis.

Zoals elke maand publiceert de DBNL (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren) ook deze oktober weer een lijst met nieuwe titels. Deze vind je op de nieuwspagina, waar een archief wordt bijgehouden van alle aanwinstenlijsten – van december 2000 tot en met heden.

De DBNL-gedichtenpagina van deze maand is gewijd aan een vers van Antoine de Kom dat later dit jaar zal verschijnen in de bundel De lieve geur van zijn of haar (bij Querido’s uitgeverij).

Sinds kort biedt de DBNL ook de mogelijkheid te zoeken in teksten (op gegevens over de auteur en titel). Een korte toelichting bij deze zoekmethode vind je hier.

Een aanrader is een de website Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL.org). Onder het kopje Suriname zijn diverse oude gedigitaliseerde boeken te vinden die het leven beschrijven van Suriname in de koloniale periode.

Het is de moeite waard om enkele titels te lezen. Maar…. U wordt wel meegenomen in de verschrikkelijke wereld van toen. Als u daar niet tegen kunt is het aan te raden om de flora en fauna sectie te pakken

Bekijk de beschikbare Surinaamse titels hier

* Probeer eens op familienaam of plantage te zoeken! *

Zalig Kerstmis! Vrolijk kerstfeest! Merry Christmas! Frohe Weihnachten! Joyeux Noël!

The Sausage Machine linkt voor de gelegenheid naar de bijbeltekst over de geboorte van Jezus uit het evangelie volgens Lucas en naar een oud-Vlaams kerstlied. Ik citeer het in de versie van Florimond van Duyse in zijn verzamelwerk Het oude Nederlandsche lied, Deel 3, zoals weergegeven door dbnl 2007.

Maria die soude naer Bethlehem gaen.

Maria die soude naer Bethlehem gaen,
Kersavond voor den noene;
Sint Joseph soud al met haer gaen
om haer gezelschap te houden.

Het hageld’, het sneeuwde, het maekte kwaed weêr,
de rijm lag op de daken;
Sint Joseph tegen Maria sprak:
Maria, wat zullen wij maken?’

Maria die zei: ‘ik bender zoo moê,
laet ons een weinig rusten.’
‘Laet ons een weinig verder gaen,
aen een huizeken zullen wij rusten.’

Zij kwamen een weinig verder gegaen
tot aen een boereschure
waer heere Jesus geboren werd
en zij sloten noch vensters noch deuren.

Sint Joseph die moeste om waterken gaen,
en de Leije was toe vervrozen,

…

Op YouTube vond ik het gespeeld en gezongen door Jos Tilley, leraar secundair onderwijs. Als ik het goed heb, bespeelt hij de hommel of vlier, een snaarinstrument uit de categorie folk of volksmuziek. Mooi, toch.

Meer kerst op YouTube? In het Engels door een kras oudje? De kerstboodschap 2007 van Queen Elizabeth II wordt op kerstdag zelf voor de eerste keer uitgezonden via haar eigen kanaal op YouTube. A new member for the vlogging community, vraagt men zich op YouTube af … En of kerst 2007 wit wordt …? En of je jezelf als elfje het sneeuwlandschap ziet indansen?