———– in English

A new built house in Belgium has an E-value of 172 (the law prescribes E100)! This man in Kuurne uses electrical accumulators for his heating demand resulting in a fee of 16000 euro. Groenbouwen.wordpress.com thinks the architect is the main responsible for this incident – we can not only look at the owners of the house – and gives him the medal for Worst Builder 2008. 

Using electricity is not optimal since heat (low energy content) is transformed first into electricity (high energy content) in power stations (with doubtful efficiency) and later back into heat. Only in passive houses we can use installations based on electricity.

What do we learn? (a) It is not clear where the amount of the fees is based on. Generally it is the amount that is needed to change your bad electricity installation (resulting in E172) into a better one (resulting in E100). (b) But fees are high when you are not following the law (which is not that ambitious). (c) The owner is not loosing only by his fee, but also with his too high energy use. (d) People are not changing their habits rapidly. 

The reaction of the owner of the house: “This is theft!” and the responsible minister Crevits: “I am also surprised about the high amount”, are quite sad.

Update

The public television on this topic (1) E100 is not “ideal” as mentioned, but the upper limit by law regulations, “ideal” would be something around E50. (2) The law is existing now for 2 years (1 january 2006) and not 1 year as said.

———– in Dutch

Een nieuwbouwwoning met een E-peil 172 in België, het bestaat! Deze man uit Kuurne, wil blijven verwarmen met elektrische accumulatoren (vrij kleine elementen die eigenlijk enkel een elektrische weerstand bevatten) in zijn nieuwe woning. Resultaat: 16000 euro boete. De architect krijgt van groenbouwen.wordpress.com de Medaille van Slechtste Bouwverantwoordelijke 2008 omdat hij heeft nagelaten om de bouwheer correct in te lichten en een akkoord heeft gegeven voor een E172. Enkel naar de bouwheer wijzen is te kort door de bocht.

Waarom scoort elektriciteit zo slecht? Elektriciteit wordt vooral opgewekt in kerncentrales (50% efficiënt), maar ook verbrandingscentrales op kolen en aardgas bestaan nog. Als we hierbij de transportverliezen tellen, merken we dat elektriciteit als verwarmingsenergie niet optimaal is. We zetten namelijk laagwaardige energie (warmte) om in hoogwaardige energie (elektriciteit) om het vervolgens opnieuw te laten vervallen tot warmte. Elektriciteit gebruiken in installaties kan enkel nuttig zijn in zeer lage energiewoningen zoals passiefhuizen.

Wat leren we uit dit nieuwsbericht? (a) Het is niet duidelijk hoe deze boete werd bepaald. (b) Hoewel de huidige K- en E-peil eisen niet ambitieus zijn, worden er controles uitgeoefend en bestaan de (hoge) boetes wel degelijk. (c) De bouwheer moet niet alleen de boete ophoesten, maar verliest ook elk jaar energiekosten. (d) Mensen passen hun mentaliteit minder snel aan dan we vaak denken (zie ook reacties op dit bericht). 

De reactie van de bouwheer op radio 1 vanmorgen: “Dit is diefstal!” is schrijnend. De reactie van Crevits: “Ik ben ook verbaasd over het hoge bedrag, we gaan dit onderzoeken” is waarschijnlijk nog erger.

Update

Het vrt-nieuws over deze zaak (1) E100 is niet “ideaal” zoals gezegd in het journaal, maar de bovengrens vastgelegd door de wet, “ideaal” of economisch optimaal (terugverdientijd tov. investeringskost) zou ongeveer E50 bedragen. (2) De wet bestaat 2 jaar (1 january 2006) en niet 1 jaar zoals vermeld.

Ik post dit bericht naar aanleiding van de kritische reactie van een bezoeker ivm. de promotie van houtskeletbouw bij passiefhuizen. Ik post dit bericht dus los van mijn afgelegd examen Vernieuwbouw (Huisboktor, Serpula Lacrimans, “welk soort hout is dit?”).

Om te beginnen: een passiefhuis bouwen kan perfect zonder het gebruik van hout. Mijn bericht is dan ook vooral een statement om reacties uit te lokken (met succes zo blijkt). De energieprestaties en dus de wettelijke eisen (EPB of voor Nederland EPC: K-peil, E-peil, luchtdichtheid,…) zijn perfect haalbaar met of zonder HSB. Meer zelfs, het materiaalgebruik is er nagenoeg onafhankelijk van. Hét voordeel van passiefhuizen (of lage-E huizen) moeten we zoeken in de lagere energiekost, een verhoogd comfort en de verminderde CO2-uitstoot. Het is in deze laatste problematiek dat overheden fiscale aftrek (op basis van certificaten) en subsidies (zonneboilers, dakisolatie) voorzien. En hiervoor is HSB niet nodig!

Waarom wordt dan vooral HSB gepromoot? Veel passiefhuisbouwers koppelen hun ecologisch denken niet enkel aan de energiebesparingen, maar brengen de levenscyclus van de woning (recyclage, grondstofgebruik) én het materiaalgebruik (gelabelled hout, geen kunststoffen, ecologische verf,…) in rekening. Dit leidt vaak tot een hogere investeringskost aangezien voor deze maatregelen nagenoeg geen subsidies bestaan. In sommige gevallen wordt dit laatste zelfs als snobistisch afgedaan. Ik verwijs hiermee naar de reactie van de voorzitster van Groen! (Mieke Vogels) over een beurs waar FSC-gelabeld hout werd gepromoot:
“Vorige week had in het Antwerpse de eerste beurs plaats voor duurzaamheid met standhouders die zonnepanelen verkopen, FSC gelabeld tropisch hout aan de man brengen… op de parking voor de beurs een stoefparade van 4X4. Het volkje dat zich goed bewust is van de stijgende energieprijzen investeert in zonnepanelen bespaart op zijn energiefactuur hoeft dus niet te besparen op de 4×4 kilometers of de vier maal korte vliegreisjes per jaar.” Los van het feit dat deze opmerking moet gezien worden in het pleidooi voor meer sociale maatregelen (sociaal zwakkeren kunnen minder investeren/onderzoeken, zullen relatief meer gaan verbruiken, meer betalen en komen zo in een negatieve spiraal terecht).

Maar HSB is wel degelijk meer ecologisch verantwoord. De productie (lees: groei) van hout draagt positief bij tot het verminderen van CO2. Bovendien is de transport- en verwerkingsbijdrage beperkt (voor FSC-gelabeld Europees grenenhout toch, zie Eurabo). Het gekapte hout kan vervangen worden door nieuwe bomen, waardoor we kunnen spreken van een hernieuwbare grondstof. Bovendien is het eindproduct perfect afbreekbaar in de natuur. Als we kijken naar andere constructiematerialen komen we voor ijzer (een geval apart), kalkzandsteen, snelbouwsteen (gebakken klei), beton en aanverwante producten (oa. Ytong). Voor de meeste producten is cement nodig (voor elk ton cement, wordt een ton CO2 geproduceerd) én natuurlijke grondstoffen die niet onuitputbaar zijn (kijk naar het tekort in de Maas voor bouwzand in België, de reden van de aanwezigheid van China in Congo en ook naar de productie in Nederland).

Waarom steun ik jouw bijzonder project dan toch? Niet omdat ik passiefhuizen sowieso zou steunen, want de keuze is niet voor iedereen aan te raden. Ik steun het passiefhuisproject omdat erachter veel eigen energie schuil gaat en omdat niet iedereen op alle momenten in zijn/haar leven beschikt over het nodige kapitaal om bovenop de meerkost, extra investeringen om volledig neutraal te worden.

Tot slot toch nog een brochure waaruit de productiecyclus van Ytong-cellenbeton ecologisch blijkt, ik wil een genuanceerd beeld geven.

In Laarne wordt op dit moment gewerkt aan een veelbelovend passiefhuis. Zoals de meeste passiefhuizen wordt ook hier gekozen voor HSB (houtskeletbouw) omdat de voordelen legio zijn.

Ten eerste is HSB een minder milieubelastende bouwtechniek omdat de gekapte bomen plaatsmaken voor nieuwe en zo een hernieuwbare grondstof zijn. Bij grondstofgebruik kan je maar beter deze vuistregel hanteren: beton < staalbouw < snelbouwsteen < Ytong < HSB.

Ten tweede laat HSB toe om de dikte van de gebouwschil te beperken, de isolatie kan namelijk tussen de houten I-profielen (die een zeer beperkte koudebrug introduceren) voorzien worden. Er is geen dikke draagstructuur nodig (geen beton, snelbouwsteen of Ytong,…).

Het laat bovendien toe om meteen in de afwerking te voorzien en er geen beginstookkosten moeten worden ingerekend door het vermijden van bouwvocht (tot 5000l water voor een traditionele woning). Maar vooral… het is een zeer snelle manier van bouwen en dit bewijst onderstaand filmpje (4 uur in 40 seconden gecomprimeerd)!

De huidige kennis en ervaring is vaak voldoende om te kiezen voor de Amerikaanse bouwstijl zonder problemen en schade in de toekomst. Duurzaam bouwen doe je met hout!

Claude Mandil is een Franse ingenieur en was tot 2007 hoofd van het IEA, dé referentie op het vlak van energie in de wereld. Het is de energiedenktank van de G8 geworden. De KULeuven wilde Mandil en de leden van het IEA eren voor hun globale visie en hun aandacht voor alle mogelijke energiebronnen en -technologieën.

Ook groenbouwen.wordpress.com was aanwezig en kon zich vinden in de weinig vernieuwende openingsspeech van de ‘visionaire’ Mandil. “The challenges are huge and there are different time scales”. We hebben de huidige technologie nodig en moeten kijken naar toekomstige efficiëntie. Verder moet basic research worden ondersteund, “but it will not solve the problems of today”. Tot slot merkt Mandil op dat de aarde beschermen een kostprijs heeft en dat dit niet uit het oog mag worden verloren.

Het debat kan nu pas echt van start gaan. Professor De Vos ziet bio-ethanol als brandstof door gebruik te maken van maïs (= zetmeel), gras (= cellulose) en suikerbiet (= suikers die naar olie worden omgezet door een nog te zoeken katalysator). Hij geeft ons dus een vrij technische uiteenzetting, maar merkt tegelijkertijd op dat het hier vaak gaat over voedsel en ethische vragen niet veraf zijn.

Professor Baelmans spreekt over de conversie van energie, meerbepaald over het omzetten van warmte in kracht, waar op dit moment een zeer laag rendement wordt gehaald.

Professor Saelens (bekend van onder andere VK Engineering) merkt op dat 40% van de energieconsumptie in Europa voor rekening van de gebouwen is. Bovenaan de energiepiramide plaatst hij efficiënt gebruik van fossiele energie, een trap lager staat het gebruik van hernieuwbare energie (tegenwoordig nog duur) en helemaal onderaan staat de belangrijkste en grootste voet, namelijk de reductie van de vraag dmv. isolatie.

Mooie uiteenzetting, ware het niet dat een valse noot opduikt op het einde van het debat. Kernenergie. Het standpunt van professoren-ingenieurs aan de KULeuven is gekend, de belasting op het milieu en de bijhorende risico’s worden onvoldoende erkend en in kaart gebracht. Bovendien wordt nog altijd een zeer conservatieve houding aangenomen over toekomstperspectieven (letterlijk citaat: “we gaan uit van een jaarlijkse groei in de energievraag van 2%). Zonder in detail te treden lijkt het uitstapscenario op korte termijn onmogelijk (zie boven), maar kan technologie, wilskracht en een mentaliteitswijziging voor en-en-oplossingen zorgen (én CO2-reductie én uitstap uit kernenergie).