Een wens zal een wens blijven zolang hij tot de verbeelding spreekt.

Zoals de meeste van mijn vrienden (on-en offline) inmiddels weten van liefste zus @IndraB, mijn lief of mijn moeder, ben ik begin juni (3 weken voor mijn 36de verjaardag) onderuitgehaald door een hersenbloeding.

Ik was thuis koffie aan het zetten en me klaar aan het maken om naar werk te gaan. Ineens hoorde ik ‘de zee’ in mijn oor en kreeg ik steken in mijn hoofd.
Ook weet ik dat er een moment was dat ik heel klinisch dacht: “heej, volgens mij is dit bewustzijnsvernauwing” .. ja een medische achtergrond helpt niet altijd echt…
Raar. Naar de dokter. Hooikoorts, zei die; een ingetrokken trommelvlies. Naar huis dus met neusspray en paracetamol.

Ik wist dat dat niet klopte.. Na nog een uurtje thuis rond te hebben gehangen (wist niet waar ik het moest zoeken van de hoofdpijn) weer terug naar huisarts. Dit keer mét mijn lief, en zónder mijn trouwring. (in mijn hoofd had ik dus al bedacht dat het een ziekenhuisbezoekje ging worden.. en daar raakt zóveel kwijt..)

Vanaf de eerste hulp was ik nog naar mijn werk aan het bellen. “Ik kom vandaag niet meer, hun scanners zijn stuk en daardoor zien ze er iets raars op en moet het opnieuw”; heb ik mijn lief naar huis gestuurd: “ga maar vast, ik kom straks wel met de taxi”. (niet met de bus, want was in allercharmantste hangkleren met gaten erin)..

Maar goed. Dan komt er een dokter binnen die me iets vertelt waarvan ik dacht dat alleen bejaarden zoiets te horen krijgen. “U heeft een hersenbloeding. Een slagaderlijke bloeding in uw hoofd; tussen de hersenvliezen”. ( in mijn twitter-bio staat rechter hersenhelft.. Omdat ik altijd iemand was van de beelden, de intuïtie en de plaatjes.. en inderdaad.. het was de linkerhersenhelft die nu naar de knoppen ging… Ach.. die deed het toch al niet zo geweldig..

Als ik dit typ klinkt het nog steeds alsof het over een ander gaat en niet over mijzelf. Maar het ging wél over mij.
Met een ambulance naar een ander ziekenhuis, naar de IC om aan ontelbaar veel slangen en gedoe gelegd te worden. In dat ziekenhuis zou een met de motor rondreizende specialist dat weekend een ingreep kunnen doen om de boel weer goed te maken.

Na een operatie in mijn hoofd waarin ze 1 bloeding hebben gestelpt en een zwakke plek hebben gedicht ben ik er nog. Ik heb weinig herinneringen aan de eerste 8 dagen (op de IC en op High-Care) op een enkel gezicht en een hoop nachtmerries na.
Na drie weken ziekenhuis ben ik sinds 3 weken weer thuis. Thuis waar mijn lief als een kloek over mij waakt. (net zoals de rest van de familie overigens).

Thuis waar ik ‘s ochtends wakker word in mijn eigen bed, en een minuutje lang denk dat ik alles heb gedroomd..

Mijn lijf doet het nog, mijn hoofd ook, ik ben nog steeds dezelfde ik.
Maar toch ben ik ook anders. Ik heb veel hoofdpijn, ben overgevoelig voor prikkels;

Licht: de gordijnen dicht, geen lampen aan en dan nóg mijn zonnebril op.
Geluid; gelukkig zijn veel van mijn buren met kinderen op vakantie.
Luchtjes; geen parfum, nauwelijks deo, en de hond krijgt zelfs buiten zijn eten.

Ik wás al gevoelig aangelegd, maar nu is mijn hele buitenwereld-filter weg, zo lijkt het wel.
Mijn korte termijn geheugen is naar de kl*%e. Zo het raam uit, samen met mijn planningsvermogen, mijn relativeringsvermogen en mijn inschattingsvermogen.

Over het algemeen gaat het me goed, maar door gebrek aan bovenstaande zaken en vreselijk lage frustratietolerantie heb ik nogal last van rondvliegende emoties.. Momenteel kan ik geen nieuwe dingen onthouden, en heb ik 2 primaire reacties op ongeveer alles. 1: ik barst in tranen uit of 2: ik wordt vreselijk boos.
Na een uurtje of 4 komt mijn relativeringsvermogen weer op gang, als ik tenminste dan nog weet waar het over ging..

Allemaal zaken die wel bij zullen gaan trekken is de verwachting, maar hoe lang dat zal gaan duren is nog niet helemaal duidelijk. Op de afdeling was ik het ‘succesverhaal’ van de artsen; (30% haalt het ziekenhuis niet eens levend, en nóg minder mensen gaan lopend na 3 weken weer naar huis) maar daar schiet ik zelf heel weinig mee op..
Binnenkort mijn eerste afspraak over mijn revalidatietraject; tot die tijd ben ik thuis.. wordt er thuis voor mij gezorgd en mag ik nog niet lang alleen zijn, en überhaupt niet alleen het verkeer in.
Mijn lief is echt DE held; het komt me mijn neus uit dat ik niks mag en kan, laat hem dat ook geregeld merken, maar hij blijft lief, geduldig en zorgt voor me als geen ander!!

Raar om zelf terug te lezen wat ik schrijf.. Ik kan het zelf nog amper geloven.. Raar om een ‘gat’ te hebben in je geheugen, en om lichamelijk weinig klachten te hebben, maar tóch iets te mankeren.
Ik heb vaak gewacht op de dokter die zou komen vertellen dat alle aanstellers dan nu echt naar huis mochten gaan. Maar als ik kijk naar de grijze haren van mijn lief, van mijn zus en mijn ouders dan kan ik daaraan zien dat het allemaal niet niks was..

Anyways.. nu rustig aan thuis weer uitvinden wat er allemaal wél gaat en wat niet. ( ik schrijf alles op in een boekje, want zoals ik al zei.. ik onthou maar weinig van wat er gebeurt.. Dan over een tijdje samen met de revalidatiearts, neuroloog en CVA-verpleegkundige gaan kijken hoe ik weer fatsoenlijk op de been kan geraken en uiteindelijk de draad weer oppakken waar ik gebleven was. Proberen mijn werk los te laten, mijn mailbox te laten voor wat ie is, en thuis de boel de boel te laten.

In de tussentijd ga ik proberen om me houden aan mijn dutjes (hekel aan), mijn medicijnen op tijd te nemen, mijn agenda/dagboek bij te houden om mijn ‘zwarte gat’ te verkleinen, hulp te accepteren als het wordt aangeboden en hulp te vragen als ik het nodig heb. Leren om andere mensen voor me te laten lopen, regelen, rijden, doen en zorgen. Optimistisch te blijven, en vooruitgang te boeken. Proberen niet bang te zijn bij elke pijscheut die door mijn hoofd trekt; dat is nog wel eens moeilijk (heb al een paar keer met mijn telefoon in mijn hand gezeten om het ziekenhuis weer te bellen..;)

Pfft. Een uitermate goede oefening in geduld, overgave en nederigheid, dit allemaal. Maar ook een oefening in het kijken naar het mooie.
Zo vond ik het fijn (understatement van het jaar) om te weten dat zoveel van jullie (familie, vrienden, tweeps, collega’s, oude buurmeisjes, ex-collega’s, klanten, reisvrienden van wel 4 continenten, en nog veel, véél meer mensen) me kaarten stuurden, bloemen, zonnestralen, positieve energie, aardbeien, tijdschriften, dat jullie kaarsjes voor me hebben gebrand en aan me hebben gedacht. Hoeveel tranen van ontroering ik daar wel niet om heb vergoten.. Pfft…

En vooral mijn ouders, mijn zus en mijn lief, die niet van mijn zijde zijn geweken, en nog steeds voor me klaarstaan als ik weer eens als een plumpudding ben ingezakt..

Ik ben ervan overtuigd dat dat heeft geholpen! Ik wil jullie daar dan ook allemaal vreselijk voor bedanken!!!

Enneh.. Marjolein: hou nu eens op over dat geld wat ik van je zou hebben geleend.. Dat dát niet waar is is het enige wat ik wél heb onthouden!

Het wetenschapsprogramma Labyrint van de VPRO en Teleac was gisterenavond geheel gewijd aan de verkiezingen. In het programma vertelde hoogleraar Cognitieve Neurowetenschappen Victor Lamme over zijn hersenonderzoek naar de politieke voorkeuren van mensen.

Uit zijn onderzoek is naar voren gekomen, dat mensen die ‘rechts’ stemmen zich veel sterker door emoties als angst laten leiden, dan mensen die ‘links’ stemmen. Onder een MRI-scan was te zien dat rechtse stemmers een grotere amygdala hebben. Dat is de plek in de hersenen die negatieve emoties als angst signaleert. Linkse stemmers bleken over een grotere mediale prefrontale cortex te beschikken, het gebied dat ervoor zorgt dat angsten onderdrukt worden.

Vandaag, wel ik had de beste voornemens, sinds gisteren had ik mijn crosstrainer, dus ik was van plan om te trainen, poetsen, de was doen, noem maar op. Maar oh, ik werd wakker en ik voelde me verschrikkelijk, zo alleen. Dan was hij in de namiddag ook nog tegen me beginnen praten via chat, hij wil hier terug komen wonen, daarom miste hij mij. Hij mist het gewoon van hier te wonen omdat hij zo graag weg wil waar hij nu is.  Ik ben zo kwaad op hem  geworden dat ik hem zelfs ‘vergif’ heb genoemd. Daar ben ik natuurlijk niet trots op. Maar ik kan beter niets meer van hem horen en dat heb ik hem ook gezegd. Ik verwijt het hem dat onze relatie niet gelukt is.  Waarom ben ik niet genoeg? Waarom heeft hij het zo ver laten komen? Ik heb ergens het gevoel dat hij met me gespeeld heeft, hij heeft me gebruikt omdat dat voor hem op dat moment het beste was, zonder rekening te houden met mijn gevoelens. Ik heb natuurlijk ook fouten gemaakt, daar ben ik me ook van bewust. Maar ik heb altijd geprobeerd van rekening te houden met zijn gevoelens en ik heb niet het gevoel dat hij hetzelfde heeft gedaan.

Dat inzicht is misschien een stap in de goede richting? Ik zit al een tijdje in deze neerwaartse spiraal, dus ik ben er nog lang niet uit. Er zijn momenten dat ik echt alleen het goede van de relatie zie en momenten zoals deze wanneer ik me echt dom voel dat ik het zo ver heb laten komen. Maar uiteindelijk blijft er één gevoel over. Ik wil gewoon dat het goed komt, ik wil dat ik wel genoeg ben voor hem. Ik wil dat hij dat inziet.

Ik moet terug controle nemen over mijn leven. Ik laat het maar wat aanmodderen. Vandaag heb ik, denk ik, gegeten wat ‘normale mensen’ eten op drie dagen. Ik heb er zelfs pijn van, maar ik kan niet stoppen. Dat maakt me nog ongelukkiger.

Het enige positieve van vandaag is dat ik een kwartiertje heb getraind op mijn crosstrainer en het boek over het Zone-dieet besteld.

Wanhopig houd ik mij aan die gedachte vast nu sinds vandaag mijn liefje, mijn baby, niet meer bij mij woont. Het was leeg, dood zelfs toen ik na het werk mijn appartement binnenkwam. Nee hij had zich nergens verstopt om mij te verrassen. Ook was er nergens een teken te vinden dat het nog goed zou komen, dat hij nu toch van gedachte was veranderd.

Het is gedaan. Het is voorbij.

Ik kan niet goed beschrijven hoe het voelt als je iemand moet laten gaan van wie je heel veel houdt. Gewoon omdat je het niet met mekaar eens geraakt over één ding. Eén pietluttig, onnozel ding. Eén klein aspect van een grote relatie. Terwijl zo veel andere dingen zo goed zitten. En er ‘s avonds in bed en in de zetel heel wat wordt afgelachen. En als hij met zijn hand over mijn rug wrijft er een warme gloed stroomt doorheen mijn hele lichaam. Dat terwijl elke kus mijn lippen laat tintelen. Dat terwijl naast hem wakker worden, één van mijn favoriete dingen is.

Maar dit ene ding is zo belangrijk, zo fundamenteel dat de hele relatie staat of valt met dit ding. Dit ding gaat over het idee van een relatie.

Wat is dat een relatie?

Wel voor mij is dat voelen alsof je het allerbelangrijkste bent ter wereld voor iemand en om iemand datzelfde te laten voelen. Maar voor één iemand weliswaar. En daar knelt het schoentje. Terwijl voor mij het juist een absolute meerwaarde is om voor één iemand te kiezen om voor één iemand alles te kunnen betekenen en alles wat ik heb aan één persoon te kunnen geven.

Is het voor hem net datgene wat hij als een beperking ziet. Hij heeft meer liefde te geven, meer dan de liefde voor één persoon. Hij wil zijn liefde delen met anderen, en eventueel meerdere relaties hebben of zelfs gewoon meerdere bedpartners. Alles kan, geen labels, absolute vrijheid!

Ik kan mij moeilijk inleven in deze gedachten van hem, deze visie op relaties. Voor mij is dit de duistere kant van onze relatie. Voor mij is het juist dat wat ons uit mekaar drijft. Voor mij is die vrije liefde beperkend want ze beperkt ons in het samenzijn. Dit soort relaties kan alleen werken als de andere persoon er hetzelfde over denkt en helaas is dit hier niet het geval.

Ik wil het sprookje!

Ik wil graag iemand die mij overdonderd. Iemand die mij verrast met kleine dingen als ik thuiskom van een zware dag op het werk. Iemand die mij altijd als een prinses laat voelen. Iemand die weet wanneer ik ergens niet over wil praten en zich daarbij neerlegt. Iemand in wiens armen ik kan vluchten als ik droevig ben en dan het gevoel krijg dat alles goed komt. En dit wil ik ook allemaal geven, maar aan één iemand, mijn prins.

Hoe moet het nu allemaal verder?

Ik heb geen idee!!! Moet ik een rebound zoeken? Terug elk weekend op stap gaan? Mij inschrijven op een datingsite? Ik weet één ding, het besef dat hij definitief weg is, is er nog niet volledig maar als het er is zal het niet mals zijn.

Het is voor mij niet makkelijk om hierover te praten, zeker niet als je weet dat ik dit eigenlijk mijn hele leven zo goed mogelijk heb trachten te verbergen.

Ik ben Natalie, ik ben 1m68 groot, weeg naar schatting iets van een 67kg. Ik weet het niet omdat ik al een jaar niet meer op de weegschaal ben gaan staan. Er zijn maar weinig dingen aan mijn lichaam waarover ik tevreden ben. Te beginnen met het gewicht, hoewel ik weinig waarde hecht aan dit getal, toch wou ik dat er in plaats van een 6 een 5 stond.

Wat vind ik niet leuk aan mijn lichaam van boven naar beneden:

• mijn bovenarmen zijn flabberig en dus niet stevig genoeg
• mijn vingers staan krom en ik ben een nagelbijter, dus mooie nagels heb ik ook al niet
• mijn buik is veel te dik en flabbert en wiegelt teveel
• mijn bovenbenen, knieën en kuiten zijn veel te dik en staan vol cellulitis… ik noem mijn billen wel eens trilbil
• ik vind dat ik teveel haar heb over mijn lichaam  (ik ben er voortdurend mee bezig dat mensen me misschien daarvoor zitten aan te staren)

Kortom ik vind mezelf niet zo mooi.

Het is een vicieuze cirkel, waarbij ik mezelf te dik vind om dan telkens wanneer ik me down voel de koelkast en de snoepkast in te duiken om verlichting te zoeken. Voor dat kleine moment van vreugde en genot, om daarna, natuurlijk, nog dieper in mijn put van medelijden weg te zakken en nog meer schuldgevoelens te hebben. Dit gaat niet goed!

Mijn leven is een opeenvolging van extremen waar ik mij soms SUPERGOED voel en dan weer SUPERSLECHT. Om dan weer een goed gevoel te krijgen door mij te storten op eten. Nadat die rush van endorfines weer voorbij is, zak ik weer een stukje dieper dan dat ik ervoor al zat. Mijn vreetbuien doe ik stiekem, ik eet soms zelfs zoveel tot dat het effectief pijn doet. Ik kan niet stoppen.

Elke dag weer neem ik mij voor om die dag minder te eten. Soms wou ik zelfs dat ik Anorexia had (Ik weet dat dit zeer naïef klinkt en dat dit een zeer ernstige ziekte is waar je niet licht overheen mag gaan) maar het is een gedachte die regelmatig bij mij opduikt. Ik denk dat ik dit denk omdat ik het gevoel heb dat ik geen controle heb over mezelf.  Ik wou dat het anders was.

Mijn omgeving

Wat merkwaardig is, is dat ik er blijkbaar als enige zo over denk. Als ik over straat loop word ik vaak bekeken. Ik krijg ook vaak complimentjes van mensen. Ik heb ook genoeg succes bij het mannelijke geslacht. Waarom zit ik dan te klagen zul je misschien denken. Wel, ik ben van mening dat die mensen niet weten wat ze zien. Ik ben een Master of Disguise ofwel een meester in vermomming. Doordat ik al van jongs af aan met deze complexen kamp heb ik een talent ontwikkeld in het verbergen van mijn negatieve punten. Dat is goed, maar ergens is het ook een vorm van bedrog. Zij zien enkel wat ik wil dat zij zien. De rest zit goed verstopt waar het daglicht de kans niet krijgt om het te onthullen.

Wanneer ik buiten ben en rond me heen kijk zie ik vaak mensen die volledig fout gekleed zijn en door hun manier van kleden enkel hun minder goede kanten benadrukken. Dan zie ik me hen al volledig restylen met een nieuwe haarstijl en hen aankleden met kleding die enkel hun goede kanten benadrukt . Net zoals ik met mezelf doe. Maar aan de andere kant benijd ik deze mensen ook, omdat ze zich echt tevreden lijken te voelen met wie ze zijn en niet het idee hebben dat ze zich ergens voor moeten schamen. In tegenstelling tot wat ik over mezelf denk.

Veel van mijn grootste schaamtes zijn dingen waaraan gewerkt kunnen worden. Maar er zal zowel een fysieke als emotionele training nodig zijn opdat ik de vrouw word die ik kan en wil zijn. Dit wordt mijn reis naar volledige acceptatie van mezelf en mijn uiterlijk. Ga je met me mee?

Maar ik ben ook bang om gekwetst te worden. Ik zal alles doen wat ik kan om de mogelijkheid tot pijn uit te sluiten. Ik wil hierin groeien, ik wil mijn angsten onder ogen zien en de strijd tegen het bang zijn aangaan!

Ik zal schrijven over de dingen waarover ik me onzeker voel. Mijn grootste angsten, maar ook mijn grootste schaamtes, en de stappen die ik onderneem om erover te geraken. Ik wil bij deze de weg naar een gezonde geest en lichaam en dus een gelukkig leven inslaan. Ik zal daarbij al mijn successen en vooral ook mijn  minder geslaagde ondernemingen delen zodat mensen die dit lezen er misschien ook nog iets aan kunnen hebben.

Nadat hij was uitgesproken en een houding aannam die mij deed vermoeden dat hij de strijd had opgegeven, feliciteerde ik hem met zo’n betrokken team. Deze opmerking kwam aan en ik werd aangestaard met twee ogen die ongeloof en boosheid uitstraalden. Ik legde uit dat het team in ieder geval liet zien betrokken te zijn. Ze maakten zich zorgen en namen nog altijd de moeite om dit te delen. Deze andere manier van kijken naar de weerstand zorgde ervoor dat de directeur weer rechtop ging zitten. Hij vroeg mij wat dit betekende. Ik lichtte toe dat hij gebruik moest maken van deze weerstand en vroeg hem hoe hij omging met deze klachten. Hij bleek de meeste te negeren.

We maakten de afspraak dat hij dit zou bespreken in de teamvergadering en dat ik hierbij een werkvorm zou bedenken. Tijdens de opening vertelde de directeur dat hij zich zorgde maakte over de opmerkingen van het team en dat hij graag meer zou willen weten over de problemen die er speelden.  Hiervoor gebruikte we de talking stick . Dit is een manier om teamleden hun zorgen te laten uiten, zonder dat er wordt geoordeeld. Het geeft je een dieper inzicht in de achterliggend redenen.

Het gesprek leverde een emotioneel gesprek op dat de ogen van de directeur opende. De eerlijkheid van de teamleden gaf voldoende aanleiding om aan de slag te gaan met de implementatie van de digiborden. Er werd een werkgroep opgestart en besloten werd niet in alle groepen te starten. De eerste successen werden uitgebreid gevierd.

De kern van deze ervaring is: koester uw klagers. Wanneer zij stoppen met mopperen, mag u zich pas echt zorgen gaan maken. Het in beweging krijgen van een team dat niet meer beweegt is veel lastiger dan een reeds bewegend team helpen bij te sturen in de juiste richting. De oefening met de talking stick is slechts bijzaak. Er zijn veel meer werkvormen om de teamdialoog te openen. Zaak is om deze bespreekbaar te maken. Hoe u dat doet is minder belangrijk.

Geen verklaring
“Globalisering is vooral een psychologisch fenomeen. Dat verklaart de heftige emoties die het opwekt”, staat prominent in de kop van het artikel van Wijnberg.
Volgens mij wordt hier helemaal niets verklaard. Er is slechts een observatie: globalisering wekt emoties op. Mensen worden boos, verdrietig, angstig. ‘En hoe komt dat? Waarom?’, vraag ik me dan af. Het benoemen van globalisering als psychologisch fenomeen geeft geen (mogelijke) antwoorden op die vragen.  We kunnen vanuit de psychologie wel zoeken naar mogelijke oorzaken van de emoties die het fenomeen blijkbaar oproept. Maar verklaren doen we daarmee niet.

Heftige emoties
In de scriptie waarmee ik in 1998 de studie Literatuurwetenschap afrondde, zoek ik naar een verklaring van fictionele emoties. Fictionele emoties zijn emoties die door fictie (een roman, een film) opgeroepen worden. ‘Hoe komt dat?’ vroeg ik me af, en ‘waarom?’. Waarom raken mensen geëmotioneerd terwijl ze weten dat ‘het’ fictie’, verzonnen, is?

Fictie en globalisering zijn niet hetzelfde. Het zijn wel allebei ‘begrippen’. Je kan ze niet aanraken. Fictie en globalisering roepen emoties op. Deze emoties kunnen zo heftig oplopen, dat ze in handelen overgaan. “Rellen, vervolgingen, bedreigingen, rechtszaken en een groot mediacircus zijn hiervan de gevolgen” lees ik terug in een werkstuk uit 1995.

Ik heb het niet over kraken of een EU top. Ik beschrijf er de gevolgen van de opvoering van Fassbinders ‘De stad, het vuil en de dood’ in 1987 te Rotterdam. Het werkstuk was een studieopdracht  voor de module ‘Real or invented’ van dr. Ann Rigney. Een jaar na de rellen over Fassbinders stuk, op  14 februari  1988, kondigde ayatollah Khomeiny een fatwah af. Salman Rushdie , schrijver van The Satanic Verses werd ter dood veroordeeld.

In mijn scriptie zocht ik een verklaring voor emoties als gevolg van fictie. Rob Wijnberg schrijft over globalisering. ‘Het internet’ maakt mensen ook bang of boos, of vervult hen van afschuw. Lees alleen de post over Thomese en zijn visie op twitteraars als dictators nog maar eens.  De verklaring voor fictionele emoties kunnen we zoeken in theorievorming in literatuurwetenschap, filosofie en psychologie.

Heidegger en globalisering als psychologisch fenomeen
Met behulp van Heideggers visie op globalisering als psychologisch fenomeen, geeft Wijnberg ergens een summier aanzetje tot een verklaring. Hij doet dat met de analogie tussen antiglobalisme en agorafobie. Hoewel Wijnberg hier ten minste verder gaat dan de observatie van emoties en het voorstel om dit psychologisch te benaderen, lijdt ook de anologie niet tot een verklaring.
Waarom voelen antiglobalisten die angst voor internet, dat afstanden kleiner doet ervaren? “Die angst hangt meestal samen met een gevoel van controleverlies en onveiligheid”; schrijft Wijnberg.  Angst ervaar je, als je je onveilig voelt, of het idee hebt dat je de controle verliest. Dat is een beschrijving van een situatie die angst oproept, die Wijnberg geeft; nog geen verklaring.

De psychologie geeft ons inderdaad mogelijke verklaringen voor die angst. Ik maak hier dan ook graag een andere analogie: angst (als voorbeeld van een emotie) voor globalisering (met als zichtbare representatie het internet) en angst voor een boek (als zichtbare representant van fictie). Internetpagina’s en boeken zijn ‘slechts’ de dragers van informatie, verspreiders van (vaak dezelfde) ideeen. Groei in ontwikkelingen op het gebied van informatiedragers, of dit nu de boekdrukkunst of digitalisering betreft, heeft tot gevolg dat meer mensen in aanraking komen met ideeen (of diensten, producten) van andere mensen.

Frijda en emoties
Psycholoog Nico Frijda benadert in ‘De emoties: een overzicht van onderzoek en theorie’ (1988) emoties vanuit een functionalistisch perspectief. Emoties, formuleert Frijda, hebben een functie. Het het universele en functionalistische karakter van Frijda’s theorie maakt dat deze prima in andere disciplines toepasbaar is.
Op basis van (observatie)onderzoek naar de expressie van emoties kunnen we aannemen dat emoties een biologische basis hebben. Primitieve instincten en biologische bepaaldheid sturen de uiting van emoties. We observeren veranderingen in het lichaam (hartslag, bloeddruk, gezichtsexpressie, klieractiviteit) bij volwassenen, pasgeboren baby’s, blindgeborenen en dieren.
Uit de biologische basis van emoties kunnen we (op Darwinistische wijze) de belangrijkste functie van emoties afleiden; de waarborg van het voortbestaan.

Apen en baby’s
We zijn echter geen apen en blijven ook geen baby. De meeste mensen huilen niet meer als we honger, kou of een vreemde omgeving ervaren. Wel verbergen we onze woede als het niet ‘gepast’ is. We zijn jaloers op het slanke uiterlijk van een model of raken ontroerd bij het kijken naar een complexe film. Toch zijn er overeenkomsten tussen het primitieve en instinctieve gedrag van een baby en de expressie van emoties bij volwassenen. We maken contact met onze omgeving; we gaan een relatie aan. We willen aandacht, want we hebben een doel. En aandacht kan dat doel, een verandering van situatie, dichterbij brengen. De baby gaat schreeuwen want hij wil zijn fles.

Cognitief proces
De belangen van de volwassene is minder primitief, hij wil geen fles (melk). Het proces van aandacht trekken (‘schreeuwen, huilen, krijsen’) is minder instinctief. Bij volwassenen is sprake van een cognitief proces. Zij ervaren een dicrepantie tussen de waargenomen situatie en hun eigen belangen. Sommige belangen zijn vrij universeel. Andere belangen (voorkeur voor een bepaalde situatie) hangen samen met persoonlijke levenservaring, kennis, gender, leeftijd, opvoeding en socialisatie. Emoties, of ze nu biologisch en/of cognitief gestuurd zijn, ontstaan wanneer het individu een discrepantie ervaart tussen en deze wil opheffen. Dit wil overigens niet zeggen, dat het individu meteen letterlijk gaat ‘handelen’. We kunnen emoties ook reguleren.

In de psychologisch-functionalistische theorie gaat Frijda er van uit dat emoties een functie hebben. Biologische bepaaldheid en cognitie prikkelen onze emoties om onze belangen te behartigen. Een universeel belang is het waarborgen van ons bestaan. Daarnaast ontwikkelen we door onze opvoeding, ervaring, opleiding, sociale omgeving, leeftijd, geslacht en talloze andere factoren individuelere belangen. Die weer terug te voeren zijn naar het belang ’onze soort’ in stand te houden zijn, overigens.

Globalisering en heftige emoties: een verklaring
Zo formuleer ik hier een verklaring waarom globalisering heftige emoties opwekt:

Globalisatie lokt een emotionele (biologisch bepaalde en cognitief gestuurde) respons uit, omdat mensen ervaren dat hun belangen in het geding zijn.
De ‘stam’ wordt te groot, of te klein. Het opperhoofd heeft teveel invloed, of te weinig. Een grote stam is slecht voor het milieu, of taalontwikkeling, cultuur, religie, economie, of juist goed.

Wat als ‘pro’ of ‘anti’ wordt geacht, hangt dan maar af van de belangen van het individu (bijvoorbeeld woonruimte of verspreiding van ideeen) en de groep die voorrang krijgen. Discrepantie tussen die belangen en ‘de werkelijkheid hoe het individu die ervaart’ prikkelt de emotie. Hoe groter de discrepantie, hoe sterker de prikkel en heviger de emotie en moeilijker de regulatie. 

Maar dat van de ‘werkelijkheid en hoe die ervaren wordt’ is weer de discipline van Rob Wijnberg; de filosofie.

Zo hadden wij een week of twee geleden te maken met Louis van Gaal, die tijdens zijn ééndaagse media-offensief  ter ere van de publicatie van zijn boek zelfs bij Thijs van den Brink van de EO aanschoof. Deze wist hem natuurlijk onmiddellijk te ontlokken dat de beste man bijna elke  dag de tranen in de ogen springen. Nu is het voetbal van Bayern München ook om te huilen de laatste tijd, maar toch. Overigens beweerde Louis van Gaal ergens in die dagen ook dat hij tot het zeldzame soort mensen behoort die nog voor hun dood een autobiografie schreven. Wij denken vooral dat er niet veel mensen zijn die zulke komische beweringen met droge ogen kunnen doen.

En dan hadden we vanavond Dick Advocaat bij Holland Sport, die tijdens een interview met Wilfried de Jong in een eenzame hotelkamer even vol schoot bij een herinnering aan zijn te vroeg overleden vader. Dat hij even later bekende veel meer van zijn moeder te hebben gehouden, deed daar niet veel aan af.

Toegegeven, deze score van twee is statistisch gezien niet overweldigend, maar de echte trendwatcher kan er maar beter vroeg bij zijn. De grote vraag is welk belang de heren trainers – op het eerste gezicht spijkerharde types toch – hebben bij deze emotionele coming-out. Wie het weet mag het zeggen, er zit niet voor niets een reactieformulier onder aan deze post. En ondertussen zien wij graag de tranen van Guus Hiddink en Leo Beenhakker tegemoet.

Ik heb vandaag een schuldgevoel gehad tegenover mijn vrienden en dat wil ik kwijt. Telefoongesprekken die ik vandaag heb gehad laten me heel diep nadenken over het spoor dat ik sinds afgelopen donderdag heb achtergelaten.

Tegen een van mijn beste maatjes zou ik willen zeggen, sorry dat ik je zo in de steek heb gelaten.. Vooral de afgelopen tijd. Het is absoluut niet de bedoeling geweest iemand te kwetsen, maar zoals ik al eerder heb aangegeven, ik was op bepaalde punten niet mezelf.

De niet eens echt nuchtere, maar eerder lacherige kijk op de situatie, blijkt een soort uitspatting van emoties te zijn geweest die je niet goed kunt uitten op de manier zoals je eigenlijk zou moeten. De dingen die daarom zo overkwamen als “het is gebeurt, zand erover en klaar” wil ik terugnemen, ookal was het onbewust misschien bedoelt mensen erdoor gerust te stellen.

Tegen diegenen die mij tot nu toe hebben geholpen met de dingen die mij dwars zaten wil ik daarom zeggen: ontzettend bedankt en ik hou van jullie!

Frans Jacobs en Jan Verplaetse over emoties en moraal op donderdag 8 oktober om 20.00 uur in Spui25, Amsterdam.

Meer informatie