“Ik ben ook maar menselijk!” Deze uitspraak of een variatie erop heb je vast wel eens gehoord. We gebruiken het als een manier om aan te geven dat wij ook maar gelimiteerd zijn door ons eigen kunnen. Maar wat is het nu eigenlijk om ‘mens’ te zijn? We definiëren ons na zo’n vraag meestal door hetzelfde lijstje af te gaan, waarbij we zoveel mogelijk dingen noemen die bij ‘het gewone leven’ horen. Werk, ‘huisje-boompje-beestje’, vrienden maken en verliezen, oud worden. Toch begint die standaarddefinitie de laatste tijd steeds meer op losse schroeven te staan.

Als je nog niks over ballonnen hebt gelezen, is het misschien handig om dat eerst eens te doen. Als je in je hoofd inmiddels al denkbeeldige erwten hebt weggeschoten met denkbeeldige ballonnen, let dan goed op.

Want toen ik Alan Watts hoorde praten over het feit dat wij allen God zouden zijn, schoot me een ander fragment te binnen dat mijn binding met Watts z’n woorden alleen versterkte. Het betreft een stuk van Bill Hicks (16 dec 1961 – 26 feb 1994) waarin hij dezelfde theorie aandraagt als Watts. Het kan heel goed zijn dat Watts een bron van inspiratie voor Hicks is geweest, maar dat kan ik vanuit geen enkele kant bevestigd krijgen. De boodschap van Hicks windt er hoe dan ook geen doekjes om: Ik ben God…en jij ook.

Dit stuk resoneerde zo ontzettend sterk met mijn eigen overtuigingen, dat ik alle mogelijke middelen verzamelde in mijn hoofd om het te kunnen rationaliseren. Iedereen kan zoiets natuurlijk wel zeggen, maar waarom het voor mij ‘waar is’, heb ik gepoogd uit te leggen in de laatste paar weblogs. Van quantum mechanica en de oerknal, tot aan de (zen-boeddhistische) mijmeringen van Alan Watt’s en George Carlin.

De theorie

Hoe ik het zie, is dat wij allemaal maar kleine representaties zijn van het grotere overkoepelende ‘ding’ dat vaak als God bestempeld wordt. Telkens duiken er piepkleine deeltjes deze driedimensionale werkelijkheid in, om het bestaan op deze manier te ervaren, maar ook om het deels in stand te houden door observatie. Ik zie het altijd als kleinere stroompjes die zich afsplitsen van de grote rivier, om zich er later weer mee samen te voegen.

De ‘prijs’ die je ervoor betaalt is dat je, eenmaal geboren in dit lichaam, geen enkele bewuste herinnering meer overhoudt aan datgene wat er aan je huidige leven voorafging. Maar zodra je sterft en je ‘ziel’ dit tijdelijke voertuig achter zich laat, ben je weer terug bij het grotere geheel. Bij de bron, of God.

“God is alomvattend en God is alwetend.” In de context van mijn theorie lijkt deze uitspraak een stuk begrijpelijker. Een leuke bijkomstigheid van het geheel, is dat wij als mini-godje de potentie in ons hebben om meer te zijn dan ‘maar een mens’. Als je vanuit die optiek kijkt naar de grote namen die ik eerder noemde, Boeddha, Jezus, enzovoorts, zou je kunnen redeneren dat zij slechts een stapje op ons voor waren. Maar dat hoeft dus niet te betekenen dat zij, en alleen zij deze stap konden maken. Er moet ergens in ons hoofd simpelweg een schakelaartje ‘om’ en dan ligt die weg voor ons allen open.

Evolving an idea

Sommige zijn van mening dat je dit alleen kunt bereiken via jarenlange meditatie en strikte discipline. Andere menen dat het gebruik van hallucinerende middelen de weg naar verlichting is. Weer anderen denken dat het voor de mensheid ‘ineens om zal slaan’. Dat laatste wordt ook steeds vaker gezegd met een verwijzing naar de 2012-datum in december van dat jaar.

Natuurlijk is het allemaal maar speculatie. Niemand kan met 100% zekerheid zeggen dat zij ‘de weg en het licht’ hebben gevonden, al denken zij dat zelf natuurlijk wel.

Wat ik wel denk, is dat als we niet snel ‘wakker’ worden, we in een overbevolkte, kaalgeplukte wereld eindigen, waar de lucht te giftig is om te ademen en het water te zuur om te drinken. Of zoals Bill Hicks het in een andere voorstelling omschreef:

“Folks, it’s time to evolve idea’s. Evolution did not end with us growing thumbs, you do know that right? Didn’t end there. We’re at the point now where we’re going to have to evolve ideas. The reason we’re all so f***ed up is because we’re undergoing evolution. And the reason all our institutions, our traditional religions are all crumbling, is because… they’re no longer relevant! *laughs* They’re no longer relevant… so it’s time for us to create a new philosophy and perhaps even a new religion, you see?

And that’s our right, because we are free and holy children of God. With minds that can imagine anything…and that’s kind of our role.  Maybe something based on, yes, the principles of Jesus. Which were, love your brother like yourself…Because you know what? He is yourself!”

Als afsluiter dan nog het filmpje van Alan Watts waar het voor mij mee begon (naast die ene hierboven, van Hicks). Het laatste stuk van dit filmpje is Michael Tsarion die op zijn eigen manier hetzelfde probeert over te brengen.

îmi pierd prea mult timp prezent gândindu-mă la timpul trecut şi la cel viitor. hai, mişcă-ţi neuronii şi lasă dracului trecutul şi mai ales viitorul să se aştearnă în plata lor, la locul lor. eventual trăieşte prezentul ca şi când n-ar fi nici trecut nici viitor în prezentul tău. şi vei câştiga mai mult prezent.
mai mult decât ai fi putut crede că e posibil.

” In just two days, tomorrow will be yesterday. “

Ik wil nog even terugkomen op Alan Watts. In mijn vorige blog gaf ik al aan dat Watts geloofde dat ieder mens in essentie ‘god’ was. Of Boeddha of Shiva of Krisjna of zelfs Jezus Christus. Daarvoor nog refereerde ik in mijn ‘black hole machine’-verhaal aan het idee dat dit universum ontstaan was omdat een hogere vorm van intelligentie het begin waarnam, en het daardoor realiteit kon worden. Ik zal in deze post proberen uit te leggen hoe ik dat beredeneer en ook wat dit uiteindelijk met Watts z’n uitspraak heeft te maken.

In mijn ‘black hole’ stuk probeerde ik met het tweede filmpje er aan te herinneren dat wij als mens niet veel meer zijn dan een bijeengeraapte verzameling van atomen. Hoe erg we ons ook vasthouden aan het idee een vaste vorm hebben, zijn we op het diepste basisniveau nog steeds die piepkleine kern, met in een vacuüm daaromheen weer andere losse deeltjes.

Toen ik dit voor het eerst hoorde, refereerde die verteller ook aan de notie dat wij dus in essentie ‘leeg zijn’. Waar ik in die eerdere blog ook vertelde over die ‘doperwt van alle vaste deeltjes in het universum’, illustreert dat perfect hoe ‘leeg’ wij daadwerkelijk zijn.

Als het nu echt waar is dat de daad van observatie het ‘gedrag’ van vaste deeltjes kan veranderen, dan moet er ooit eerste observatie gedaan zijn. ‘De observatie’, zou je bijna zeggen. Omdat observatie, volgens de theorie, in zeker mate realiteit creëert.

Een theorie vol hete lucht

Ik zal mijn theorie ten eerste illustreren met een mooi metafoor. Stel je voor dat het universum, in de staat van die ‘doperwt’ vóór de Big Bang, een lege ballon is. Dan komt er iemand langs die de lege ballon ziet liggen en bij zichzelf denkt: ‘Hey, daar zit potentie in!’. Dus deze persoon begint de ballon op te blazen en met elke uitademing wordt de ballon een beetje groter, zet zich uit. Maar tijdens het blazen wordt de ballon niet alleen gevuld met lucht, maar ook met deeltjes van de blazer zelf. Losse (huid-)cellen, wat verdampt speeksel en de geur van de adem gaat met elke keer blazen méé de ballon in.

Bedenk je nu even dat in elk stukje, elke cel van jouw eigen lichaam een specifieke dna-code zit, die op zijn beurt weer elk aspect van jouw fysieke wezen beschrijft. Van je haarkleur, tot de manier waarop je tenen in een bepaalde richting groeien. Met deze gedachte kun je je voorstellen dat de ballon inmiddels gevuld is met duizenden, misschien miljoenen minuscuul kleine ballon-blazertjes. Wanneer wij als mensen kinderen krijgen, mengen de twee dna-strengen van de ouders zich in een soort biologische blender en wordt er op de ‘puree-knop’ gedrukt. Het resultaat is een compleet willekeurige samenstelling van elementen van beide soorten dna. Maar als het goed is, wel altijd met twee benen, twee armen, twee ogen, enzovoorts. De reden dat dat elk mens toch zo verschillend is, komt omdat we de oneindige diversiteit van het het ‘god-gen’ al miljarden keren door de blender hebben gegooid.

Terug naar de ballon. Probeer je nu voor te stellen dat de intelligentie die de ballon zag en ‘begon te blazen’, niet de god is zoals hij altijd voorgesteld wordt. Geen groots vaderfiguur in witte gewaden en een lange baard, maar eerder als een concept van creëren, zoals die blazer dat deed in het voorgaande metafoor. ‘God heeft de hemel en de aarde geschapen’, ‘God heeft de mens in zijn evenbeeld geschapen’, ‘God leeft ook in jou’.

Het zou verklaren waarom sommige mensen denken dat ze een ziel hebben (de ‘adem’ van god die een stel atomen bij elkaar raapt en er een levend, bewust mens van maakt). Het zou ook logisch zijn waarom mensen soms zeggen ‘de aanwezigheid en liefde van God’ te voelen. Dat zou volgens deze theorie niks meer of minder zijn dan de herinnering van vóór onze geboorte in dit aardse bestaan. Een onderhuids gevoel wat je vertelt dat je ooit onderdeel van iets veel groters bent geweest (en wat je op dit moment dan natuurlijk nog steeds bent).

Maar daar kom ik nog op terug in een latere post.

1. “Bună. Numele meu este Matilda!”

Atenţie: Persoana din spatele acestor rânduri se dă drept Matilda; în esenţă, însă, nu ştie prea multe despre aceasta. Pentru ea, Matilda e ultimul bastion, ultimul refugiu; un petec de pământ în mijlocul oceanului.

Matilda poate să zâmbească. Şi face asta destul de des. Matilda vorbeşte calm, aşezat;  ea ştie întotdeauna ceea ce vrea şi cum să obţină asta.

De ceva timp încoace, Matilda bifează victorie după victorie, mai mici sau mai mari. Fie că a renunţat la fumat, fie că a renunţat la mâncarea nesănătoasă, la gândurile „nesănătoase”, la sacii cu plumb care o trăgeau undeva sub suprafaţa pământului, fie că a reuşit, profesional, interpersonal, social să ajungă acolo unde şi-a propus, Matilda nu e… împlinită.

2. „Why am I sad? Don’t I have more than I ever had? ”

Uneori Matilda simte că are prea mult. Şi, într-adevăr, are destul de multe. Dar tot ceea ce are ea e ca un accesoriu: ceva ce se poate ataşa, ceva opţional, ceva ce o poate face mai drăguţă, mai atrăgătoare, mai specială; nimic din toate astea însă nu rămâne.

Iar aceste accesorii nu sunt doar obiecte. Aceste accesorii sunt şi oameni, sunt şi principii, sunt şi activităţi. Cel puţin virtual, simt că tot ceea ce am mă poate şi mă va părăsi la un moment dat. Ceea ce am nu îmi aparţine mie. E ca şi cum ai încerca să capturezi căldura soarelui de iulie – e ceva irealizabil, oricât de mult ţi-ai dori. E ceva ce se simte. Apoi, you just have to let go.

Mulţi gânditori spun că aici s-ar afla sursa înţelepciunii: în observarea şi conştientizarea buclei perisabilităţii, un fenomen căruia nimic nu îi poate scăpa. Iată că fiinţa umană ar fi, astfel, forţată să accepte existenţa conturată în termenii hazardului şi ai lipsei de liber arbitru. Sigur, poţi să îţi exerciţi această funcţie în jurul căreia se face atât de multă zarvă, dar asta doar într-un cadran de condiţii predeterminate şi sub patronajul tezei perisabilităţii. Şi atunci, cui foloseşte?

Nu ştiu cum stau lucrurile pentru voi, dar eu momentan cunosc doar ceea ce nu sunt. Cunosc ceea ce nu ştiu. Sunt lipsită, însă, de un răspuns în ceea ce priveşte formularea în termeni pozitivi ai identităţii.

1. 2. Existenţa mea, simulacru de logică

E lesne de observat, même din structura acestui articol, ce pasiune are Matilda pentru structurare logică. Ideea că există nişte cifre, o ierarhie, un orar a ajuns să fie un punct de sprijin pentru mine.

Aşa cum la 18 ani, Matilda a întors vehement cârma dinspre artă spre ştiinţă, renunţând sau – să practicăm optimismul – punând în aşteptare îndeletnicirile de până atunci pentru a se imersa înăuntrul black-box-ului[1]. Astfel, expediţiei de cunoaştere a fiinţei umane sub aspectul său raţional şi spiritual i se imprima acum un caracter sistematic, ştiinţific, îndrăznesc să spun.

Sigur, nu pot nega şi nici nu aş vrea să neg revelaţiile însumate pe care această turnură le-a provocat. În foarte multe privinţe, ştiu mai multe despre mine, după expresia non multa, sed multum. Cu toate acestea, exceptând anumite paradigme, simt că psihologia s-a pierdut în denominaţii, în statistică şi discuţii chiţibuşare. Fără a ofensa şi fără a ne îmbrăca în pretenţii false, oare finalitatea psihologiei ca ştiinţă nu este aceea de  a oferi fiinţei umane armele pentru autocunoaştere şi, mai ales, pentru vindecare? Cum putem acorda fiinţei umane un sentiment de belonging, un sentiment clar al rolului şi al misiunii ei pe Pământ? Căci eu – deşi, vorba cântecului, pentru mulţi dintre voi I may seem to be strange archeology – încă mai cred că avem fiecare ceva de spus şi rolul nostru de jucat.

Aşa că, iată, sub aparenţa clarităţii logice, se ascunde faptul că cele mai profunde simţiri şi gânduri voalate din mine sunt tributare încă Necunoscutului. Şi dacă tot am afirmat că ştiu ceea ce nu sunt, iată că:

Nu sunt o persoană „realistă” în termenii pragmatismului. Pentru mine, ceea ce e subtil, ceea ce e mistic, tot ceea ce palpită în subteran, la unison în toate fiinţele umane, acel ceva care e de nedefinit şi intangibil gândirii e cel mai real.

Nu am ancore în această realitate. Pentru mine, ea e… un accesoriu, unul pe care nici măcar nu l-am ales, ci s-a nimerit să îl port. Îmi asum această misiune cu toată priceperea şi seriozitatea de care sunt în stare la 20 de ani. Dar ştiu că e doar un rol. Matilda cea pe care o arăt celorlalţi e contribuţia mea de combustibil la alimentarea imensului Mecanism al „realităţii” noastre.

Atunci, cine poate acorda răspuns întrebărilor cărora le căutăm răspuns de milenii întregi? Întrebărilor cărora le oferim de fiecare dată alte răspunsuri, toate corecte, şi toate greşite? Religia? Filosofia? Ştiinţa?

Cine se mai preocupă de aceste chestiuni? După umila şi nepriceputa mea gândire, toate pot fi pierdute, de toate ne putem debarasa, dar de acest gest colosal ca importanţă – confruntarea cu cele mai importante gândiri ale individului şi, în acelaşi timp, ale umanităţii nu ne putem debarasa fără să provocăm o gaură neagră a lipsei de sens, de speranţă, de voinţă  de viaţă şi voinţă de putere.

Să concluzionăm împreună că am găsit ceva ce e constant? Incertitudinea, vagabondarea prin experienţa vieţii pe Pământ cu simţurile anesteziate şi, mai ales, cu o conştiinţă anesteziată? Să concluzionăm că suntem o întrebare? Sau: Suntem căutarea unui Răspuns?

In mijn blog wil ik het heben over Augustinus als filosoof en over Poëzie

Ooit de pocketeditie van ‘Een geschiedenis van God’ deels gelezen. Dat had iets van een combinatie van de geschiedenis van gelovigheid en godsdienstgeschiedenis. Daarna ben ik ook eens snel door ‘De strijd om God’ (of zo) gegaan en nu lag er in de biep het pas uitgekomen boek, ik heb de recensie recent gelezen, ‘De kwestie God, de toekomst van religie’. Daarin komt veel terug van wat ik in eerder genoemde boeken tegenkwam, maar het lijkt meer geëngageerd dan het eerste boek. Hoe moeten we verder met geloven in deze wereld? Dat is de vraag die er achter zit. Die wordt beantwoord door enorme rondgang door de geschiedenis van gelovigheid en denken van grotten in Frankrijk, Socrates, Philo, en Augustinus via Dionysius de Areopagiet en de monniken naar Eckhart en overige mystici. Via de Scholatici door de reformatie richting de verlichting en via Kant, Hegel en Marx gaat het dan richting Nietsche en Freud. En dan komt het fundamentalisme in de verschillende godsdiensten aan de orde met daaraan vast het moderne atheïsme. Via ‘God is dood’ komen we dan bij het postmodernisme en de constatering dat religie niet in de hoek van denken maar van doen en creativiteit zit, dat we een praktijk kunnen hebben lijkend op die mystici en anderen waarbij de nadruk ligt op de Gouden Regel, op compassie, op gedrag waardoor je buiten je normale menselijkheid treedt en misschien wel dichtbij het onkenbare Goddelijke komt…

Wat moet je ermee? Het is een heel open boek, en heel erg informatief. Toch wel sturend, op een heel prettige manier stimulerend om mee te gaan in haar beweging van compassie.

Het boek is vertaald door van Paassen, van der Werf en Witteveen en recent -2009- in Amsterdam uitgegeven bij De Bezige Bij.

Maniërisme. Het viel je vorig jaar op hoe in het overzicht van de kunstgeschiedenis deze periode ineens haar nageltjes in je vastzette. De meeste andere perioden zijn je minstens voor een deel bekend, maar deze beeldtaal was zo nieuw, verbaasde je. Intrigeerde je ook. Het bleken schilders van de laat-renaissance, met werken die nauwelijks gekend zijn, die je nooit als reproducties ziet. Terwijl de hoog-renaissance zo populair is. Da Vinci codes of niet, samen met Michelangelo en Botticelli is de beeldtaal van deze kunstenaars wel verankerd in het mondiale beeldcollectief. Wat maakt beide, gescheiden door nauwelijks twintig jaar, dan zo verschillend?

Maniërisme is in elk geval anders van karakter. De natuurlijke schoonheid wordt verlaten: kleuren, compositie, lichaamsvormen verliezen harmonie, worden bewust uit balans gebracht. Gezocht wordt naar iets voorbij het klassieke schoonheidsideaal. Van natuurlijke schoonheid gaat men over naar een ietwat verontrustende schoonheid (“disquieting beauty” zoals Umberto Eco het typeert). Alsof de werkelijkheid een verhoogde intensiteit aanneemt en daardoor “betoverd” lijkt. Ook als toeschouwer weet je soms niet wat je met deze kunst aan moet. Het heeft niet het rustgevende effect van de renaissance, noch de emotionele dramatiek gecombineerd met een sensuele lichamelijkheid van de barok. Het maniërisme heeft een heel eigen gevoel van ingehouden onrust, een onderhuidse, lichte dreiging in de beeldtaal die heel typisch is. Kunst lijkt hier naar jouw gevoel te (willen) raken aan de ervaring van het sublieme. En inderdaad, dit ligt in de lijn van de neoplatonische ideeën die in die tijd domineerden in culturele en filosofische middens. Zoals blijkt uit de geschriften van bijvoorbeeld Lomazzo (in zijn “Trattato dell’ arte della pittura…” uit 1584).

Neem alleen als thema bijvoorbeeld de maagd met kind. Vergelijk Rafael, del Sarto (wegbereider en brugfiguur naar het maniërisme) en Rubens en je ziet het manifeste verschil tussen deze drie periodes. Niet alleen in pure stijlelementen, maar vooral ook in het verschil in aanvoelen van deze scènes.

Of vergelijk het laatste avondmaal van Da Vinci (jammer genoeg door de eeuwen sterk gedegradeerd) met dat van del Sarto.

Het is een periode die je beter wil leren kennen. Er is trouwens relatief weinig over geschreven. Ten onrechte, vind je.

Triumviratul Nicolae Steinhardt-Petre Țuțea- Richard Wurmbrandt  sunt lapis philosophorum secolului XX. Petre Țuțea, se evidențiază în acest context printr-un patriotism înflăcărat (absolut) ieșit din comun. Ca să te numeri printre ucenicii săi trebuie să îndeplinești de fapt, o singură și grea condiție: să fii român.

“- Eu am vrut să mă sinucid…(Este vorba de perioada pușcăriilor comuniste)

- Poate că exact asta se dorea.

- …dar n-am avut curaj. Nu am vrut, nu curajul fizic, ci pe cel metafizic. N-am vrut să-l ofensez pe Dumnezeu.

- În ce trăsătură a poporului român ar trebui să credem, ce ar trebui să construim mai departe? Înzestrarea, inteligența, bunătatea, noblețea, ce anume credeți…?

- Eu am făcut numai bine în viața mea. Dacă venea un om prăpădit și mă găsea că am luat salariul, îl împărțeam cu el. Am făcut 13 ani de temniță. Am crezut că mă duc pe front, să mor cu arma în mână și nu mi s-a permis.

- Cuvântul dumneavoastră, înțelepciunea dumneavostră au fost tot o armă, nu?

-Nu, doamnă, eu sunt un om nerealizat. Așa sunt eu.

- Ce socotiți un om realizat?

- Eu am vrut să legiferez, nu să fiu pușcariaș.

- Dar pușcăria este numai un segment, o perioadă din viața dumneavoastră, nu e întreaga viața. Ne-au rămas atîția ani ai dumneavoastră pentru, să zicem, gloria poporului român.

- Eu pentru poporul român mă las împușcat acum, la zid, acolo… Dacă e nevoie, pentru poporul român mă las împușcat când vrea el. Mai mult nu pot să ofer poporului român, decât viața mea. Am cerut să mor pe front și, un dobitoc, nu știu cum îl cheamă, a spus că n-am onoare, fiindcă am fost un om de dreapta.

- Ce înseamnă un om de dreapta?

- Român absolut, asta înseamnă.

- Cum vă rugați lui Dumnezeu?

- Cu umilință ! Și cu “Tatăl nostru”. Numai față de Dumnezeu și de neamul romănesc mă simt nimic, cu toate că am fost în vârful generației mele, înaintea lui Mircea Eliade.”

În clipa morții  ultimele cuvinte ale lui Petre Țuțea au fost: “Doamne Isuse Hristoase, ai milă de mine !”

Voor je gaat slapen vind je nog dit pareltje: de immer boeiende (en grappige) filosoof Jean-Paul Van Bendeghem over Bertrand Russels “Why I am not a christian”.

Met dank aan Klara.

http://www.klara.be/cm/klara/1.104-searcharticle?directarticle=1.87690&article=1.87690

Câtă vreme o pungă de făină, un cârnat, o bască, oferite sub sigla de partid, sunt acceptate de încă foarte mulţi cetăţeni, deseori chiar smulse, cu riscul călcatului în picioare şi nu cu cel al muritului de foame, s-ar putea ca acei politicieni care ne conduc să fie, vai!, reprezentativi.  Câtă vreme aceşti cetăţeni nu interiorizează că au drepturi şi putere, iar onoarea şi demnitatea lor sunt tranzacţionabile, şefii de partide, parlamentarii, miniştrii şi preşedinţii României îi vor trata cinic, din rundă electorală în rundă electorală, ca pe o masă de manevră. – Rodica Palade

 “Although the quest for inner meaning may be realized to be the only viable form of existence, it is by no means a life of continuous comfort, ease, and spiritual joy. In accepting it, we have to constantly confront our deepest anxieties, our emptiness, our despair, our doubts; and there is nowhere for us to escape and hide from them.”

(Stephen Batchelor – Alone With Others, an existential approach to Buddhism)

Gisteren begon de dag met een diepe onzekerheid, die er de vorige dag ook al was. Je opende je mail. En het leek alsof alles wat je de voorbije weken met de beste bedoelingen had gedaan net het omgekeerde veroorzaakte. Je voelde je misselijk. Wist niet meer wat je kon of moest doen. Dacht weer aan die zen-koan: “Wat ga je doen als niets nog werkt?”

Maar je kon er gisteren voor iemand zijn. Ook al dacht je dat je er niet de kracht voor had, dat je eigenlijk beter gewoon thuis zou blijven en proberen op adem te komen. Maar je ging toch, al leek het lang niet evident. Je liet de dingen gebeuren. Je was gewoon aanwezig, maar wel heel bewust. Zonder het te beseffen blijkbaar vertrouwend dat alles zichzelf wel zou uitwijzen. En het werd een bijzondere verlofdag. Je deed iets goed voor iemand, bracht rust die je eigenlijk zelf niet in je had. Iets groter leek je kracht te geven. Het maakt soms niet uit hoe sterk je je voelt. Als je je maar kan openstellen voor iets dieper lijkt het alsof dat doorheen je stroomt, alsof het door jou anderen kan bereiken. Je was gisteren meer dan ooit jezelf, net door jezelf te vergeten. Tegelijk zo eenvoudig en toch gebeurt het maar af en toe. Maar dit jaar wel vaker dan voorheen.

Je kwam ’s avonds terug thuis en las je mail. En merkte dat ook daarin veel was veranderd. De onzekerheid van ’s morgens maakte plaats voor verbondenheid, diep vertrouwen in alles. En tenslotte kwam er nog een telefoontje dat al even onwaarschijnlijk was. De dag bundelde zich finaal in een gevoel van vreugde dat je uitsprak naar datgene wat je overstijgt. Je voelde hoe je naadloos in de werkelijkheid opging. Je wist je plaats erin, je waarde, hoe beperkt ook.

Vanmorgen stond je op met een glimlach. En dacht aan één van de vele mooie dialogen in Six Feet Under. Eén tussen Keith en David.

- I just want to be ready…
- Life doesn’t work that way. It just dumps things in your lap and then you try to make the best of it.

Het is een reeks die mee bepalend is geweest, je bracht waar je je nu bevindt. Hoe je ook doorheen de voorbije jaren meer en meer evolueerde van Brenda naar Nate. Van redelijke geremdheid naar onverantwoorde gevoeligheid. Naar het zoekend, haperend jezelf proberen en durven te zijn. Met de fouten en de blauwe plekken die er onvermijdelijk bij horen. En hoe minder je begint te begrijpen, hoe intenser het leven lijkt te worden. Niet makkelijker, maar soms zo onwaarschijnlijk mooi. 

“We are left with no choice but to shift the center of our life from a dimension of having to that of being. This produces a sense of joyous inner release and freedom from the gnawing uneasiness of our previous vacillation.”

(Stephen Batchelor – Alone With Others, an existential approach to Buddhism)

Iedere maatschappij verandert naar de grimmige meningen van haar tijd. Niet te ontkennen valt dat onze maatschappij de maatschappij van efficiëntie is. Optimale snelheid, optimale zelfstandigheid en optimaal onderwijs. We hebben hier in Nederland een paar jaar geleden een trend ingezet van het zelfstandig leren werken. Een onderwijsmethode waarbij de leerling zelf plant hoe hij of zij het huiswerk en daarmee de stof eigen maakt.

Het heeft allemaal te maken met de gedachte dat we leerlingen gaan zien als jonge volwassenen. Ik herinner mij nog goed dat mijn docent Nederlands (dhr. Koster) vertelde dat voor de 18e eeuw wij Nederlanders onze kinderen nog als kleine versies van volwassenen zagen: “Tot die tijd beschouwde men het kind als ‘een volwassene in pocketformaat’”(LG40L, p. 58).  Dat was nu anders: “…kindertijd, puberteit, adolecentie en volwassenheid…Het kind komt als een onbeschreven blad ter wereld en moet door goede voorbeelden zonder dwang leren wat het doen en laten moet om een goed mens te zijn”(LG40L, p. 58). Nu lijken we van de Verlichting af te stappen en te denken dat de puberende jeugd hun werk en toetsen zelf goed kunnen plannen. Daarnaast moeten ze kritisch zijn, nieuwsgierig en overal verbanden zien.

De kerngedachte in het huidige onderwijs is: individuele autonomie, waarbij zelfs de docent vaak in twijfel moet worden getrokken. Ik hoor ook regelmatig dat de docent een begeleider moet zijn, een coach die de leerling helpt bij het vinden van zijn eigen leermethode en toekomst. Dit is precies conform onze maatschappij waar de individuele autonomie als een nieuw dogma boven de Westerse wereld wappert. Vind jezelf door middel van workshops, laat de coach je begeleiden in de zoektocht naar jezelf, en laat je vooral niets aanpraten, blijf jezelf.

“Maar is leren eigenlijk wel te verenigen met ‘gewoon jezelf blijven’?” (FM 9, 2009, p.19) vraagt Frank Meester zich af in Filosofie Magazine van oktober 2009. Hij maakt een mooie vergelijking met Miyagi, de leermeester uit The Karate Kid (1984): “Bij Miyagi’s lessen ontbreken stapenplan, leerdoelen en leerresultaten. De leerling dient zichzelf opzij te zetten en een open houding te hebben voor een andere benadering (FM 9, 2009, p.19)”.

Alvorens je zelf op ontdekkingsreis gaat moet je een basis hebben, een uitgangspunt. Dit uitgangspunt ligt niet vast. Je kunt hem verwerpen door nieuwe inzichten en slijpen aan jezelf, je gedachten verfijnen. Het is aan de leermeester om die basis te geven: “Je moet er maar op vertrouwen dat wat jou wordt voorgeschoteld een bepaald doel heeft. Pas daarna leer je de diepere gronden en betekenissen van de stof, en kan je pas écht kritisch zijn. Bovendien kun je dan pas orgineel en creatief met bepaalde stof omgaan”(FM 9, 2009, p. 20).

Navolging, gehoorzaamheid en onderwerping klinken vrij negatief, maar die negativiteit komt alleen voort uit een gebrek aan vertrouwen. Pas wanneer je een leermeester vertrouwt, kan je van hem leren. Daniel LaRusso (de ‘Karate Kid’), twijfelt in het begin aan Miyagi, maar doet uiteindelijk wel wat hem wordt opgedragen. Dit resulteert in vakmanschap.

Worden de lessen dan saai? Moeten we terug naar de stokslagen? Nee, gelukkig zijn we ook tot andere inzichten gekomen. Respect van de leermeester voor leerling is belangrijk, motiveren en ondersteunen en uiteraard humor. De leerling moet het gevoel hebben aan een stevige basis te werken, hij moet positief benaderd worden en voldoening voelen wanneer hij het diploma in ontvangst neemt. De leermeester geeft die basis, en hoeft niet altijd uit te leggen waarom. Hij moet boven de stof staan en vertrouwen krijgen van zijn leerlingen door zijn integriteit. “Een meester is eigenlijk een soort gids. Hij wijst aan. En doordat hij dat voortdurend doet en je hem vaak navolgt, leer je op den duur het principe kennen van waaruit hij wijst” (FM 9, 2009, p.21).

Lezen: “Een coach kan nooit  een meester vervangen”, Filosofie Magazine 9, 2009
Meesters en discipelen, Paul Cortois & Walter van Herck (red.), december 2009

Zien: The Karate Kid (1984)

bron: Literatuur Geschiedenis in 40 lessen, M. Adriaensen-Busch, P. Adrieansen, B. Beulens, Wolter-Noordhoff, 1991. ISBN: 90-01-03078-5

Din din cafea în cafea, din discuție în discuție, din fum în fum, din vorbă în vorbă, am ajuns cu niște prieteni la un concept pentru o lume mai relaxată și mai bună. Și anume să nu mai existe “săptămâna viitoare”, “alaltăieri”, “25 septembrie”, “acum un an”, “1947″ etc. Ei, și cum așa?!

Păi, ce se întâmplă acum se întâmplă azi. Păi așa era și până acum, nu? Nu. Azi tine de când m-am trezit până când mă voi culca, și nu 24 de ore, de la 00:00 până la 23:59, ca până acum. Cuuum?! Da, exact, dacă ai dormit o oră după ce ai venit de la școală, nu ai fost azi la scoala, ci ieri.

În plus, de când te-ai trezit penultima dată până când ai adormit (astfel intrând în azi când te-ai trezit) este ieri. La fel cu mâine. De când te vei trezi prima dată până când te vei culca la loc va fi mâine. Ei… dacă până acum e cât de cât ok, aici vine marea noutate. Ce a fost înaine de ieri nu vom spune că a fost acum cine știe cât timp, ci de demult. Adică, dacă acum este o diferență clară între acum 2 si acum 3 zile, aceasta să nu mai fie. Pur si simplu, ce a fost înainte de ieri nu mai are nicio importanță pentru noi și e catalogat la “de demult“.

“Mai ții minte când am fost la munte?” “Da.. de demult”

Acelasi lucru se întâmplă și cu viitorul. În loc de de demult avem pe viitor.

Da, știu că pare (și probabil că și este) o idee tâmpită, dar nu ar ajuta asta oamenii să trăiască clipa, să trăiască mai mult în prezent și să fie astfel mai fericiți? Supărările nu ne-ar afecta prea rău, fericirea nu ar dura prea mult; am fi constrânși să căutăm alte și alte motive de a fi fericiți în fiecare zi. Plus ca o astfel de gândire e intr-un fel naturală. Vi s-a întamplat să nu dormiți o noapte și a doua zi incă să credeți că e aceeași?