De verpleegster, de onderwijzer, de handarbeider, ze voelen zich vernederd door de PvdA

Het verlies aan vertrouwen in onze politieke cultuur door onder andere het AOW-akkoord is zorgelijker dan het verlokkende fluitspel van een Kamerlid dat zich heeft ontpopt als de nieuwe rattenvanger.

Door Geert Mak

• Dit artikel is gepubliceerd in het NRC-Handelsblad van 28 oktober 2009 en is hier deels te lezen.

“Een paar dagen geleden zag ik hem weer helemaal voor me. Ik was op bezoek in het Leeuwarder stadsarchief en opeens dook daar een foto op, gemaakt bij zijn afscheid, als meester van School 16, rond 1941.

Oom Petrus. Hij zit in het midden, met zijn witte snor die altijd kriebelde als ik, klein jongetje, hem zoende. Naast hem zit tante Maaike – ik zie nu pas hoe broos ze was, die dochter van Troelstra’s hartsvriend, Evert Zandstra, de vrouw die alle ontberingen en alle hoop op een betere toekomst met hem had gedeeld. In zijn jonge jaren als schoolmeester, rond 1910, huurde hij soms, van zijn hele maandsalaris, een plezierschip. Hij deed dat op eigen risico, enkel om een stel arbeidersgezinnen voor een paar centen een mooie zondag te bezorgen en vooral om de mannen uit de kroeg te houden. Maar elke keer kneep hij hem als een oude dief, want als het slecht weer was en er niemand kwam opdagen, was hij zijn maandsalaris kwijt.”

Lees verder in het NRC-Handelsblad!

One of the pages with most traffic on this blog is the Bookshelf in Berlin. Thanks to this page, online (and offline) friendships started, in Rome and Berlin.

So it’s time to put a bit in order that page and update it with the latest arrivals on our bookshelf. Let’s try to summarize…

I bought at Chatwin’s “U5″ by Pol Sax. If you are recovering your German language skills, it can be helpful as there is more introspection than plot intricacies. Three characters (an artist which has some success, a prostitute, a former artist now in need of psychiatric professional help) show us their thoughts while they live their lives in Friedrichshain, along the U5 line precisely.

At Tegel airport I bought Sven Regener’s “Berlin blues”. It is enjoyable, to some extent I started to confuse the characters (I was still reading Pol Sax) since also in this book the quirky and borderline are very close. But it is definitely enjoyable, especially the bits in which tapes full of House music constantly risk to end up in the bin of the pub. “He says this will be the music of tomorrow!”. It was the summer 1989. The English translation I read seems really good to me, but I should read the German original version to be sure about it…and get an insight on the 80s slang.

Get this bande dessinée, if you want to get some insight on how kids in 1989 lived the fall of the Berlin wall. It is witzig, light, ironic, and yes, you may have spotted Flix strips in a Berlin’s newspaper. I found it at the fantastic Bayerischer Platz Buchladen, my local.

At Nollendorfplatz I bought Alexanderplatz. I am already a fan of Harald Hauswald’s photos of East Berlin so this book was a safe bet. It is a photographic book, very useful for playing one of my favourite Berlin games “how was it before/how is it now?”.

At the KaDeWe bookstore – which happens to be pas mal du tout – I couldn’t resist in buying Berliner Plätze, after spending an hour or so on the bookstore’s red sofas while browsing the book.

Taking the game “Berlin yesterday/today” a century back, with this gorgeous book you can understand what kind of metropolis Berlin was in the 20s…The square pictured on the cover is Viktoria-Luise Platz, which happens to be like this also today. The grim, concrete-clad Bayerischer Platz in our neighborhood was a true beauty once. Fabulous book for architecture lovers.

This one is only for Berlin fanatics…taking the game even deeper, and digging out the history of the Schoeneberg neighborhood. I agree, it’s so specialized, but how can you resist if you find it at the Flohmarkt for Eur 2?

Wow, a book in Italian, German, French. You may recognize the cover…but it is not Imgard Keun’s “The artificial silk girl”. It’s a catalogue, bought at Remainders in Rome, about Berlin’s fashion industry in the 30s. Berlin fashion shared the same grim fate of Bayerischer Platz buildings and the Bauhaus school – annihilation -  since it had a strong contribution by the Jewish Berlin entrepreneurs. The book is fabulous for the quality of fashion photography and the architectural aesthetic: the city, the modern city, was the set.

This is an investment. The Bauhaus exhibition catalogue…solemnly acquired at the Martin-Gropius Bau . Of course I saw the exhibition…but I want the pleasure to last, and that’s why I started reading the catalogue but I will keep the most part of it for the rainy-windy-stormy-icy days in Berlin this winter. 80 years! But there had been an impressive exhibition in 1977….

…I discovered it because I found at the Rathaus Schoeneberg Flohmarkt this fabulous book, the catalogue of the exhibition. It was interesting to compare how catalogues have evolved in the past 30 years, and on very similar themes. Today’s bauhaus catalogue is more graphic and inviting, the 1977 oeuvre is definitely very academic. But extremely complete and thorough.

My friend in Moabit, who enjoyed Alessandra Montrucchio’s “Berlino”, advised me to get its French mirror image, Cecile Calla’s “Tour de Franz”. It is definitely enjoyable and is a good insight on conversational German, with a Berlinisch flavour. Sometimes there’s too much Paris in this book (the cooking, the lingerie, the aperos) and you may wonder if the book’s title “mein Rendez-vous mit den Deutschen” should rather be “my convinction that French do it better, whatever it is”. But the chapters “spiessig”, “Sex”, Tatort” and “Mann” are good fun. By the way, I bought this book at a nice local bookstore, just off Crellestrasse in Schoeneberg. Check it out, it’s called Mackensen.

Another French fascinated by Germany, Michel Tournier. I bought the book at Palais Sans Souci, in Potsdam…so the title sounded quite appropriate, in the middle of the Prussian vineyards and Mediterrenean fig trees. Almost a pamphlet, it is a bijou and not to be missed. En français uniquement.

Another book, another advice from a friend, C. from Geneva. Its structure is interesting and it makes an interesting companion during travels for business or pleasure. But when it comes to history, I prefer books such as Maier’s “The Fall” or Weitz’s “Weimar, utopia and tragedy”. The social and economic side of history is the one I am interested in, and in vol d’oiseau books it does not get enough coverage.

In the same bookstore off Crellestrasse I also treated myself to a new Kaminer. But I am still in the middle of it…so I’ll let you know!

And now I’ll close with two masterpieces, quite obvious, but hey, I read them this summer…

The Cold War masterpiece, IanMcEwan’s “The Innocent”. I must confess that when I bought the book at Tegel airport I hd not realized immediately that I already had this book. Fortunately, because my copy of the Italian translation “Lettere a Berlino” was in Rome, with a bookmark stuck at 1/3 of the book. Here it goes, another “double book” I told myself…but eventually I started reading the original version and got totally captured. The beauty of the language, the differences in Glass’s American English and Marham’s stuttered English from Tottenham is quintessential to the pleasure of the intricated plot. And moreover…we have been to Altglienicke! (and everybody flying Easijet has been to Rudow, right?).

The 30s masterpiece is “Goodbye Berlin”. I bought it by night at Dussman, during Die Lange Nacht der Museen, the Berlin version of Notte bianca. I love Christopher Isherwood! His social portraits are as sharp as Imgard Keun’s, but with a British irony which rubs off the hyperrealistic decadence of Alfred Döblin’s friend.

It was my goodbye book to Berlin…a somewhat cooler weather had arrived that night and the following day I packed my luggage, taking with me Kaminer for fighting that dash of sadness with Schonhauser Allee nonsensical humor.

Photo of Galata Bridge by Geir Halvorsen used under a Creative Commons license.

Geert Mak, The Bridge (Random House UK, 2008).
Istanbul’s Galata Bridge spans the Golden Horn, a long estuary on the European side of the Bosphorus, and links two of the city’s oldest neighborhoods. To the south is Sultan Ahmet, a traditional Muslin part of the city, where you will find the Hagia Sophia and the Topkapi Palace. To the north is Pera, the core of westernized Istanbul. The bridge itself is crowded with cars, pedestrians, fishermen, vendors, beggers, as well as shops and restaurants. Mak’s book is about the bridge, present and past, a little window onto Istanbul and Turkey.

Wikipedia’s entry on the Golden Horn is helpful, as is the page on the Galata Bridge. Here is an English-language bio of Mak, who is a Dutch journalist, on his website. Mak wrote about spending time on the bridge. The New Statesman ran this excerpt. Alev Adil (The Indepedent) says Mak’s intimate portraits disrupt tidy European prejudices. Lesley Mason says that as an insight into modern Turkey, it is charming, learned and unique. Viola Fort (The Guardian) says it’s part history lesson, part cultural essay. The Armenian Odar enjoyed meeting people he would probably ignore if he were to cross the bridge. Via Martyn Everett, Jeremy Seal (The Telegraph) says Mak has reinvented the city’s iconic bridge as the focal point for the frustrations and humiliations endured by Turkey’s urban dispossessed. Doulter says Mak reports how Istanbul is in a permanent state of flux, a perfect example of new nomadism. For Gary Schwartz, it brought back memories of Istanbul. Ali Çimen interviewed Mak. Listen to Ramona Koval interview Mak on ABC’s The Book Show, or read the transcript. Here’s a curious story about the book’s publication in Holland. Esther has more.

Buy it at Amazon.com.

At the end of this excellent piece by Russell Shorto, an American expat in Amsterdam, a Dutch author named Geert Mak says to him:

America is the land of the free. But I think we are freer.

Now, where have we heard this before? Oh, right, it’s how I started my ongoing ‘freedom lover’s critique of America‘, only I chose to say the same thing about Hong Kong vis-à-vis America.

Shorto does a very thoughtful and balanced job on some of the same themes I’ve covered in this series so far, including notions about inequality and healthcare. Compare, for example, the tenor of what I’ve been saying about oppressive American bureaucracy and what this American expat tells the author:

The amazing thing is that virtually every experience [here in the Netherlands] has been more pleasant than in the U.S. There you have the bureaucracy, the endless forms, the fear of malpractice suits. Here you just go in and see your doctor. It shows that it doesn’t have to be complicated.

Geert Mak wordt geridderd. (c) www.geertmak.nl.

Journalist-historicus-programmamaker Geert Mak mag zich binnenkort ridder noemen! De Franse regering heeft de succesauteur benoemd tot Ridder in het Légion d’Honneur.

Verdiensten en talent
Mak wordt geridderd in verband met zijn verdiensten en zijn talent, maar vooral vanwege de bijdrage die hij heeft geleverd aan het optekenen van de Europese geschiedenis. Op 23 april a.s. krijgt de journalist-historicus – onder meer bekend van In Europa – de versierselen die bij zijn ridderschap horen uitgereikt op de Franse ambassade. Terecht!

In het dorp had niemand ooit de zee gezien – behalve de Hollanders, de burgemeester en Jószef Puszka, die in de oorlog was geweest.

Zo begint “In Europa” van Geert Mak, een boek dat intussen de status van Bijbel heeft in de Europese geschiedenis. 800 pagina’s lectuur, dat is al een behoorlijk opstelleke. Toen ik in Oostenrijk op Erasmus was, was mijn geschiedenislerares aldaar ervan overtuigd dat Geert Mak een Duitser was. Ze was er even zeker van als ik zeker was dat het een Nederlander is. Enfin… Nu ligt hij hier naast me. Een berg papier. Mogelijkheid nummer één.

Het was duidelijk dat één van ons in die gladde metrotrein niet op weg was naar zijn werk. Dat had je zo kunnen afleiden uit de omvang van zijn koffer.

Begin van “De oude Patagonië-expres” van Paul Theroux. Ik heb nog niks gelezen van de godfather der reisverhalen. Diep beschaamd ben ik daarom. Temeer omdat dit boek al 3 jaar in mijn kast staat. Patagonië, een topper onder de reisbestemmingen waar iedereen heen wil, maar waarbij niemand het ook daadwerkelijk doet (naast Ijsland en Australië). Mogelijkheid nummer twee.

Eens begaan is de beginnersfout quasi-onherstelbaar. De douanebeambte bekijkt mijn inreisformulier onaangedaan. “Waarom heb je je adres niet ingevuld?”

Het begin van “Het land dat zichzelf bemint“, één van mijn trofeeën vanop de Boekenbeurs. Rudi Rotthier. Hij zou nog voor de Morgen geschreven hebben. De naam zegt mij vaag iets. Amerika spreekt mij aan, maar dat wist je al. De titel spreekt mij ook aan. Hopelijk zitten er veel conversaties in met echte Amerikanen. Kunnen we nog eens lachen. Mogelijkheid nummer drie.

Je kunt het een Turkse zwaargewicht bokskampioen die aan de arm van zijn moeder door een straat in Hamburg kuiert nauwelijks kwalijk nemen dat hij niet niet in de gaten heeft dat hij wordt geschaduwd door een broodmagere jongen met een zwarte jas aan.

Het begin van “Aangeschoten wild“, door John Le Carré. Typisch een roman natuurlijk. In die ene zin leren we drie personages kennen: een dikke Turk die bokskampioen geweest is, die begaan is met zijn moeder; zijn moeder zelf uiteraard, en een broodmagere jongen die blijkbaar een zwarte jas draagt. En die jongen schaduwt stiekem die Turk. En we zijn in Hamburg. Veelbelovend? Niet per sé. Mij zinkt de moed al onmiddelijk in de schoenen, in tegenstelling tot het begin van die andere boeken. Want die andere verhalen, die zijn allemaal waar gebeurd. Dat maakt het ook zo interessant.
Fictie lezen, dat ga ik weer moeten gewoon worden. Misschien kies ik gewoon voor Aangeschoten wild. …En stap ik halverwege over naar een ander boek. Zoals bij “De kracht van het vuur” van Bob Mendes. Die moet ik ook nog eens uitlezen. Alleen weet ik niet meer waar het over gaat.

“De weg naar Mekka” is eindelijk uit. Ik heb er 4 maanden over gedaan. Dat is een gemiddeld tempo voor mij. Interessant boek, goed geschreven. Alleen niet zo meeslepend, maar dat is ook niet de bedoeling. Het gaat niet om de schrijver, het gaat om de plaatsen die hij bezoekt. Jan Leyers heeft meer dan één talent.

De Brug (The Bridge) is an essay about the Galata Bridge in Istanbul, which connects the European and the Asian parts of Turkey. I read it in Dutch, but it has recently been translated into English as well, so do read on, even if you don’t speak Dutch. Geert Mak is a Dutch writer whose book In Europe, a combination of a travelogue through Europe and a history of twentieth century Europe, has also been translated into English. I haven’t read In Europe yet, in part because the book became a real hype when it was first published in Holland in 2004. I must have mentioned here before that I tend to avoid books that are bestsellers, or at least I come to them late, once I realize that I am interested in the book, not because everybody else read it, but because it appeals to me. Which is why I have never read Mak’s In Europe. Though I have been warming up to the idea that maybe In Europe is worth reading and could well be a very interesting book.

More than just a history of the bridge and its place in Istanbul, The Bridge is also the story of some of the people inhabiting the Galata Bridge. Most of all the story is that of the microcosmos that is the bridge. Mak spent time with the people, earning their trust. We meet a Spanish couple living in Istanbul who come to the bridge every day to fish. We meet Oender one of the boys selling cigarettes on the bridge, the girl selling lottery tickets, Mehmet the bookseller, and many others who shared their life stories. They are all poor, many of them having migrated to Istanbul from the Turkish countryside hoping for a better life, hoping to earn enough to support their families. They are all part of what you might call the underbelly, or the almost-underbelly, of the city, people who most of us would probably ignore if we would cross the bridge. Through Mak’s writing, these people become individuals with a past, a present, hopes for the future.

The Bridge has also been translated into Turkish (link in Dutch; I couldn’t find an English reference to this), which caused a bit of an uproar, because some politically sensitive parts (Armenian Genocide or Kurds anyone?) were initially toned down in the translation.

At less than ninety pages (the Dutch edition) The Bridge is a quick read, that leaves you with a picture of life in a big city on the crossroads between Europe and Asia.

HAMBURG (ANP) – In Nederland worden ,,culturele waarden als kennis van geschiedenis en literatuur noch gewaardeerd noch beschermd”. Dit zegt journalist Geert Mak in de nieuwste editie van het Duitse weekblad Die Zeit. ,,Bij ons kunt u zien wat er gebeurt als iedereen en alles volgens de waarde in geld wordt berekend en op de markt gegooid”, aldus Mak. ,,Dan regeert de terreur van de barbaarse koopman.”

Ik ben het erg met Mak eens: kunst en cultuur wordt in Nederland vaak gezien als iets dat leuk is voor erbij, een leuke hobby, een versiersel maar het mag vooral niet teveel kosten en het mag zeker geen grote mond hebben. In plaats van een noodzakelijkheid, iets dat belangrijk is voor het geestelijk welzijn en dat mensen samen kan brengen. Van dat koopmansdenken hebben ook de bibliotheken soms last, bijvoorbeeld als een gemeenteraad nog wat mogelijkheden voor bezuinigingen ziet. Maar in plaats van hun omgeving ervan te overtuigen dat ze het gewoon niet goed snappen want dat cultuur echt heel erg belangrijk is laten bibliotheken zich in een hoek zetten. En gaan ze zelfs mee in dat denken en proberen ze aan te tonen dat ze echt wel een economische bijdrage leveren aan de samenleving. Maar daarmee bevestigen ze de critici natuurlijk alleen maar in hun mening dat dat het belangrijkste is. Misschien waarderen bibliotheken zelf culturele waarden ook niet genoeg?

DS online weet zojuist te melden dat er tijdens NMBS-examens sprake zou zijn van favoritisme. Kinderen van NMBS personeel krijgen immers a priori 5% voordel ten opzichte van de anderen.

Nu, in principe zou mijn maag zich daar radicaal van omdraaien, en dan niet alleen omwille van het feit dat ik zelf een “NMBS-kind” ben, maar dan wel omdat ik een grondige hekel heb aan al wat de kwaliteit, kracht en authenticiteit van de eigen persoon onderuit tracht te halen.

Het ik, het hier, en het nu zijn inderdaad vrij primordiaal voor mij. Voor mij.

Mag ik de verontwaardiging van mijzelf, en in mijn kielzog allicht vele anderen even doorprikken? Als privébedrijven deze tactiek -zij het minder openbaar gecontroleerd- breedschalig toepassen, waarom mag de overheid het dan niet? Misschien is dat een zwak argument; “meneer, hij is begonnen!”.

[ik neem ondertussen even pauze; Geert Mak heeft het over de fascisten vandaag]

40 min. later:

Ik ben terug en niet meer even klaar van geest als daareven. Geert Mak is in deze de verantwoordelijke, makkelijk toch? Italianen zijn domme kloten, altijd al geweten. Niet alleen het overmatig consumeren van pasta, westerns en Pater Piobier hebben ze zo ver gebracht natuurlijk, maar evenzeer de ondergang van het Romeinse Rijk 2000 jaar geleden (“Imperial overstretch” = grootheidswaanzin), de belachelijk gesticulerende Mussolini 60 jaar geleden en de onnozele blote-wijven-media-tycoon Berlusconi 2 jaar geleden, die in de nabij toekomst allicht opnieuw het licht zal openbaren. Italiaanse ezels.

Soit, over de domheid van Italianen wijd ik ooit nog wel eens een boek (en dan had ik het niet eens over de dommerikken die zich een Alfa of Fiat laten aansmeren), laat me het terug even over de bevoordeelde NMBS-kinderen hebben. Het online krantenbericht immers, weet te vertellen dat de bevoor(oor?)deling enkel geldt voor lagere functies. Nu, ik wil niet neerbuigend over het NMBS-personeelscontingent doen, maar enige logische deductie doet me vermoeden dat de NMBS meer lagere dan topfuncties in de aanbieding heeft. “Nog erger dan!”, hoor ik u roepen?

Neen, helemaal niet. Met een buikgevoel van objectieve waan kan dit enigszins stekelig overkomen, maar door kinderen van NMBS te bevoor(oor)delen denk ik niet dat er zwaar discriminatoir wordt gehandeld. De van nature bevoordeelde angsthazen -en dat zijn er wel wat tegenwoordig- buiten beschouwing gelaten, zou een gemiddelde mens dat vrij normaal moeten vinden.

Een job bij de NMBS is nu eenmaal niet iets om over te dromen. Of spreek ik nu weeral, zoals in de aanzet, voor mezelf?

Der Amsterdamer Populär-Historiker Geert Mak gab der Sächsischen Zeitung ein Interview und ging dabei auf Geert Wilders ein.

Gerade sorgte der rechtskonservative Politiker Geert Wilders für Aufruhr mit der ankündigung eines Films, der den Koran kritisiert. Was passiert jetzt?

Mak: Ich hoffe, wir fallen jetzt nicht zurück in die schlimmen Jahre des gegenseitigen Beschimpfens. Was wir brauchen, ist eine Diskussion über unser Zusammenleben, unsere Identitäten. Dieser Tage schrieb ein holländischer Moslems-Schriftsteller in einem Essay: Jedermann redet über den Islam, es werden in einem Monat mehr Korane verkauft als in den letzten zwanzig Jahren zusammen, wir Moslems sitzen in den Talkshows – danke, Herr Wilders! Sie haben mehr getan für unser Selbstwertgefühl als jeder andere.

Ooit 1984 gelezen van George Orwell? Ja? Graaf dan eens diep in je geheugen.

Op het einde van het verhaal zit het hoofdpersonage Winston gevangen in de martelcellen diep in de kelders van het ministerie van liefde (of MINILUV in newspeak). Zijn buurman zit daar ook. Hij werd aangegeven door zijn eigen 8-jarige dochter omdat hij zich morrend had uitgelaten over de slechte kwaliteit van de wegwerpscheermesjes die werden verstrekt door de overheid. Want kinderen in Oceania werden van jongsafaan op school en bij de ‘jeugdbeweging’ geleerd dat ze maar 1 loyaliteit hadden: hun trouw aan Big Brother. Dus niet aan hun vriendjes, niet aan hun leraren en al zeker niet aan hun ouders…

Een fantasietje van Orwell? Niet echt.
In marxistisch Rusland werden kinderen gedrild tot loyale regimemarionetten. Trouw aan het communistische regime, aan moedertje Rusland en vadertje Stalin, stond boven trouw aan de familie.
De communistische partij had zelfs een martelaar gevonden voor die zaak. Zijn naam was Pavlik Morozov, een 13-jarige boerenjongen.
Begin de jaren ‘30 leefde hij in de ‘gecollectiviseerde’ boerengemeenschap. Hij verklikte zijn vader, die een deel van de graanoogst achterhield voor de opeisingen van de autoriteiten. Later werd pavlik daarvoor door zijn dorpsgenoten vermoord.
Er ontstond een cultus rond hem, enkel overtroffen door de personencultus rond Joseph Vissarionovich Jugashvili zelf. Zoals iedereen van ons warschijnlijk ooit op schoolreis is geweest naar de oorlogskerkhoven in de Westhoek, de botrange of het parlement in Brussel, gingen schoolkinderen in de USSR en masse op schoolreis naar het geboortedorp van Pavlik. Daar werd een museum voor hem opgericht en werden schoolkinderen onderricht in zijn heldendaden.

Dit was allemaal te zien in aflevering 11 van de nieuwe Nederlands documentaire reeks ‘In Europa’, gebaseerd op het gelijknamige boek van Geert Mak. Canvas heeft (godzijdank) deze reeks aangekocht, maar op de VPRO in Nederland loopt de reeks al langer en kan je ook hier alle reeds uitgezonden afleveringen herbekijken. een aanrader!

Afshin Ellian, Kolumnist auf der Website Elsevier.nl, phantasiert in seiner aktuellen Kolumne darüber, dass nach dem Zeigen des Anti-Koran-Filmes von Geert Wilders der “Dritte Weltkrieg in den Niederlanden ausbrechen” werde. O.k., sein Stück ist vor allem eine Antwort auf den Historiker Geert Mak, der auch in deutschen Landen bekannt ist. Gerade hat er ja den Leipziger Buchpreis zur Europäischen Verständigung 2008 bekommen.

Ellian greift Mak wohl an, weil er in seinen Augen den Konflikt “Westliche Gesellschaft vers. Islam” relativiere und mit Lösungen komme, die einer Kapitulation gleichen würden. Mak schrieb angesichts des Mordes an Theo van Gogh, dass es für das Problem eigentlich nur eine Lösung gäbe. Im 15. Jahrhundert habe die Obrigkeit den Untertanen über bestimmte Konflikte zu sprechen. Es gab da den sogenannten “Hoeken en Kabeljauw”-Konflikt.

Das ging ungefähr so. Nach dem Tod von Wilhelm IV. war undeutlich, wer jetzt die Macht übernehmen würde. Margaretha van Beieren wollte gern, aber ihr Sohn Wilhelm V. auch. Das führte 1349 zum Krieg zwischen den beiden Parteien. Die Anhänger von Wilhelm V wurden die Kabeljauwen genannt, wahrscheinlich weil in dem bayrischen Familien-Wappen Elemente waren, die an Fischschuppen erinnerten. Margarethes Anhänger wurden die Hoeken (Haken) genannt, weil man ja mit einem Haken Fische fangen kann.

Nun gut. Am 26. Dezember 1481 wurde ein Gesetz erlassen, dass es offiziell verboten sei zu rufen, jemand sei ein Kabeljau oder ein Haken. Wenn wir also in das Jahr 2008 schauen, dann intepretieren wir Geert Mak mal eben so, dass er will, dass das Thema “Westen vers. Islam” am besten unter den Teppich gekehrt werde. Nur: gab es im 15. Jahrhundert schon Internet? Konnte man damals Anti-Koran-Filme mit der Sony-Kamera drehen? Telefonieren? Nee, nee, nee.

Ashian Ellian, der bislang im Wechsel mit Leon de Winter schrieb (der eine Auszeit genommen hat), antwortet mit einer ironischen Replik auf Geert Maks Ideen. Wie würde man auf den Winter 2008 zurückschauen, nachdem der Wilders-Film den Dritten Weltkrieg ausglöst habe?

“Der Dritte Weltkrieg in den Niederlanden brach nach dem Anlass des Koranfilmchen des Abgeordneten Wilders aus. Durch den Ölboykott wurden die Gas- und Ölvorräte alle. Es kam kein Tropfen Öl mehr in die Niederlande. Die Niederlande stand in Flammen, in allen großen Städten gab es abendliche Sperrstunden. Regierung und Parlament wurden abgesetzt. Um den Frieden wieder herzustellen, wurde das Grundgesetz zeitlich ausser Kraft gesetzt.” Die Niederlande wurde regiert nach den Gesetzen des sogenannten “Französischen Konsulates”. (Es handelt sich um die Periode 1799 bis 1804, als Napoleon Bonaparte das Land als Erster Konsul leitete. Es gab auch noch zwei andere Konsuls.) Geert Mak würde zu den wichtigsten Verteidigern des Konsulates gehören. Die ernsthaftesten Formen des Terrors in der europäischen Geschichte seien mit Begriffen wie Freiheit und Emanzipation verbunden. Das Konsulat müsse den “ur-holländischen Frieden” zurückbringen. Die Niederländer seien aus Frieden und nicht aus Freiheit “geknetet”.

Ellian macht sich nun über Mak ein bissel lustig. “Maks Bücher werden nicht mehr verkauft sondern von staatswegen an alle Einwohner der Niederlande verschenkt. Auch werden DVDs mit Titeln wie ’In Europa’, ‘In den Niederlanden’, ‘In Islam’ und ‘Im Frieden’ verteilt.” Alle vom ”Großen Vaterländischen Intellektuellen” (gemeint ist Geert Mak).

Erster Konsul würde der heutige Amsterdamer Bürgermeister Job Cohen (er gilt bei seinen Kritikern als jemand, der den Konflikt relativiert). Dazu eine Reihe anderer Politiker wie Piet Hein Donner, Hans Dijkstal, Dries van Agt.

Letzterer stellte den Frieden mit der arabischen Welt wieder her, es floss wieder Gas und Öl. Es wurden auch allerlei Freiheiten abgeschafft, die Meinungsfreiheit, Versammlungsfreiheit, Demonstrationsfreiheit. “Wer im öffentlichen Raum die Wörter Marokkaner, Moslem, Islam oder Araber in den Mund nahm, wurde verhaftet.”

Einige Professoren, Schriftsteller, Dichter und Künstler wurden auf die Insel Texel verbannen. Zeitschriften und Zeitungen verboten, bis auf “Trouw” (hatte kürzlich ein Anti-Wilders-Pamphlet veröffentlicht). Der Chefredakteur von Trouw wurde Gouverneur Generaal (GG) über die sogenannte “Informationsdatenbank”.

Ayaan, Ellian (der Autor selbst), Jami (junger Mann, der ein Kommitee von Ex-Moslems gründete) und einige andere würden auf Vermittlung von Dänemark nach Madagaskar ausgewiesen, unter der Bedingung, keine Tastatur oder Mikrophon anzufassen.

Die Mitglieder der sogenannte Hofstadgroep (junge Moslem-Terroristen) wurden freigelassen im Tausch gegen einen friedlichen Abzug der niederländischen Truppen aus Afganistan. Kontakte zu Israel eingefroren, bis Israel sich selbst aufgibt. Homos durfen nicht mehr auffällig herumlaufen. Die Niederlande bekamen einen Großmufti, der sagt wo es langsgeht. Erster Konsul Piet Hein Donner sprach davon, dass die Niederlande vielleicht im kommenden Jahrhundert wieder Demokratie haben werde….

Toegegeven, ik ben geen bewonderaar van sociologisch, socio-economisch, sociaal-geografisch of socio-cultureel onderzoek. Ik wantrouw de uitslagen bij voorbaat en ik acht ze allemaal van het kaliber “vrouwen die van tomatensoep houden, zijn  gekker op seks”. Ik lijd aan een ingebakken wantrouwen jegens mijn medemens en vooral als het gaat om de dingen die hij of zij in het openbaar zegt.

Anders dan bij een onderzoek in een B-wetenschap, zijn er geen constanten. De allerminst constante is wel de zogenaamde “human factor”. En ja, ik ken allerlei trucjes van “onderzoekers” om de onderzoeken “betrouwbaar” te maken maar van mij mogen ze allemaal zo op de brandstapel. Al ben ik een fervent tegenstander van boekverbranding. Ik bevind me in goed gezelschap want ook Geert Mak is niet onverdeeld gelukkig met al die onderzoeken en cijfers

Nu heeft een flink aantal raadsleden in mijn gemeente besloten om een kijkje te gaan nemen in Roosendaal waar een textieloutlet is zoals het bij ons misschien ook wel komt. Om te onderzoeken hoe zoiets werkt en wat voor invloed het op de samenleving heeft. Waarom? 

Ik zou het niet weten. Een gewone, gezonde analyse vertelt mij dat een outlet waar merkkleding wordt verkocht, vooral mensen met een dikke portemonnee lokt. Voor de mensen met een smalle portemonnee is het allemaal toch echt nog te duur. Bovendien hebben zij niet de middelen om naar zo’n weidewinkel toe te gaan.

Dat betekent dat de kledingwinkels in de binnenstad afzet gaan missen. Ondertussen hoopt zich verkeer op in de omgeving van de outlet en op de wegen er naartoe. Géén van die bezoekers zal naar de binnenstad komen. Zij weten al lang wat zij bij het outletcenter kunnen verwachten en komen alleen als er iets van hun gading is. Zo niet, dan gaan ze naar een andere goedkope winkel of ze wachten een paar weken. Kortom, wat brengt een outletcenter: vervuiling, drukte, herrie en verarming van de middenstand. Dat is dan vast leuk voor degenen die mijn stad met zo’n center “op de kaart willen zetten”.

Wat zou je nu kunnen ontdekken door een bezoekje aan Roosendaal? Mijn gemeente is Roosendaal niet en dus is de situatie heel anders. Dat is nog te meer het geval omdat Roosendaal in een grensgebied ligt. Daar heersen andere gewoonten en gebruiken dan bij ons.

De vestigingsmanager vertelt een fantastisch verhaal, evenals het gemeentebestuur. De klanten vertellen een verhaal waarvan, zoals gewoonlijk geen chocola te maken is en de winkeliers in de binnenstad gaan zeggen dat het allemaal wel meevalt. Dat wil zeggen: de winkeliers liegen om de moed erin te houden of hun klanten zijn gek. Aangezien Roosendaal in Brabant ligt, kan het ook een combinatie van die twee zijn. Niemand wil toegeven dat het een ramp is.

Maar het wordt nog erger want heus, de raadsleden kunnen stuk voor stuk die analyse ook wel maken. Waarom dan toch zo’n bezoekje? Omdat het geëist wordt, vrees ik. Geëist door de zogenaamd mondige burger die van alles een objectieve onderbouwing wil zien. Met het woordje “onderzoek” krijg je in deze tijd echt iedereen plat. Dan is echt de discussie verder niet meer nodig  want de mensen van de 21e eeuw geloven niet meer in God maar wel in Onderzoek. Waarom?

Omdat ze hun eigen, nuchtere oordeel niet meer geloven en het oordeel van een ander wantrouwen. Daarom heb je iets nodig dat “objectief” is maar in werkelijkheid bestaat uit andermans waarneming. Vroeger was dat God, nu is het Onderzoek. En ja, wat er vroeger in het collectezakje verdween, dat verdwijnt nu in de zak van de busondernemer, NS of de oliemaatschappij.

Veel beter natuurlijk en nog een leuke dag ook want  de banken van het openbaar vervoer zitten echt beter dan een kerkebank. Misschien moet dominee toch maar eens een stofje gaan kopen. Een outletcenter is vooral een outletklep voor iedereen die God heeft ingewisseld voor getallen en cijfers. Je moet íets te doen hebben op zondag.

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Http://politiek.wordpress.com

Service

www.sync.nl/van-a-naar-a-nederland-werkt-hard-aan-een-verkeersinfarct

www.samenwerkenaannederland.nl/duurzaamheid/discussie/verrommeling-van-nederland/weidewinkels-verbieden

www.onderzoekinformatie.nl

www.weblog.ruigrok.nl

www.dance.blog.nl

www.mythologie.wordpress.com

He notado que muchos visitantes llegan a este blog tras realizar búsquedas con los términos “literatura holandesa”, “escritores holandeses” o combinaciones similares. Tampoco es raro que, entre mi círculo de amigos y conocidos, alguien me pida que le recomiende alguna novela holandesa.

Yo le diría a todo el mundo que leyera a Willem Frederik Hermans, pero este autor, desgraciadamente, no está traducido al español, así que de momento hay que olvidarse de él. Si alguien tiene mucha curiosidad, en la sección de traducciones de mi web hay algunos fragmentos suyos.

Puesto que este artículo va dirigido a un público hispanohablante, no hay más remedio que limitarse a libros que estén traducidos y editados en castellano.

Para quien no sepa absolutamente nada sobre Holanda y su cultura, la mejor manera de acercarse a la literatura en esta lengua probablemente pase por empezar con Harry Mulisch. Odio decirlo, por ser un tópico muy sobado, pero creo esta sería mi primera opción. Más concretamente, recomendaría dos novelas suyas: El descubrimiento del cielo (1992), de la que ya he hablado en otra entrada, y El procedimiento (1999), que también salió a colación de la nueva tendencia ideológica denominada creacionismo. Ambos trabajos aparecieron en España en la traducción de Isabel Clara Lorda Vidal.

En Europa (Un viaje a través del siglo XX) (2004, traducción Goedele de Sterck), de Geert Mak, es un ensayo de más de mil páginas sobre la historia de Europa durante el siglo XX. El libro relata un larguísimo viaje por todos los rincones del continente justo antes del cambio de siglo. Aunque Geert me parece un pelín pedante, su ensayo es muy recomendable, pues reúne tres géneros (historia, sociología y relato de viajes) en una obra que además se lee con mucha facilidad. También es una fotografía de Europa a los albores del siglo XXI bajo la peculiar perspectiva de un holandés bastante representativo de este país.

Otro autor muy traducido al castellano es Cees Nooteboom. Este escritor es un poquito más espeso, muy filosófico y a veces complejo. La novela que le lanzó a la fama se titula Rituales (1980, traducción Francisco Carrasquer). A mí en su día me gustó bastante. Es difícil explicar la trama del libro, porque lo que nos cuentan es la vida interior de un señor rico y amante del arte que concibe la vida como una gran casualidad y que vive obsesionado por comprender el concepto del tiempo. Esto último, obviamente, no lo consigue.

Uno de mis libros favoritos en neerlandés está escrito por un belga, Willem Elsschot, y se titula Queso (1933, traducción Julio Grande Morales). La novela cuenta la historia de un oficinista gris que inesperadamente se ve ante la oportunidad de convertirse en agente comercial de una gran compañía de quesos de Amsterdam. El pobre hombre cae en la misma trampa que la lechera del famoso cuento y todo acaba fatal. Es un libro muy cortito escrito en forma de cartas dirigidas a un lector anónimo sobre el que no nos dan ninguna información. Además de ser una extraordinaria fábula de valor universal, a mí me agradó especialmente la forma epistolar que eligió Willem Elsschot para escribirla.

Y yo creo que con esto ya está bien para una primera serie de recomendaciones. Lo que no sé es cuál será la disponibilidad de estos libros, aunque supongo que no debería ser difícil conseguirlos a través de alguna tienda online de las que todos conocemos.

El próximo miércoles 14 de marzo comienza la tradicional semana del libro en Holanda. La Fundación para la Promoción Colectiva del Libro Holandés (Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek) organiza la 72 edición del evento. El tema de este año es el humor y el lema: El elogio de la locura.

El regalo de la semana del libro 2007 es un texto del famoso historiador y cronista contemporáneo Geert Mak titulado De Brug (El Puente). El libro se obtiene gratis en cualquier librería al comprar textos en lengua neerlandesa por valor de 11,50 € o más. Tal como marca la tradición, el domingo (18 de marzo) se podrá viajar gratis en tren por todo el país enseñando este regalo literario.

Por otra parte, Kees Fens ha escrito el ensayo de la semana del libro, que se podrá obtener por sólo 2,50 €. El libro se titula Op weg naar het schavot (Camino del patíbulo). Kees Fens fue durante décadas crítico literario en el Volkskrant, donde sigue escribiendo una columna semanal.