(10-4-20: The Language Game – Part 12 of 20)

Last week the first 50% was done! So, from this week, a slightly different format.

First, the verbs.

Then, the English original

Finally, my attempt, followed by all the comments that either mark the mistakes or propose a new version

The verbs

bijten, beet, gebeten

to bite

dringen, drong, gedrongen

to crowd,penetrate,pierce,press,push,urge

groeten, groette, gegroet

to greet

koken, kookte, gekookt

to boil, cook

lopen, liep, gelopen

to run,run (trains, clocks, machines, rivers, etc),walk

repareren, repareerde, gerepareerd

to repair

sluiten, sloot, gesloten

to close,lock,shut

tekenen, tekende, getekend

to characterize,draw,mark,sign

volgen, volgde, gevolgd

to follow,take (a course)

zenden, zond, gezonden

to broadcast, send

An unexpected broadcast [zenden]

I must bite [bijten] something.
I should cook something [koken].
I have to sketch a map [tekenen]: they haven’t yet repaired the road [repareren].
Oh! they are broadcasting [zenden] the newsflash.
There is a strike.
A nice greeting [groeten]!
Will all the shops be closed [sluiten]?
They (will) follow [volgen] the same path!
I must walk [lopen] fast! I have no time (lit: the time presses)![dringen]

een onverwachte uitzending

Ik moet iets bijten.
Ik zou iets moeten koken.
Ik zal een landkaart tekenen: ze hebben nog niet de straat gerepareerd.
Och! Ze zenden de korte nieuwsmededeling.
Een leuke groet!
Zullen alle winkels sluiten zijn?
De stakers volgen dezelfde weg!
Ik moet sneller lopen! De tijd dringt!

Met hartelijke groet. Daarmee sluit ik mijn brieven en mails het liefst af. Ik vind het simpelweg mooier dan ‘Met vriendelijke groet’. Persoonlijker, informeler, ja zelfs vriendelijker, hoe paradoxaal ook. Een vriendelijke groet is formeler, onpersoonlijker, neutraler. Het voordeel daarvan is dat je het bijna altijd kunt gebruiken — zeker wanneer je iemand niet kent en/of voor de eerste keer schrijft is een ‘vriendelijke groet’ gepaster. Een ‘hartelijke groet’ is voor een stadium daarna; het toont betrokkenheid, vriendschappelijkheid en openheid. Nu heb ik nooit zo lang stilgestaan bij het type groeten om een brief of e-mail mee af te sluiten, hoor. Maar daar heeft de heilige Paulus vandaag verandering in gebracht.

“Weest goed voor elkaar en hartelijk.” (Ef. 4:32)

Die simpele vermaning pende Paulus neer in zijn brief aan de christenen van Efeze. De zin trof mij temidden van het hoogtheologische geweld van de teksten die vandaag in de kerken gelezen werden. Al enige weken staat de mooie maar moeilijk te doorgronden ‘broodrede‘ van de evangelist Johannes centraal. En daar kwam vandaag dan ook nog de al even mooie en mysterieuze passage bij over Elia die de Heer vraagt te sterven, maar dan tot tweemaal toe brood krijgt. De ondubbelzinnige en nuchtere oproep tot hartelijkheid van Paulus lijkt ingeklemd tussen deze mystieke en visionaire teksten een beetje uit de toon te vallen.

ευσπλαγχνοι (eusplagcnoi) staat er in het Grieks, wat letterlijk zoiets als ‘met goede ingewanden’ betekent. Wie nu visioenen krijgt van smerige yoghurtdrankjes met ‘goede’ rechtsdraaiende bacteriekolonieën zit evenwel verkeerd. De ingewanden werden destijds gezien als de plaats waar de zachtaardige affecties zetelen, zoals tederheid, vriendelijkheid en mededogen. De goede ingewanden van de Griekse tekst zouden wij een goed hart noemen. Dus: goedhartig, hartelijk, of tenderhearted zoals de King James-vertaling luidt.

Maar het lijkt me zinnig om het lagere gerommel van het ευσπλαγχνοι mee te laten klinken in de betekenis. Want een hart kan moedig zijn of week of kil, maar hartelijkheid heeft iets in zich dat daaraan vooraf gaat; eenvoud, onvoorwaardelijkheid, spontaniteit, zoiets. Intuïtie, zou je kunnen zeggen — en dat associëren wij nog altijd met de onderbuik. Hartelijkheid is een gut feeling.

Althans, voor zover het een gevoel is… een houding is wellicht een betere term. Of zelfs een deugd, om een begrip te gebruiken waar de hedendaagse filosofen niet over uitgekletst raken. Maar veelal hebben ze het dan over grote deugden, als rechtvaardigheid, medemenselijkheid, dat soort dingen. Ook belangrijk, daar niet van. Maar hartelijkheid is kleiner, simpeler, alledaagser. Hartelijkheid is een gut virtue.

Maar daarmee niet onbeduidender. Want ook om deze reden trof de passage uit Efeziërs me: dat Paulus die kleine deugd van de hartelijkheid lijnrecht plaats tegenover tamelijk grote ondeugden. Om de passage iets breder te citeren:

“Wrok, gramschap, toorn, geschreeuw en gevloek, kortom alle boosaardigheid moet bij u verdwijnen. Weest goed voor elkaar en hartelijk.” (Ef. 4:31-32)

Wat is toch die hartelijkheid, die de grote boosaardigheid in ons eigen hart kan verdrijven? Het is absoluut meer dan vriendelijkheid. Als ik netjes ‘goedemorgen’ en ‘dankuwel’ zeg tegen de kassajuffrouw bij de Albert Heijn ben ik vriendelijk, fatsoenlijk, maar niet per se hartelijk. Ik kan heel goed ‘goedemorgen’ en ‘dankuwel’ zeggen en tegelijkertijd heel onvriendelijke dingen denken over diezelfde caissière. Vriendelijkheid kan gemeend zijn of geveinsd, hartelijkheid kan alleen maar oprecht zijn. Vriendelijkheid is een uiterlijke aangelegenheid, hartelijkheid een innerlijke.

Hartelijk zijn betekent: oprechte interesse tonen in degene die je ontmoet, voorbij de formaliteiten. De kassajuffrouw ook aankijken wanneer je goedemorgen en dankjewel zegt, glimlachen, een praatje maken, geduld en aandacht tonen, dat soort dingen. Nu kun je zeggen: ook dat kan onoprecht zijn, ook dat kun je spelen terwijl je eigenlijk onaardige dingen denkt. Misschien wel. Maar daar wil ik twee bedenkingen tegenin brengen. Ten eerste zul je dat niet gemakkelijk doen. Stel je voor dat je je eigenlijk ergert aan de traagheid of onvriendelijkheid van de caissière. Ga je dan hartelijk een praatje aanknopen? Nee, waarschijnlijk zou je dan slechts kille, ongeduldige vriendelijkheid tonen, groeten, danken en wegwezen. Overigens: we zouden het wel moeten doen, hartelijk zijn, zo kunnen we van Paulus leren. Want onze ergernis zou als sneeuw voor de zon verdwijnen. Maar dan is de hartelijkheid dus niet gespeeld of onoprecht.

En dat brengt me bij mijn tweede punt: áls je hartelijkheid toch probeert te spelen, dan ben je niet hartelijk maar joviaal. Jovialiteit kun je zien als een misplaatste of mislukte poging tot hartelijkheid. Als iemand je hartelijk bejegent voel je je gezien en gewaardeerd. Als iemand wat al te joviaal is kan zelfs het tegenovergestelde gelden: je hebt het gevoel alsof die persoon over je heen walst, je intimideert, je juist niet ziet of op waarde schat.

Het woord ‘joviaal’ is trouwens te herleiden op het Italiaanse gioviale, wat ‘onder invloed van de planeet Jupiter staande’ betekent. Nu weet ik weinig van astrologie (en dat wil ik graag zo houden), maar ik heb het even opgezocht en kort samengevat duidt de invloed van Jupiter op optimisme, maar ook op zelfoverschatting. En precies in dat laatste schuilt het verschil met werkelijke hartelijkheid. Wie joviaal doet maakt zichzelf groter dan hij werkelijk is. Wie hartelijk is maakt zichzelf kleiner dan hij is. Hij stelt zichzelf nederig op — nederigheid, een grote deugd waar je de hedendaagse filosofen jammer genoeg weer veel te weinig over hoort.

Hartelijkheid is dus niet alleen een kleine deugd, maar ook de deugd van kleinheid, van zelfverkleining. Hartelijkheid heeft met bescheidenheid te maken. Geef een man een krukje, en als hij joviaal is klimt hij erop en gaat hij de persoon naast hem goedmoedig op de schouder kloppen. Als hij hartelijk is geeft hij het krukje aan zijn naaste en luistert geïnteresseerd naar diens verhaal.

Echt, oefen jezelf in hartelijkheid — een kleine deugd, maar een grote opgave — en je zult zien dat Paulus gelijk heeft: hartelijk zijn is een wapen tegen boosaardigheid, bij jezelf en bij anderen.

Overigens, in zijn brief aan de Efeziërs, die de aanleiding vormde van deze kleine beschouwing, is Paulus zelf helemaal niet zo hartelijk. Hij eindigt niet met een groet. Geen hartelijke groet, niet eens een vriendelijke groet. Wat vreemd is, want alle andere brieven van Paulus die we in de Bijbel vinden eindigen wel met omstandige groeten aan al zijn vrienden en bekenden. De brief aan de christenen van Efeze is juist opmerkelijk onpersoonlijk van toon. Voor sommige geleerden een reden om te twijfelen of deze brief wel echt door Paulus zelf is geschreven. Ach, misschien wilde hij eenvoudigweg iedere schijn van jovialiteit vermijden, zodat de kernachtige boodschap van de 32e paragraaf van het vierde hoofdstuk overeind blijft staan: wees hartelijk!

Oscar is de laatste drie maanden goed vooruit gegaan. Zijn nieuwe PB er (persoonlijk begeleider) Sander steekt veel tijd in hem. Hij laat Oscar zo veel mogelijk zelf doen en stimuleerd hem tot spraak, wat de laatste tijd langzaam beter wordt. De logopediste is weer begonnen met mond, spraak -en slikoefeningen. Op het grote plasmascherm (tv en pc) tegenover zijn bed tikt broeder Sander op de pc in grote letters opdrachten die Oscar daarna uitvoerd, dus hij kan ook weer lezen! Zijn rechter zijde gaat motorisch vooruit. Hij heeft een eigen handtaal ontwikkeld voor ja/ nee/ prima/ zozo/ pijn/ groeten/ etc., en hij kan nu eindelijk eens krabbelen als hij ergens jeuk heeft.

Hij zit steeds langer in zijn speciale rolstoel en houdt zijn hoofd daarbij steeds beter onder controle. Oscar is altijd erg gemotiveerd om met zijn vader te oefenen hij heeft gelukkig nog steeds een enorme drive. Maar is daarna dan weer snel moe en moet dan rusten. Hij is nu nog niet belastbaar genoeg voor een revalidatiecentrum. Wij zijn wel bezig om te regelen dat hij in een revalidatiebad onder begeleiding kan “zwemmen” en oefenen om zijn motivatie in stand te houden. Hij gaat wel wekelijks in het verpleeghuis in het bubbelbad, wat hij heerlijk vindt. Hij is de laatste tijd, op wat astmatische klachten na, medisch stabiel en redelijk (zeer – VV) helder.

Vroeger, toen mannen nog hoeden bezaten was een simpele vingerbeweging genoeg om de ander te groeten. Vrijwel achteloos tikte men de wijsvinger tegen de hoedrand, keek de opponent even aan en liet het hoofddeksel weer zakken. Chapeau!

De hoed verdween en werd, heel modern, ingeruild voor een helm en de man kroop op een motorfiets. Het groeten bleef. Mannen zijn praktische wezens. Het besef kwam al snel dat het opheffen van een helm niet erg handig was en men besloot elkaar te groeten middels een armgebaar. Casque!

Ik bezit noch een hoed, noch een helm, laat staan een motor. Toch is mijn testosterongehalte hoog genoeg om die mannelijke oerdrift niet te kunnen negeren. Gelukkig loop ik regelmatig hard door het Eindhovense. Het is nu zondagmorgen en vooral op dit tijdstip doen veel mensen met mij mee. En of je nu op de Stratumse heide loopt, in de Genneper Parken, over een desolaat binnenweggetje of gewoon langs de Aalsterweg, bijna elke loper groet je. En natuurlijk groet ik enthousiast terug. Ik jog dus niet voor mijn conditie of om mijn lijf strak te houden, zelfs niet om jaarlijks toegejuicht te worden op het Stratumseind. Ik loop hard omdat simpelweg mijn mannelijke behoefte bevredigd moet worden.

Misschien is het daarom wel dat hardlopende vrouwen vrijwel nooit teruggroeten, het zal dan de onbevredigde blik in mijn ogen wel zijn…

Toen ik pas was beland in een grote gemeente (lees groot dorp) van Nederland en over het voetpad liep, keek ik heel verbaasd op. Voorbijgangers, onbekenden, knikten en zegden goeiedag. Zowat iedereen dus. Dat doen Belgen nooit.

Eerst was dit aangenaam, zo vriendelijk! Mettertijd echter dacht ik daar anders over. Ik loop met name doorgaans te denken en te dromen op straat. Daardoor bemerk ik soms gewoon geen voetgangers op. Die dachten zelf dat ik hen negeerde of ontweek en dat nam men niet.

Het gedag zeggen werd opdringerig, verplicht. Ik keek dan uit mijn gepeins op en zag een kwaad gezicht.. Je moet er dus je gedachten bijhouden om telkens te letten op voorbijgangers die je niet mag vergeten te groeten, want dan ben je onbeleefd. Dat opletten vind ik dan weer inspanning. De eerste indruk van die gewoonte is dus helemaal weg. Hoe vriendelijk het ook lijkt, het werd een plicht en, ik loop liever te dromen op straat.