Matéria de hoje [24.11.2009] no site do jornal O Estado de São Paulo fala sobre o Pera Palace, onde ficavam hospedados os passageiros do famoso Expresso do Oriente, que será reinaugurado em abril de 2010 com um “requinte como no tempo dos sultões”:

Quando o Pera Palace finalmente reabrir as suntuosas portas, em abril, a cidade terá de volta seu mais lendário hotel. Mas não só. Istambul contará com um marco definitivo de seu ressurgimento turístico, principalmente no segmento de alto luxo.

Pera Hotel, tal como será reaberto em 2010

Construído em 1892 para abrigar (e agradar) ricaços que chegavam a bordo do Expresso do Oriente, o Pera Palace recebeu cabeças coroadas, milionários, cineastas, escritores. E também astuciosos espiões durante a 2ª Guerra Mundial.

Pera Hotel, muitas décadas atrás

Foi lá que Agatha Christie começou a dar formas ao seu famoso romance sobre o assassinato no trem, devidamente investigado pelo detetive Hercule Poirot. Aliás, o Venice Simplon, como a composição também era conhecida, continua fazendo o percurso Paris-Istambul. Uma vez por ano, o Expresso parte da Gare de l”Est, com escalas em Budapeste e Bucareste, chegando à Sirkeci Station seis dias depois.

As viagens são concorridas (recomenda-se comprar o bilhete com pelo menos um ano de antecedência) e estão mais exclusivas do que nunca. Afinal, reviver o glamour de outras épocas custa US$ 9.190 por pessoa, em cabine dupla.

Leia mais clicando aqui.

Post relacionado (de novembro de 2008), que previa a reinauguração em 2009:
- Pera Palace Hotel

Site oficial do hotel:
http://www.perapalas.com/

Os modernos armamentos comprados pelo grande estadista, que fortalecerão a defesa nacional.

Cansado de visitar o Nordeste em companhia de Dominguinhos, O Mais Preparado dos Brasileiros,  governador Zezinho, arrumou companhia melhor e foi fazer um giro na Europa no início de novembro. Neste recorrido, mostrou ao mundo que  as homenagens e elogios que o presidente Lula recebe têm destinatário indevido.

Recebido com entusiasmo nos países que visitou, o Presidente de Nascença teve uma agenda cheia de compromissos, mas encontrou tempo para aproveitar a beleza e o romantismo de Istambul, na Turquia.   Lá, teve mais uma oportunidade de mostrar seus dotes intelectuais avantajados a  quem acompanhou sua participação em  uma conferência de urbanistas.   Nessa sua visita à romântica e exótica Istambul também mostrou seus dotes no uso da língua inglesa, arrancando suspiros excitados de quem acompanhou sua visita.

O ponto alto de sua visita à Sublime Porta foi seu inesquecível desempenho negociando a renovação do armamento das Forças Armadas do Brasil. Nessa atividade, portou-se como o Maior Estadista da Nação: enquanto Lula leva 8 anos para comprar uns aviõezinhos da França, O Homem Que Sabe Tudo em apenas 3 minutos resolveu os problemas de rearmamento da defesa nacional. Em uma complexa negociação militar às margens do Bósforo, Zezinho comprou modernos mísseis terra-ar de um camelô turco e ainda ganhou um disco-voador de brinde.

Comentário da Tia Carmela:

O Zezinho sempre gostou de comprar coisas de turco. Quando ele já era menino, lá na Móoca, sempre gastava o dinheiro da mesada que o pai dava, coitado, com tanto sacrifício, em uns brinquedinhos fajutos que o seu Salim vendia no armarinho dele. Depois usava os brinquedinhos para convencer os meninos da rua a fazer as maldades que ele queria fazer mas não queria que ninguém soubesse. Uma vez deu um carrinho de corrida feito de madeira para o Reinaldinho Cabeção pra ele falar mal de outro menino na escola. Não é que o Reinaldinho Cabeção escreveu o nome do Zezinho no carrinho?

Sultanahmet Istanbul Hotels Historia, a renovated Ottoman style Turkish Mansion, lies in the shadows of the Blue Mosque and Haghia Sophia in the historic district of Sultanahmet Turkey Istanbul, Stay at least 3 nights, get one way free transfer from Ataturk Airport Class hotel in Istanbul Estambul

SEBAH Jean Pascal, Joaillier (dit). Intérieur de la mosquée de Ste Sophie. Vue générale, entre 1860 et 1870, papier albuminé.

Istambul…..

Le nom me fait rêver depuis que j’ai vu une superbe expo au Louvre ces derniers jours.

En l’honneur de l’année de la Turquie en France (et je ne m’y suis jusque là, à vrai dire, pas du tout vraiment intéressée…), le Louvre organisait en effet une petite (toute petite même) expo:

“À la cour du Grand Turc : caftans du palais de Topkapi”

Tout d’abord, c’est quoi un caftan, hein?

En fait, c’est un manteau, où une robe, porté par-dessus la chemise et le pantalon.

çà donne çà:

Caftan à manches longues à motifs feuilles et fleurs de saz. Milieu du XVIème siècle © Hadiye Cangökçe, Topkapı Palace Museum, Istanbul, Turkey

Ce qui m’a marqué, même ébahie, c’est que ces vêtements et soieries, avaient plus de 300 ans mais conservaient toujours leurs couleurs originelles, la brillance des matières, le velouté, etc…

Sublime!!! On est littéralement transporté à la cour du grand turc!!!

L’histoire de la conservation de ses vêtements et bijoux est peu banale aussi: à la mort d’un membre de la famille ottomane, grand turc compris, tous les effets personnels du défunt étaient saisis et envoyés au Trésor royal pour conservation. Il étaient emmaillotés, étiquetés (nom et date), et rangés dans de grands coffres. Tous ces effets étaient sorties une fois par an pour être aérés et nettoyés si besoin(ce qui explique la confusion quelques fois entre les étiquettes).

Toutes ces merveilles sont encore conservées dans le palais de la dynastie Ottomane: le palais de Topkapi à Istambul!!!

Je vous invite donc à courir pour aller la voir car l’expo ferme ses portes en janvier…

Très intéressant aussi: les vêtements talismaniques, sensés protégé du mauvais oeil, des maladies, etc…:

Oh, yes! décidemment, I’m in love, c’est trop beau!!!!

Ni la crisis económica ni la pandemia de Gripe A han afectado a la llegada de viajeros a Turquía. Según la Organización Mundial del Turismo (OMT), la afluencia de turistas hacia este país vio un incremento del 1,47% durante los primeros meses del 2009 con respecto a años anteriores.

Puesta de sol en el Bósforo // I.Martínez

Durante la pasada World Travel Market (inglés), que se celebró en Londres y reunio a las agencias de viajes, operadores turísticos y profesionales de la industria, quedó claro que Turquía se ha convertido en un competidor al alza en lo que al sector del turismo se refiere. De acuerdo con el informe elaborado por la WTM este país se ha convertido en el octavo destino más visitado por los turistas y empieza a ser el lugar de preferencia de  la población inglesa.

Mientras que en la mayoría de los principales países turísticos han contemplado un descenso importante de visitantes en los últimos meses, lo que ha supuesto dejar de ingresar millones de euros como en el caso español, la península de Anatolia ha experimentado un crecimiento del 1,47%  y se prevé que durante 2010 la afluencia de turistas doble a la media de los países de la Unión Europea.

Kız kulesi // I.Martínez

Durante su conferencia en la WTM el subsecretario del Ministerio de Cultura y Turismo de Turquía, Ismet Yilmaz , señaló que “algunos vienen por el golf en lugares como Antalya (inglés), mientras que otros prefieren el sol, el mar y la arena de la zona de Mugla (inglés). También estamos promoviendo los lugares antiguos en torno a estas áreas de manera que podamos atraer a turistas durante todo el año y no sólo los meses de verano”. Este es uno de los principales objetivos del gobierno turco en relación al turismo, diversicar sus posibilidades para poder obtener beneficios durante los 12 meses.

Yeni Camii y Suleymaniye Camii // I.Martínez

Estambul es una de las referencias del turismo en Turquía. En el año 2008 recibio siete  millones de visitantes y, a pesar de  la  actual crisis el crecimiento sigue siendo positivo situándose entorno al 2%-3% . Además se espera que durante el año 2010 la afluencia de visitantes aumente de manera notable, pues la ciudad se convertirá en Capital Europea de la Cultura y será la sede de los encuentros más decisivos del Mundial de Baloncesto 2010 que se celebrará en Turquía. Por otra parte, una de las apuestas más interesantes  del Ministerio de Cultura y Turismo en realción a Estambul es el intento de promoverla dentro del entorno empresarial  como una ciudad de conferencias.

O primeiro dia de verdade em Istambul deve ser sempre dedicado ao bairro histórico de Sultanahmet e às duas grandes: Santa Sofia e Mesquita Azul, certo? Bem, preferi fazer um pouco diferente e decidi deixar o dia correr mais tranqüilo, caminhando aqui e ali. Tinha tempo suficiente para me dar ao luxo de um dia mais relaxado, antes de partir para as grandes atrações.

E, de qualquer maneira, veria a praça central de Sultanahmet todos os dias, estando hospedada a apenas dois quarteirões da embasbacante Santa Sofia: passaria pelo ‘centrinho’ sempre a caminho do ponto do bonde. Devo dizer que essa rotina aumentou muito o prazer da minha passagem pela cidade…Já outro pedaço de rotina não chegou a ser totalmente absorvido: o poderoso chamado da Mesquita Azul para a oração, às seis da manhã

Seguindo a pé até o Grand Bazaar (Kapalıçarşı), levei cerca de 15 minutos desde o hotel - uma caminhada fácil pela Divan Yolu, a principal rua comercial do bairro histórico, cheia de lojas de suvenires, agências de turismo e câmbio. Passando pela tumba do sultão Mahmut, pelo célebre hammam Çemberlitaş e pela mesquita Nuruosmaniye, cheguei a um dos principais portões de entrada do complexo, que é um dos maiores e mais antigos souks do mundo, construído no século XV.

É uma teia de ruas, dezenas de portões de entrada, mais de mil lojas, distribuídas aproximadamente de acordo com a atividade: ouro, tapetes, suvenires, cerâmica, couro, antigüidades, tecidos…Não dá para ficar indiferente ao entrar no Grand Bazaar pela primeira vez: o seu queixo caído e um sorrisinho bobo logo vão atrair os vendedores ansiosos por vender tudo o que você deseja e aquilo que você definitivamente não precisa. Não tem problema: um sorriso e um ‘não’ firme dão conta do recado e os lojistas, apesar de insistentes, são gentis.

Aliás, algumas horas ali podem não ser tão relaxantes assim se o seu objetivo for realmente comprar: é preciso pesquisar bastante os preços e qualidade do produto, ser paciente com os vendedores e, por último, pechinchar bastante. E não tem jeito: você sempre sai da loja achando que poderia ter feito um negócio melhor, especialmente se o dono é todo sorrisos, conversas e chá depois de tudo encerrado Depois de duas experiências comprando tapetes ali e uma no Arasta Bazar (ao lado da Mesquita Azul, menor e mais tranqüilo), verifiquei que ainda preciso de muitas idas a Istambul para poder negociar decentemente

Há duas possibilidades de se explorar o labirinto e eu comecei pela mais relaxada, caminhando sem planos olhando o que desse vontade e entrando nas vielas. Só que esse plano se revelou furado quando eu sempre acabava voltando para o mesmo lugar…e aí entrou em ação o meu eu mais comum: com a cara enfiada num mapa Assim é mais fácil visitar um pouco de cada região do mercado, especialmente aquelas mais nos cantos onde os turistas quase não chegam e é mais fácil ver os locais fazendo compras.

Mas o verdadeiro lugar de compra dos istambulitas não está na área coberta da bazar, mas no bairro de Tahtakale, que cerca sua parte norte e vai até a beira do Corno de Ouro. Passear por aqui é um choque e vai fazer o Grand Bazaar se parecer com um shopping sofisticado: ruazinhas estreitas de comércio popular, cheias de compradores. Artigos para cozinha, armas de fogo, roupas de circuncisão, bugigangas à la 25 de março ou Saara - nada turístico, mas interessantíssimo e recomendado para quem não tem frescuras.

Quando você se dá conta, já está em Eminönü e poderia terminar a tarde ali, visitando as suas atrações, que são muitas. Como já tinha caminhado um pouco pela parte antiga, a idéia era atravessar a ponte de Galata até Beyoğlu e conhecer a ‘cidade nova’. Bem…o adjetivo ‘novo’, nessa cidade movimentada desde o século VII a.C., adquire um significado mais abrangente do que estamos acostumados a usar. Por exemplo: Galata, a região mais próxima ao Corno de Ouro, foi colonizada por genoveses desde o século XIII . Beyoğlu, mais acima, teve seu desenvolvimento especialmente no século XIX. Nada muito recente, mas pode ser se considerarmos Bizâncio / Constantinopla / Istambul.

Considerando a geografia do bairro, o melhor seria ir ao ponto mais alto (e também mais distante) e descer em direção ao Corno de Ouro. Nada melhor do pegar um dos super bondes que cortam as partes de Istambul que mais interessam: passam pela Divan Yolu, Sultanahamet, Sirkeci (onde há um ponto bem em frente à estação de trens), Eminönü, atravessa a ponte de Galata e continua margeando o lado europeu do Bósforo até quase chegar ao Palácio Dolmabahçe.

(Para melhor visualização, clicar no mapa.)

A linha que mais interessa no mapa é a azul escura que vai de Zeytinburnu até Kabataş, o ponto final dos bondes e também para mim, que ainda pegaria o novíssimo funicular até a Praça Taksim. A passagem para cada trecho de bonde é uma ficha (token) que pode ser comprada na cabininha existente em todas as estações (procure por Jeton Gişesi)

A Taksim é uma praça grandona e sem graça, com um monumento em estilo soviético erguido em homenagem ao onipresente Mustafa Kemal Atatürk (pai dos turcos). Para entender porque a Turquia é um país com um pé no ocidente é preciso saber quem foi esse homem e o papel que ele teve na história do país: Atatürk foi o responsável pela transformação do Império Otomano em República da Turquia (na ressaca da 1a. Guerra Mundial) e também seu primeiro presidente.

(imagem de www.freewebs.com/medialogy)

Conduzindo uma corrente nacionalista turca, ele foi o responsável, ao mesmo tempo, por modernizar o país, transformando-o em um Estado secular. E ainda se cercou de outras mudanças que reforçariam a principal: Atatürk ainda aboliu o fez, desestimulou o uso de roupas tradicionais (inclusive véus para mulheres), substitui o alfabeto árabe pelo latino. Apesar da oposição das parcelas mais conservadoras da sociedade turca, era um governante bem-sucedido e popular, sendo que o culto à sua figura ainda é comum no país até hoje. Imagens suas são comuns em lojas, restaurantes, em áreas públicas da cidade.

Portanto, nada mais justa a homenagem em um ponto da cidade que deveria refletir bem o espírito modernizador do governo Atatürk, além de partir dali, da praça Taksim, a principal e mais famosa via do bairro de Beyoğlu: a Avenida da Independência ou Istiklal Caddesi (pronuncie djadesi).

Seu nome antigo era Grand Rue de Pera, que era o nome do bairro na época em que os grandes edifícios em estilo ocidental foram erguidos, entre o século XIX e o começo do XX. Ali se concentrava a elite européia em Istambul (já que os otomanos ocupavam Sultanahmet) e onde ficavam as embaixadas, os liceus e residências grandiosas: muitas destas construções ainda estão ali, exibindo traços neoclássicos, ecléticos, alguns art nouveau. Nessa área é interessante manter o olhar um pouco para cima, observando as fachadas que ainda restam…

…mas sem se descuidar do bonde histórico que percorre a avenida desde Taksim até Tünel, onde um funicular construído no final do século XIX vence o desnível até chegar num ponto próximo à Ponte de Galata.

Beyoğlu não é um bairro com grandes atrações turísticas, mas é perfeito justamente para bater perna, fuçar as bonitas galerias, como a Çiçek Pasaji (das flores), que dá no Balık Pazar (mercado de peixes) e na Avrupa Pasaji, com lojinhas de antigüidades. Deve-se reservar tempo para sentar num café e ver o movimento das pessoas indo às compras, dos jovens andando em bandos saindo da escola…Outra opção é sentar numa Mado e pedir um dondurma.  Ou até preferir algo mais substancioso e nesse caso eu recomendo fortemente o Haci Abdullah: um dos mais antigos restaurantes de Istambul, confortável e tradicional, serviço simpaticíssimo (descobri o nome em turco e até mesmo inglês para várias coisas) e uma comida deliciosa (estou me lembrando de um kebab de pistache com purê de berinjelas…ai, ai.) Só não servem álcool, algo abundante na vizinha Nevizade Sokak, uma rua cheia de tavernas que ficam lotadas à noite, com locais e turistas. Peça vários mezes (comidinhas) para acompanhar o seu raki ou qualquer outra bebida que você prefira.

Outra alternativa à descida de um trecho da Istiklal é pegar a paralela Meşrutiyet Caddesi e fazer uma visita ao belo Museu Pera. Ele nem estava no meu Lonely Planet defasado e foi uma ótima surpresa e uma decisão melhor ainda parar para ver a exposição temporária sobre a visão das artes plásticas ocidentais sobre o oriente no século XIX. Fa-bu-lo-sa. Enorme e interessantíssima, especialmente a seção retratando o harém e a vida privada, a exposição ofuscava o pequeno acervo. E aparentemente tem recebido muitas outras temporárias de fazer valer a visita.

Atravesse a rua para ter uma grande vista da cidade e de um trecho do Corno de Ouro e continue descendo até chegar a uma atração clássica do bairro: o Hotel Pera Palas. Um hotel lendário, luxuosíssimo, conhecido por receber nobreza e celebridades: talvez sua ocupante mais famosa tenha sido Agatha Christie, que passava ali temporadas, junto com os hóspedes que chegavam no não menos mitológico Expresso do Oriente. Atatürk era também hóspede habitual e tinha, assim como a escritora, o seu quarto preservado como museu. O hotel está fechado há alguns anos para restauração e espera-se que no próximo ano volte com toda a pompa e mais um pouco. Fiquei decepcionada com todos os tapumes quando cheguei ali: devia ser tão visível a minha tristeza que o guarda me deixou entrar um pouco e me guiou para ver o salão principal. Mesmo no meio de bagunça dá para perceber claramente que, com um belo trabalho, o Pera Palas tem tudo para voltar a ser um hotel e uma atração turística arrasadores. Ah, um dia ainda beber algo no bar, admirando a linda arquitetura, recuperada…para uma próxima

Acabei começando a descida íngreme do bairro de Galata, ao término da Istiklal, bem no final da tarde. Entre ruazinhas estreitas e decadentes me aparece a Torre de Galata, um restinho de Idade Média no meio do bairro, construída no século XIV pelos genoveses.

Ainda dava tempo de curtir o dia mais um pouco antes de voltar para o hotel e descansar. Comprei o ingresso, subi pelo elevador e escadinhas claustrofóbicas até o terraço. E percebi que não estava preparada para o espetáculo que estava começando ali, naquele momento: um pôr-do-sol perfeito, tendo Istambul em 360º. Começando pela parte norte do Corno de Ouro (um ótimo ponto para observar os aviões em rota para o aeroporto)…

…seguindo à direita com uma visão de Beyoğlu, do porto na beira do Bósforo, que se estendia em direção ao Mar Negro e ainda permitindo uma visão da Ponte do Bósforo…

…continuando com o próprio Bósforo recebendo o Corno de Ouro à direita e seguindo seu caminho um pouco mais, até desembocar no Mar de Mármara (e aproveitando para observar a Ásia, logo ali em frente). Já na nossa frente, Sarayburnu (ou Seraglio Point), a pontinha da península histórica de Sultanahmet…

…do qual a primeira visão que se tem é a do Palácio Topkapi e o parque Gülhane…

…logo surgindo as duas grandes: Santa Sofia e Mesquita Azul…

…mais um pouquinho à direita a Ponte de Galata e o bairro de Eminönü, onde se pode ver a Yeni Camii (mesquita) e o Bazar Egípcio ao lado. E completando a volta inteira.

Não sei muito bem quanto tempo fiquei ali em cima na torre. Perdi a noção enquanto me deixava encantar e me emocionar com uma das visões mais lindas que já tive na vida. Ali em cima, sozinha, dei risada e chorei. Me lembrei dos meus queridos distantes, que eu adoraria que estivessem ali comigo dividindo aquele instante, um em especial que saberia apreciar aquele lugar como poucos (e que infelizmente não teve tempo suficiente aqui para conhecer lugar tão mágico). Fotografei muito, mas observei ainda mais, e atentamente, para gravar fundo na memória. Tive plena consciência da beleza milenar da cidade, do seu mistério, de sua grandiosidade. E também do privilégio de estar ali. E agradeci.

Foi com muito custo que movi meus pés e desci a torre, descendo ainda mais pelas ladeirinhas sinistras de Galata até o ponto de bonde mais próximo, numa das extremidades da ponte. Na espera, mais um momento de arrepiar: um resto de luz que tocava o complexo Topkapi e os barcos cruzando o Corno de Ouro, o reflexo nas águas e um muezim distante chamando os fiéis. Deixei passar um bonde…e mais outro…

Chegando em Sultanahmet e já me sentindo em casa nos arredores, ainda mais um presente: uma linda lua minguante pousada sobre a cúpula da Mesquita Azul. Como não se apaixonar por uma cidade dessas?

Esse sou eu, com a camiseta oficial da Bienal de Istambul de 2009.

Interessante questão, essa…

What keeps mankind alive? O que mantem a humanidade viva? Alguém se habilita a responder?

A Basílica de Santa Sofia, que significa Sagrada Sabedoria, foi contruída entre 532 e 537 sob a supervisão de Justiniano I para ser a Catedral de Constantinopla. Com a queda do Império Romano (1453) foi convertida em mesquita até ser transformada em museu em 1935. O principal exemplo da arquitetura bizantina é decorado com ricos mosaicos e belíssimas colunas de mármore.

Aya Sophia

Construída  em estilo clássico-otomano (1616), A Mesquita Azul, destaca-se no centro de Istambul. Seus seis minaretes impressionam principalmente ao cair da noite, os quais ficam rodeados de  pássaros que sobrevoam imponente construção. São dessas torres, também chamadas de almádemas, que o encarregado (almuadem) anuncia em voz alta o momento das cinco preces diárias. De qualquer lugar da cidade se ouve o Adhan, o convite à prece. E por todo o canto da cidade, as pessoas param o que estão fazendo, viram-se em direção a Meca e iniciam suas orações.

Incrivelmente, numa de nossas andanças,  fomos trancados dentro de uma loja de tapetes até o momento da oração terminar. Do lado de fora, alguns homens oravam sobre seus tapetinhos mulçumanos estendidos na calçada. Enquanto, dentro da loja, outros demonstravam como levar um tapete turco de 10m2 na volta para o Brasil. Não nos convenceram…

Sultan Ahmet Camii ou Mesquita Azul

Para visitar a Mesquita, o turista precisa tirar os sapatos e levá-los dentro de uma sacolinha plástica que é dada na entrada.  Um ótimo descanso para os pés cansados de saracotiar!!! Um tapete macio e bonito cobre todo o chão da Mesquita. Fico devendo outras fotos do interior das construções pois não encontrei os arquivos da época.

Na saída do Spyce Bazar, nos deparamos com outra imensa mesquita. Era a Mesquita de Suleymaniye, a maior da cidade e que foi construída entre 1550-1557 pelo sultão mais rico e mais poderoso do império Otomano: Suleyman I, o Magnifico.

Mesquita de Suleymaniye

Aos seus pés, inúmeros pássaros se alimentavam numa bacia no canto da escada. Também, com tantas especiarias no mercado, alguma coisa tem que sobrar para os pombos, não?  Será que esses são os mesmos que rondam a Mesquita Azul?

Ao redor de todas essas atrações turísticas, existem inúmeras lojinhas que vendem postais, artesanato local e muitas pashminas. Uma tentação que enche os olhos dos pobres mortais!

Les 24-25 octobre 2009, plus de 120 représentants des organisations de la société civile et de défense des droits humains et des droits des femmes issus des pays méditerranéens et des pays d’Europe se sont réunis à Istanbul, afin de préparer des recommandations pour la réunion ministérielle euro-méditerranéenne sur le renforcement du rôle des femmes dans la société, qui se tiendra au Maroc les 11-12 novembre 2009.

Ces recommandations se fondent sur une évaluation de la mise en œuvre des Conclusions ministérielles sur le renforcement du rôle des femmes dans la société, communément désignées sous le nom de Plan d’action d’Istanbul (PAI). Cette évaluation est présentée dans le ‘Rapport parallèle sur la mise en œuvre du Plan d’action d’Istanbul : Egalité des sexes dans la région euro-méditerranéenne: du plan d’action à l’action ? (voir http://fr.euromedrights.org/index.php/publications/emhrn_publications/emhrn_publications_2009/3582.html )

L’adoption du PAI, en 2006, par les pays membres de l’Union européenne et les partenaires méditerranéens, a été favorablement accueillie par la société civile euro-méditerranéenne comme un outil régional efficace pour faire progresser l’égalité des sexes, en dépit de quelques  faiblesses – manque de jalons concrets, d’indicateurs et de clauses contraignantes. Trois ans plus tard, toutefois, la participation égale des hommes et des femmes dans toutes les sphères de la société, considérée comme un élément crucial de la démocratie, est loin d’être une réalité.

Le Rapport parallèle révèle une mise en œuvre très modeste du PAI et un impact limité sur la promotion de la parité et des droits des femmes dans la région. Le potentiel du PAI à développer efficacement une politique d’intégration de la dimension genre est considérablement freiné par l’absence de dispositions tangibles et de mesures contraignantes. Pour le moment, le PAI reste éminemment déclaratif, et un véritable engagement en faveur de la promotion des droits des femmes est indispensable dans les trois sphères d’action définies par le PAI : les droits civils et politiques des femmes ; les droits socio-économiques des femmes et le développement durable ; et les droits des femmes dans la sphère culturelle, y compris dans le domaine de la communication et des media.

La Déclaration commune du Sommet de Paris, le 13 juillet 2008, qui a marqué le lancement de l’Union pour la Méditerranée, omet de mentionner la promotion de l’égalité hommes-femmes et des droits des femmes parmi ses priorités. Les droits politiques, civils, sociaux, économiques et culturels n’ont pas été intégrés aux Accords d’association entre l’UE et ses Partenaires, pas plus qu’ils n’ont été inclus aux Plans d’action de la Politique européenne de voisinage. Alors que la communauté internationale s’apprête à célébrer le 30^ème anniversaire de la CEDAW en novembre 2009, beaucoup de femmes de la région Euro-Med restent victimes de la violence sexiste et d’un système patriarcal discriminatoire dans leur famille et dans leur communauté, tandis que les migrantes et les femmes exposées à des conflits et à des situations d’occupation militaire constituant des groupes particulièrement vulnérables. Plusieurs pays n’ont pas encore levé leurs réserves à l’égard de la CEDAW, et en particulier à l’article 2, qui dispose que : « Les Etats Parties condamnent la discrimination envers les femmes, sous toutes ses formes, et s’engagent à poursuivre, par tous les moyens et sans délai, une politique d’élimination de la discrimination envers les femmes. » Même dans les pays de la région euro-méditerranéenne qui ont amendé leur législation pour l’adapter à la CEDAW, ces lois ne sont pas appliquées comme elles devraient l’être. Une régression peut même été relevée au cours des dernières années.

Plusieurs facteurs ont exacerbé les obstacles à l’intégration de la parité dans la région. La crise économique et ses effets sur la sécurité des personnes, l’occupation israélienne, les conflits armés, les carences en matière de démocratie et de libertés fondamentales, les politiques restrictives concernant les réfugiés, les migrants et les demandeurs d’asile, la montée en puissance du fondamentalisme religieux et patriarcal et son instrumentalisation par les gouvernements ont considérablement accru la vulnérabilité des femmes, et requièrent des prises de position et des actions urgentes de la part de tous les pays euro-méditerranéens.  Le manque de volonté politique dans le Sud et le manque d’intérêt véritable dans le Nord affectent négativement les progrès de la parité hommes-femmes dans la région et la mise en œuvre du PAI. Par ailleurs, la question reste entière de savoir comment peut-on espérer parvenir à l’égalité des sexes alors que la participation de la société civile est mise à mal et que ses représentants sont victimes de harcèlement.

Nous, participants de la conférence de la société civile réunie à Istanbul les 24-25 octobre 2009,

Considérons que la réunion de Marrakech offre une occasion sans précédent de rectifier la trajectoire du PAI, et d’en faire un outil concret de promotion de l’égalité des sexes et de protection des droits des femmes, en complément des programmes et des mécanismes nationaux, régionaux et internationaux et en coordination avec eux. Il est temps, désormais, pour les gouvernements euro-méditerranéens, de fixer des étapes plus ambitieuses et d’initier une action énergique et immédiate.

Recommandons aux participants de la Conférence ministérielle de Marrakech :

1. De réaffirmer leur engagement collectif envers l’égalité des sexes et les droits des femmes en tant que valeur universelle et comme objectif clair et explicite du PAI ou de tout autre plan d’action régional concernant les femmes dans l’espace euro-méditerranéen, en conformité avec les traités européens et les conventions internationales.

1. De respecter leur engagement envers la CEDAW en levant toutes les réserves, en ratifiant le Protocole optionnel, et en prenant toutes les mesures nécessaires pour harmoniser les constitutions et les lois nationales avec la CEDAW afin d’en assurer la mise en œuvre effective.

1. De reconnaître la citoyenneté pleine et entière à toutes les femmes qui vivent dans l’espace euro-méditerranéen, y compris les femmes migrantes, et de garantir leurs droits sociaux, politiques, économiques et juridiques, ce qui inclut, entre autres, la reconnaissance de leurs droits égaux à l’héritage, à la propriété et à la cession des terres, à l’accès à l’emploi et au principe « salaire égal à travail égal », etc.

1. D’initier urgemment des efforts conjoints et efficaces pour protéger les femmes et les filles dans les situations de conflits et d’occupation militaire, en particulier les femmes palestiniennes, de la violence, des violations de leurs droits humains et des crimes de guerre, et de créer des mécanismes qui impliquent les femmes dans les processus de paix et de sécurité, en établissant des plans d’action nationaux conformément à la Résolution 1325 du Conseil du Sécurité des Nations Unies.

1. De formuler et d’adopter des lois spécifiques contre la violence envers les femmes, et d’appliquer les lois existantes afin d’assurer leur mise en œuvre.

1. De faire en sorte que les décisions prises lors de la Conférence ministérielle de Marrakech soient inclus dans les conclusions de la prochaine réunion euro-méditerranéenne des ministres des Affaires étrangères qui se tiendra à Istanbul les 25-26 novembre 2009, et que la dimension genre soit intégrée à toutes les conclusions de toutes les réunions ministérielles euro-méditerranéennes.

1. De créer des mécanismes efficaces et fiables appuyés par des plans de travail concrets, de manière à rendre le PAI opérationnel et à suivre les progrès réalisés dans toutes les politiques Euro-Med en matière de renforcement de l’égalité des sexes, grâce par exemple à la création d’observatoires nationaux indépendants.  Ce plan devra être assorti des ressources financières nécessaires. Le Parlement européen et l’Assemblée parlementaire euro-méditerranéenne devraient être impliqués dans la conception du système et le processus de suivi.

1. De faire en sorte que le PAI soit complètement et efficacement intégré aux instruments existants, à savoir la PEV, l’Union pour la Méditerranée et les plans d’action nationaux des pays partenaires, ainsi qu’à tous les accords de partenariat régionaux. De garantir la consultation de la société civile, et notamment des organisations de défense des droits des femmes, au niveau national comme au niveau régional, pour le suivi et l’évaluation de la PEV.

1. De reconnaître et de soutenir les organisations de la société civile de même que leur indépendance et leur liberté d’agir en qualité de partenaires à part entière pour la promotion du PAI et le suivi de sa mise en œuvre, et de garantir leur consultation et leur participation à tout processus de prise de décision relatif aux droits des femmes et à l’égalité des sexes dans la région. La réunion ministérielle euro-méditerranéenne devrait assurer la participation de la société civile dans toute sa diversité, en particulier la plate-forme non gouvernementale Euro-Med, le REMDH et les organisations de défense des droits des femmes, prendre leurs recommandations en considération et soutenir toutes les initiatives coordonnées visant à la promotion de l’égalité des sexes dans la région.

1. D’organiser en 2010 une réunion de suivi de la Conférence ministérielle euro-méditerranéenne de Marrakech, avec une large participation de la société civile dans sa diversité, en particulier les organisations de défense des droits des femmes et les organisations droits humains, pour évaluer les retombées de la  Conférence et étudier les moyens de travailler ensemble dans ce cadre, afin de renforcer l’égalité des sexes et les droits des femmes dans la région. Cette réunion permettra de s’assurer que l’égalité des sexes et les droits des femmes seront intégrés au Forum civil 2010.

Nous rappelons que l’égalité des sexes est la condition sine qua non de la démocratie et du développement, et qu’il est indispensable de promouvoir sans délai l’égalité des droits entre les hommes et les femmes, et de mettre fin à la violence envers les femmes.

Source: http://fr.euromedrights.org

Em 323 d.C. Constantino, o Grande, transferiu a capital do Império Romano para Bizâncio, que a partir de então passou a se chamar Constantinopla. Lugar de inúmeras disputas sangrentas e importante centro comercial da época, Constantinopla sobreviveu a tudo e transformou-se na cosmopolita cidade de Istambul que nos convida a mergulhar na cultura muçulmana,  recheada de  construções da Idade Média.

Istambul ocidental

A cidade fica nas duas margens do Estreito de Bósforo, sendo que a parte antiga está localizada no lado europeu, enquanto a Istambul moderna  fica no lado asiático.

Ponte do Bósforo

Um passeio pelo canal é uma agradável forma de conhecer as duas margens de Istambul. Turistas de todas as partes do mundo se encantam com a vista.

Istambul oriental

Essa foi uma das primeiras fotos que roubei de alguém… morrendo de medo do marido turco correr atrás de mim pelo barco!!!

O cheirinho de castanhas portuguesas percorre o ar das ruas… algum português com alma turca deve ter trazido o serviço dos carrinhos pra cá…

Em abril acontece o Festival das Tulipas, a cidade fica repleta da flor que foi importada daqui para os Países Baixos. Seu nome deriva da palavra turco-otomana  tülbend (turbante), e que foi posteriormente afrancesada para tulipe.

No próximo post veremos as riquezas da Idade Média que Istambul nos oferece!

O que: Istambul

Onde: Turquia

Quando: o ano inteiro, mas abril é mais lindo ainda!

Hospedagemi: Cela Sultan Boutique Hotel, 80 euros,

http://www.celalsultan.com/

Idąc po Istambule nie mogłem oprzeć się wrażeniu rozdwojenia jaźni: z jednej strony meczet, palmy i napisy “robaczkami”, z drugiej – obdrapane autobusy i budynki typu “wielka płyta”, które spokojnie można by przenieść na przedmieścia któregoś z polskich miast, i to nie z tych zamożniejszych. Stoisko z dywanami tkanymi pewnie w ten sam sposób od paruset lat, a handlujący na nim chłopcy grają w coś na swoich iPodach.

Właśnie, chłopcy. Według oficjalnych statystyk, prawie dwie trzecie mieszkańców tego kraju ma mniej niż 34 lata – co w połączeniu z rozmiarem populacji (70 milionów) daje demograficzny potencjał, z którym mało kto może się równać w tej części świata… A już na pewno nie pogrążająca się w zgnuśnieniu Europa. Sama ilość ludzi, islam, silny turecki nacjonalizm – nie żebym pochwalał pomysły Merkel i Sarkozy’ego, ale trochę rozumiem skąd bierze się ich lęk przed Turcją (maskowany bełkotem o europejskiej tożsamości – jakby ktokolwiek wiedział co to właściwie jest). Jeżeli czegoś nie spieprzą w sposób spektakularny, Turcy są na dobrej drodze do zostania regionalnym mocarstwem (co dalej – Allah jeden wie).

Na pewno pomaga tu udany premier – Recep Erdogan to facet, który do perfekcji opanował sztukę chodzenia po linie nad przepaścią. Z jednej strony mamy ważną dla Turcji współpracę w dziedzinie wojskowości z Izraelem (choć od ostatniej operacji w Gazie, kontakty wyraźnie się ochłodziły) – z drugiej populację, która w większości sympatyzuje z Palestyńczykami (co znajduje odzwierciedlenie choćby w telewizyjnych serialach). Partia Erdogana APK wykonuje ruchy w stronę, powiedzmy,  bardziej tradycyjnego podejścia do tureckości (czytaj: świeckość życia publicznego nie jest dla nich dogmatem) – a to skutkuje nerwowymi kaszlnięciami u wojskowych, którzy oczywiście popierają demokrację, ale bez przesady (były już przypadki wieszania demokratycznie wybranych premierów). Chce wprowadzić swój kraj do Unii Europejskiej, która z upodobaniem gra z Turcją w trzy kubki – nie tracąc jednocześnie poparcia tradycjonalistów na forum wewnętrznym… I jest premierem drugą kadencję z rzędu.

Zresztą jeśli chodzi o UE, to Turcy chyba nie do końca mają świadomość w co się pakują. Jeśli człowiek zwiedza zabytki Istambułu (albo po prostu snuje się po mieście, chłonąc klimat – co skądinąd przy wszechobecnym smogu bywa uciążliwe) i nie jest przesadnie wymuskany, można się tu żywić smacznie i tanio. Wgryzając się z kupioną u ulicznego sprzedawcy kolbę gotowanej kukurydzy za 1 lira (mniej więcej dwa złote) zastanawiałem się, ile bym zapłacił gdyby przygotowujący ją człowiek musiał zapłacić placowe, opłatę dla Sanepidu, podatek od wszystkiego  i jakie tam jeszcze atrakcje wprowadza – oczywiście dla naszego dobra – UE.

Dygresja osobista o traumie w hotelu: obsługa była wprawdzie przesympatyczna (mimo sporej bariery językowej), standard niczego sobie, chcąc się zrelaksować pacnąłem sobie któregoś wieczoru na łóżku z piwem w garści, włączyłem telewizor… a tam Agnieszka Chylińska pląsająca do rytmów dicho. VIVA po polsku w środku Istambułu? Litości, ja rozumiem, że – jak śpiewało Raz Dwa Trzy – “jestem Polakiem, mam na to papier i cały system zachowań” – ale obciachowa wersja polskiej popkultury ścigająca mnie na wakacjach to już jest naprawdę przesada.

Pamiętacie scenę z “Misia”, gdy opieprzany przez przełożoną pracownik kotłowni cedzi do słuchawki – przez trzymanego w zębach papierosa – “pani kierowniczko, ja palę cały czas”? Mam poważne podejrzenie, że ten facet mógł mieć tureckich przodków. Turcy palą absolutnie masowo, w ilościach hurtowych i problem typu niemożność kupienia papierosów w ogóle w tym kraju nie występuje. O ile w Europie egzekwuje się masowo zakaz palenia w miejscach publicznych i lokale reklamują posiadanie “smoker’s room”, o tyle w Istambule co jakiś czas pojawia się miejsce odróżniające się od konkurencji tym, że tu akurat zgubnemu nałogowi oddawać się nie wolno.

A z rana -  eksperymentalne przeżycie pod hasłem turecka szkoła podejścia do klienta. Chodzimy sobie po Wielkim Bazarze (tłumaczenie nazwy moje – tureckiego nie znam, a na angielskich napisach stoi “Grand Bazaar”), trzeba kupić chustę – bez niej żadna kobieta nie wejdzie do meczetu. Jedno ze stoisk, na chwilę się zatrzymaliśmy żeby rzucić okiem – i już zaczyna nas zagadywać młodociany sprzedawca. Jak na Turka mówi niezłą angielszczyzną (to nie jest złośliwość, tylko fakt – po rosyjsku dużo łatwiej się tu po rozumieć niż w mowie Szekspira, jeśli człowiek nie zna tureckiego), jest cały ucieleśnieniem przyjazności, prosi starszego pana stojącego obok o herbatę dla nas…

Jak się okazuje, Amanullah jest z mieszanej uzbecko – tureckiej rodziny, niosący herbatę staruszek to jego dziadek. Opowiada nam dużo o  materiałach, z których zrobione są przepięknie zdobione szale, ironizuje na swój temat opisując się jako pasmina (aluzja do mieszanego pochodzenia – słowo “pasmina” oznacza mieszankę dwoch tkanin), oczywiście jesteśmy specjalnymi klientami, pierwszymi tego dnia, więc jak dla nas zniżka. Gdybym przedtem nie kupował u Turków może i przyjąłbym tę cenę, ale nie chcę obrazić sympatycznego kupca, więc rzucam kwotę ciut niższą – i tyle targowania chyba wystarczy, bo cały uśmiechnięty Uzbeko-Turek żegna się z nami, życząc miłego dnia.

Z tym targowaniem to jest w ogóle cały rytuał. Przy najróżniejszych okazjach – od ubrań,  poprzez herbatę na wagę, po książki – okazywało się nieodmiennie, jak bardzo prawdziwa jest pierwsza zasada negocjacji: nigdy nie pokazuj, że ci na czymś zależy. Osobiście nie lubię się targować więc nagabywany przez sprzedawców, odpowiadam z reguły coś w stylu “muszę pomyśleć” (zwłaszcza, że pierwsza proponowana cena z reguły trąci lichwą i  grabieżą w biały dzień równocześnie). Ale kryzys najwidoczniej dotknął i weteranów, bo moja minimalistyczna odpowiedź jest brana za kontrofertę ceny i następna kwota frunąca w moją stronę jest przynajmniej o jedną trzecią niższa. Czasem jest to nawet więcej, zaczynam węszyć okazję, wchodzę w kontakt – i tym sposobem jestem aktualnie posiadaczem wypasionego skrzyżowania kurtki z kożuchem, kupionego za połowę wyjściowej ceny. Moją dumę z własnych zdolności handlowych tłumi tylko jedno: co ja z tym fantem zrobię w Amsterdamie, skoro w Holandii porządnej zimy nikt nie widział od przynajmniej pięciu lat? Ani chybi przyjdzie zacząć jeździć na wakacje na północ…

Poradzono mi ostatnio (serdeczne pozdrawiam), że dla podniesienia czytelnictwa względnie oglądactwa na blogu, warto zamieścić na stronie głównej Gołą Babę. Ja życzliwe głosy doradcze traktuję bardzo poważnie, i mam nadzieję, że poniższa Baba stanie na wysokości zadania w kwestii przyciągnięcia potencjalnego konsumenta wartości literackich.

Poza tym będzie znowu o Istambule, bo zauważyłam, że mi to i owo wylatuje z pamięci.

To na początek coś z zakresu wiedzy o rozwoju społeczeństw nabytej drogą doświadczenia bezpośredniego. No więc, udawszy się na spacer pewnego pięknego popołudnia, zachciało mi się siku (zdarza się). Nigdzie nie było widać stosownych przybytków, ale szczęśliwie przypomniało mi się, że każdy meczet posiada łazienkę (przed wejściem do domu modlitwy dobry muzułmanin powinien umyć nie tylko dłonie czy twarz, ale i stopy. Jak się zastanowić, to bardzo higieniczna religia). Meczetów w Istambule pełno, od potężnych, spektakularnych cudów architektury po tyciunie, tajniaczące się przed tłumami turystów w małych uliczkach, albo na półpiętrach odrapanych budynków. No to rozglądam się, uważnie, sokolim swym okiem uzbrojonem w okular śledząc szczegół topograficzny oraz ślady wydeptane  sandałami wiernych w kostce brukowej niesztukowanej. I oto jest, jest, malusie to to, nieśmiało przycupnięte za węgłem, i już widzę upragniony napis. Wchodzę do środka, omiatam spojrzeniem, raz, drugi, zaraz, coś mi tu nie gra, gdzie jest ten kibel. Wzrok pełznie w dół po kaflu ceramicznym, coraz niżej, sięga podłogi.. i jest, jest. Konkretnie, jest Dziura. Obłożona porcelanową ‘deską’. Jako osoba otwarta na inne kultury (i zdesperowana) biorę głęboki wdech, podwijam cztery warstwy odzieży, upycham dżinsy wokół kostek, i w końcu sapiąc i stękając zasadzam się w pozycji na kangura. Nie widzę dokładnie gdzie ta dziura, więc szanse oddania precyzyjnego strzału oceniam na 1:38. Plecak ciągle zsuwa mi się na głowę, aparat foto obija mi kolana, i wrzyna się w kark, włos przylepia się drwiąco do spoconego czoła;  nogawki od dżinsów ciągle wyrywają się spod kontroli i włażą na linię strzału. Horror.. No ale nic, człowiek jak musi, to wszystko przetrwa, survival nie jest mi obcy, widziałam w telewizji. Opanowawszy podstawową technikę w zaledwie 10 minut, dokonuję czynności. Po czym szukam papieru. I co?? I nie ma. Jest za to kranik i kubełek z wodą. CO PROSZĘ.. Że niby jak ja mam w takiej sytuacji, skąd mam se wytrzasnąć trzecią rękę, i w ogóle jak, co..  to spisek na moje życie jest, stęk, stęk, jeb, plecak po raz kolejny ląduje na mojej głowie, aparat wali o podłogę obiektywem na który mnie nie stać, pot zalewa oczy, zimna woda wlewa mi się do nogawki.. o do chuja wafla.. Armageddon. Przetrwałam, ale przysięgłam się, że już nigdy nie będzie mi się chciało siku. Przynajmniej nie za granicą.

Ale meczety w ogóle są bardzo fajne. Nie ma tam żadnych obrazków (islam zabrania) ale za to są pięknie zdobione kafle i mozajki. I  wygodne dywany na podłogach. Na takim dywanie człowiek sobie siada i paczy. Oczywiście poza godzinami modlitw. Nawiasem mówiąc, wiele osób odwiedzających kraje muzułmańskie narzeka na muezzinów i ich wezwania do modlitwy: że za głośno, że za często, że, że. Mnie tam się podobało, czuł się człowiek bardzo za granicą. Zanim wejdziesz do meczetu musisz zdjąć buty (zwykle zostawiasz ja albo na specjalnej półce, albo wsadzasz w worek i nosisz ze sobą) i jeśliś białogłową, powinnaś zakryć włosy. Jak nie masz ze sobą szala, no panic, panowie przy wejściu ci pożyczą, każdy meczet ma je na wyposażeniu z myślą o zachodnich turystkach. Ich kraj, ich prawo; szkoda, że wiele pań ostentacyjnie ma to gdzieś. No ale wszyscy w końcu rozumieją, że prawdziwa Amerykanka nie będzie się zniżać do poziomu kultury plemiennej, fuck, yeah!

Z rzeczy równie ciekawych: po pierwsze, zauważyłam sprytnie, że Turcja jest pełna Turków. Znaczy, jest na co popatrzeć. Oj, pani, jest. Bez szczegółów jednakże, wszak mogą to czytać osoby niepełnoletnie. Po drugie, Istambuł kocha bezpańskie psy i koty, z wzajemnością. Koty jedzą szczury. Turki się za bardzo nie przejmują oczyszczaniem miasta i stosy śmieci pietrzą się wszędzie; Klondike i szał ciał dla gryzonia. Psy przypuszczalnie zjadają nadmiar kotów; nadmiar psów zaś eliminowany jest również przypuszczalnie przez budy z kebabami. Idealna praca zespołowa, organiczna i co tam jeszcze. Powyższa uwaga o śmieciach nie powinna nikogo zniechęcić do tego miasta, zapewniam, że można to zjawisko sympatycznie podciągnąć pod koloryt lokalny. Z budami eliminującymi nadmiar psów to taki żarcie-k był niesmaczny. Prymitywny nawet. Dla pokrycia zapadłej nagle krępującej ciszy proszę, oto już leci do państwa ładny widoczek na miasto i Bosfor cieśninę:

Męska część populacji Istambułu to mądre chłopaki, wiedzą, jak przeżyć w wielkiej aglomeracji przy niedostatecznym wsparciu struktur rządowych. Przeżycie w wielkiej aglomeracji przy nwsr odbywa się m.in. za pomocą łupienia turysty. Sposobów łupienia jest kilka. Np. w zależności od natężenia ruchu turystycznego jednego dnia butelka wody może kosztować 0.5 liry, drugiego całą lirę. Jak sprzedawca widzi, że formuje się kolejka chętnych, którzy właśnie wytoczyli się z francuskiego autokaru w stanie skrajnego odwodnienia, to cena potrafi wzrosnąć do 1.5 abo 2. Jeśli jesteś zachodnim turystą, lepiej zapomnij o grzeczności względem przechodzącego czyściciela butów, który właśnie ‘zgubił’ swoje narzędzie pracy akurat niedaleko twojej nogi. Jak zawołasz, albo co gorsza, weźmiesz upuszczone narzędzie w rękę żeby mu podać – przepadłeś. Raz złapany, będziesz miał spore problemy z oswobodzeniem się; na własne oczy widziałam niemiecką turystkę której po takim tricku polerowano japonki. Również nie pozwól się zaciągnąć do sklepu z dywanami pod pretekstem zadziergnięcia więzów przyjaźni turecko-… (tu wstaw jakiej), wypicia herbatki i pogadania o kulturze. Jak po herbatce nie kupisz chociażby ścierki, zostaniesz uznany za gbura. Nie wiem jak jest gbur po turecku, ale jestem pewna, że się zorientujesz. Na ceny wstępów do obiektów nic nie poradzisz, ale NIGDY nie jedz w restauracji hotelowej, chyba, że jesteś z Ameryki i jest ci w kwestii pieniężnej absolutnie wszystko jedno.

W kwestii jedzenia właśnie, to aż przyjemnie popatrzeć, jak Turcy dzielnie opierają się mcdonaldyzacji. Ok, mają ten przybytek w mieście, ale jest on odwiedzany raczej przez przedstawicieli kultur zachodnich, przestraszonych panoszącą się wszędzie bez szaconku dla norm unijnych zdrową, świeżą żywnością. Z moich obserwacji wynika, że tubylec jak głodny, to zje smażoną kolbę kukurydzy, pieczone kasztany, suszonego owoca, wciągnie smażoną rybkę właśnie wyłowioną z Bosforu i malowniczo wciśniętą w bułę, ewentualnie kebaba z mnóstwem zielska. Lubią owoce i soki. Generalnie jedzą znacznie zdrowiej niż my, zwłaszcza w kwestii przekąsek, i to widać na ulicach – gruby Turek jest jak Turek bez papierosa – trafia się jeden na 18,754.

Turcy uwielbiają herbatę, zwłaszcza jabłkową; piją ją wszyscy i wszędzie, na rogach ulic, w sklepach, przed sklepami; do normy należą malusie stoliczki i krzesełka wystawiane gdzie się da – służą za minicentra życia towarzyskiego oraz biznesowego. Życie toczy się leniwie i sympatycznie, ale z tego co da się zauważyć, sympatycznym herbacianym nicnierobieniem zajmują sie głównie panowie. Panie w tym czasie podejrzewam walczą na wszystkich frontach o przetrwanie własne i potomstwa. Nie bardzo wiem, jak tego dokonują, bo choć Turcja jest od ponad 60 lat państwem świeckim, a kobiety nie muszą nosić niczego na głowie, i teoretycznie mają równe prawa, to wciąż na moje oko niewiele kobiet pracuje np. w usługach czy handlu. Nie wiem jak jest w innych branżach. Na fotce tradycyjna szklanka caju z tradycyjnym spodkiem zdobionym w takie tam czerwone.

Poza Istambułem turystycznym jest oczywiście i Miasto Rzeczywiste. Niewielu turystów się tam zaplątuje. 17mln ludzi, w tym mnóstwo przybyszów nielegalnych i wszelkiej maści uchodźców musi się gdzieś podziewać, i tak na mieście narastają slumsy; niektóre domki wydają się być posklejane z jakiejś dziwnej mieszaniny dykty i cegieł, bez szyb, ba, w ogóle bez okien, z otwartymi na oścież ścianami; niektóre wyglądają jak cuda techniki budowlanej – to cud, że jeszcze stoją. I mieszkają w nich ludzie. Często wielodzietne rodziny, ojcami których są zapewne czyściciele butów i wędkarze z mostu Galata. S. w swoim brytyjskim sumieniu nie mógł przejść do porządku dziennego nad obrazem nędzy i rozpaczy skontrastowanym z milionami euro ładowanymi w odnawianie zabytkowych budowli przez Unię Europejską – po to, aby miasto się pięknie prezentowało w 2010 roku, kiedy to zostanie europejską stolicą kultury.

Co jeszcze, jasne, zabytki. Zabytków jest dużo. I są super. Wiele więcej nie będę pisać, bo ten wpis jest już i tak nieprzyzwoicie długi i coś czuję, że do końca wytrwa tylko moja mama bo mnie bardzo lubi. Wymienię tylko absolutny podróżniczy mus, kiedy masz tylko kilka dni na zwiedzanie: numer 1, oczywiście Hagia Sophia, chyba jedyne miejsce na ziemi, w którym spotyka się chrześcijaństwo z islamem, obecnie muzeum. Wstęp 20 TL (element łupienia turystów, ale warto). Więcej o tym fascynującym miejscu tu i kilka fotek:

2. Pałac Topkapi, bywsza siedziba sułtanów; to stąd kierowali oni potężnym imperium ottomańskim i równie potężnym haremem. Więcej tu. Za wstęp do haremu (w którym niestety nie ma już ani żon, ani kochanek ani nawet jednego smutnego eunucha) trzeba zapłacić ekstra, ale warto – ostatecznie ile razy tu wrócisz? I pocztówka ciach:

Inne musy: oczywiście Błękitny Meczet, imponująca budowla; jeśli jednak masz więcej czasu, to warto poszukać sobie innych, mniejszych meczetów, bez tłumów turystów. Atmosfera gwarantowana. Warto zobaczyć podziemną cysternę bazyliki, wdrapać się na wieżę Galata i oczywiście zobaczyć bazary. W ogóle najlepiej – jak masz więcej czasu – po prostu wypuścić się w miasto, odejść od utartych ścieżek, zanurzyć się w to tętniące kolorowe życie, niby takie odmienne od naszego, a jednak bliskie, połączone z nami wielką wspólną płaszczyzną historyczno-kulturowo-religijną. I Janem III Sobieskim, he he..

Na koniec trochę obrzydliwego sentymentalizmu. Ile ja się naczekałam, żeby to gdzieś, kiedyś usłyszeć, samoczynnie, przypadkowo, no i stało się; siedzę sobie wieczorem w pokoju hotelowym na Sultanahmet’cie, umęczona jak pies po całodziennym szwedaniu się, za oknem światła miasta, gwar głosów z kawiarnii, nocne powietrze wdziera się i oplata, i nagle słyszę to właśnie, Tajabone, i mam zjazd. Łzy w oczach. No, kurcze.  To ten moment z filmu kiedy Manuela jedzie do Barcelony, i patrzy na rozświetlone miasto, które kiedyś naznaczyło jej życie, w tle ta muza; zawsze mnie to rozkłada na łopatki. Teraz będzie mnie rozkładać podwójnie, pięknie mi się wpisało. Ja to jednak jestem roman-tycz-na.

Wiele rzeczy mi się zrealizowało podczas tej podróży. W ogóle, jak się człowiekowi spełnia marzenie, to czuje się, jakby mu ktoś nadmuchał w środku wielki balon, co mu naciska na spojówki. Tak mi naciskało, jak jechaliśmy z lotniska do hotelu i patrzyliśmy sobie po raz pierwszy na nocny Istambuł. O, na taki:

Taki pamiętam i za takim będę zawsze tęsknić.

Jeśli ktoś się wybiera do Istambułu (czy w sumie gdziekolwiek indziej), polecam dobre rady Trip Advisora. Bardzo użyteczna stronka tworzona przez podróżników dla podróżników. Polecają, przestrzegają i oceniają wszystko, od hoteli, przez restauracje, zabytki po lokalne obyczaje.

________________

photos by me, all rights copyrighted