Hãy tưởng tượng đến một câu thanh niên lập quán phở. Từ “cái không”, cậu thuê nhà, sửa cửa, tìm đầu bếp hoặc tự nấu, quảng cáo tiếp thị, đón khách , nếu cần thì làm tiếp viên và chùi nhà luôn, tạo thành tiệm phở. Khi tiệm phở thành công, cậu thuê một quản lý trông coi tiệm, để cậu đến nơi khác mở thêm tiệm mới. Cậu này là lãnh đạo, và người quản lý của tiệm phở là quản lý.

1. Điều khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý là lãnh đạo tạo từ “cái không” ra “cái có” và quản lý thì giữ cái có cho đừng mất đi thành cái không. Lãnh đạo cần tầm nhìn, cần lòng tin, cần sáng tạo, cần can đảm, cần khả năng khởi lửa trong lòng những người theo mình. Quản lý cần quy tắc, phương thức vạch sẵn, duy trì và sử dụng những phương thức này để duy trì và phát triển tổ chức.

Dĩ nhiên là ta muốn các quản lý đều có tính lãnh đạo, như vậy thì tổ chức mới có đủ năng lực sáng tạo và động lực để tiến. Tuy nhiên, các khóa học dạy kỹ năng quản lý (management) nhưng lại gọi là khóa học về lãnh đạo (leadership), làm hại nghệ thuật lãnh đạo rất nhiều, vì làm cho người ta hiểu lầm là lãnh đạo chỉ là những kỹ năng quản lý.

Khác biệt giữa quản lý và lãnh đạo cũng thường là khác biệt giữa lãnh đạo và chức vị. Các chức vị trong các tổ chức là các chức vị quản lý. Lãnh đạo có thể có chức vị, như là giám đốc hội đồng quản trị, nhưng thông thường là không có chức vị, như người chủ quán phở mới mở, tự mình phải làm đủ mọi chuyện từ chỉ huy và giao tiếp đến quét nhà. Chức vị thông thường nhất cho lãnh đạo là “người sáng lập.”

Bất cứ người nào thành lập môt dự án nào đó, một nhóm nào đó, như là “Thanh niên ái quốc tranh đấu cho cà phê vỉa hè”, thì đương nhiên là lãnh đạo của dự án đó, của nhóm đó, mà chẳng cần ai cho mình một chức vị lãnh đạo nào cả. Lãnh đạo là một vai trò tự nhiên nằm trên vai của người lãnh đạo, hoàn toàn không lệ thuộc vào chức vị của tổ chức. Người có “chức vị lãnh đạo” có thể là lãnh đạo thực của tổ chức đó, hoặc cũng có thể chỉ là bù nhìn nếu các thành viên chỉ nghe theo lời của một người khác, tức là người “lãnh đạo thực sự”, dù rằng người này chỉ có chức vị “phó thường dân” trong tổ chức.
2. Điều quan trọng nhất cho lãnh đạo là phải biết mình và quản lý được chính mình. Nếu không biết ngay cả mình thì không biết được ai cả, nếu không quản lý được cả mình thì không quản lý được ai cả, làm sao làm lãnh đạo được? Biết mình và quản lý mình thực ra chỉ là một việc, vì nếu ta thực sự biết ta đương nhiên là ta tự quản lý ta được.

Đó chính là làm chủ được tất cả mọi sinh hoạt tri thức và cảm tính của mình. Biết khi nào cơn giận muốn đến, tại sao nó muốn đến, và có khả năng chận nó lại, không cho nó phủ chụp lên mình, vì “giận mất khôn”, làm sao dẫn đường cho ai được?

Tất cả mọi loại cảm xúc—thành kiến, nóng giận, sợ hãi, bảo thủ, yêu, ghét, v.v..— đều có có thể làm cho ta mất thông minh, đều phải được nhận diện, chận đứng và quản lý. Nêu không thì không thể thành lãnh đạo khá được. Một cái tâm luôn luôn tĩnh lặng và bình tĩnh là điều tiên quyết của lãnh đạo. Ngay cả trong các võ đường khi xưa, ngoài giờ chạy nhảy đấm đá, ngồi thiền tập hít thở, tập đầu óc tĩnh lặng, được con nhà võ gọi là tập khí công, là điều quan trọng nhất trong võ học chính tông (Ngày nay, phần nhiều các võ đường không hiểu mức quan trọng của việc này). Tiếng đồn là tập khí công cách đó thì công lực sẽ tăng tuyệt đỉnh. Thật ra, cái chính của ngồi thiền như vậy là để tâm tĩnh lặng, không thể nhảy choi choi vì giận, vì sợ, hay vì gì cả. Thông thường khi gặp nguy hiểm, adrenaline tăng đột ngột và làm cho não bộ ta không còn sáng suốt như lúc thường. Tập tâm tĩnh lặng để adrenaline không thể làm cho ta thành u tối là điều tiên quyết của võ học, và tiên quyết cho tướng trên chiến trường. Tướng mà giữa chiến trận mịt trời tâm vẫn lặng như mặt hồ thu, thì rất khó thua.

3. Lãnh đạo phải tự có lửa trong lòng, vì lãnh đạo phải tự động viên mình và động viên người khác. Thông thường chẳng mấy ai động viên lãnh đạo vì (1) người lãnh đạo có tầm nhìn thường làm các việc chẳng có nghĩa lý gì (nếu không nói là điên) đối với đa số người, và (2) lãnh đạo cứ phải động viên mọi người thường xuyên, nên chẳng ai nghĩ là chính lãnh đạo cũng cần được động viên. Vì vậy, lãnh đạo phải có lửa rất mạnh trong lòng. Cho nên, yêu một cái gì đó, đam mê một cái gì đó, mơ ước đắm đuối một điều gì đó, là một thành tố không thể thiếu trong lãnh đạo. Và nếu ta gạt bỏ đam mê của mình và sống cái đam mê của người khác, dù người khác đó là cha mẹ, thì rất khó để có đủ lửa làm lãnh đạo.

Ở đây ta dùng các từ rất nóng, như đam mê, say đắm, để nhấn mạnh đến sức mạnh của điều tạo ra lửa trong lòng. Nhưng đam mê này không nhất thiết phải hừng hực như lửa, mà nó có thể là một ước muốn rất mạnh mẽ nhưng tĩnh lặng và dịu dàng, như đam mê đi tu hay đam mê hy sinh cuộc đời lo cho các người nghèo nơi thôn ấp. Thực ra, như đã nói trên, quản lý tâm được tĩnh lặng là điều kiện tiên quyết cho lãnh đạo, cho nên nếu ta đam mê mạnh nhưng tâm ta cứ nhảy chồm chồm vì đam mê đó, thì ta chưa đủ khả năng lãnh đạo. Phải có ước muốn và quyết tâm rất mạnh, nhưng vẫn quản lý được tâm tĩnh lặng, như vậy mới là lãnh đạo.

4. Lãnh đạo phải có mục đích. Đây còn gọi là tầm nhìn, nếu ta muốn ám chỉ mục đích xa hơn là một hai năm. Lãnh đạo là dẫn đường, mà dẫn đường thì đương nhiên là phải biết đi đâu. Mà đi đâu, thì đó là quyền và nghĩa vụ của người lãnh đạo. Mình cứ muốn đi đâu trước, rồi gọi mọi người đi theo, ai muốn đến cùng nơi thì sẽ theo mình, ai không muốn thì không theo. Đây là điều rất quan trọng trong lãnh đạo. Ví dụ, Gandhi muốn dành độc lập bằng đấu tranh bất bạo động. Có rất nhiều người Ấn lúc đó chủ trương bạo động. Nếu Gandhi nghe theo họ, và thay đổi đường lối thì đó không còn là Gandhi nữa. Lãnh đạo phải đặt mục tiêu, và mọi người đi theo lãnh đạo.

Nhưng tại sao ta hay nghe nói lãnh đạo phải đi theo dân? Đi theo ở đây là đi theo ước muốn và rung động của dân—dân muốn công ăn việc làm, không bị áp bức, con cái có trường học, khi bệnh có bệnh viện, có quyền giữ tài sản, v.v… Phục vụ những ước muốn này là “đi theo dân”. Còn xuất cảng/nhập cảng thế nào, tổ chức giáo dục thế nào, tổ chức phát triển thế nào, đó là mục tiêu của lãnh đạo. Thủ tướng không thể nói với các bộ trưởng, “Muốn làm gì đó thì làm.” Thủ tướng phải có đường đi rõ ràng để các bộ trưởng cùng đi trong đường đó. Tương tự như thế, người sáng lập một nhóm bạn trẻ phải biết là mình muốn lập nhóm để làm gì thì mới có thể kêu gọi bạn bè gia nhập được…

Mời các bạn đón đọc tiếp phần 2 vào ngày 10/04/2011

Nguồn | dotchuoinon.com

Muốn thuyết phục người khác, chúng ta phải chứng tỏ được sự thông minh của ta—có thể nhìn vấn đề từ hai hướng, chính biện và phản biện—và tính khách quan và công bình của ta. Muốn làm được như thế ta phải (1) biết cách tư duy hai chiều, và (2) trình bày bằng cách viết hai chiều.

1. Tư duy hai chiều

Mỗi khi có một tư tưởng (tức là chính biện), ta phải nghĩ ngay đến việc “nếu một người không đồng ‎ với mình họ sẽ hỏi mình thế nào?” (tức là phản biện). Rồi tìm cách trả lời câu hỏi phản biện đó. Tức là tự mình phải phân thành hai người đấu khẩu với nhau (như Tê Thiên Đại Thánh), tức là tư duy hai chiều. Ví dụ:

- Chính biện: Người phật giáo rất hòa bình.

- Phản biện: Thiếu gì kẻ cướp giết người là Phật giáo

- Chính biện: Đương nhiên là cá nhân thì có người này người kia, nhưng như là một tập thể, ta thấy Phật giáo không chủ trương chiến tranh bao giờ, không có thánh chiến bao giờ, và luôn chủ trương hòa bình.

- Phản biện: Nhưng như vậy cũng có vẻ hèn và vô trách nhiệm, khi cần đứng dậy đánh nhau?

- Chính biện: Có thể là như vậy. Nhưng câu hỏi là “khi nào thì cần đứng dậy đánh nhau ?”. Với người hòa bình, hầu như chẳng có khi nào cần đứng dậy đánh nhau cả. Với người hiếu chiến thì người ta mới đụng lông chân mình cũng tạo ra “cần” đánh nhau. Vậy thì “cần đánh nhau” là sự thật khách quan, hay chỉ là ý muốn đánh nhau chủ quan?

- Phản biện: Nếu “cần đánh nhau” là ý ‎ muốn chủ quan, thì phải chăng người hèn có khuynh hướng không cần đánh nhau, và người dũng có khuynh hướng cần đánh nhau?
…

Đại khái là một chuỗi tranh luận giữa hai người như thế. Khi bạn nghĩ đến câu đầu tiên, ít nhất bạn phải tự động nghĩ ra cả một chuỗi như thế, y như đánh cờ tướng đi một nước là tính đến 10 nước. Bình thường, cho mỗi ý tưởng, ít nhất là ta nên nghĩ đến ít nhất là 2 hay 3 bước tranh luận như thế.

Đó là suy nghĩ hai chiều—chiều thuận của ta, và chiều nghịch lại ta.

2. Viết hai chiều

Viết chỉ là việc trình bày suy tư của mình ra ngoài. Nhưng không phải có gì trong đầu ta viết hết cả ra, vì đầu ta có nhiều thứ rậm rì như rừng, nhưng bài viết thì phải gọn gàng, giản dị, sáng sủa, dễ hiểu.

Có hai điều ta phải chọn lựa khi viết: (a) Chọn tư tưởng nào nên viết ra, tư tưởng nào không nên viết ra. (b) Chọn từ ngữ để trình bày tư tưởng một cách mạch lạc dễ hiểu.

(a) Chọn tư tưởng

Đầu ta là một cánh rừng, chỉ lựa ra một mớ cây cỏ đủ để ta trình bày ‎ý ta. Không thể ném cả khu rừng vào mắt người đọc. Vì thế, ta cần chọn lựa tư tưởng để trình bày theo các tiêu chuẩn sau đây:

- Phản biện nào có thể rất hiển nhiên trong đầu đa số đọc giả, thì nên nhắc đến và giải đáp nó. Phản biện nào ít người thấy, thì tùy. Nếu thêm vào mà bài vẫn dễ hiểu và sáng sủa thì thêm; bằng không thì đừng.

- Những phản biện gần với vấn đề ta đang nói thì có ưu tiên hơn các phản biện xa. (Phản biện gần nhất là phản biện theo sau ngay câu đầu tiên ta viết, phản biện xa là phản biện từ bước thứ 3 trở đi).

Nói chung, tiêu điểm lựa chon là sự sáng sủa của bài viết. Một chút phản biện để chứng tỏ là ta thấy hai chiều, mà vẫn giữ bài sáng sủa, thì hơn là rất nhiều phản biện để chứng minh là ta đã suy nghĩ hai chiều rất kỹ nhưng lại rất rối rắm cho người đọc.

Giản dị và sáng sủa luôn luôn là đòi hỏi số 1 cho một bài viết. Những điều ta không nhắc đến trong bài, nếu ai đó hỏi thêm sau khi đọc bài thì trả lời sau cũng không muộn, không nhất thiết là phải mang vào bài cho rậm mắt rậm đầu.

(b) Chọn từ ngữ

Khi viết với nhiều tư tưởng lý luận, các liên từ nối kết hai câu với nhau, để làm liên tục tư tưởng (như “và”, “cũng vậy”), hoặc đảo ngược tư tưởng (như “tuy nhiên”, “nhưng”, “dù vậy”), hoặc đưa đến kết luận (như “cho nên”, “do đó”, “vì vậy”) rất quan trọng. Chúng giúp cho độc giả hiểu sự liên hệ giữa các câu, tức là liên hệ giữa các ý tưởng ta trình bày.

Đại đa số người viết yếu là vì không dùng các liên từ giỏi—bài viết của họ là cả một đoàn ý tưởng, hết câu này đến câu kia, nối đuôi nhau rất đông đúc, nhưng đọc giả chẳng biết câu trước liên hệ đến câu sau thế nào, và chẳng hiểu được tác giả đang viết điều gì cả.

Dùng mẫu tranh luận bên trên làm ví dụ, nhưng không có liên từ, ta có đoạn viết như sau:

Người phật giáo rất hòa bình. Thiếu gì kẻ cướp giết người là Phật giáo. Đương nhiên là cá nhân thì có người này người kia, nhưng như là một tập thể, ta thấy Phật giáo không chủ trương chiến tranh bao giờ, không có thánh chiến bao giờ, và luôn chủ trương hòa bình. Nhưng như vậy cũng có vẻ hèn và vô trách nhiệm, khi cần đứng dậy đánh nhau? Có thể là như vậy. Nhưng câu hỏi là ‘khi nào thì cần đứng dậy đánh nhau’. Với người hòa bình, hầu như chẳng có khi nào cần đứng dậy đánh nhau cả. Với người hiếu chiến thì người ta mới đụng lông chân mình cũng tạo ra ‘cần’ đánh nhau. Vậy thì ‘cần đánh nhau’ là sự thật khách quan, hay chỉ là ý muốn đánh nhau chủ quan? Nếu ‘cần đánh nhau’ là ý ‎ muốn chủ quan, thì phải chăng người hèn có khuynh hướng không cần đánh nhau, và người dũng có khuynh hướng cần đánh nhau?

Tuy nhiên, với cùng một đoạn tranh luận đó, (1) ta dùng liên từ (2) đồng thời bỏ bớt các điểm tranh luận xa đề tài thì đoạn văn trở thành:

Người phật giáo rất hòa bình. Đương nhiên nếu nói đến cá nhân thì không thiếu kẻ cướp giết người là Phật giáo. Nhưng như là một tập thể, ta thấy Phật giáo không chủ trương chiến tranh bao giờ, không có thánh chiến bao giờ, và luôn chủ trương hòa bình. Có người nói như thế là hèn và vô trách nhiệm, nhất là những khi cần đánh nhau. Nhưng khi cần đánh nhau là khi nào? Phải chăng người hiếu chiến thì lúc nào cũng thấy cần đánh nhau, và người hòa bình thì chẳng bao giờ thấy nhu cầu đánh nhau?

Và ta ngưng đoạn tranh luận đó tại đây (“nhu cầu đánh nhau”), và không thêm vào bài vấn đề khách quan và chủ quan của tư tưởng, vì đã quá xa đề tài, sẽ làm rậm đề tài không cần thiết.

Các bạn, tựu trung là vậy. Tóm lại là tư duy và viết hai chiều gồm các điểm chính sau:

1. Suy nghĩ hai chiều.

2. Viết thì phải lựa chọn các phản biện rất rõ ràng và gần với đề tài. Không dùng các phản biện xa, ít người nghĩ đến, hay làm rậm bài.

3. Bài viết phải giản dị dễ hiểu. Các tư tưởng phải được nối kết mạch lạc bằng liên từ.

Ba lỗi lớn nhất và thông thường nhất của những người thiếu kinh nghiệm viết là:

1. Suy nghĩ chỉ một chiều.

2. Có quá nhiều tư tưởng, viết tràng giang đại hải, rậm rì, không hiểu được. (Thừa giấy vẽ voi).

3. Không sử dụng liên từ giỏi, để người đọc theo dõi các tư tưởng một cách dễ dàng.

Chúc các bạn một ngày đơn giản.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

“Zoomi in” là từ của máy ảnh—kéo ảnh gần lại để tập trung vào một điểm cho rõ, để thấy rõ các nét trong ảnh. Muốn suy nghĩ tốt về một việc nào đó, chúng ta cần biết zoom in vấn đề đó trong đầu mình. Danh từ truyền thống gọi là tập trung tư tưởng vào điểm đó.

1. Biết mình đang suy nghĩ về điều gì

Zoom thì mình phải biết điểm mình zoom là điểm nào. Có nghĩa là mình phải biết điều mình đang muốn suy nghĩ đến, điều mình đang muốn viết ra, là gì. Biết được điều này thì đã giải quyết đến hơn 50%, có lẽ là phải 60% đến 70%, của vấn đề suy tư. Rất nhiều bạn làm luận án tiến sĩ và thạc sĩ đã hỏi ‎ý kiến mình để viết luận án, và rất thường khi mình nhận ra ngay khó khăn của các bạn là không biết vấn đề mình đang suy tư là vấn đề gì để mà zoom in. Mình thường hỏi các bạn câu này: “Em có thể nói cho anh hiểu, trong hình thức một câu hỏi, chỉ một câu hỏi mà thôi, vấn đề em đang suy nghĩ để viết luận án là gì không?” Câu trả lời có thể thế này: “Internet có ảnh hưởng gì đến việc quản lý xã ấp tại các vùng quê Việt Nam?” Đây là một đề tài nghiên cứu cho một luận án, rất rõ ràng, dễ hiểu, có thể zoom in được. Nếu các bạn không thể mô tả vấn đề mình đang suy nghĩ, chỉ trong một câu hỏi mà thôi, thì các bạn chưa biết mình đang suy nghĩ về việc gì, thì đương nhiên là không thể suy nghĩ được. (Anh chỉ dùm hướng cho em đi với. Ừ, để anh chỉ, em tính đi đâu? Em không biết, đang đi vòng vòng. Ờ, tốt lắm, vậy thì em cứ tiếp tục đi hướng vòng vòng).

Từ “zoom in” này rất quan trọng. Bạn không thể zoom in một quả núi được. Zoom in một quả núi thì cũng chỉ là một quả núi lớn, chẳng được gì. Đã nói zoom in là zoom in một cái gì đó nhỏ–một khuôn mặt, một bông hoa, một cành cây. Cho nên nếu bạn đang suy nghĩ về “Lịch sử thế giới đã có những cuộc chiến bắt nguồn từ tôn giáo như thế nào?” thì rất khó mà zoom in vào một điểm nhỏ được. Bạn vẫn phải zoom in vào các điều rất lớn, nhưng nếu bạn đã đến mức đó, thì bạn đã chẳng phải đọc bài này.

2. Giản dị

Mỗi lần có một bạn gởi bài cho ĐCN mà viết lách phức tạp là bạn đó luôn luôn sốc mình—chẳng lẽ là đọc ĐCN thường xuyên mà không thấm nhuần được cách suy tư và cách viết giản dị của ĐCN sao?

Ba quy luật quan trọng nhất của truyền thông, viết lách, ăn nói, thuyết giảng là: (1) Giản dị, (2) giản dị và (3) giản dị.

i. Dùng từ giản dị: Các quý vị thiếu kinh nghiệm hay thích dùng từ to lớn mà chính họ cũng chưa hiểu rõ. Chúng ta suy nghĩ bằng hình ảnh và ngôn ngữ trong đầu mình. Ngôn ngữ trừu tượng trong đầu sẽ làm suy nghĩ của ta mơ hồ như sương mù phủ kín đường đồi. “Các nông dân cần phải quan tâm đến thịnh suy của đất nước để tăng gia sản xuất, cải cách nông nghiệp, cách mạng hóa nông thôn…” Đương nhiên đây là các từ ta nghe thường xuyên (trong các diễn văn rất công thức của quan chức), nhưng có ai trong chúng ta biết được là tác giả muốn nói gì không? Nếu nói với một đám nông dân, và có cò mồi vỗ tay, thì có thể là nông dân vỗ tay theo, nhưng nếu bạn nói tiếng Campuchia có lẽ là sẽ dễ hiểu hơn câu này đối với các nông dân. Đừng phạm lỗi số một của các vị khoa bảng rởm là dùng từ trừu tượng, đao to búa lớn.

Đổi lại như thế này: “Bà con cô bác chúng ta nên biết thêm cách làm cho lúa tốt hơn, cây trái xum xuê hơn, loại cây nào trồng thì bán được nhiều tiền hơn. Cho nên ta cần học thêm cách trồng các loại cây mới có thu hoạch cao, cũng như cách vun trồng mới cho các loại cây quen thuộc để tăng thu hoạch”.

ii. Suy nghĩ về các điều giản dị: Nếu nói về cuộc sống nông dân thì nói về ruông đồng, cây trái, con trâu cái cày, chuối cau cam qu‎ýt, gà bò lợn… Đừng nói đến cải cách giáo dục, phát triển kinh tế, đổi mới tư duy chính trị, cạnh tranh quốc tế trong toàn cầu hóa. Ngay cả khi nói đến “cải cách giáo dục” chẳng hạn, thì hãy nói đến “tăng lương cho cô giáo, gởi các cô thầy đi học thêm, lập phòng computer cho các em học…”

iii. Cụ thể là giản dị: Trong tư duy, giản dị thường đồng nghĩa với cụ thể. “Các bác hiện nay nuôi một con gà trong ba tháng, bán đi, trừ vốn mua thực phẩm và thuốc men cho gà, lời được trung bình 20 nghìn một con. Nếu dùng thực phẩm mới này, thì sau ba tháng sẽ lời được 30 nghìn một con”. Đó là cụ thể. Cụ thể vì ta có thể sờ được con gà, thực phẩm gà, và những đồng bạc. Ngược lại, “Các bác có thể đổi cách nuôi gà văn minh hơn và sẽ tăng được 30 phần trăm lợi tức”. Đây là trừu tượng, vì “cách nuôi gà văn minh” là gì? 30 phần trăm lợi tức là gì? Bao nhiêu? Bao nhiêu nông dân biết làm tính nhẩm?

3. Suy nghĩ bằng hình ảnh

Nếu bạn suy nghĩ cụ thể thì bạn có thể có những hình ảnh của tư tưởng bạn trong đầu như là màn ảnh TV. Trong ví dụ về nuôi gà và thực phẩm gà như trên, đương nhiên là các bạn có thể thấy được hình ảnh một nông dân, cho gà ăn từ bé đén 3 tháng tuổi, mang gà chợ bán, đếm tiền và tính ra được lời lỗ.

Khi bạn suy nghĩ đến các vấn đề với những từ trừu tượng thì cũng cần phải cụ thể hóa các từ trừu tượng thành hình ảnh trong đầu mình. Nếu chưa quen kỹ thuật này, lúc đầu bạn sẽ rất mệt, suy nghĩ rất chậm, và rất nhức đầu. Nhưng chỉ một thời gian là bạn sẽ quen, và sẽ suy nghĩ được rõ ràng và chính xác như giải phẩu tim.

Ví dụ: “Độc quyền kinh tế làm cho nhà sản xuất có thể tăng giá rất cao, trong khi phẩm chất sản phẩm lại thấp, tha hồ bóc lột người tiêu thụ”. Đây là một câu nói toàn là từ trừu tượng. Hãy cụ thể hóa nó trong đầu. Hãy tưởng tượng đến một thành phố, chỉ có một tiệm may tên là “Một Không Hai”, và bà con cả thành phố, từ các quan chức và các sao may áo quần sang trọng, đến các nông phu may áo quần ra đồng, đều phải vào tiệm đó, sắp hàng chờ đo may. Đương nhiên là bà chủ tiệm bụng phệ chỉ ngồi hút xì gà, tha hồ tăng giá may, nhân viên thì tiếp khách kiểu “may quát”, quần may xong ông khách hàng nhận ra được ống dài ống ngắn, đành phải đứng sắp hàng năn nỉ cô thợ may động lòng thương sửa lại dùm, nếu cô lại nổi nóng lấy quần lại và trả tiền lại thì hỏng.

Tất cả các vấn đề chính trị, xã hội, kinh tế, triết lý thường dùng toàn là từ chuyên môn trừu tượng, và đa số học trò cứ lập lại các công thức trừu tượng học được mà không thực sự suy nghĩ, cho nên thỉnh thoảng đọc một bài ta có thể nhận ra là tác giả chỉ lập lại công thức mà chẳng hiểu gì về vấn đề đang viết.

Cụ thể hóa vấn đề bằng hình ảnh trong đầu mình. Nếu không làm thế, các bạn sẽ mù mờ trong đầu cả đời, nhất là khi rớ đến các vấn đề toàn là từ trừu tượng.

4. L‎ý luận chặt chẽ

Đây là điều rất dễ làm, nhưng rất nhiều người không làm được, có lẽ chỉ vì thiếu kỹ luật tư duy.

Ví dụ: “Hôm qua trời mưa, em tính đi shopping nhưng vì mưa nên ngồi nhà mở computer làm việc, tình cờ đọc được một bài viết của Hemingway, ngồi nhìn mưa suy nghĩ về các điều Hemingway viết, em chợt khám phá ra ‎ý tưởng là cuộc đời của chúng ta cứ như là những hạt mưa.” Đây là một luồng tư tưởng rất chặt chẽ, điều này liên hệ chặt chẽ đến điều kia, liên hệ nhân quả chặt chẽ rõ ràng — nhân: mưa, quả: bỏ shopping; nhân: bỏ shopping, quả: mở computer làm việc; nhân: mở computer làm việc, quả: đọc được Hemingway; nhân: đọc Hemingway, quả: nhìn ra trời mưa suy nghĩ; nhân: nhìn trời mưa suy nghĩ; quả: khám phá ‎ý tưởng đời người như những hạt mưa.

Ví dụ khác: “Trời sinh phụ nữ và đàn ông. Phụ nữ thường ăn vặt.” What? What? What? Có liên hệ gì giữa “trời sinh phụ nữ và đàn ông” và “phụ nữ thường ăn vặt”? Đây là một suy nghĩ thiếu chặt chẻ về luận lý.

Nếu sửa lại một chút thì sẽ chặt chẽ hơn: “Trời sinh ra phụ nữ và đàn ông có nhiều khác biệt. Phụ nữ thường ăn vặt hơn đàn ông”.

(Chú thích: Câu “Phụ nữ thường ăn vặt hơn đàn ông” có ý nói “Phụ nữ thường ăn vặt hơn đàn ông ăn vặt”, và không có ý nói “Phụ nữ thường ăn vặt hơn ăn đàn ông” )

5. Suy nghĩ về một điều mà thôi

Đầu bài này chúng ta cố tình dùng từ zoom in, để nhấn mạnh là chúng ta chỉ có thể zoom in vào một điều, không thể zoom in hai mục tiêu khác nhau. Đây là kỹ luật tập trung tư tưởng. Khi bạn muốn suy nghĩ về một vấn đề thì tập trung vào vấn đề đó. Không cho tư tưởng chạy ra khỏi vấn đề đó đến vấn đề khác, nhảy lung tung như cào cào châu chấu. Bạn không thể thực sự suy nghĩ được nếu tư tưởng bạn nhảy lung tung như vậy. Nếu tư tưởng bắt đầu chay ra khỏi vấn đề, níu nó lại. Giống y hệt thiền quán—quán điều gì là quán một điều mà thôi.

Các bạn, khí cụ số một của người trí thức là cái đầu, và việc làm số một của trí thức là suy nghĩ. Hãy cố gắng huấn luyện kỹ năng suy tư của mình.

Chúc các bạn một ngày giản dị.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Bạn có thấy nhiều người làm các việc phi thường như dùng tay chặt vỡ 20 viên gạch, hay dùng đầu đập vỡ 5 viên gạch, hay uốn ngược cả người vài vòng như con rắn, hay nín thở dưới nước 20 phút… hay nằm trên bàn chông, hay bước đi trên bãi than nóng cháy… hay hát đến mức có thể làm cho người khóc người cười như ma quỷ… hay giải một phương trình toán mà chỉ phương trình đó đã dài hơn 10 trang giấy…?

Tất cả các điều này, so với mọi người bình thường, đều là việc phi thường. Nhưng đối với chính những người làm các việc đó, chẳng có gì là phi thường cả. Tất cả đều đã tập luyện nghệ thuật của họ rất nhiều năm.

Mọi việc phi thường đều do khổ luyện nhiều năm.

Tâm trí của chúng ta cũng vậy. Người ta luôn luôn nói tâm trí con người chất chứa những năng lực phi thường—những người có bệnh nan y nhưng tin là mình sẽ hết bệnh thì sẽ hết bệnh (lịch sử các tôn giáo đầy dẫy các “phép lạ” chữa bệnh); những đoàn quân tin là mình chiến thắng thì sẽ chiến thắng dù là quân địch mạnh gấp ba gấp bốn (lịch sử Việt Nam đã chứng minh điều này hàng nghìn năm); người biết thôi miên có thể bảo người khác làm theo điều khiển của mình; một người với một sức mạnh tinh thần cực mạnh như Gandhi có thể hướng một dân tộc trăm triệu người làm điều mà bình thường không người nào muốn làm,“chiến đấu” dành độc lập bằng bất bạo động, ngồi yên cho người ta đập lên đầu, cho đến thành công…

Tất cả đều là những hành động phi thường của tâm trí. Và bạn có biết là mỗi chúng ta đều có thể làm các việc phi thường của tâm trí như thế nếu ta khổ luyện tâm trí nhiều năm không?

Giản dị có vậy. Phi thường là kết quả của luyện tập.

Bạn khổ luyện toán, anh ngữ, yoga, bơi lội, võ thuật, khiêu vũ… đủ mọi thứ. Nhưng bạn làm gì để khổ luyện tâm trí của bạn? Một ngày luyện bao lâu? Một tuần mấy ngày?

Súng đưa vào đầu, bạn có sợ không?
Dễ hơn, người ta chê bạn ngu dốt, bạn có sợ không?
Người ta cho là bạn “phản quốc” hay “phản động” bạn có sợ không?
Người ta mắng là bạn vô đạo đức, bạn có nổi nóng không?
Người ta nói là bạn trộm cắp, bạn có nổi điên không?
Nhìn một người ăn mày, bạn có thể thấy được tiềm năng có thể thành triệu phú của người đó không?
Bước ngang đường phố một vòng, bạn có thể thấy được đất nước sẽ thế nào 10 năm nữa không?
Một người đang khóc lóc tuyệt vọng, bạn có thể cầm tay họ và làm cho họ thấy cuộc đời sáng hẳn ra không?
Một người đang giận dữ, bạn có thể sờ tay họ và làm họ dịu hẳn lại không?
Bạn có thể nói: “Tôi sẽ là một bác sĩ giải phẩu tim (hay là nghề gì đó) đại tài” không?
…

Hàng triệu chuyện “phi thường” chúng ta có thể làm được hàng ngày, nếu ta khổ luyện tâm trí nhiều năm. Và luyện tập tâm trí quan trọng hơn mọi thứ nghệ thuật khác, vì mọi thứ các chỉ là một mảnh nhỏ của bạn, nhưng tâm trí bạn là chính bạn.

Bạn có biết điều gì là ưu tiên một và điều gì là ưu tiên hai, ba, bốn… để học hỏi và luyện tập trong đời bạn không?

Bạn có hiểu “Tâm ta là đời ta” có nghĩa là gì không?

Bạn có hiểu “Tâm ta chuyển hóa thế giới của ta” là gì không?

Bạn có biết là tâm của bạn có thể chuyển hóa được cả thành phố của bạn nếu bạn thực sự muốn điều đó không?

Người ta nói tâm trí ta có quyền lực phi thường, bạn có thấy tâm trí bạn có quyền lực phi thường không?

Bạn có biết là tâm trí bạn có quyền lực phi thường không? Nếu bạn không biết thì bạn nên rất xấu hổ về cái ngu của mình, vì đây là điều cả thế giới ngày nay ai cũng biết.

Tại sao chỉ có vài người có thể nằm trên bàn chông? Hay chặt vỡ 20 viên gạch?

Vì người nói thì nhiều, người “biết” l‎ý thuyết thì nhiều, nhưng người luyện tập kiên trì thì ít.

Đối với tâm trí cũng vậy. Đa số mọi người lảm nhảm, chỉ có một số rất ít là khổ luyện. Rất tiếc, rất tiếc. Lảm nhảm chỉ làm cho tâm trí thêm yếu ớt. Mà tâm trí bạn chính là bạn; tâm trí bạn yếu ớt tức là bạn yếu ớt.

Muốn thực sự biết được các quyền lực phi thường của tâm trí bạn, chỉ có một cách duy nhất là luyện tập tâm trí: Tĩnh lặng—khiêm tốn, thành thật, nhân ái. Nhiều năm.

Bạn đang làm gì hàng ngày để luyện tập tâm trí tĩnh lặng, để luyện tập khiêm tốn, để luyện tập thành thật, để luyện tập nhân ái?

Bạn có thể sống cả đời mà không thể dục thể thao cho cơ thể không? Bạn có thể sống cả đời mà không thể dục thể thao cho tâm trí không?

Sức mạnh, cơ thể hay tâm trí, chỉ đến nhờ luyện tập thường xuyên. Nhưng sự thật là có quá nhiều tâm trí đi qua cả cuộc đời mà chẳng có được một tiếng đồng hồ luyện tập, cho đến chết. Kinh hoàng!

Tâm trí bạn có những quyền năng kinh khủng, có thể chuyển hóa cả cuộc đời bạn và cả thế giới của bạn. Nhưng nếu bạn không luyện tập chuyên cần thì cũng như người chẳng học làm toán cộng toán trừ, họ không biết là nếu họ siêng học lâu ngày, không những họ chỉ biết toán cộng toán trừ, mà còn có thể làm những việc phi thường như giải những phương trình dài 3, 4 trang giấy.

Những tâm trí không được mở cửa để nguồn năng lượng vĩ đại của chúng có thể được khai phá và sử dụng thì quả là một phung phí quá lớn cho đời.

Chúc các bạn một ngày chuyên cần, không phung phí.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Cuộc khảo cứu vừa rồi của Viện BVA của Pháp Gallup Poll của Mỹ cho biết dân Việt Nam lạc quan nhất thế giới về viễn ảnh 2011. Mấy năm gần đây nhiều cuộc khảo sát quốc tế cũng có cùng kết quả, như khảo sát của Mastercard năm 2009, hay khảo sát của Viện Gallup năm 2005. Các cuộc khảo sát này cho thấy nhân dân Việt Nam trong những năm gần đây luôn luôn lạc quan nhất nhì thế giới.

Đây là một chức danh vô địch, mạnh hơn tất cả mọi chức danh khác. Và điều này l‎ý giải được tại sao Việt Nam thành tựu tốt về kinh tế, chịu đựng cơn khủng hoảng kinh tế thế giới khá tốt, và kinh tế vẫn tăng trưởng rất cao (gần 7% năm 2010) so với các quốc gia khác trên thế giới. Khi nhân dân lạc quan, mọi chính sách kinh tế chính trị đều thực hiện tốt hơn là khi nhân dân bi quan (dù là cũng chỉ một chính sách đó).

Nhưng…

Quan trọng hơn tất cả mọi sự là chức danh vô địch. Thắng giải bóng đá Seasgames thì phe ta hô hào “Vô địch! Vô địch!” trên mọi đường phố, trong mọi hang cùng ngõ hẻm của đất nước. Nhưng thắng vô địch lạc quan, quan trọng hơn vô địch bóng đá chừng 1 tỉ lần, thì chẳng thấy ai nói gì, ngoại trừ mấy bài báo cố tình hạ giá nó. (Điều này cho thấy giới viết lách đã xa cách quần chúng và cuộc đời thật đến bao nhiêu.)

Vô địch lạc quan thế giới.

Các bạn đừng bao giờ quên rằng chúng ta là một quốc gia vô địch. Chúng ta đã thắng những cường quốc hàng đầu thế giới trong những cuộc chiến sinh tử bảo vệ độc lập cho tổ quốc, không chỉ là các trận bóng đá. Chúng ta là con dân của một quốc gia vô địch. Mỗi chúng ta có dòng máu vô địch trong người.

Đừng quên điều đó. Chấp nhận chức danh vô địch của mình. Và sống như một người với dòng máu vô địch trong huyết quản.

Ứng xử như một nữ hoàng và người ta sẽ cư xử với bạn như một nữ hoàng.

Đừng học tác phong rẻ tiền của những kẻ rẻ tiền–ghen ghét, bủn xỉn, dối trá, láu cá, thiếu tự tin, trộm cắp…

Vô địch.

Nhà vô địch luôn khiêm tốn, thành thật và yêu người.

Các bạn đừng bao giờ tự xem rẻ chính mình. Đó là một cái tội đối với tổ tiên.

Và nếu bạn tin là mình có dòng máu vô địch, thì theo Luật Hấp Dẫn bạn sẽ hấp dẫn những người vô địch, những suy tư vô địch, những điều kiện vô địch đến với bạn, và theo hiệu ứng Pygmalion bạn sẽ là người thường được vô địch trong đời.

Bạn có dòng máu vô địch trong người. Đừng bao giờ quên điều đó.

Chúc các bạn một ngày vô địch.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Các bạn đã nhận ra phương pháp đó chưa?

? ? ?

Phương pháp giản dị đó là “nói” chuyện trên các diễn đàn Internet với tên thật, danh tánh thật của bạn.

Trước khi đi vào chi tiết, có một điểm ta cần nhấn mạnh, là nói chuyện bằng nickname chẳng có lợi gì cho các bạn cả. Nó không tạo tự tin cho bạn, và còn làm bạn mất tự tin với chính mình–khi bạn là con người thật với tên thật của mình có thể bạn hoàn toàn thiếu tự tin, và chỉ có thể “tự tin” khi bạn nấp sau nickname, không ai biết mình là ai.

Khi bạn là người thật trong một diễn đàn, tên thật, danh tánh thật, ai cũng biết bạn là ai, đang học gì, làm gì ở đâu, mỗi lần bạn viết một message trong một cuộc thảo luận trên diễn đàn, thì bạn:

• Xây dựng tự tin của mình: “Đây là tôi, đây là quan điểm của tôi, tôi xin chia sẻ quan điểm của tôi với tất cả mọi người.”

• Xây dựng kỹ năng phân tích l‎ý luận: Tất cả mọi người đều có thể đọc phân tích và lý luận của bạn và có phản biện nếu không đồng ý‎. Bạn phải đủ sức giải thích để chống đở phản biện.

• Bối dưỡng kiến thức về vấn đề: Dù vấn đề đó là gì, bạn cũng sẽ đọc kỹ hơn, nghiên cứu kỹ hơn, để “đàm luận” tốt hơn.

• Xây dựng kỹ năng “nói” trước đám đông: “Nói” rõ ràng, mạch lạc, dễ hiểu, không rối rắm, không lý luận xằng bậy, lễ độ lịch sự, tình cảm, nói cách lôi kéo mọi người đồng ý với mình.

• Xây dựng kỹ năng lãnh đạo: Tóm lại, bạn muốn thuyết phục mọi người đi theo con đường tư duy và thực hành của bạn. Đó là lãnh đạo.

Tại sao các bạn không thực hành cách giản dị này mà phải đọc đủ mọi loại sách về truyền thông và lãnh đạo làm gì? Đọc thì được gì? Thực hành mới là đúng đường.

Chúc các bạn một ngày thăng tiến.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

1. Nền tảng Tĩnh Lặng của lãnh đạo.
2. Hấp lực của lãnh đạo đến từ Yêu Người
3. Yếu tố số một của lãnh đạo thành công: Liên Tục và Kiên Trì
4. Yếu tố lãnh đạo vượt trội: Tầm Nhìn
5. Yếu tố tối thiểu của lãnh đạo: Thành Thật

Hôm nay chúng ta nói đến vai trò khiêm tốn trong lãnh đạo.

Sự thật là nếu bạn là lãnh đạo giỏi, thuộc loại đánh đâu thắng đó, thì mọi người quanh bạn sẽ sẵn sàng chấp nhận sự kiêu căng vừa phải của bạn. “Ừ, ông/bà ấy quá giỏi, kiêu một chút cũng xứng đáng mà.” Cho nên nếu bạn kiêu không đến mức xem mọi người như cỏ rác, không làm cho mọi người điên tiết lên, thì người ta bằng lòng bỏ qua cho cái kiêu của bạn. Kiêu căng không quá đáng là điều hầu như duy nhất của lãnh đạo được mọi người sẵn sàng xí xóa.

Nhưng đương nhiên chúng ta đều biết là ta càng kiêu căng thì nhân ái ta càng ít. Định luật bảo toàn năng lượng mà. Ta chỉ có một lượng tình yêu, càng yêu chính mình nhiều thì phần còn lại cho mọi người càng giảm xuống. Mà nhân ái càng ít thì hấp lực của bạn đối với mọi người càng yếu. Tính lãnh đạo của bạn càng yếu.

Vấn đề rất giản dị. Khiêm tốn ảnh hưởng trực tiếp đến yêu người. Yêu người ảnh hưởng trực tiếp đến sự thu hút của lãnh đạo.

Và khiêm tốn hay không thì chỉ có bạn là thực sự biết. Chắc chắn là đa số những người Ấn theo đường chiến tranh bạo động để giải phóng đất nước đều cho rằng Gandhi là người rất kiêu căng và cứng đầu, vì ông nhất định khăng khăng con đường bất bạo động dù ai nói gì. Lãnh đạo có tầm nhìn luôn luôn đứng vững trong con đường của mình, và đối với người khác đó có thể là một sự ngu dốt hay kiêu căng. Cho nên tâm ta ta biết.

Lãnh đạo giỏi là người có tâm trung thực và nhân ái, không phải là các kỹ năng quản lý. Trong lịch sử đương đại của nước Mỹ tổng thống Reagan được xem là tổng thống số một của nước Mỹ. Nhưng về quản l‎ý thì rất kinh hoàng. Reagan mà lên TV mà mọi phụ tá đều run, vì nói các con số thống kê thường hay sai. Nhưng vài bộ trưởng của Reagan, là bạn vong niên của mình, đều xác nhận là Reagan luôn luôn nói tiếng nói của trái tim ông, không bao giờ nói chuyện kiểu chính trị gia tiếp thị, và luôn luôn tin vào các cộng sự của mình làm việc với thành tâm của con tim. Sức mạnh của Reagan chỉ có vậy.

Chúc các bạn một ngày tươi sáng.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trong loạt bài này chúng ta đã nói đến:

1. Nền tảng của thuật lãnh đạo

2  Hấp lực của lãnh đạo đối với những người đồng hành

3.  Yếu tố quan trọng để lãnh đạo thành công—liên tục và kiên trì.

4.  Vai trò của tầm nhìn trong lãnh đạo xuất sắc

Hôm nay chúng ta nói đến yếu tố tối thiểu lãnh đạo cần có để được mọi người kính trọng và đi theo:  Thành thật.

Nếu lãnh đạo mà dối trá thì đương nhiên là không ai dám tin và không ai dám đi theo.

Thành thật có nghĩa là nói rõ ràng và chính xác. Nếu bạn nói A, và đa số người nghe hiểu điều bạn nói là A, đó là nói thật. Nếu bạn nói A mà bạn biết rằng chỉ một hay hai người có thể hiểu là A, và đa số người nghe sẽ hiểu là B, thì đó là bạn cố tình lừa dối đa số bằng ngôn ngữ. Nói là phải làm cho đa số người nghe hiểu đúng ý mình nói, mới là nói thật.

Các lối nói mập mờ, suy diễn đường nào cũng được, trắng đen gì cũng được, là cố tình lươn lẹo, láu cá. Không phải là nói thật.

Nói mà cố tình cho người nghe hiểu một kiểu và mình hành động ngược lại sự hiểu biết đó, gọi là “misleading”, là một hành động dối trá. Ví dụ: “Anh cứ cầm tiền về xài đi, khi nào trả cũng được, đừng có lo.” Được hai tháng thì đòi nợ nằng nặc, người ta không có tiền trả thì ép bán nhà, vì “Tôi nói khi nào anh trả cũng được, chớ tôi có nói là tôi sẽ không đòi khi tôi cần tiền đâu?” Hay là quảng cáo tiếp thị, “Các bạn vào tiệm đầu tiên trong ngày sẽ mua được các radio Sony đang hạ giá 75%”. 200 trăm người sắp hàng vào thật sớm, để biết chỉ có được 2 cái Sony hạ giá 75%. Đó là misleading, dối trá và láu cá.

Dĩ nhiên, hiện tượng dối trá kiểu này xảy ra hàng ngày trên đất nước ta. Các bạn đọc báo thì thấy. Việc nói năng dối trá lươn lẹo, và cứ dựa vào mặt chữ để l‎ý luận kiểu láu cá, là một tội nghiệp rất lớn cho đất nước, vì ta thấy nó xảy ra từ đường phố vào đến công sở và quan chức.

Sở dĩ thế vì người ta không trọng chữ tín với nhau. Lừa nhau được tí nào hay tí nấy. Không biết quan tâm đến nhau, và không hề nghĩ rằng, khi mình nói chuyện, không phải chỉ có người đang nói với mình nghe mình, mà trời đất thánh thần chúa phật cũng đều nghe, và nghe tận trong đáy tim mình chứ không chỉ nghe cái miệng.

Thành thật có nghĩa là nói đúng với ý‎ nghĩ mình trong lòng, và với cố gắng làm người khác hiểu đúng sự thật mình đang suy tư trong lòng. Thành thật không có nghĩa là đúng câu cú văn phạm, và “Anh hiểu lầm là chuyện của anh chứ, tôi nói có sai (văn phạm) đâu?”

Nếu nói đến mọi vấn đề căn bản của Việt Nam thì vấn đề “chữ tín” là nặng nhất. Bước chân ra khỏi nhà là không dám tin ai. Làm việc gì với ai cũng sợ bị lừa bịp. Ai nói gì thì cũng phải phiên dịch ra 20 kiểu khác nhau để xem mình có đang bị lừa không, và rồi vẫn không dám tin và ngủ vẫn không yên.

Lãnh đạo trong không khí Việt Nam, vì vậy lại cần phải thành thật gấp 10 các nơi khác. Phải tạo được lòng tin vào mình, vào nhân cách và tiếng nói của mình.

Không có được chữ tín, bạn sẽ chẳng có ai cả để mà lãnh đạo.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Trong đa số các bài viết về lãnh đạo, người ta hay đặt tầm nhìn là yếu tố số một, vì tầm nhìn đương nhiên mô tả một con đường dài, mà lãnh đạo là dẫn đường. Hơn nữa, trong một thế giới luôn luôn phải khai phá các điều mới lạ để cạnh tranh và phát triển, tầm nhìn–nhìn được những điều xa trong tương lai mà chưa mấy ai thấy được lúc này–trở thành yếu tố quan trọng nhất của thành công, và do đó thường được xem là yếu tố quan trọng nhất của lãnh đạo.

• Tuy nhiên, chúng ta phải nắm vững điểm này: Tầm nhìn làm một lãnh đạo trở thành vượt trội và thành công, nhưng tầm nhìn không phải là yếu tố bắt buộc phải có trong lãnh đạo.

Nhiều chuyên gia kinh tế hay chính trị có thể phỏng đoán rất chính xác thế giới sẽ thế nào 30 năm nữa, và có thể tính toán các biện pháp kinh tế chính trị tốt để “đón đầu” tương lai đó. Nhưng các chuyên gia này không phải là lãnh đạo, và chẳng lãnh đạo ai cả.

Ngược lại, có nhiều lãnh đạo có rất nhiều người theo và rất thành công trong việc thuyết phục nhiều người theo mình, nhưng lại chẳng có tầm nhìn gì cả. Đây thường là các lãnh đạo “bảo thủ”, chống thay đổi, không muốn thay đổi, chỉ muốn giữ xã hội của mình đứng yên như cũ. Và rất nhiều lãnh đạo bảo thủ chiến thắng những người có khuynh hướng thay đổi cấp tiến tại rất nhiều thời điểm trong lịch sử các quốc gia và lịch sử thế giới. Người Việt nào cũng biết chuyện Nguyễn Trường Tộ và bản điều trần cải cách chẳng được ai trong triều đình nhà Nguyễn nghe theo cả.

• Mặc dù tầm nhìn không phải là yếu tố bắt buộc cho lãnh đạo, tầm nhìn làm lãnh đạo trở thành vượt trội, thành người khai phá những con đường mới chưa ai biết đến, và đưa nhũng người khác đến những vùng trời chưa ai đặt chân đến bao giờ.

Không có tầm nhìn, người lãnh đạo có thể là một sức mạnh lớn chỉ để chống lại tiến hóa và tiến bộ.

• Nhưng làm thế nào để chúng ta có được tầm nhìn?

Muốn có tầm nhìn xa chúng ta cần có 2 điều;

1. Kiến thức: Hiểu được quá khứ và hiện tại, để có thể dự phóng tương lai.
2. Ước muốn: Muốn khai phá, thay đổi, hướng về tương lai mới mẻ hơn.

Không có kiến thức sâu sắc về quá khứ và hiện tại thì rất khó thấy tương lai. Không ước muốn thay đổi cho tương lai mới mẻ hơn thì chẳng thấy gì và chẳng có gì ở tương lai cả.

• Tầm nhìn khác với thời trang.

Tầm nhìn thường có chiều dài 10 năm, 20 năm hay 100 năm. Thời trang thì đang là hôm nay. Nhiều người cứ chạy theo thời trang mà cứ ngỡ là mình có tầm nhìn. Thời trang là những gì mọi người đang cho là “hot” hôm nay, và có thể sống được chừng ba tháng hay một năm. Tầm nhìn là tương lai, thời trang là hiện tại, mà thường là hiện tại chết yểu.

• Và đôi khi tầm nhìn có thể xuất hiện dưới hình thức bảo thủ. Ví dụ: Sau mỗi cuộc cách mạng chính trị, phe thắng thế thường xóa mọi dấu tích của phe thất thế–đền đài, ảnh tượng, dinh thự… Người có tầm nhìn sẽ tìm cách cản lại các sự xóa dấu đó, có vẻ như là bảo thủ, chống cách mạng. Nhưng thật ra là vì đó là người có tầm nhìn 50 năm, biết rằng 30 năm hay 50 năm sau cách mạng người ta sẽ hối tiếc các di sản văn hóa đã bị phá hủy trong men chiến thắng của cách mạng.

• Tầm nhìn là con đường của cuộc hành trình.

Tầm nhìn cho chúng ta một đích điểm tương lai sẽ đến—như là, một xã hội dân chủ, bình đẳng và cường thịnh, dùng trí tuệ con người và ngoại giao quốc tế làm động lực kinh tế–và do đó cho chúng ta con đường từ hiện tại đến tương lai. Cho nên, có tầm nhìn là có con đường và, nhờ đó, có cuộc hành trình.

Thông thường thì không phải lãnh đạo có một nhóm người trước, rồi cùng với nhóm người đó khởi sự cuộc hành trình, như là ta tụ một nhóm bạn lại để cùng đi picnic. Trong đa số các trường hợp ở đời, người lãnh đạo khởi sự cuộc hành trình chỉ một mình. Rồi dọc đường gặp thêm bạn bè mới muốn đi cùng đường, và vì thế trở thành lãnh đạo của nhóm người.

Có nghĩa là nếu bạn muốn làm đến một đích điểm nào đó, cứ khởi sự một mình, rồi sự làm việc liên tục và kiên trì của bạn sẽ làm những người khác bị hấp dẫn và muốn đi cùng đường với bạn.

Chúc các bạn một ngày rộng mở.

Mến,
Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Người có nền tảng tĩnh lặng của lãnh đạo và có nhiều người đồng lòng theo mình, nhưng nếu mình không làm việc liên tục và kiên trì thì sẽ chẳng đi đến đâu và chẳng dẫn ai đi đâu được.

Mọi dự án của con người—thương mãi, kinh tế, chính trị, xã hội, tôn giáo—là một cây trồng trong chậu cảnh, không phải cây mọc tự nhiên ngoài rừng. Cây trong chậu cần phải có đủ nước và ánh sáng hàng ngày. Phải có người chăm sóc hàng ngày. Nếu quên tưới nước hay thiếu ánh sáng khoảng một một tuần là cây bắt đầu héo úa. Hai, ba tuần là chết, không cứu được.

Cho nên lãnh đạo của mọi dự án lớn nhỏ, muốn dự án sống thì phải làm việc liên tục và kiên trì.

• Liên tục là đều đặn, mỗi ngày phải tưới nước.

Tức là, mỗi ngày người lãnh đạo phải làm gì đó cho dự án. Không thể để đó, hai tháng mang ra làm một ngày, rồi ngưng vài tháng nữa, khi nào có hứng lại mang ra làm một lúc.

Liên tục, đều đặn, chính là nguồn thức ăn cần thiết cho dự án. Ăn uống thì luôn luôn phải liên tục và đều đặn, như ta ăn một ngày 3 bữa, liên tục và đều đặn như thế cả đời. Không thể ngưng. Sự làm việc hàng ngày của lãnh đạo (và của mọi người), liên tục và đều đặn, chính là nguồn thức ăn cần thiết cho dự án. Dự án không thể sống nếu không có dưỡng chất thường xuyên.

Nếu bạn muốn lập nhà hàng, hãy làm việc cho dự án nhà hàng của bạn hàng ngày, mỗi ngày một chút. Nếu bạn muốn làm English club, hãy làm việc cho club của bạn mỗi ngày, mỗi ngày một chút.

Làm việc liên tục, đều đặn, mỗi ngày, là nguồn thực phẩm bắt buộc để nuôi sống dự án. Không có cách nào khác để một dự án có thể sống và trưởng thành.

• Kiên trì là không bỏ cuộc.

Dù động đất. Dù trời sập. Dù mỏi mòn mong đợi. Dù vấp ngã. Dù mọi người chê bai. Dù mọi người ruồng bỏ. Dù không còn sinh lực. Dù tay không thể nhấc, chân không thể bước, hơi thở không thể đầy, vẫn luôn cố gắng tiến thêm một bước nữa.

Kiên trì đến mức không cần phải cố gắng để kiên trì.
Hoặc là tôi muốn làm, hoặc là tôi không muốn làm. Nhưng, khi tôi đã muốn làm là tôi không bỏ cuộc.

I am not a quitter. I never quit.

Người không bao giờ bỏ cuộc là người luôn chiến thắng, dù ta có định nghĩa chiến thắng là gì.

Chúc các bạn một ngày liên tục và kiên trì.

Mến,
Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Người ta thường có nhiều cách nói khác nhau để mô tả hiện tượng này, như là “leader leads” (lãnh đạo dẫn đường), hoặc cách nói có vẻ ngược lại, “Leaders don’t lead, they just follow their people” (lãnh đạo không dẫn, họ chỉ đi theo người của họ)… Dù là cách nói nào đi nữa, thì hình ảnh vẫn là một người đi trước một đám đông. Người đi trước đó là lãnh đạo.

Thế thì làm sao để lãnh đạo cuốn hút, thu hút, hấp dẫn được đám đông theo mình?

Hãy nghiên cứu về thu hút một người thôi, để làm căn bản.

Làm thế nào để một cậu thu hút một cô? Diện đẹp? Nhảy đầm giỏi? Ăn nói lưu loát? Khoe tài?…

Làm thế nào để một người hàng xóm thu hút người hàng xóm cạnh mình, dù người đó là ai, nam hay nữ, già hay trẻ?

Các bạn, cách căn bản nhất để làm người khác quý bạn, yêu bạn, là bạn yêu họ, xư cử với họ bằng các cử chỉ, lời nói, hành động tỏ ra là bạn quý trọng, yêu mến họ. Quan tâm đến họ, và biểu lộ mối quan tâm đó bằng các thăm hỏi chăm sóc, nhất là khi họ đau ốm. Khi nói chuyện với họ thì quan tâm về nghe chuyện của họ, và cảm xúc cùa họ, hơn là nói chuyện của mình và cảm xúc của mình. Làm cho họ vui hơn là làm cho mình vui. Lo lắng cho thành công và bình an của họ hơn là lo cho mình. Nếu bạn trai cư xử với một cô như vậy, có khả năng rất lớn là cô ấy sẽ yêu bạn. Và nếu cư xử với ông hàng xóm như vậy, ông ấy sẽ quý bạn.

Đây chẳng có gì là bí mật “chinh phục lòng người” cả. Ai trên thế giới cũng biết điều này. Nhưng người ta không thực hành tốt, vì người ta không quyết tâm thực hành, mà cứ hành động theo kiểu phản xạ, vui thì cười, giận thì chửi… Chẳng có gì là bí mật cả.

Lãnh đạo nhiều người cũng thế. Không cần biết bạn lãnh đạo về chuyện gì—kinh tế, xã hội, chính trị, tôn giáo, nghệ thuật…–nếu bạn quan tâm, lo lắng, yêu mến mọi người, thì mọi người đi theo bạn.

Điều quan trọng là bạn quan tâm và yêu mến thật sự, tức là bạn “cảm xúc” được tình yêu đó cho từng người—ông A, bà C, ông C… đến tất cả. Các câu nói “tôi yêu tổ quốc, tôi yêu đồng bào, tôi yêu nhân dân…” có thể chỉ là các sáo ngữ người ta lảm nhảm, chẳng nghĩa l‎ý gì cả. “Yêu đồng bào” có nghĩa là bạn nhìn người ta đi trong thành phố mà có cảm giác thật là yêu mến mọi người, nhìn bà hàng rong mà có cảm giác thật là thương qúy và rất mong cho bà buôn bán tốt hôm nay, rất mong bà mai mốt sẽ có đời sống khá hơn…

Khi bạn yêu từng người và mọi người thật sự trong lòng như thế, thì tư duy, lời nói, cử chỉ và hành động của bạn sẽ biết cách tập trung vào tình yêu đó, suy tư về nó, và biểu lộ nó ra ngoài.

Những điều bạn “hướng đến” người khác vì tình yêu chân thật của bạn chính là điều “thu hút” họ vào bạn.

Có nghĩa là, bạn không hề cố gắng “thu hút” ai cả. Bạn chỉ thật sự chăm lo yêu mến mọi người, và tình yêu đó làm việc “thu hút” người ta vào bạn. Thu hút là kết quả của tình yêu của bạn, không phải là một chủ ý ban đầu.

Tinh yêu này chính tà từ “nhân ái” chúng ta đã lập lại thường xuyên trong 3 điều căn bản của tư duy tích cực: “khiêm tốn, thành thật và nhân ái”.

Tóm lại: Bạn muốn là lãnh đạo tốt, giúp mọi người hăng hái đi theo con đường bạn vạch ra cho họ? Thế thì, hãy yêu họ thật lòng. Chính tình yêu đó sẽ dẫn dắt họ theo bạn suốt cuộc hành trình. Thiếu tình yêu này, nếu bạn có “lãnh đạo” thì cùng lắm cũng chỉ là lãnh đạo kiểu tour guide của công tu du lịch mà thôi.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Nếu các bạn đã từng học các lớp về lãnh đạo và đọc các sách về lãnh đạo, với đủ mọi quy luật về tầm nhìn, tổ chức, xử thế… và các đức tính tốt về công bình, kiên quyết, v.v…, các bạn sẽ nhận ra những thứ này có giúp một chút về việc quản lý của bạn, nhưng bạn vẫn có cảm tưởng chúng không làm bạn trở thành một người lãnh đạo như bạn mơ tưởng và mong muốn. Các thứ này có vẻ như ngoài da và hình như vẫn thiếu cái gì đó để làm lãnh đạo là lãnh đạo thực sự.

Điều thiếu sót đó chính là cái nền của thuật lãnh đạo mà hầu như chẳng sách vở nào nói đến.

Bạn nghĩ cái nền đó là gì?

Những gì làm lãnh đạo là lãnh đạo?

• Khi mọi người quý‎nh quáng lo sợ, lãnh đạo vẫn bình tâm, không lo sợ.
• Khi mọi người nổi nóng đổ lửa, lãnh đạo vẫn dịu dàng như mặt nước hồ thu.
• Khi bị chỉ trích, mọi người tự ái đùng đùng, nhưng lãnh đạo thì vẫn khiêm tốn dịu dàng.
• Người ta nghĩ về lợi ích của mình, lãnh đạo nghĩ về lợi ích cho người theo mình.
• Người ta thấy mình lớn, lãnh đạo thấy mình nhỏ.
• Người ta đòi người khác phục vụ mình, lãnh đạo phục vụ những người theo mình.

Nói chung, đại đa số mọi người sống theo kiểu phản xạ, tâm hành động và xung động theo phản xạ. Nhưng…

Người lãnh đạo thật khắc phục mọi phản xạ, kiểm soát được tâm mình, và điều khiển tâm làm việc theo ý mình.

Khắc phục mọi phản xạ, kiểm soát được tâm mình, và điều khiển tâm làm việc theo ý mình, chính là “tĩnh lặng”.

Tĩnh lặng là khi thiên hạ sợ, ta tĩnh; khi thiên hạ nóng, ta tĩnh; khi thiên hạ kiêu, ta tĩnh; khi thiên hạ tham, ta tĩnh; khi thiên hạ tiêu cực, ta tĩnh…

Đó là nền tảng của lãnh đạo. Lãnh đạo là dẫn đường. Nếu bạn không dẫn đường cho chính trái tim của bạn được, thì làm sao bạn dẫn đường cho người khác?

Nhưng lãnh đạo chính trái tim mình là việc khó khăn, không ai muốn làm, không ai muốn học, cho nên hầu như chẳng có sách vở dạy lãnh đạo nào nói đến việc này, và các tác giả của các sách về lãnh đạo chắc cũng không hề biết chuyện này, mà chỉ nói đến các nguyên tắc quản lý và tổ chức bên ngoài, thuộc loại mì ăn liền. Quản lý không phải là lãnh đạo. Người quản gia chẳng phải là lãnh đạo trong nhà, người chủ nhân gia đình mới là người lãnh đạo. Các nguyên tắc quản lý, giúp ta một chút trong việc quản lý, nhưng không thể giúp ta thành lãnh đạo, dù là quyển sách có nói “Đây là sách dạy lãnh đạo”.

Nếu các bạn quan tâm về thuật lãnh đạo thực sự thì hãy tu tập cho tâm tĩnh lặng, kiểm soát được tâm mình hoàn toàn, không để tâm mình chạy lung tung như khỉ.

Kiểm soát và điều khiển được tâm mình hoàn toàn là nền tảng của lãnh đạo. Nếu không làm được điều này, bạn không thể là lãnh đạo thực sự, dù chức danh trong công ty hay trong nhà nước của bạn là gì. Người không dẫn đường được tâm mình thì không dẫn đường cho người khác được. Chân lý giản dị có vậy.

Đừng tốn thời giờ đọc các sách về “lãnh đạo” trước khi bạn bắt đầu tiến trình quản lý tâm bạn thật kỹ luật.

Tĩnh lặng.

Chúc các bạn lãnh đạo tốt trong năm mới.

Mến,
Hoành

© copyright 2011
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com