به گزارش آذربایجان ایشچلری امروز در دانشگاه تبریز جلسه‌ای برای غلامعلی حدادعادل یکی از کاندیداهای ریاست جمهوری ترتیب داده شده بود که با تاخیر ۴۵ دقیقه‌ای وی این جلسه از ساعت ۱۲:۳۰ آغاز شد. بعد از صحبتهای ابتدایی نوبت به طرح پرسشها شد که پاسخ وی به اولین سؤال باعث هو شدن و خارج شدن دانشجویان ترک از سالن شد.

سؤال از این قرار بود که چرا قومیتهای ساکن ایران حق تحصیل به زبان مادری را ندارند و نیز دلیل اینهمه تبعیض اقتصادی و مرکزگرایی حکومت چیست؟ تشویق ممتد حاضرین بعد از خواندن این سؤال بطوری بود که مجری نمیتوانست قسمت دوم سوال را طرح کند.

به گزارش این خبرگزاری حدادعادل در پاسخ طبق معمول شروع به مغلطه کرد که با اعتراض دانشجویان مواجه شد سپس گفت آموزش زبان تورکی در همین حد که مادران با فرزندانشان به این زبان صحبت میکنند بس است و نیازی به اموزش این زبان در مدارس نیست و فقط زبان فارسی باید آموزش داده شود که این پاسخ وی با اعتراض شدید از طرف دانشجویان مواجه شد و بیش از نصف افراد حاضر در سالن ،محل را ترک کردند.

 آرش بهمنی - تهران ریویو

۱. ثبت‌نام اکبر هاشمی‌رفسنجانی برای کاندیداتوری در یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری با استقبال بخش‌های مختلفی از گروه‌های سیاسی و حامیان آن‌ها در فضای مجازی روبه‌رو شده است. بخش نه چندان کوچک از افرادی که تا پیش از عید سخن از تحریم انتخابات می‌گفتند و تا هفته گذشته معتقد بودند که “یا خاتمی، یا هیچ‌کس”، اکنون دل در گروی هاشمی‌رفسنجانی دارند تا وضعیت ممکلت را درست کند.

در چند روزی که خاتمی به صورت قطعی اعلام کرد که در انتخابات حضور پیدا نمی‌کند و از هاشمی حمایت می‌کند، تا روز گذشته که وی برای حضور در انتخابات ثبت‌نام کرد، سخن گفتن از سجایای اخلاقی و سیاسی هاشمی‌رفسنجانی شدت گرفت و استدلال‌ها برای برتر بودن وی از خاتمی در شرایط کنونی نیز آغاز شد.

در این میان سوالی که مطرح می‌شود آن است که آیا به راستی هاشمی‌رفسنجانی “ناجی ملت” است و قادر خواهد بود که وضعیت ایران را سر و سامانی بدهد؟ اگر چنین تحلیلی داشته باشیم، او چگونه وارد عرصه انتخابات خواهد شد و اساسا تحول‌خواهان ایرانی چگونه باید او را مورد حمایت قرار دهند؟

۴ سال پس از ادعای بخشی از اصلاح‌طلبان مبنی بر تقلب در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸، آن‌ها اکنون اسب خود را برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری زین کرده‌اند. ۴ سال پیش و در اوج اعتراض‌ها احتمالا کسی تصور نمی‌کرد که بخش نه چندان کوچکی از اصلاح‌طلبان و حامیان میرحسین موسوی و مهدی کروبی در سال ۸۸، دنباله‌روی اکبر هاشمی‌رفسنجانی شوند. اما نه تنها این اتفاق امروز رخ داده، بلکه برخی پا را فراتر گذاشته و از او نمادی برای آزادی ساخته‌اند. [۱] در این میان برخی نیز حضور هاشمی‌رفسنجانی را ادامه راهی دانسته‌اند که موسوی و کروبی در سال ۸۸ آغاز کردند. موج جدیدی از انتقادها بابت رفتاری که در سال ۷۸ از سوی اصلاح‌طلبان با هاشمی‌رفسنجانی انجام شد، نیز آغاز شده است. تعریف، تمجید و تحسین بابت سیاست، کیاست و درایت او نیز نقل محافل است. اما آیا هاشمی به راستی چنین فردی است که برخی کاربران دنیای مجازی توصیف می‌کنند؟

نگاهی به رفتار و اعمال هاشمی‌رفسنجانی در ۴ سال گذشته، می‌تواند راهی باشد برای بررسی مواضع و اعمال رییس فعلی مجمع تشخیص مصلحت نظام.

۲. آن‌چه در حال حاضر ـ و سال‌های گذشته ـ به هاشمی‌رفسنجانی نسبت داده می‌شد، چیزی نبود ـ و نیست ـ جز نحوه سیاست‌ورزی وی. احتمالا خواننده مکرر از زبان افراد مختلف شنیده است که “اگر یک سیاست‌مدار واقعی در ایران داشته باشیم، کسی نیست جز هاشمی رفسنجانی”. امروز هم علاوه بر تاکید بر این وجه از شخصیت هاشمی‌رفسنجانی، تلاش می‌شود که قدرت وی برای چانه‌زنی و مذاکره و شخصیت استوارش، به عنوان نشانه‌ای برای بهبود اوضاع در دوران پسا- احمد‌ی نژاد توصیف شود. اما آیا هاشمی‌رفسنجانی متاخر ـ از سال ۸۸ بدین سو ـ واجد چنین مشخصاتی است؟

قدرت هاشمی‌رفسنجانی در دهه نخست جمهوری‌اسلامی را باید در جایگاه ویژه وی نزد بنیانگذار جمهوری اسلامی جست‌وجو کرد. هاشمی‌رفسنجانی از همان روزهای نخست از معتمدان آیت‌الله خمینی بود و از جمله نزدیک‌ترین افراد به وی، به حدی که جانشین وی در امور مربوط به مدیریت جنگ هم شد. جایگاه وی به عنوان رییس مجلس نیز به نفوذ و قدرت وی کمک می‌کرد.

پس از فوت آیت‌الله خمینی، هاشمی‌رفسنجانی نقش اصلی را در به قدرت رسیدن آیت‌الله خامنه‌ای ایفا کرد. بلافاصله نیز در مقام رییس‌جمهور، به عنوان دومین مقام رسمی کشور معرفی شد تا کمک حال رهبر جدید برای محکم کردن جا پای خود در نظام باشد. درباره دورانی صحبت می‌کنیم که در نماز جمعه این شعار سر داده می‌شد: “مخالف هاشمی، مخالف رهبر است/ مخالف رهبری، دشمن پیغمبر است”.

با ریاست‌جمهوری سیدمحمد خاتمی اما دوران جدیدی آغاز شد. اصلاح‌طلبان نقد هاشمی‌رفسنجانی را آغاز کردند و وی نخستین شکست‌اش را در رسیدن به مجلس تجربه کرد. این جریان، سرآغاز دوری هاشمی‌رفسنجانی از اصلاح‌طلبان از یک‌سو و توجه ویژه محافظه‌کاران به وی از سوی دیگر بود. هاشمی‌رفسنجانی در این دوران در سمت رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، از جمله سدهای اصلی برای به سامان رسیدن طرح‌ها و لوایح اصلاح‌طلبانه بود. در واقع نفوذ هاشمی در این دوران، بیش از هر چیز ناشی از نیازی بود که محافظه‌کاران به وی برای مقابله با اصلاح‌طلبان داشتند.

آغاز شکستن توهم قدرت هاشمی‌رفسنجانی را باید در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۴ جست‌وجو کرد. همان‌جایی که وی در مقابل محمود احمدی‌نژاد پذیرای شکست در انتخابات شد ـ با وجود آن‌که تقریبا تمام گروه‌های اصلاح‌طلب، روشنفکران، نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی از او حمایت کردند.

بنا بر تاکید هاشمی در آن انتخابات، اتفاقاتی رخ داد که شکایت به “داوران” نیز کاری از پیش نمی‌برد و وی ناچار شکایت به خدا برد. در تمام دوران انتخابات و چهار سال آینده، هاشمی‌رفسنجانی شاهد حملات مداوم اطرافیان و حامیان احمدی‌نژاد به خود و خانواده‌اش بود. پاسخ هاشمی‌رفسنجانی به تمامی اتهاماتی که در این سال‌ها به وی وارد شد، سکوت بود.

در دوران انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۸ نیز اوضاع به همین منوال پیش رفت. احمدی‌نژاد در مناظره‌های انتخاباتی به هاشمی‌رفسنجانی و فرزندان وی حمله کرد. تلاش هاشمی‌رفسنجانی برای آن‌که فرصت پاسخ‌گویی در صدا و سیما را بیابد، به جایی نرسید. حتی نامه وی خطاب به رهبر جمهوری‌اسلامی نیز ثمری نداشت جز تشدید حملات به وی. در نهایت نیز رهبر جمهوری‌اسلامی در خطبه‌های نمازجمعه، با اشاره به اختلاف عقیده میان هاشمی‌رفسنجانی و احمدی‌نژاد، اعلام کرد که نظرش به احمدی‌نژاد نزدیک‌تر است.

سخنان هاشمی‌رفسنجانی در نماز جمعه معروف ۲۶ تیرماه و توصیه‌‌های وی به حکومت ـ که در تمام ۴ سال گذشته به طرق مختلف تکرار شده ـ نیز تاثیری نداشت جز آن‌که وی از اقامه نمازجمعه محروم شد.

وی در این مدت مشغول دیدار با خانواده برخی زندانیان شد و خود وضعیت نفوذش در حاکمیت را چنین شرح داد: “اگر بخواهم خواسته شما را به ماموران منتقل کنم، مطمئن نیستم جواب مساعد بگیرم و شاید نتیجه عکس بدهد”. [۲] وی همچنین در گفت‌وگویی خبر از آن داد که تمایل دارد از سمت‌های خود کناره‌گیری کند و دیدارها و کارهایش نیز در این مدت کم‌تر شده است. [۳]

علاوه توهین به فائزه هاشمی، و سپس بازداشت فائزه و مهدی، هاشمی‌رفسنجانی در ۴ سال دوم ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد شاهد از دست رفتن دو نهاد تاثیرگذار از ید خود بود: نخست دانشگاه آزاد اسلامی را پس از سی سال از دست داد و سپس ریاست مجلس خبرگان را نیز به مهدوی‌کنی واگذار کرد.

در این شرایط صحبت کردن از نفوذ و قدرت هاشمی‌رفسنجانی در سطوح مختلف حاکمیت، بیش از آن‌که نزدیک به واقعیت باشد، رگه‌هایی از خوش‌بینی مفرط را با خود دارد. هیات حاکمه جمهوری اسلامی با تغییراتی که در هشت سال گذشته در آن رخ داه، کمترین نشانی از هیت حاکمه پیشین، که به دلیل نزدیکی هاشمی‌رفسنجانی به آیت‌الله خمینی برای وی احترام خاصی قایل بودند، نمانده است. اوضاع امروز به گونه‌ای است که عضو جامعه روحانیت مبارز خواستار ردصلاحیت هاشمی‌رفسنجانی است و وزیر اطلاعات به طور رسمی، به او حمله می‌کند.

۳. این سطور برای آن نوشته نشده که فردی را به رای دادن یا رای ندادن به هاشمی‌رفسنجانی ترغیب کند. نکته آن است که متوجه باشیم وقتی فردی را “ناجی ملت” می‌خوانیم، وی واجد چه خصوصیاتی است و در چه موقعیتی قرار دارد.

در نگاهی کلی‌گرایانه و برای ساده کردن موضوع، مشکل امروز اقتصاد ایران را می‌توان در دو مساله خلاصه کرد: نخست تحریم‌های اقتصادی ناشی از سیاست خارجی و برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی. این سیاست‌ها به طور مستقیم زیر نظر رهبر جمهوری‌اسلامی اداره می‌شود و تا زمانی که ایت‌الله خامنه‌ای تمایل نداشته باشد، تغییری در آن رخ نخواهد داد. توجه کنیم که در تمام سال‌های گذشته گروه‌های مختلف اجازه نداده‌اند که شکستن قفل مذاکره با آمریکا توسط رقبای آن‌ها رقم بخورد و بعید است که این‌بار نیز چنین اتفاقی رخ دهد.

مشکل دیگر اقتصاد را می‌توان در اختصاصی‌سازی شرکت‌ها به نفع گروه‌های نظامی و دست‌اندازی سپاه پاسداران در تمامی عرصه‌های اقتصادی دانست. حل این مساله نیز جز با عزم و اراده فرماندهان عالی‌رتبه سپاه ـ که از رییس‌جمهور دستور نمی‌گیرند ـ و رهبر جمهوری‌اسلامی نیز ممکن نخواهد شد.

جان سخن آن است که اگر قرار است از هاشمی‌رفسنجانی حمایت شود، نیازی به اسطوره سازی نیست. می‌توان با این ترجیع‌بند تکراری وارد عرصه شد که در برهه حساس کنونی نیاز به رای مردم هست، در شرایط فعلی مجبور به انتخاب میان بد و بدتر هستیم، می‌توان گفت که هاشمی معمار دوران اصلاحات بوده. اما سعی نکنیم از هاشمی‌رفسنجانی شخصیت و چهره‌ای بسازیم که وی را فراتر از ماندلا و گاندی و … قرار دهد.

————————-

پی‌نوشت‌ها:

۱. برای راستی‌آزمایی این ادعا می‌توان نگاهی کوتاه به اظهارنظرهای ۲۴ ساعت گذشته انداخت. برخی نوشته‌اند که “با بغض” در انتظار حضور هاشمی رفسنجانی بوده‌اند. برخی دیگر وی را “ناجی ملت” نامیده‌اند. در برخی گروه‌ها نیز استدلال‌هایی در برتری هاشمی‌رفسنجانی بر خاتمی آغاز شده است.

برای نمونه‌ای دیگر در داخل ایران به این قسمت از گزارش روزنامه اعتماد پیرامون حضور هاشمی رفسنجانی برای ثبت‌نام در انتخابات دقت کنید: “صدای فریاد چند خبرنگار از گوشه‌یی بلند می‌شود. فقط می‌گویند «هاشمی آمد». آیت‌الله از ماشین پیاده می‌شود. تا از حیاط به همکف برسد اشک شوق برخی حاضران جاری می‌شود. برای مایی که از صبح انواع تخریب‌ها را علیه هاشمی شنیده‌ایم و دم بر نیاورده‌ایم آمدن او مانند پشت و پناهی محکم است. اینجا نه تجمع حامیان هاشمی است و نه میتینگ انتخاباتی او اما خبرنگاران خندان و اشک شوق ریزان همدیگر را در آغوش می‌کشند… خبرنگاران شبکه‌های تلویزیونی با هیجان تمام و به زبان‌های مختلف برای مخاطبان خود اتفاق تاریخی این لحظات را شرح می‌دهند. مراحل ثبت نام هاشمی خیلی زود تمام می‌شود و او به قصد خروج از وزارت کشور بلند می‌شود. با بدرقه گسترده خبرنگاران هاشمی از وزرات کشور می‌رود… آیت‌الله در ۸۰ سالگی خود را برای دور جدیدی از تخریب آماده می‌کند. اگر روزی گروه فرقان قصد جانش را کردند و موفق نشدند روز دیگر با تهمت‌ها پنجه در آبرویش کشیدند اما به همان نسبتی که فرقانی‌ها نتوانستند هاشمی را حذف کنند بدخواهان هم نتوانستند تا بار دیگر سخن معمار کبیر انقلاب را به یاد بیاوریم: هاشمی زنده است تا نهضت زنده است”.

۲. دیدار خانواده زندانیان سیاسی با رییس مجلس خبرگان | هاشمی: تظلم‌خواهی به ماموران، نتیجه عکس دارد، ۳۱ شهریور سال ۱۳۸۹. نگاه کنید به این لینک

۳. “- احتمالاً برای خوانندگان ما جذاب خواهد بود که بپرسم یک روز کاری شما چه طور میگذرد؟

الان روزهای کاری‌ام خیلی شلوغ و پرحجم نیست.

- خودتان خواستید یا اجبار شد؟

مقداری اجبار شد و مقداری خودم خواستم.

- این اجبار زمانه است یا حکومت؟

به خاطر شرایط سیاسی کشور است”.

از گفت‌وگو با ماه‌نامه مدیریت ارتباطات، مرداد سال ۸۹ در این لینک

آرش سیگارچی - صدای آمریکا

سید علی خامنه ای خوش اقبال ترین همراه آیت الله خمینی بود. او که در روز پیروزی انقلاب تنها بخاطر سابقه سخنوری اش به جمع روحانیون تصمیم گیر انقلاب پیوسته بود، حدود ده سال بعد، رهبر جمهوری اسلامی ایران شد.

علی خامنه ای ۲۴ تیرماه ۱۳۱۸ در مشهد بدنیا آمد. پدرش جواد خامنه ای یک روحانی معمولی در مشهد بود اما نسب مادری اش به روحانیون مطرح تری می رسد که عمدتا در نجف بودند.

دوران کودکی او به سختی و فقر گذشت. تحصیلاتش را تا مقطع دیپلم ادامه داد اما همزمان تحصیلات مذهبی هم داشت. در حوزه علمیه مشهد، شاگرد آیت الله میلانی از مراجع وقت بود.

سال ۱۳۳۶ سفری به نجف داشت و قصد ادامه تحصیل در آن شهر داشت که با مخالفت پدرش به ایران بازگشت و در سالهای ۳۷ تا ۴۳ در حوزه علمیه قم، فقه و اصول و فلسفه خواند.

​ علی خامنه ای در جوانی چندبار بازداشت شد

در این دوره او در درس افرادی چون آیت الله بروجردی و مرتضی حائری یزدی و علامه طباطبایی شرکت کرد اما آنچه زندگی و آینده او را تغییر داد، حضورش در کلاس آیت الله تازه معروف شده ای بنام روح الله خمینی بود.

همچون دیگر شاگردان آیت الله خمینی او از سال ۴۲ به مخالفت علنی با نظام شاهنشاهی پرداخت. چندین بار بازداشت شد. طولانی ترین دوره بازداشت او در سال ۵۳ بود که ده ماه در زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری نگهداری شد.

آخرین بازداشت او در سال ۵۶ بود که به شهر ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان تبعید شد. بعدها با افزایش اعتراض های انقلابی ها، او نیز در میانه سال ۵۷ آزاد شد و به مشهد برگشت.

حضور در حلقه انقلاب

علی خامنه ای روحانی سرشناسی در زمان انقلاب نبود اما آشنایی او با اکبر هاشمی رفسنجانی و مرتضی مطهری زمینه حضور او در حلقه انقلابی ها شد.

هرچند برخی منابع از حضور او در شورای انقلاب نوشته اند اما علی خامنه ای هرگز از ابتدا عضو این حلقه نبود.

آیت الله خمینی قبل از بازگشت به ایران پنج نفر را به عنوان «هسته اولیه شورای انقلاب اسلامی» منصوب کرد: مرتضی مطهری، محمد بهشتی، محمدجواد باهنر، اکبر هاشمی رفسنجانی و عبدالکریم موسوی اردبیلی.

اکبر هاشمی رفسنجانی می گوید خمینی به این شورا اجازه داده بود که با اتفاق نظر این پنج نفر، افراد دیگری به شورای انقلاب اضافه شود که بعد از این، نام خامنه ای به همراه چند چهره روحانی و غیر روحانی دیگر به اعضای شورای انقلاب اضافه می شود.

خامنه ای، امام جمعه تهران

هرچند بعد از پیروزی انقلاب دولت موقت به نخست وزیر مهدی بازرگان تشکیل شد اما شورای انقلاب نقش مهمی داشت و حکم مجلس را تا زمان اولین دوره مجلس شورای ملی بعد از انقلاب داشت.

در همان اسفند ماه سال ۵۷، این پنج نفر: بهشتی، موسوی اردبیلی، هاشمی رفسنجانی، خامنه ای و باهنر حزب جمهوری اسلامی را تشکیل دادند که در واقع حزب روحانیون نزدیک به آیت الله خمینی بود، در مقابل احزاب ملی و گروه های چپ آن زمان.

سال پر مشغله
سال ۵۸، پر مشغله ترین سال زندگی خامنه ای بود.

او که به مسایل نظامی و امنیتی علاقه داشت همزمان با حضور در شورای انقلاب، به وزارت دفاع رفت و معاون این وزارتخانه شد.

بعد از مرگ آیت الله محمود طالقانی امام جمعه تهران، آیت الله خمینی بخاطر توانایی علی خامنه ای، او را به عنوان یکی از امامان جمعه تهران منصوب کرد.

سیزده آبان ۵۸ و گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران که اتفاق افتاد، ابتدا آیت الله خمینی او را برای دیدار با دانشجویان موسوم به «پیروان خط امام» فرستاد. دانشجویان که با محمد موسوی خوئینی ها هماهنگ بودند از پذیرش او خودداری کردند. همین به کینه ای در دل او منجر شد و در وقایع سال ۸۸، برخی از دست اندرکاران اشغال سفارت که در بازداشت بودند در بازجویی ها از این کینه سی ساله خامنه ای آگاه شدند.

بعد از استعفا و کناره گیری دولت موقت، اداره کشور تا انتخاب رییس جمهوری به دست شورای انقلاب افتاد. او حدود سه ماه همزمان با سایر مقام هایش، سرپرستی نهاد تازه تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را برعهده داشت.

انتخابات اولین دوره مجلس شورای ملی در پیش بود. او بهمن ماه از سمت اش استعفا داد و نامزد انتخابات شد. در این انتخابات او موفقیت کسب کرد و بعد از فخرالدین حجازی، حسن حبیبی، مهدی بازرگان و علی اکبر معین فر، به عنوان منتخب پنجم از شهر تهران وارد اولین دوره مجلس بعد از انقلاب شد.

نمایندگی؛ تریبون انتقاد
با افزایش اختلافات بین انقلابی ها، روحانیون نزدیک به آیت الله خمینی تلاش زیادی کردند تا رقبا را از صحنه خارج کنند. اولین رقیب آنها، اولین رییس جمهوری اسلامی ایران بود.

در روزهایی که اختلاف ابوالحسن بنی صدر و محمد بهشتی زیاد می شد هر چند هاشمی رفسنجانی در خفا برنامه های خود را پیش می برد، علی خامنه ای به انتقاد عمومی از بنی صدر می پرداخت.

خامنه ای چندین نطق تند علیه بنی صدر در مجلس داشت و از هر فرصتی در نماز جمعه تهران برای انتقاد از بنی صدر استفاده می کرد تا در نهایت روز ۳۰ خرداد مجلس شورای ملی، عدم کفایت بنی صدر را به بحث گذاشت.

در آن روز، علی خامنه ای در صدر مخالفان سخنرانی معروفی در مجلس کرد که به نوعی نشان دهنده برنامه روحانیون نزدیک به خمینی برای تصاحب دولت را نشان می داد.

او در آن روز گفت: «آقا بدونید، آقایان. آقای بنی صدر و دوستان ایشان، حرفی که نزده باشند، ندارند. ما هستیم که هزاران حرف نزده داریم. صد بار لب گشودم و بیرون نریختم… خونها که موج می زند از سینه تا لبم.» (این فیلم)

مجلس آن روز با ۱۷۷ رای بر عدم کفایت بنی صدر داد و یک روز بعد آیت الله خمینی حکم عزل بنی صدر را امضا کرد.

ردای ریاست جمهوری
دیگر علی خامنه ای با ریاست جمهوری فاصله ای نداشت اما یک حادثه نزدیک بود به مرگ او منجر شود.

بعد از عزل بنی صدر گروه های مسلح مخالف خمینی روی به ترور و حذف فیزیکی آوردند. در روز ششم تیر ۶۰، علی خامنه ای در مسجدی بنام ابوذر در محله فلاح تهران ترور شد. او جان سالم بدر برد اما دست راست او برای همیشه فلج شد.

علی خامنه ای بعد از ترور سال ۶۰

یک روز بعد هم محمد بهشتی و برخی اعضای حزب جمهوری اسلامی ترور شدند. با اینکه محمدعلی رجایی بعد از بنی صدر به ریاست جمهوری رسید اما ۱۹ روز بعد او هم در هشتم شهریور ۶۰ ترور شد تا بالاخره آیت الله خمینی رضایت به ریاست جمهوری یک روحانی بدهد.

پیش از این، در دوره اول انتخابات ریاست جمهوری، محمد بهشتی قصد داشت نامزد انتخابات شود اما آیت الله خمینی نپذیرفت که یک روحانی رییس دولت باشد. به همین دلیل محمد بهشتی را به عنوان رییس شورای عالی قضایی منصوب کرد که معادل رییس قوه قضاییه امروز بود. در سوی دیگر هم، اکبر هاشمی رفسنجانی رییس مجلس شده بود.

بعد از ترور رجایی و در نبود روحانی هایی چون بهشتی، مطهری و باهنر، آیت الله خمینی پذیرفت که در سومین دوره انتخابات، علی خامنه ای نامزد انتخابات شود. انتخاباتی که تقریبا صوری بود.

در این انتخابات سید علی اکبر پرورش، حسن غفوری فرد و سید رضا زواره ای که هیچکدام رقیب جدی برای او محسوب نمی شدند. شورای نگهبان در این انتخابات از ۴۶ داوطلب، صلاحیت ۴۲ نفر را رد کرد.

خامنه ای و دولت موسوی

خامنه ای توانست ۱۵ میلیون رای کسب کند و به مقام ریاست جمهوری برسد. او میرحسین موسوی که از اقوامش محسوب می شد و پیش از این به عنوان وزیر امورخارجه شروع به کار کرده بود را به عنوان نخست وزیر برگزید.

چهارسال بعد هم خامنه ای در انتخابات پیروز شد. اینبار هم شورای نگهبان از میان پنجاه نامزد تنها صلاحیت سه تن را تایید کرد: علی خامنه ای، حبیب الله عسگراولادی و سید محمود کاشانی.

با اینکه خامنه ای برای ریاست جمهوری دوباره، سختی نداشت اما برای تعیین نخست وزیر به مشکل خورد. او که از عملکرد میرحسین موسوی راضی نبود، سعی کرد نخست وزیر را تغییر دهد اما موسوی که از حمایت اکبر هاشمی رفسنجانی و خمینی برخوردار بود، در سمت خود ماند و خامنه ای تا پایان رهبری اش، او را تحمل کرد.

یکی از وقایع بحث برانگیز در دوران ریاست جمهوری خامنه ای، کشتار صدها مخالف سیاسی در تابستان سال ۶۷ است. کمیته ای سه نفره زیر نظر قوه قضاییه و وزارت اطلاعات به دستور خمینی بعد از پایان جنگ و عملیات ناکام مجاهدین خلق، به جوخه های اعدام سپرده شدند. از میان مقام های وقت ایران، تنها حسینعلی منتظری به این اعدام ها اعتراض کرد.

خامنه ای و سایر سران نظام ایران

در خاطرات منتظری آمده است که سه ماه بعد از اعدام ها، علی خامنه ای به او مراجعه کرده و از اعدام مخالفان ابراز بی اطلاعی کرده است. اما در حاشیه این روایت منتظری گفته است بعید است که او اطلاعی از ماجرا نداشته باشد.

مقام هایی که از آن دوران زنده اند، هنوز درباره آن سخن نگفته اند. در آن زمان عبدالکریم موسوی اردبیلی رییس شورای عالی قضایی بود و هاشمی و موسوی روسای مجلس و دولت بودند.

اطلاعات و جنگ
یک دوره کوتاه حضور او در وزارت دفاع و بعد سرپرستی سپاه در سال ۵۸، تجربه ای بود که علی خامنه ای را به فعالیت های امنیتی علاقمند کرد.

در قانون قبلی اساسی جمهوری اسلامی، رییس جمهوری اختیار چندانی در اداره امور دولت نداشت اما علی خامنه ای همواره سعی داشت تا در امور نظامی و امنیتی دخالت کند. از او به عنوان یکی از حامیان تشکیل وزارت اطلاعات در سال ۶۲ نام می برند.

همچنین علی خامنه ای در دوران جنگ عراق و ایران، بارها در مناطق جنگی حضور داشت.

همزمان با هشت سال ریاست جمهوری، خامنه ای سمت های دیگری هم از جمله ریاست شورای انقلاب فرهنگی، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، و سپس ریاست شورای بازنگری قانون اساسی داشت.

رهبری ناگهانی
در حالیکه سال ۶۸، او به پایان دوره ریاست جمهوری اش نزدیک می شد مرگ آیت الله خمینی و دوستی رییس خامنه ای با هاشمی رفسنجانی به دادش رسید.

روایت ها حکایت از آن داشت که خمینی به نزدیکانش توصیه کرده بود شورایی تشکیل شود تا عهده دار امور رهبری شود اما اکبر هاشمی رفسنجانی که آن روزها همزمان با ریاست مجلس، عضو مجلس خبرگان هم بود، در جلسه انتخاب رهبر، روایتی را نقل کرد که بر تصمیم اعضای مجلس خبرگان رهبری تاثیر گذاشت.

خامنه ای با حمایت هاشمی، رهبر شد

او ابتدا استدلال کرد که شورای رهبری در شرایطی که نظام هنوز ضعیف است، موجب تضعیف بیشتر نظام می شود. بعد روایتی با واسطه از آیت الله خمینی نقل کرد که رهبری به قامت علی خامنه ای برازنده است.

تا ۱۴ خرداد ۶۸ از علی خامنه ای با مقام مذهبی «حجت الاسلام والمسلمین» یاد می شد اما بعد از رای مجلس خبرگان رهبری، او به نام آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی شد.

شعله‌سعدی در این دور از انتخابات با شعار «همه با هم برای نجات ایران» منتظر رای شورای نگهبان است. او چندی پیش در گفتگو با رسانه‌ها یکی از مطالبات خود را «تغییر قانون اساسی» و هدف خود را «بهبود اوضاع ایران در داخل و خارج» مطرح کرد. تهران ریویو  با وی در مورد شعار انتخاباتی‌، مطالبات وی و اقداماتش در صورت رد صلاحیت به گفتگو نشست.

در دیگر کشورها برای ثبت‌نام ریاست‌جمهوری محدودیت‌هایی وجود دارد. با توجه به تحصیلات و تجربه شما به عنوان یک حقوق‌دان هدف از آزاد گذاشتن افراد در ثبت نام ریاست جمهوری در ایران چیست؟ آیا نمونه دیگری در دنیا داریم که افراد آزاد بگذارند.

در دیگر کشورهای دنیا این احزاب هستند که افراد قابل برای رئیس‌جمهور شدن را برای کاندیداتوری معرفی می‌کنند؛ همانطور که در آمریکا دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات این‌چنین عمل می‌کنند و نامزدهای خود را اعلام می‌کنند. اما در ایران به دلیل عدم وجود احزاب همگان می‌توانند ثبت‌نام کنند. بزرگترین حزب سیاسی ایران که حزب مشارکت بود امروز منحل شده و دیگر احزاب سیاسی هم اجازه فعالیت ندارند و رؤسای آن‌ها و اعضای شورای مرکزیشان در زندان به سر برده یا با حکم‌های قضایی مواجه‌اند. در نتیجه با توجه به فضای بسته برای فعالیت احزاب، راه برای ثبت‌نام همگان باز است.

اما خود شما در گفتگو با رسانه‌ها نقطه قوتتان را این دانستید که از هیچ‌حزبی نیامده‌اید و می‌توانید پایگاه اجتماعی بیشتری داشته باشید. شما به اقوام و اقلیت‌ها اشاره کرده بودید که می‌توانید بدون در نظر داشتن مناسبات حزبی خاص، در راستای اهداف آن‌ها اقدام کنید.

همانطور که اریک شات‌اشنایدر گفته است احزاب دموکراسی را خلق کرده‌اند و نمی‌توان فکر کرد دموکراسی مدرن بدون احزاب زنده بماند. در نتیجه در حالتی که دموکراسی وجود ندارد حزبی نیز فعالیت نمی‌کند اما من معتقدم اگر فضای سیاسی توسط افراد کارآمد باز شود احزاب نیز اجازه پیدا فعالیت پیدا می‌کنند. من همانطور که در شعار انتخاباتی‌ام اشاره کردم با توجه به این که امروز ایران در وضعیت بدی به سر می‌برد وظیفه افرادی که آگاهی و توانایی دارند این است که ایران را نجات دهند.

امروز نه فقط احزاب سیاسی تعطیل شده‌اند بلکه رؤسای این احزاب هم در زندان به سر می‌برند. همانطور که دو نفر از کاندیداهای قبلی، آقایان کروبی و موسوی و خانم رهنورد هنوز در حصر هستند. در نتیجه این فضای کشور است که باعث شده دموکراسی وجود نداشته باشد. زمانی که دموکراسی ایجاد شود طبیعتا احزاب هم اجازه فعالیت خواهند داشت.

ایران امروز از نظر بین‌المللی هم با مشکلات زیادی مواجه است که باعث به وجود آمدن این وضعیت شده؛ تحریم‌های فلج‌کننده در راستای قطع‌نامه‌های وضع شده، تورم، فساد، بیکاری، سقوط ارزش پول ملی همگی در ارتباط با هم است. برای همین با توجه به توانایی‌هایم آمده‌ام که ایران را نجات دهم.

به شعار انتخاباتی خود اشاره کردید. شعار شما این است که «همه با هم ایران را نجات دهیم»، منظورتان دقیقا چیست؟ می‌خواهید ایران را از دست چه کسانی نجات دهید؟

امروز وضعیت ایران در فضای بین‌المللی بسیار پیچیده است. آنهایی که آمدند و حرف از انرژی هسته‌ای زدند یا هولوکاست و ایران را در یک فشار بین المللی قرار دادند اشتباه کردند. لزومی برای مطرح شدن این مساله وجود نداشت. امروز جامعه بین‌المللی قطع‌نامه‌های سنگین تعیین می‌کند، تحریم می‌کند و این اتفاقات در داخل باعث شده که وضعیت معیشت مردم با مشکل روبرو شود. باید کسی که توانایی و دانش روابط بین‌الملل دارد وارد کار شده و فضا را تلطیف کند. من از این جهت وارد این عرصه شدم که تحصیلاتم و تجربه‌ام در همین حوزه است. من مدت‌ها سیاست، حقوق بشر و روابط بین‌الملل را تدریس کردم و به این حوزه‌ها اشراف دارم. می‌خواهم ایران را از این وضعیت نجات دهم. اول اوضاع ایران را در جامعه بین‌الملل بهبود بخشم و بعد به دیگر مسائل بپردازم.

جوان‌های ما امروز از شادی محروم هستند، آنها گناهی نکرده‌اند که امروز شادی ندارند. باید حداقل‌هایی را برای آنان ایجاد کرد که از این فضای پژمردگی خارج شوند. باید کاری کرد که این فضای غم‌زده تغییر کند و جوانان فضایی برای شادی داشته باشند. با آنکه شعارهای تبلیغاتی دروه‌های قبل نشان از آوردن پول نفت سر سفره مردم داشت، قرار نبود مردم دچار چنین وضعیت معیشتی شده یا شادی از آنها به دریغ شود و به افسردگی برسند.

یعنی معتقدید اشخاص در این وضعیت مقصرند یا فکر می‌کنید سیستم حکومتی تقصیر کار است؟

درست است که یک سیستم مقصر است اما اشخاص به مشکلات و بحران‌ها دامن زده و وضعیت را دشوار کردند. برای تغییر این وضعیت باید از درون، سیستم را تغییر داد. زمان ریاست‌جمهوری آقای خاتمی وضعیت ایران در جامعه جهانی بسیار متفاوت و ایران از جایگاه خوبی برخوردار بود اما امروز و طی ۸ سال ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد تمام آن هویت و جایگاه ایران تغییر کرد و ما در وضعیت امروز قرار گرفتیم. آن زمان هم حکومت همین بود اما مواضع و رفتار مسئولان تفاوت داشت. در ۸ سال گذشته مسئولان و افراد کاری کردند که در همان سیستم ما دچار انزوای کنونی شویم.

آقای شعله‌سدی، در فرم ثبت‌نام نامزدی ریاست‌جمهوری گزینه‌ای مبنی بر تعهد به قانون اساسی و اصل ولایت‌ فقیه وجود دارد، در آن بخش چه نوشتید؟

چیز خاصی ننوشتم، درست است که معتقدم قانون اساسی باید تغییر کند اما برای رسیدن به این نقطه یعنی تغییر آن، باید مراحل پیش رویی که وجود دارد را طی کنیم. من معتقدم با توجه به قابلیت‌هایم در می‌توانم به اهدافی که ترسیم کردم برسم.

یعنی معتقدید با توجه به راه‌کار و مسیر تغییر قانونی اساسی که در خود قانون اساسی هم ذکر شده،‌ آیا طرح این مطالبه درست و عملی است؟

تغییر قانون اساسی غیرممکن نیست. پیشتر هم در سال ۱۳۶۸ این اتفاق رخ داد. من معتقدم قانون اساسی وحی منزل نیست و قابل تغییر است. من در کنار دیگر مطالبات و اهدافم که معتقدم قابلیت برآورده کردن آن‌ها را دارم ایجاد تغییر در قانونی اساسی را میسر می‌دانم. اما فقط قانون اساسی نیست که نیاز به تغییر دارد بلکه بسیاری از قوانین جاری در کشور نیز باید تغییر کند.

فوری‌ترین اقدام من این است که ایران را از وضعیت کنونی و خطراتی که آن را تهدید می‌کند خارج کنم تا در شرایطی عادی بتوانم به دیگر مسائل و مشکلات بپردازم.

هدف اصلی شما از کاندیداتوری چیست؟ آیا صرفا رئیس جمهور شدن و رسیدن به اهدافی که امروز بیان می‌کنید یا حضور دوباره در عرصه سیاست اما در مقامی بالاتر؟ یا صرفا طرح مطالباتتان؟

ببینید همانطور که گفتم هدف اصلی من نجات ایران از وضعیت کنونی و رفع فشارهای بین‌المللی است. من زبان جامعه جهانی را با توجه به تجربیات و علمم می‌دانم و می‌توانم ایران را از این وضعیت نجات دهم. برای من مهمترین مساله وضعیت ایران، چه از نظر داخلی و چه از نظر خارجی است. معتقدم نمی‌توان حوزه داخل و خارج از ایران را از هم جدا کرد. هر دوی این‌ها به هم متصل هستند. تصمیمات و رفتار ما در جامعه بین‌الملل با توجه به مساله جهانی شدن، نتیجه‌اش در داخل کشور مشخص می‌شود، همانطور که دو دوره ی قبلی نشان داد که موضع‌گیری ما در مقابل دیگر کشورها نتیجه‌اش وضعیت اقتصادی مردم در داخل ایران شد.

ایران را در خطر می‌بینم و به عنوان یک ایرانی احساس وظیفه می‌کنم که با توجه به قابلیت‌های فردی و مهارت‌هایم در جهت رفع مشکلات ایران قدم بر دارم حتی کاندیداتوری من به نفع خود حاکمیت است. من اعتبار بین‌المللی دارم و به دلیل تسلط به دانشم و پایگاه مردمی که در کشور دارم می‌توانم در رفع این مشکلات کمک کنم.

فکر می کنید امکان رد صلاحیت شما وجود دارد؟

اگر مسئولان قانون‌مند عمل کنند خیر، طبق قانون من واجد تمام شرایط هستم. ببینید که در دوره‌ی قبلی نزدیک دو هزار نامزد ثبت‌نام کردند که تنها چهار نفر تایید شدند. باید دید واقعا ۱۴۷۰ نفر همگی فاقد شرایط بودند؟ شرایطی که قانون اساسی مشخص کرده نیز جالب توجه است؛ قانون اساسی می‌گوید کاندیداها باید از بین رجال سیاسی و مذهبی باید باشند. آیا شورای نگهبان من را به عنوان رجال سیاسی نمی‌شناسد؟ من معلم سیاست بودم و تجربه کار سیاسی داشتم و با آنکه عضو حزبی نبودم اما پایگاه مدنی قابل توجهی دارم و بنابراین فکر می‌کنم حضور من می‌تواند به نفع حاکمیت باشد. اگر، هم درایت سیاسی وجود داشته باشد و هم بخواهند قانون‌مند عمل کنند، در هر دو حالت باید صلاحیت من تایید شود.

اگر بنا به گفته شما «قانون‌مند» عمل نکردند و شما رد صلاحیت شدید موضع بعدی‌ شما چیست؟ آیا انتخابات را تحریم می‌کنید یا از کاندیدای خاصی حمایت می‌کنید؟

اول باید مشخص شود که کاندیدای خاص چه کسی است؟ بستگی دارد چه کسی در صحنه حاضر باشد. دوم آنکه اعتراض حق قانونی هر کسی است که صلاحیتش رد می شود. لذا من که مغز قانون و سیاست هستم در چارچوب قانون اقدام خواهم کرد و به عنوان یک بازیگر و کنشگر سیاسی حتما در این رابطه مذاکره خواهم کرد. هرچند که هنوز کسی را سراغ ندارم که من از او حمایت کنم. منتظر هستیم ببینیم در روزهای آینده چه کسانی از غربال شورای نگهبان عبور می‌کنند. این سوالی است که بعدتر به آن پاسخ خواهم داد.

وی تصریح کرد:طبق آمار‌های خود وزارت بهداشت هم‌اکنون بیش از هشت‌هزار پزشک عمومی در کشور بیکار هستند و چیزی  حدود ۱۰‌هزارو۵۰۰ پزشک عمومی در نظام آماری ما ثبت نشده‌اند. این تعداد کسانی هستند که درس دانشگاهی و پزشکی آنها به پایان رسیده است اما برای دریافت شماره نظام پزشکی و دریافت پروانه مطب به سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت مراجعه نکرده‌اند. این تعداد دو گروه هستند، گروه اول که از کشور مهاجرت کرده‌اند و می‌دانیم بیشترین تعداد مهاجرت نخبگان در میان پزشکان است و گروه دوم کسانی هستند که به دلایل مختلف انگیزه فعالیت در زمینه پزشکی را ندارند. از طرف دیگر ۲۰‌هزار پزشک عمومی فاقد مطب هستند و در بخش‌های اداری کشور در حال فعالیتند که آمار نگران‌کننده‌ای در نوع خود است.

زالی در گفت و گو با روزنامه شرق  افزود: هم‌اکنون طبق آمار‌های ما تعداد قابل‌توجهی از پزشکان که پروانه مطب دریافت کرده‌اند، اقدام به برپایی مطب نکرده‌اند و بیشترین تعداد این پزشکان در گروه‌های مامایی و پزشکان عمومی است که در نوع خود بسیار نگران‌کننده است چراکه پروانه طب را دریافت کرده‌اند اما به دلایل اقتصادی نمی‌توانند مطب را دایر کنند. از طرف دیگر ما در حوزه اشتغال معیار «کم‌اشتغالی» را داریم، برای مثال فردی در روز باید ۶۰ ساعت کار کند اما ۲۰ ساعت کار می‌کند. ما در حوزه پزشکان عمومی این واقعیت تلخ را داریم که کم‌اشتغالی بسیار دیده می‌شود اما آمارش در اختیار ما نیست و نگران‌کننده است.

منبع: ندای‌ سبز آزادی