De Indiase klassieke muziek is een van de oudste ononderbroken muziektradities in de wereld. Wanneer je er meer over wilt weten, merk je algauw dat ook in de Indiase muziek – net als in zoveel andere facetten van de Indiase samenleving – historie en mythologie onontwarbaar verstrengeld zijn.

Een van de meest inspirerende boeken over Indiase klassieke muziek die ik ken, is ‘The Classical Music of North India’, door Ali Akbar Khan en George Ruckert.

Het boek bevat onder meer een schat aan informatie over de verschillende klassieke stijlen, zoals dhrupad en khyal en hun historie, en over de complexe Indiase muziektheorie. Alle aspecten rond raga’s en ritmes worden op een toegankelijke manier besproken.

Door de vele anekdotes, citaten, verhalen en levensbeschrijvingen uit de gharana, de ’school’ of traditie (letterlijk ‘huis’: het huis van de leraar) geeft het boek een prachtig kijkje in de keuken van de Indiase klassieke muziekcultuur. Omdat het bedoeld is als lesboek voor beginnende leerlingen van de gharana geeft het je een kijkje van binnenuit – alsof je in het fotoalbum van de familie bladert en alle verhalen hoort die tijdens verjaardagen worden verteld.

Een flink deel van het boek bestaat uit composities en oefeningen in tien verschillende raga’s. Jammer genoeg is het nut daarvan beperkt wanneer je geen les hebt binnen de school van Akbar Khan.

De Indiase muziek draait om subtiele nuances, bewegingen en versieringen en shruti’s, microtonen die wij in onze toonladder niet kennen. De weergave in de (nog niet zo lang geleden ontwikkelde) Indiase muzieknotatie is daarom niet meer dan een grove geheugensteun. Je kunt composities simpelweg niet van papier leren. Ze worden binnen elke gharana generaties lang van meester op leerling doorgegeven. Om de continuiteit in deze orale traditie te handhaven, wordt enorme nadruk gelegd op de precisie: elk detail van de compositie moet exact worden gekopieerd van de leraar.

Maar als je zelf les hebt in Indiase muziek is het ondanks de beperkte bruikbaarheid toch heel interessant materiaal om te bestuderen.

Natuurlijk kun je ook op internet veel informatie vinden. Deze algemene introductie is interessant, maar onvergelijkbaar met de rijkdom van het boek.

Via de site van de Indiase uitgever is het boek voor 19 dollar te koop, een stuk goedkoper dan via Amazon etc. Ik heb zelf verschillende boeken bij deze uitgever besteld via internet en heb daar prima ervaringen mee. Je boek is mogelijk wel een tijdje onderweg..

.

Mensen vinden het plezieriger om te luisteren naar klanken die veel (zeer) hoge frequenties bevatten. Japanse wetenschappers ontdekten dat bij het luisteren naar zulke klanken verschillende diepere hersenlagen worden geactiveerd. Ook produceerde het brein van de luisteraars meer ‘meditatieve’ alfa-golven, die zorgen voor een ontspannen en alert bewustzijn.

Met onze oren horen we die hoge frequenties niet: ons gehoor heeft een bereik tot zo’n 20.000 Hz. Al lang is bekend dat natuurgeluiden heel veel hoge frequenties bevatten, tot soms zelfs meer dan 100.000 Hz. Omdat we al sinds mensenheugenis tussen zulke omgevingsgeluiden hebben geleefd, mag je verwachten dat we een of andere fysiologische gevoeligheid voor de hogere frequenties hebben ontwikkeld, redeneerde het Japanse onderzoeksteam.

De onderzoekers lieten hun proefpersonen luisteren naar Balinese gamelan-muziek die bekend staat om de rijkdom aan voortdurend wisselende boventonen – klanken met veel ‘Brillanz’, zeggen ze in Duitsland.

Als de proefpersonen alleen de ‘onhoorbare’ hoge frequenties kregen aangeboden, namen ze niets waar en reageerde hun brein ook niet. Het ‘hypersonisch effect’, zoals de onderzoekers het noemen, treedt alleen op bij de combinatie van de lage en hoge frequenties. “Het lijkt alsof de lagere frequenties fungeren als een informatiedrager voor de hoge frequenties”, schrijven de onderzoekers.

De gemeten hersenactiviteit laat zien dat zulke complexe, rijke klanken niet alleen door ons auditieve systeem verwerkt worden, maar via een andere weg inwerken op ons zenuwstelsel. Er ontstaat een grotere activiteit in evolutionair oude delen van de hersenen, zoals de thalamus, die als een soort schakelstation tussen verschillende hersengebieden fungeert, en de hersenstam.

Het onderzoek bevestigt de stelling van de Franse KNO-arts Tomatis: door hoge frequenties wordt je brein ‘opgeladen’. Hij stelde vast dat mensen met depressieve klachten vaak een verminderd gehoor hebben voor hoge frequenties. Hij laat mensen therapeutisch luisteren naar speciaal gefilterde opnames van gregoriaanse zang en muziek van Mozart.

Het geluid van ruisende bomen, zingende vogels en klotsend water heeft dus een heilzame werking op ons. Je moet alleen wel echt naar buiten – een cd met natuurgeluiden mist waarschijnlijk juist de werkzame frequenties. Op cd’s en in andere digitale bestandsformaten wordt vaak ruimte bespaard door alle frequenties boven zo’n 15.000 Hz weg te filteren.

In donkere wintermaanden kun je ook thuis aan de slag. Tampoera’s zijn speciaal ontworpen om zoveel mogelijk Brillanz te produceren: je hoort hele melodieën boven de grondtonen uitwaaieren. En ook bijvoorbeeld rainsticks en ocean drums bevatten veel hoge frequenties.

Bron: “Inaudible High-Frequency Sounds Affect Brain Activity: Hypersonic Effect” door Tsutomu Oohashi et al. (Journal of Neurophysiology 83, 2000)
Wil je er meer over weten? Je kunt het hele artikel vinden op internet

.

Een zo ruimtelijk en realistisch mogelijk geluidsbeeld – dat is het ideaalbeeld van opnametechnici. Met Surround Sound of een 360 graden bioscoopgeluid weten ze ons te imponeren. Toch is het nooit helemaal ‘levensecht’. Dat komt vooral omdat onze oren zich niet zo makkelijk laten bedriegen: ze hebben immers het vermogen om heel precies de bron van een geluid te lokaliseren, in drie dimensies.

In de jaren tachtig kwam de Argentijn Hugo Zuccarelli met een opnametechniek die hij ‘holophonic sound’ noemde. Hij zegt dat de techniek gebaseerd is op de principes van het hologram, een speciale manier om laserlicht zo te projecteren dat een levensecht beeld ontstaat. Zoals een hologram een driedimensionaal beeld laat zien, zo laat ‘holophonic sound’ een driedimensionaal geluid horen. Daarbij maakt Zuccarelli naar eigen zeggen gebruik van de otoakoestische emissies van het oor.

Wat hij nu precies doet, heeft hij nooit willen onthullen. De weinige dingen die hij over zijn aanpak gepubliceerd heeft, zijn controversieel. Zijn theorie dat ons oor geluid lokaliseert via de otoakoestische emissies is volstrekte onzin, stellen allerlei deskundigen.

Ondertussen zijn de opnames wel verbluffend realistisch. Zo realistisch dat sommige luisteraars claimen dat ze zwavel ruiken bij het luisteren naar een holophonische opname waarin een lucifer wordt aangestoken.
Onderzoekers rapporteren dat deze opnames ook andere zintuiglijke sensaties in het brein van de luisteraar lijken te prikkelen. Zo zeggen sommige slechthorende luisteraars Holophonic Sounds te kunnen ‘horen’ – wellicht omdat het hun brein langs andere wegen stimuleert.

De opnametechniek is onder meer gebruikt door Michael Jackson (op zijn album ‘Bad’), Pink Floyd (‘The Final Cut’) en Psychic TV (‘Dreams less sweet’).

Een van de meest verbluffende voorbeelden die ik gehoord heb, is Haircut.

Om het effect goed te ervaren, moet je via een koptelefoon luisteren. De opname duurt enkele minuten. Het begin is nog niet zo spannend, maar halverwege wordt het echt fascinerend. Laat me weten of jij ook naar links keek!

Meer opnames kun je horen via de officiele website van Hugo Zuccarelli.

.

Mensen reageren vaak meer op non-verbale tekens, dan op verbale tekens. Dit gaat onbewust. Er zijn onderzoekers die spreken van een verhouding van 10% werkelijke inhoud (= wat er wordt gezegd), 30% klank van de stem en 60% lichaamstaal.

Het is dus belangrijk rekening te houden met hoe je non-verbaal overkomt. Als je houding niet overeenkomt met wat je zegt, dan kom je niet geloofwaardig over.

Voorbeelden van non-verbale communicatie zijn:

• Lichaamshouding
• Gezichtsuitdrukkingen
• Klank van de stem
• Hard of zacht praten
• Kleding, maar ook de kleur van de kleding

Opdracht: Bedenk zelf nog drie voorbeelden van non-verbale communicatie en zet dat hieronder neer.

Can you believe this shit ppl  this fool says he’s a juggalo then he talks about chasing Lo’s down the street

he talks about juggalos being Family then he boosts about beatin them down id like to see this mophaku come to my town and try tht shit id lay him out flat in about 5 sec.

and then he would know why im called KlanK lol and that isnt saying juggalos is a gang its a huge Family

Uit ‘De aap in ons’ van Frans de Waal:

Wetenschappers beschouwden de frequentieband van 500 Hz en lager in de menselijke stem als betekenisloze ruis, omdat als een stem gefilterd wordt en alle hogere frequenties verwijderd worden, je slechts een lage bromtoon hoort. Alle woorden gaan verloren. Maar toen ontdekte men dat deze lage bromtoon een onbewust sociaal instrument is. Hij is voor iedereen anders, maar in de loop van een gesprek zijn mensen geneigd om daarin naar elkaar toe te groeien. Ze komen op een enkele bromtoon uit, en degene die zich aanpast is altijd degene met de laagste status. Dit werd voor het eerst aangetoond in een analyse van de televisieshow Larry King Live. De gastheer, Larry King, paste zijn timbre aan aan dat van gasten met een hoge rang, zoals Mike Wallace of Elizabeth Taylor. Gasten met een lagere rang pasten daarentegen hun timbre aan aan dat van King. De duidelijkste aanpassing aan Kings stem, was van de voormalige vice-president Dan Quayle, die daarmee blijk gaf van een gebrek aan zelfvertrouwen.

Deze spectraalanalyse is toegepast op de televisiedebatten van Amerikaanse presidentskandidaten. In al de acht verkiezingen tussen 1960 en 2000 kwam de stemming van het grote publiek overeen met de stemanalyse: de meerderheid van de mensen stemden voor de kandidaat die vasthield aan zijn eigen timbre en niet op degene die zich aanpaste. In sommige gevallen waren de verschillen extreem groot, zoals tussen Ronald Reagan en Walter Mondale. En pas in 2000 werd met George W. Bush een kandidaat gekozen die een enigszins ondergeschikt stempatroon vertoonde. Maar dat was niet echt een uitzondering op de regel omdat, zoals de Democraten zo graag benadrukken, het grote publiek op Al Gore stemde, de kandidaat met het dominante stempatroon.

Onder de radar van het bewustzijn communiceren wij dus statusinformatie telkens als wij met iemand praten, in persoon of aan de telefoon.

(pagina 59)
.

Verreweg de meeste klanken zijn opgebouwd uit een groot aantal verschillende frequenties. De toonhoogte wordt bepaald door de ‘luidste’ frequentie – degene met de grootste intensiteit. De andere frequenties, waaronder de boventonen, zorgen voor de klankkleur. Deze klankkleur geeft instrumenten hun ‘karakteristieke’ geluid: ook wanneer ze allebei dezelfde toonhoogte spelen, hoor je immers een verschil tussen een hobo, een fluit of een viool.

De signaalanalyse houdt zich bezig met het ontleden van een klank in de afzonderlijke frequenties. Op basis van complexe wiskundige theorie wordt berekend uit welke frequenties een klank is samengesteld.
In bijgaand plaatje staan op de horizontale as de frequenties uitgezet, op de verticale as de intensiteit waarmee ze voorkomen. De blauwe piek is de grondtoon (= de toonhoogte).

Een spectogram is een grafiek die laat zien hoe het klankspectrum verandert in de tijd. In dit voorbeeld zie je een fluitende toon, die van 1000 Hz naar 2000 Hz gaat en daarna weer terug:


De blauwe lijn is de grondtoon, de rode lijnen zijn de verschillende boventonen. Hoe feller rood ze zijn, hoe groter hun intensiteit.


Bovenstaande afbeeldingen komen uit de handleiding van het computerprogramma Overtone Analyzer. Het is in Duitsland ontwikkeld door Bodo Maass en Wolfgang Saus, allebei enthousiaste boventoonzangers. Het programma is helemaal gericht op de analyse van (gezongen) boventonen.

Zo kun je op een afbeelding van een toetsenbord snel zien waar de geregistreerde tonen ongeveer te vinden zijn op de piano. Via een verschuifbare ‘lineaal’ kun je de frequentie van de pieken in de grafiek vrij nauwkeurig aflezen:

Je kunt gratis een beknopte versie van het programma downloaden en installeren. Dan kun je opnames maken via een op je computer aangesloten microfoon.

Het is leuk om bijvoorbeeld te experimenteren met verschillende klinkers. Dan zie je dat het spectrum van een ‘aaa’-klank en een ‘eee’-klank een vergelijkbare breedte heeft, maar dat de ‘aaa’ een veel voller spectrum heeft. Daarentegen is het spectrum van een ‘iii’-klank of een ‘oe’-klank veel meer samengetrokken.

Mocht je serieuze analyses willen maken, dan is het belangrijk om weten dat de meeste microfoons bepaalde frequentiegebieden extra versterken, met name in het hogere bereik. Dat kan je metingen vertekenen. Ook is het handig om na te gaan of er ook ruis van je computer in de opname zichtbaar is.

De meer uitgebreide versies van het programma kun je 30 dagen gratis proberen.

.

De wetenschappers in het Voyagerproject merkten dat het luisteren naar de kosmische klanken ze ergens heel diep raakte. Ze zochten contact met Dr. Jeffrey Thompson, een Amerikaan die veel onderzoek had gedaan naar primordial sounds.

Primordial sound wordt in het Nederlands meestal vertaald als oerklank – niet zozeer communicatie op z’n Neanderthalers, maar meer bedoeld als ‘oorspronkelijk geluid’: natuurgeluiden en vooral ook de geluiden in de baarmoeder. Het ruisen van de bloedsomloop, het bonken van het hart, de vervormde geluiden van stemmen zijn de allereerste geluiden die wij horen in ons bestaan.

Thompson werkte met opnames van dergelijke geluiden, die hij vertraagde of juist versnelde. Hij stelde vast dat de menselijke stem 3x versneld gaat klinken als vogelgetsjirp en 8x versneld grote gelijkenis vertoont met het geluid van krekels. Wanneer hij natuurgeluiden als basis nam, vond hij dezelfde relaties: zo klinken vertraagde krekelgeluiden weer als tsjilpende vogels.

Tot verbazing van Thompson waren er grote overeenkomsten tussen deze primordial sounds en de NASA-klanken: ze roepen associaties op met dolfijnen, walvissen, oceaangeluiden, krekels, koren, klankschalen en chantende monniken.

Het horen van zulke geluiden brengt herinneringen boven aan de allereerste geluiden die wij hoorden en die zijn opgeslagen in de oudste, onbewuste lagen van ons brein, dat toen nog maar rudimentair ontwikkeld was. Die diepe lagen in ons brein worden aangesproken en gewekt – ‘like a deep call from Home’.

Op Thompson’s website kun je een sample van alle opnamen horen, via http://www.neuroacoustic.com/nasa.html (dat scheelt weer zoeken via YouTube). Hij biedt ook cd’s te koop aan.

Overigens worden de complete opnames in een doos van 10 cd’s ook aangeboden op http://www.toolsforwellness.com/63044.html – enkele tientallen dollars goedkoper.

.

Adembenemend mooi zijn de foto’s van de Hubble Space Telescope. Ik werd erop geattendeerd via de Hubble Space adventskalender: geweldige foto’s om als achtergrond op je computer te zetten. Nog veel meer fascinerende beelden vind je op de Hubble-site.

De Hubble Telescope maakte niet de eerste foto’s van buiten onze dampkring. Die werden genomen door de Voyagers, twee onbemande ruimtesondes die NASA al veel eerder lanceerde voor een reis door ons zonnestelsel. In 1990 stuurde Voyager I al foto’s naar de aarde waarop zes planeten (inclusief de aarde) van een afstand van zes miljard kilometer te zien zijn. De Voyagers zijn nu op weg naar de uiterste rand van ons zonnestelsel.

De Voyagers maken niet alleen foto’s. Ze meten ook de elektromagnetische straling die ontstaat onder invloed van de zonnewind (een stroom van geladen deeltjes die ontsnappen van het oppervlak van de zon) en het magnetisch veld van de planeet.

De Voyager antennes meten de magnetische en elektrische velden in een frequentiebereik van 5 Hz tot vele kilo- resp. megahertzen. De gemeten frequenties (‘toonhoogte’ en ‘volume’) zijn omgezet in klank. Omdat het menselijk gehoor grofweg tussen de 20 en 20.000 Hz ligt, zijn er geen verdere bewerkingen nodig – een deel valt direct in het voor ons hoorbare gebied. Het resultaat is een serie fascinerende ‘soundscapes’, die tegelijkertijd volslagen vreemd en vaag vertrouwd voelen.

Omdat elke planeet, maan of ring zijn eigen specifieke elektrische en magnetische velden heeft, hebben ze ook allemaal hun eigen karakteristieke klankpatroon. Zo hoor je bij Miranda (een maan van Uranus) spookachtige en betoverende windgeluiden, terwijl de ringen van Uranus klinken als enorme Tibetaanse klankschalen en bellen. De klank van Saturnus wordt wel vergeleken met het geluid van insecten in de nacht, maar dan 20 keer vertraagd. Neptunus laat een soort vreemde ritmische patronen horen waar vage melodieën uit ontstaan en de straling rond Jupiter klinkt als een gigantische metalen gong waar met een houten stok overheen gewreven wordt.

De klankpatronen zijn ooit op cd uitgebracht. Op YouTube kun je verschillende fragmenten beluisteren. Een kort fragment van meerdere opnames vind je hier:

Er bestaan opnames van Jupiter en van zijn maan Io, van Neptunus, Saturnus, de ringen van Saturnus, Uranus, de ringen van Uranus en zijn maan Miranda. En natuurlijk van de velden rond de aarde zelf. Met wat zoekwerk zijn daar op YouTube nog wel meer fragmenten van te vinden. Dit is bijvoorbeeld een uitgebreidere opname van Jupiter:

Het maakt me wel nieuwsgierig of het hoorbare ‘temperament’ van de planeten ook overeenkomt met de invloed die er in de astrologie aan wordt toegekend. Daar zou ik graag meer over willen weten!

.

De meest gebruikte stemming van een 4-snarige tampoera is Pa Sa Sa Sa(-1). Dat wil zeggen dat de middelste twee snaren gestemd zijn in de grondtoon, die ze in India de Sa noemen. De vierde (dikke) snaar is ook in Sa gestemd, maar een oktaaf lager. De eerste snaar is gestemd in de kwint daartussen.

Welke noot is de grondtoon Sa?
Dat hangt er om te beginnen vanaf wat voor tampoera je hebt. Een grote (mannelijke) tampoera is lager gestemd dan een vrouwelijke.
De mannelijke tampoera wordt vaak gestemd in Cis. De stemming Pa Sa Sa Sa(-1) wordt dan: Gis Cis Cis Cis(-1).
Een vrouwelijke tampoera heeft dikwijls grondtoon Gis. Dan krijg je dus: Dis Gis Gis Gis(-1).

De grondtoon ligt echter niet vast. Je kunt hem ook wat hoger of lager kiezen. Dus bijvoorbeeld G C C C(-1), D G G G(-1) of E A A A(-1). Bij een mannelijke tampoera kun je de grondtoon zo ongeveer kiezen in het gebied tussen B en Dis, bij de vrouwelijke zo’n beetje tussen F en Ais. Dit kan overigens per instrument iets verschillen. Als je veel lager of hoger probeert te stemmen, zijn de snaren te slap of te strak gespannen en krijg je de klank niet goed.

Wanneer je bij de tampoera wilt zingen, dan kies je een stemming die goed bij het bereik van je stem past. Je kiest de Sa dan zo, dat je ongeveer een halve octaaf omlaag kunt en een hele octaaf omhoog.

Uiteindelijk gaat het bij het stemmen van een tampoera niet zozeer om de exacte toonhoogte, maar vooral om de juiste verhouding tussen de snaren. Het belangrijkste is dat de boventonen goed ‘matchen’.

.

Onze oren kunnen zich niet afsluiten – op een minuscuul spiertje na, dat het trommelvlies beschermt tegen te hard geluid. Onze oren staan dag en nacht open. Ons trommelvlies en slakkenhuis registreren elk geluid. Dat we niet letterlijk horendol worden, komt omdat onze hersenen wél selecteren. Ze filteren uit alle geluiden diegene die het meest relevant zijn. Dat maakt dat we ons in een rumoerige omgeving kunnen concentreren op een gesprek. Of dat we het voortdurende tikken van de klok niet meer ‘horen’.

Op dezelfde manier kunnen we ons ook mentaal afsluiten voor geluiden waarbij we ons onaangenaam of emotioneel bedreigd voelen. Met name in onze jeugd kunnen dergelijke processen onbewust plaatsvinden. We ‘horen’ de intimiderende stem van die vreselijke leraar niet meer, of de voortdurend snibbige kritiek van onze moeder, of het eindeloze smalende getreiter van onze oudere broer.

Alleen.. als onze hersenen die speciale alarmerende frequenties effectief weggefilterd hebben, horen we ze ook niet meer in de stem van iemand die we wél graag mogen. En ze zijn ondervertegenwoordigd in het frequentiespectrum van onze eigen stem. We kunnen namelijk alleen de klanken voortbrengen die we horen, toonde de Franse KNO-arts Tomatis aan.

.

.. is een draadje.

Wie voor het eerst een tampoera hoort, is vaak verbaasd dat die paar snaren zóveel klanken kunnen voortbrengen. Om dat speciale geluid te creëren, heb je twee dingen nodig: een tampoera en een klosje naaigaren.

Als je goed kijkt, zie je dat er tussen elke snaar en de brug een dun draadje zit. Zonder dat draadje klinkt de tampoera nauwelijks anders dan – ik noem maar wat – een gitaar. Het draadje zorgt dat de snaar een heel klein beetje loskomt van de brug, die breed en plat is. Zo krijgt de snaar een beetje ruimte en ’stuitert’ hij bij elke trilling als het ware tegen die platte brug. Daardoor ontstaat het karakteristieke geluid van de tampoera.

Deze constructie met de platte brug is een unieke Indiase muzikale uitvinding. Je vindt hem niet alleen op de tampoera, maar ook op de andere Indiase luitinstrumenten, zoals de sitar, de rudra vina en de surbahar (bas-sitar).

.

Het is al eeuwenlang de basis van de traditionele Indiase stemtraining: ‘kharaj’ (dat letterlijk ‘laag’ betekent). Elke Indiase meesterzanger/leraar geeft je deze oefening om mee te starten. Ook zangers van wereldfaam doen dit nog elke dag – twee uur lang, vroeg in de ochtend, tot het moment van zonsopgang. Door het tijdstip en de vorm is de kharaj een stemoefening en meditatie tegelijk.

Kharaj is heel eenvoudig én bijzonder krachtig. Onder begeleiding van de tampoera maak je lang aangehouden a-klanken. De toonhoogte is zo laag als je comfortabel kunt bereiken. De kunst is om er met je aandacht volledig bij te blijven, ook al zing je een uur lang dezelfde noot. Zo ontwikkel je gewaar-zijn. De oefening brengt je in een meditatief bewustzijn én ontwikkelt zowel je stem als je gehoor.

Tot slot: het vroege tijdstip is een belangrijk ingrediënt van deze oefening. Een uitstapje naar de fysiologie om dat toe te lichten. ’s Ochtends vroeg, net uit bed, ben je nog meer verbonden met onbewuste lagen en kom je dus makkelijker in een meditatief bewustzijn. Je lichaam is misschien wat stijf, maar in je autonome zenuwstelsel – dat nauw verbonden is met je stem – is door de slaap met name het ‘ontspannende’ systeem actief.

Het autonome (of vegetatieve) zenuwstelsel controleert en coördineert alle ‘automatische’ functies van ons lichaam, zoals hartslag, spijsvertering of ademhaling. Het bestaat uit twee afzonderlijke systemen, de sympathicus en de parasympathicus. Deze vullen elkaar aan en zorgen voor evenwicht: als het ene deel actief is, is het andere in rust en omgekeerd. Grofweg kun je stellen dat de sympathicus zorgt voor onze ‘vecht-en-vlucht’-reacties, en dat de parasympathicus die compenseert. In ons jachtige bestaan is vrijwel altijd het sympathische systeem overactief – met allerlei spanningsklachten als gevolg. Wanneer je slaapt of rust overheerst de parasympatische activiteit, die maakt dat het lichaam zich kan herstellen. De ‘regelcentra’ van de parasympathicus bevinden zich in de hersenstam en in het heiligbeen.

De ‘ideale’ klank maken we in contact met een reflexmatig niveau, in ontspannen overgave. Onze hersenstam heeft dan de leiding. Onze cortex kijkt nog wel toe, maar controleert niet meer (zie: Het mysterie van de hersenstam). Door het vroege tijdstip schep je daarom gunstige omstandigheden om zo’n klank te laten gebeuren.

.

Die uitspraak van klanke gaan gewoonlik gepaard met ‘n assosiasie – a vir appel – en verskil van skool tot skool en van juffrou tot juffrou.  Party skole gebruik Klanke Kalante – ‘n reeks wat prentjies op of om die klanke teken.  Ander juffrouens gebruik geen spesifieke assosiasie nie.  Hoe dit ookal sy – klanke en hul uitspraak is baie belangrik.  Elke letter van die alfabet het ‘n naam en ‘n klank.  Die naam vir “a” is A (“aa”).  Die klank is die eerste klank en is die eerste geluid wat die stem maak wanneer die woord “appel” geuiter word (“a”).  (Dink byvoorbeeld aan k-a-t = kat teenoor K-A-T.  Ook: k-a-t = kat in plaas van kih-aah-tih.)

Wanneer jy die klanke sê moet jy dit baie saggies doen om die “uh” of “i” aan die einde te vermy.  Die klank vir “k” is baie kort – net soos dit klink aan die einde van “rok”.  Probeer om te vermy dat die klank na “ki” of “kuh” klink.  Om die “i” of “uh” te vermy:

1.  Sê die klank baie sag.

2.  Stop byna onmiddellik nadat jy die klank begin uiter het.

Dit is baie belangrik dat jy die klanke reg sê – min of meer só:

Het fenomeen wordt altijd geassocieerd met gillende operadiva’s, maar je hoeft geen Bianca Castafiori te zijn om een glas te breken met je stem.

Op YouTube vind je een groot aantal homevideo’s van mensen die een glas breken met hun (onversterkte) stem. Het werd een kleine rage nadat het Discovery Channel programma Mythbusters er een uitzending aan had gewijd.

Twee hele korte home-video’s, thuis in de keuken:

Leuk experiment voor op een feestje..

Als je het ook wilt proberen, wees wel voorzichtig! Een heavy metal zanger die op het podium regelmatig glazen liet knappen, hield er mee op nadat hij flinke verwondingen in zijn gezicht opliep door de rondvliegende scherven.

Meer informatie over hoe je het moet doen, vind je hier.

En voor de volledigheid – de oorspronkelijke uitzending van Mythbusters (waar ze natuurlijk zeggen dat het heel moeilijk is):

.

Hoort je linkeroor hetzelfde als je rechteroor? Of eigenlijk: luistert je linkeroor op dezelfde manier als je rechteroor?

Misschien heb je wel eens gemerkt dat het heel vreemd voelt om de hoorn van de telefoon opeens aan je andere oor te houden. Maar goed, het is lastiger om daar conclusies uit te trekken omdat je hele houding dan verandert.

Luister eens naar muziek terwijl je letterlijk op één oor gaat liggen. Observeer hoe het geluid binnenkomt via je linkeroor en via je rechteroor. Is er verschil in de waarneming, in de ervaring die je hebt?

Als deze vraag je interesseert, probeer het dan zelf uit voor je het vervolg leest. Dan wordt je waarneming daar niet door gekleurd.

.

Ek het gevind dat daar heelwat leerders is wat sukkel om woorde te klank en dan weer as ‘n woord te lees. Hulle kan die woord klank, maar haak vas by k-a-t. ‘n Idee wat nogal vrugte afwerp, is om die woord uit te rek – soos ‘n stadige “replay” aksie op televisie. Byvoorbeeld: k…a…t. Die woord word dan weer en weer gesê – elke keer ‘n bietjie vinniger. As die woord op hierdie manier herhaal word, kry die kind die geleentheid om die woord te hoor en om dit in sy / haar gedagtes saam te voeg. SCRABBLE (Junior Scrabble) teëls of los klank kaartjies kan gebruik word om die woorde te pak. Pak die klanke apart en skuif hulle nader terwyl die woord op die “uit rek manier” gelees word. Dit klink vreemd, maar die kinders sal dit geniet.

As u kind ‘n nuwe boek huis toe bring:

• Blaai saam met u kind deur die boek. Wat sien julle alles?
• Vra hom / haar oor die storie. Wat kan jy onthou van die storie wat jy in die klas gehoor het?
• Lees die storie saam met u kind en praat oor interessante of nuwe woorde. Bv. klein het ‘n “ei” in. Watter ander woorde het so ‘n klankie in?
• Speel “soek die woord”. Noem ‘n woord uit die boek en vra u kind om die woord te soek. Hoeveel keer verskyn die woord in die boek?
• Skryf julle eie stories deur woorde uit die boek en ander bekende boeke te gebruik.
• Maak woordmure deur nuwe woorde teen die muur aan te bring – voeg prentjies by indien moontlik. Hou die woorde sigbaar en oefen dit sommer terloops.

Enkele tientallen jaren geleden werd voor het eerst aangetoond dat het oor zelf ook geluid produceert. ‘Als je een microfoon in de gehoorgang stopt en het geluid versterkt, dan hoor je een zuiver fluittoontje’, vertelt de Groningse natuurkundige en audioloog Emile de Kleine. ‘Dat geluid gaat de hele dag door.’ Nog steeds is niet echt duidelijk waar deze oto-akoestische emissies (OAE) vandaan komen. Elk oor produceert meerdere unieke frequenties – bijvoorbeeld van 1200 Hz en 1340 Hz. ‘Het is als het ware een vingerafdruk van het oor’, zegt de Kleine.

Niet ieders oor schijnt geluid te produceren. Bij ongeveer eenderde van de mannen en tweederde van de vrouwen worden OAE’s gemeten, meestal via beide oren. Wanneer slechts een oor geluid maakt, is dat meestal het rechteroor. De frequenties liggen normaal gesproken tussen de 1000 en 2000 Hz. Sommige mensen hebben OAE’s met meerdere frequenties in een breder bereik.

Hoe en waarom het oor deze geluiden produceert, is nog steeds onduidelijk. ‘Het is een bijverschijnsel dat past bij een gezond oor’, aldus de Kleine. ‘Waarschijnlijk heeft het te maken met versterking van signalen. De fluittonen zouden dan het “rondzingen” van de versterker zijn. Het is een aardige manier om er tegenaan te kijken, hoewel niet helemaal duidelijk is hoe je dat “rondzingen” dan precies in het oor zou moeten plaatsen.’

De Kleine noemt een theorie die suggereert dat de buitenste haarcellen in de cochlea (het slakkenhuis) spontaan langer en korter worden en daardoor een soort ruis veroorzaken: ‘Door interferentie binnen de ruis ontstaan zuivere tonen van een paar hertz breed.’ Wiskundige modellen kunnen de fluittonen zo verklaren, maar een empirisch bewijs voor deze hypothese is er niet. De hypothese wordt alleen ondersteund door het feit dat oren van patiënten met beschadigde haarcellen geen fluittonen maken.

OAE’s komen ook voor bij verschillende zoogdieren, vogels en amfibieën. ‘Ook bij kikkers’, zegt De Kleine, ‘terwijl bij deze dieren het oor heel anders georganiseerd is dan bij mensen’. En dat ontkracht de haarcellen-theorie. De OAE blijft daarmee wetenschappelijk een onbegrepen fenomeen. Maar het is zo’n universeel voorkomend verschijnsel dat het onlosmakelijk bij het oor lijkt te horen.

Bron: Rinze Benedictus, ‘Bionieuws’ (september 2001)

.

“When I am in solitude I can hear a “song” coming forth from everything. Each and every thing has its own song: even moods, thoughts, and feelings have their finer songs. Yet beneath this variety they intermingle in one inexpressibly vast unity.”

Een citaat van een Canadese vrouw die beschrijft hoe ze de wereld waarneemt na een verlichtingservaring.

uit: Philip Kapleau – The Three Pillars Of Zen (pag 298)

.

Gisteren zat hij bij De Wereld Draait Door, de grote Thijs van Leer. De grote wie? Nou, die dus. Hij is wel wat veranderd tussen toen en nu. Iedere keer als ik hem zie, moet ik even die ene clip zien. Zo moet muziek ooit bedoeld zijn.

Soms opent zich opeens een oude doos, totaal onverwacht. Dan klik je op repeat en laat je je bedwelmen…

Klank brengt materie in beweging en heeft zo een scheppende kracht. De Zwitser Hans Jenny heeft dat in de jaren zestig zichtbaar gemaakt in prachtige foto’s en fascinerende films. Die laten zien hoe geluidsgolven ingewikkelde patronen en vormen creëren in bijvoorbeeld olie, water of zand.

Jenny’s film ‘Cymatics’ kun je in drie delen bekijken op YouTube. Hij is gedateerd, maar de beelden blijven fascinerend. Pas op: er komen veel hoge sinustonen in voor, dus zet het geluid zacht!

Dit is deel 1 van ‘Cymatics – Bringing Matter To Life With Sound’:

Onder de titel ‘resonance’ zijn ook verschillende fragmenten uit de films beschikbaar.

.

Het basisinstrument in de Indiase muziek is de tampoera (ook wel: tanpura of tanbura). In India vertelt men dat dit eeuwenoude instrument is uitgevonden door de rishi’s, de zieners. In hun diepe meditaties hoorden zij het ‘oergeluid’, de klank van het universum. Dat probeerden zij via een instrument hoorbaar te maken voor iedereen. Het resultaat was de tampoera.

Op de tampoera wordt geen melodie of ritme gespeeld. De tampoera legt een continu, diffuus ‘geluidstapijt’. Daartegen zet de melodie zich af. Door de platte brug en de touwtjes tussen de snaren ontstaat het typische geluid van de tampoera: enorm lang doorklinkende snaren met een onvoorstelbaar spectrum aan boventonen. Dat geeft het instrument heel bijzondere kwaliteiten. De tampoera heeft een enorm helende en harmoniserende kracht en brengt bespeler en luisteraar in een meditatief bewustzijn.

Daarnaast is het een instrument waarmee je zowel je stem als je gehoor kunt ontwikkelen. Het luisteren naar de tampoera opent je oren voor steeds meer boventonen. Als je met een tampoera meezingt, vermengt je stem zich met de boventonen van de tampoera in allerlei nieuwe klankkleuren. Je gaat als het ware in je lichaam voelen wanneer je in harmonie met de tampoera zingt. Dat maakt ook dat je steeds zuiverder kunt gaan zingen.

.

en gapen, kreunen, puffen, knorren, hummen en al die andere schijnbaar ’zinloze’ geluiden waarmee we stoom afblazen.

Uit onderzoek blijkt dat ze precies die frequenties bevatten die je systeem nodig heeft om zich te herstellen en meer in balans te brengen (we zullen ze ergens in de evolutie ook niet voor niets zijn gaan maken). Dat verklaart ook de helende werking van ‘toning’, een techniek waarin je spontaan de klanken maakt die in je opkomen.

Anderzijds, als je daar een oefening van maakt – ‘nu ga ik toning doen’ – dan maak je het jezelf eigenlijk alweer lastig: je gaat er bewust mee aan de slag, dus voor je het weet neemt je cortex alweer de leiding over. Weg spontaniteit.

Bij deze dus een pleidooi om gewoon tijdens je dagelijkse bezigheden ruimte te geven aan al elke hartgrondige ‘poe poe’, voldane ‘he he’ of tevreden ‘aaaaaaaah’.  Het lucht lekker op en het is nog heilzaam ook.

.

In veel culturen is sprake van de vier elementen aarde, water, vuur en water. In India is er nog een vijfde element: akasha, meestal vertaald als ‘(lichtende) ruimte’ of ‘ether’.

Akasha is het resultaat van klank. Elk geluid produceert akasha, en het zal duidelijk zijn dat de akasha van een zingende merel een stuk verfijnder is dan die van een ontploffend stuk vuurwerk. De kwaliteit van akasha wordt hoger en verfijnder naarmate het klankspectrum meer hoge frequenties in een harmonische samenhang bevat.

Het ruisen van de wind, de zee of een waterval bevat heel veel hoge frequenties. Daarom voelen we ons daar zo prettig bij. Ze brengen ze ons tot rust en laden ons op. Zeker in de natuur (vooral ’s ochtends vroeg) is akasha vaak voelbaar: het is de ervaring van een soort ruimtelijkheid, een driedimensionaliteit. Je kunt het soms ook gewaar worden in de ‘tastbare’, geladen stilte na muziek – in kerken is dat effect vaak nog sterker. Misschien is onze natuurlijke affiniteit met akasha ook een bijkomende reden dat geluidsstudio’s zo graag galm toevoegen aan een opname?

Andersom geldt het ook: wanneer je zelf klank maakt, kun je je afvragen of je geluid ‘plat’ is of dat je er als het ware ‘in’ kunt. Wanneer je oren het als driedimensionaal waarnemen, is de klank rijker. Dat is het begin van een reis die je steeds verder de klank in voert.

.