The place where the seeds of Ghost Track first started to sprout.

A second home for us. Our solo family is waiting at the hotel when we arrive. Our arrival in Solo is accompanied by a cascade of emotions. We have been through so much in this place. My 9 year old friend whom I met at the swimming pool last summer gives me a letter that summarizes how I feel.. “Mrs. Heather, why do you come to me only one afternoon. Why do you not belong here?“

Two days. How can we fit solo into two days?!

A dinner with friends to celebrate. We do not need to see the menu to know what we will order.

The following day starts as all days in Solo do, 7am in the pool. And then the team of publicity volunteers descends and turns the poolside area into a mini LeineRoebana office. Invitations to the Mayor, to the Royal family.. Delegasi Belanda is cooking. (Wahyu, Fitra, Riza, Mega – you guys are amazing!)

Meanwhile Tim and I head to ISI Solo (Institut Seni Indonesia/ Indonesia College of the Arts) to meet Boby and Sandhi for the workshop. We have 35 first year students joining us this time. They are entirely new to our way of moving, but eager to learn. The concept of moving only one body part at a time is foreign and confusing for them, an experience we encourage them to accept as okay. Confusion is a part of any new experience. Once they start experimenting with the cakil (traditional) movement phrase, which they all know, I see delighted looks of surprise as they discover a new texture in their movement. It is a pleasure to see the openness with which (not only at ISI Solo but at all of the schools we have visited so far in Indonesia) the students approach the work, fostered by an eager and broad-minded faculty who encourage the students to approach their traditional dance from new angles, keeping both the traditions and the ‘renewing’ element alive.

And then, it’s show time. ‘Ghost Track habis‘ reads a sign by the box office. Sold out. The larger than life billboard outside has done its job.

Before the performance I take a moment and think back to that first rehearsal together with Boby and Agus in Solo in 2010. I remember being terribly nervous, I was so in awe of them. Their energy erupted as we started the rehearsal – sharp, strong, explosive, full of power and confidence. I sat in open mouthed wonder. And then I remember (forgive me those of you who have followed the blog for the past years as you will have come across this moment before ) Agus pulling up his knee pads for one if the movement phrases he was showing, and I realized we had more in common than the surface seemed to show.
And now here we are, two years later. Ghost Track habis.

There is a slightly nervous energy in the air as we start, but the crowd responds warmly to the introduction. I remember Harijono’s words after the first show in Jakarta: “take time for the moments between the movements, allow the piece to breath, pay attention to the quietness of the space in between“.

The end of the piece highlights a cultural difference for us. There is a brief outburst of applause, then silence. The responses we hear from the public after the show are moving. People seem struck by the honesty of the collaboration, by the depth we have managed to reach in terms of our understanding of each other and the equality of the dialogue between the two cultures. We discussed this contradiction with our Indonesian colleagues after the show, the stillness of the applause and how it contrasted with the enthusiastic personal reactions from the public. This is how it is done here they said. People do not express their enthusiasm by making noise. Instead they all come up in person to give their comments and make a personal connection with the performers. I find myself being caught off guard by the eagerness with which people approach us after the show. The warmth of the people here makes me as pliable as the weather does my body. And of course, everyone wants to take a picture.

So much has to do with expectations. With giving up what we think it should be and understanding in the moment what it is. It is constantly surprising, constantly inspiring. It forces us to keep our eyes and ears and hearts and minds open, on and off stage.

Bamboe Spijkers
Het is gelukt, ons decor wat uit drie tassen en twee koffers werd getoverd ziet er geweldig uit! Mét behulp van onze Jakarta crew (of KRU zoals op de achterkant van de T-shirts van de technici staat). Trappen en stellages werden in drie dagen gemaakt van bamboe stokken en met bamboespijkers en kokos touw aan elkaar gemaakt. Bouten en moeren in een plastic boodschappentasje, 1 boor, 1 zaag, 1 schroevendraaier; meer heb je blijkbaar toch niet nodig. Onverstoord werken de mannen drie dagen en avonden door op de parkeerplaats van het theater.

Ik had een knalroze banier bedacht die over het toneel wordt gedragen, het bleek beter als er nog een stuk extra van 9 meter aan werd gezet. In 3 uur tijd is het geprint in een winkel om de hoek en de kleermaker aan de overkant van de straat komt het roze garen nog even laten zien of het wel de juiste kleur is en stikt het vervolgens aan elkaar.

Wat mij betreft gaan we de volgende productie monteren in het Teater Salihara in Jakarta, mede vanwege de fantastische lunches en diners in het openlucht café.
Mooi ontworpen gebouw ook dat Teater Salihara, gemaakt van stemmig beton en fraaie details.

Vanavond première en dan ga ik de club alweer verlaten. Voor de grote theaters in Yogjakarta, Solo en Bandung liggen de extra doeken en trappen klaar.
Choki (onze geweldige toneelmeester/troubleshooter) zal de rest van de tour begeleiden.

Viva Jakarta!

Ascon

Bamboo nails

By Ascon de Nijs – stage designer Ghost Track

We did it; our set – which was conjured up from three bags and two suitcases – looks amazing! With help of course from our Jakarta crew (or KRU, as it says on the back of the technicians’ T-shirts). The steps and platforms were built in three days out of bamboo sticks and put together with just bamboo nails and coir rope. Nuts and bolts in a plastic carrier bag, 1 drill, 1 saw, 1 screwdriver: that’s all you need as it turns out. Without letting themselves be distracted, the men continue to work for three days and three nights in the theatre’s parking lot.

I’d come up with the idea of a bright pink banner being carried across the stage, but it turns out to be better with another 9 meters added to it. In only 3 hours it’s printed in a shop around the corner, the tailor from across the road comes and checks the yarn is the right shade of pink, and then sews it together.

If it was up to me, we’d start staging the next production in the Teater Salihara in Jakarta, if only for the fantastic lunches and dinners at the open-air café. A beautifully designed building by the way, the Teater Salihara, with its quiet concrete and beautiful details.

The premiere’s tonight and then I’ll be leaving the gang already. Extra backdrops and sets of steps are there already for the bigger theatres in Yogjakarta, Solo and Bandung. Choki (our wonderful stage director/troubleshooter) will oversee the rest of the tour.

Viva Jakarta!

Ascon

After rehearsing at the wonderful place of Dedy Lutan we have the pleasure of preparing for the Indonesian premiere at Teater Salihara. The theatre is an unexpected appearance. Hidden from the street behind noise blocking bamboo and a small car park lie the few small buildings made from concrete that form the cafe/theatre complex. They are uneven in height and shape and connected with ramps and stairs, separated with green plants and fish pools. The walls seem almost polished, industrial but stylish. The sphere is fresh, very different from the world outside on the streets. Quotes of theatre makers from all over the world shape the mind set of this place. This is the place where we will meet each other in front of an audience. For the first time since our dernière in Breda, 23rd of December. That moment seems light years away. On the contrary six months have passed since we have been at Salihara to show a preview of the working process in Solo. It feels like it was yesterday. I must have had a very intense dream through the night. It takes a while until the past, former future and the latest past have become united in the new moment of presence.
We start the spacing on Indonesian time, meaning two hours later than planned. No one seems to be stressed about it. It actually means we have more time to discuss the day over a cup of kopi tebruk, the Indonesian way of drinking coffee, and have an early lunch. The quote on the wall is about meeting.

When we get to the floor to do our work we start realising that this spacing moment is not only about enabling everyone to do his movements as fully as possible on the stage. It is also about how we relate to each other in the present of an audience. The space is relatively small. The new proximity brings up questions. Every place on stage tells a different story. Which story are we telling? Not only our own movement provokes ‘something’ in ourselves, also the actions of the other influence us. In real life that seems more logical than in an abstract dance performance. But that makes this work so interesting to take part in. Staying involved in what you are doing, experiencing the dynamics of the movement in relationship to each other, that is the key.
Even if we don’t tell a prefixed story, this is still done by people. And the spatial relationships can create space for the relationship of the performers to grow through the eye of the audience. From the physicality of the dancer’s body the movement transgresses. The space is moved. It is a beautiful gift when the audience moves with us in their chairs, becomes empathic to what we are living in that moment on stage.
How I see it is that the audience takes part in a discovery of the ‘space between’. Which colours, which tension and texture can this space take on. If the actual performance space is smaller to begin with, that ‘space between’ becomes even more precious.
Let’s see what happens. It’s best to be open for surprises.
Tomorrow is the general rehearsal.

Daar stond ik dan met kerkbeits doordrenkte schoenen op een kaasdoek waar geen eind aan leek te komen. Dit moet het achterdoek worden voor “Ghost Track”. Niet zomaar een achterdoek, nee een achterdoek dat spreekt, eruit knalt maar ook niet te zwaar is voor vervoer. Dat wordt een leuke uitdaging om te voltooien!

Na het verzamelen van al het materiaal bestaande uit 1,5 kilo kerkbeits, tientallen pakjes behanglijm, verfrollers, meters Chinees tafelkleed en heel veel goede zin konden we aan de slag. Omdat het doek opgebouwd is uit meerder lagen zijn we begonnen met het goed insoppen van het kaasdoek. Kokend water gemengd met kerkbeits geeft de mooie donkere kleur. Kerkbeits vervolgens mengen met ook heel veel water en pakjes behanglijm zorgt voor een lekker slijmerig papje. Met dit papje hebben we eerst het hele achterdoek in gesopt. Het moest goed doordrenkt zijn zodat er een goede basis is.
Goed, dat ging nog zonder kleerscheuren en waren we nog niet al te stressvol.
Vervolgens moesten we het doek aankleden met het Chinese tafelkleed. Het was even zoeken naar een goede techniek om aan alle eisen die Ascon hiervoor had te voldoen. Stukje tafelkleed pakken, dit verfrommelen zodat er lekker veel kreukels in komen, vervolgens op het gesopte kaasdoek leggen, daar weer een flinke laag kerkbeits gemengd met behanglijm over heen strijken en zo steeds verder naar boven werken. Uiteindelijk werd het een grote kliederboel en alles was door en door nat. Nu kwam het volgende punt, hoe krijgen we dit doordrenkte doek ooit droog voordat het naar Breda moet? Gelukkig heeft onze Ernst overal aan gedacht en had mega ventilatoren bij zich. Ventilatoren die er normaal gesproken voor moeten zorgen dat kisten vol met aardappels drogen, dus waarom een doek van 12×18 meter niet? Na een dag hard werken was er zeker wel 1/3 klaar wat door kon als : goedgekeurd. We waren blij, ondanks de kille koude grote Bruynzeel loods waar Ernst en ik ons een aantal dagen hadden opgesloten.

Na een goede nachtrust stond de bruine drab alweer smachtend te wachten. Na onze dagelijkse check, dit keer ook met Ascon. besloten we toch een andere techniek te gaan gebruiken. De aardappelventilatoren hadden goed hun best gedaan maar het was zo ontzettend nat, dat kregen we niet droog voor zondag. Dus dag twee bestond uit een ochtend tafelkleed rollen, verfrommelen, doek insoppen, tafelkleed uitleggen en een beetje aandrukken. Zodat het goed kon intrekken en we niet al te veel van het vieze drabje er overheen moesten strijken, want dat zorgde ervoor dat alles zo doordrenkt was. Toen we eenmaal al een tafelkleed uitlegt hadden was het tijd om kleur aan te brengen. Maar het tafelkleed stond eigenlijk te bol om daar de kerkbeits over te gooien. Dit zou gaan scheuren en dan zou aan het eind van de tournee het doek niet meer bestaan. Daar wordt niemand blij van. Uiteraard had Ernst weer een prachtige associatie en kwam met een goed idee.: “zoek maar wat plankjes en tape.” Zo gezegd zo gedaan. Met die plankjes en de tape maakten we van onze voeten een soort stampers om al het bollige tafelkleed goed plat te drukken. Uiteraard moet je voorzichtig lopen, om niet uit te glijden over de drab zodat niet alleen je voeten doordrenkt waren, maar vervolgens ook je hele lijf. Dus daar liepen Ernst en ik als twee pinguïns over het gigantische doek met een enorme grijns op onze gezicht. Lachen moesten we hierom zeker, maar het werkte wel. Om het af te maken pakte Ernst een emmer met kerkbeits en ik een roller. Zo liepen we achter elkaar aan en zat het eigenlijk in no time onder de drab. Daarbij komt ook nog eens dat het niet kleddernat was geworden. Voor de finishing touch gooiden we vanaf de zijlijn nog isolatiemateriaal, lekker veel want het zou er toch wel af vallen, voor extra vlekken en meer speelsheid. Als je er nu nog over heen zou lopen gleed je ten eerste gigantisch uit, want in de leuke loods waren ook hondjes die hetzelfde was overkomen. Vol energie rennen ze op het doek af en woesj daar gingen ze. Dus als iemand denkt wat is dat voor gekke vlek, dat zou best een pootafdruk kunnen zijn! Naast uitglijden was er ook een grote kans dat het doek stuk zou gaan die lieten we het heel verstandig met rust en lieten de ventilatoren goed z’n werk doen. Ernst en ik keken elkaar aan, HIGH FIVE! Het is gelukt! EN HOE!

Floortje

Photos from the rehearsal for Ghost Track taken on 25th of October by ambassador Lucy Aarnink.

Improvisatie
Behalve een vernieuwer is hij ook een improvisator. In de voorbereidingen op Ghost Track loopt hij drummend op een handtrom tussen de dansers door. Hij daagt ze uit, zet ze op het verkeerde been, verleidt ze tot andere bewegingen of gaat in op hun reacties.
Gunawan gedraagt zich bijna als een danser. “Beweging combineren met muziek is al van oudsher een onderdeel van de Soendanese traditie”, zegt de musicus. “Dat is anders dan klassiek-Javaans. We gebruiken dezelfde instrumenten, maar de cultuur is anders: veel meer statisch. In de voorstelling zouden muziek en dans moeten functioneren als één lichaam. Daar kies ik mijn muzikanten ook op uit: ze moeten veelzijdig zijn en contact maken, met elkaar en met hun publiek. Ik ben mijn carrière begonnen met muziek maken voor dans, maar ik heb nooit eerder zo intensief samengewerkt als hier bij LeineRoebana.”

Muziek laten communiceren
Iwan Gunawan bouwt nieuwe gebouwen met oude stenen. “Ik zoek naar andere kleuren op basis van de traditie. In die zin verschilt mijn manier van werken niet van het maken van kamermuziek in het algemeen; dat is hetzelfde avontuur. Topeng, de maskerdans, is een klassieke vorm. Het vraagt een grote concentratie om de muziek te laten communiceren. Het is in feite een spel van vragen en antwoorden. Niet fysiek, maar in het hart en de geest. Dat is het mind concept van topeng. ”
Gunawan gebruikt er het woord greget voor: het verlangen om werkelijk iets te doen, een combinatie van controle en concentratie: “Gooi je energie niet zomaar de lucht in, maar kies werkelijk voor een beweging. Timing en ruimte, daar gaat het om.”

door Dick van Teylingen

After I finished high school I wanted to pursue my passion for dance, and did an audition for the ‘5 O”Clock’, the pre-education of the Amsterdam School of the Arts (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten). A year later I got accepted by the jazz-musical department. On the 4th of July I graduated.

During my study at the dance academy modern dance became my biggest passion. Last year I received a scholarship to study a semester at the Conservatory of Dance at Purchase College in New York, and since 2011 I trained with the modern dance department of the Amsterdam School of the Arts. It is really a dream coming true that I have been accepted as intern at LeineRoebana. I’m sure that I will grow even more as dancer and performer here. I think I will also develop as a mover and dance maker.
I can’t wait to start my year at LeineRoebana!

Luana van Eekeren

Ascent - Photo: Widhi Cahya

Thursday, 28th of July

Time flies when you’re having fun and work hard. It’s been already four weeks ago that we arrived in Solo and today it was our last day of rehearsing here, before we go to Jakarta on Friday.
In the last four weeks of working together with the Indonesian dancers it was great to see each other’s qualities and how the traditional Indonesian dance and the Western contemporary movement style of LeineRoebana merge together. When the musicians and composer Iwan Gunawan from gamelan ensemble Kyai Fatahillah arrived last week, the exchange of both Indonesian and European dance, music and culture became even better. The masters in space and the masters in time have been able to work together very well.

Today we came for the last time to Teater Besar to rehearse, which we ended with an open rehearsal in the afternoon for everyone who was interested to come, including many new friends we have met here during the weeks. We are glad that so many people came to see the rehearsal and reacted so enthusiastically. We were ready to show a first preview of Ghost Track where you can see how Europe and Indonesia, past and present, dance and music meet and merge with each other into something new. It has been an exited and challenging time here, and I’m very curious how the rehearsals for Ghost Track will develop when we are back in the Netherlands.

But before we fly back to the Netherlands on Wednesday, there’re still two more performances in Jakarta to look forward to. On the 31st of July we will perform at the Erasmus Huis with the piece Tempus/Tempo, premiered at the SIPA Festival at the beginning of this month. But we won’t show work of LeineRoebana only, also our Indonesian dancers will perform their own work. On the 2nd of August we will present a Ghost Track Showcase in Theatre Salihara and we will also dance the piece Ascent.

We hope you’ll keep following our weblog during our stay in Jakarta.

Today Boby, Sandhi and Agus were working on their traditional phrases while Delegasi Belanda (we proudly kept our title from performing at SIPA Festival) was working on getting back swing phrases we had prepared back in Belanda. The room was filled with the extremes of the repertoire we now share being a mixed group.
I assume the others don’t mind if I speak for them and say the last two weeks have been very inspiring to all of us.

I saw eyes full of desire to meet – to exchange – to learn – to inspire and to be inspired. To show each other what our training has enabled our bodies to express and to share the knowledge. Not only does each of our new colleagues have a very unique quality, they also most willingly share the details of the heritage of their culture while being open to exploring different ways of moving. This offers the space to meet and feel once more more the same than different.
In the movement language of LeineRoebana limbs usually don’t move at the same time. We are pulled in different directions on schizophrenic paths through space like in daily western life with all its opportunities and necessities. In traditional Indonesian dance limbs might move separately, but the dancer is always in control, deciding the timing of his movements. Grounded they are, while we might fall.

The last days we, the Dutchies, have been working on getting a grip on traditional movement phrases. One day we on the other hand gave a small workshop in the use of arms and legs deriving from European classical ballet tradition. What a crash course. There is no way we can get our heads and bodies around something the other has been studying since childhood in a week or 5. Nevertheless both sides can benefit from the taste of the different uses of body and mind. And of course we are all more than eager to proof those who say it is impossible wrong. Watch us do it! Eventually for the piece Ghost Track we are even more interested in the different shades and dimensions that can start developing from the two extremes of our repertoire.

I see Sandhi, the ‘little one in the family’. He is 20 and the maturity in his execution is astonishing. He is literally that gummy ball feathering up from a concrete tile floor. Uri and Sandhi are working on a jump phrase together. While Uri’s energy spreads trough the floor sideways and up by using the swing of his limbs, Sandhis compactness propels him into the air. It’s striking how they find unison within their differences and both support each other’s qualities.

Meanwhile Heather is working on a phrase that switches between a traditional movement phrase and a LeineRoebana assignment: body parts draw curved lines in space. She makes different variations. In one she keeps true to the dynamics that clearly distinguish the parts of the phrases. Agus joins her for the traditional parts and I join her for the LeineRoebana phrase to underline the splicing choreographically. In a Solo version another movement quality arises that melts the pieces in a new unexpected dynamic score.

My favourite moment was seeing a traditional male phrase with improvised continuous torso ripples on top. The boys had just learned the phrase. Then Andrea asked them for the assignment on top. Dutch and Solo cross bodies. I couldn’t tell the difference anymore. They had become one homogeneous group within split seconds. How is it possible? The unity of their bodies and minds that had aroused within seconds blew me away. To witness the serenity of that moment, I will always be thankful for that.
Exploring movement and form all day I think today I realized what will fill us while dancing together.
The pride of where we come from AND where we are going together.

Could you tell me something about the first rehearsals with Heather, Tim and Harijono last year?
Last year with LeineRoebana was the first time for me working in this particular movement style. I have never studied a certain style before. This was a very good opportunity for me to get to know and work together with Harijono, Heather and Tim and to learn more about European dance.

It might be strange for you then to suddenly have to move in a different way?
Yes, of course. I have a background in traditional Indonesian body memory movement. However that is different from the European approach to dance, it also helped me sometimes to understand the dance style of LeineRoebana. Although the LeineRoebana style was clear in my head, it costs me a lot more practice to understand it in my body as well.

Did you know anything about the Dutch or European dance styles before?
As I said, I never studied a certain style before, but I did see once a performance of Nederlands Dans Theater in Jakarta. I really liked it and I recognized their particular technique of motion, but what wasn’t so clear for me is where this contemporary dance style came from. Is it developed from a traditional dance technique, or is it born as a whole new way of moving? That still is a sort of question mark for me when it comes to contemporary dance in Europe.

How do you experience the collaboration with the LeineRoebana dancers and the different way in which they approach dance?
I think, and Agus and Sandhi agree with me, our background is the main difference. In traditional Indonesian dance we work, for example, often with characters that represents certain movements and qualities of moving. In the rehearsals we sometimes have good discussions with Andrea and Harijono about that. They often talk with us, the Indonesian dancers, about our traditional movement style and how they can work with that and use it in the rehearsals for Ghost Track.
With our background in different dance techniques, I tried to search for and found the link that we mastered the essence of motion with the movement style of LeineRoebana. We are now also more open for the many possibilities that stimulate the body movement tradition that I have, and combine it with the LeineRoebana dance style.

What do you expect from your time in the Netherlands this autumn?
I hope that the staging in the Netherlands is also able to display the dialoging body, language and culture that take place through this work. I’m aiming at synergizing the west and east on stage.

By Stéphanie den Blanken

Last year Harijono, Heather and Tim already worked with Boby and Agus in Solo, and met Sandhi there. It was great to finally see both the Indonesian dancers and the dancers of LeineRoebana together, and work with the differences and similarities in the approach to dance. At the end of the rehearsal the choreographers and dancers discussed the differences between the Indonesian dancers and the LeineRoebana dancers. Where “European dancers are a master in space”, as Boby said, “Indonesian dancers are a master in time”. They use their legs mostly to stand and to move, they are more grounded. The LeineRoebana dancers move “sideways and down”, as Uri said, and often use their legs in the same way as we move our arms; with articulation of the feet. But the Indonesian dancers have more developed arm and hand movements. In Europe, the hands are more an extension of the arms. Boby: “Our movements come also from inside, called Greget” (as a sort of life energy). Moreover, Indonesian dancers are usually representing a character and story in dance.

The aim of the first rehearsal was not to copy each other, but to explore these differences and similarities in dance. Therefore, each Indonesian dancer first showed a short phrase in his own characteristic style of moving. Then, they worked in mixed duos on a LeineRoebana phrase based on swing movements, and movements where legs and feet are used in the same way as arms and hands are used in Indonesian dance. During the rehearsal it was obvious that every dancer has his own personal movement style and vocabulary, but it was also clear that the Indonesian dancers are, next to the traditional Indonesian dance, also known with the contemporary dance practice. But above all, it was outstanding how strong and great movers the Indonesian dancers are. I am very curious how the rehearsals for Ghost Track will develop in the coming three weeks.

by Stéphanie den Blanken

Friday we had a day to acclimate; we visited the fruit market and had a look at the terrain where the Sipa Festival takes place. In the afternoon, LeineRoebana dancers Erik and Delphine also had a short rehearsal with an Indonesian dancer; Silvester Pamardi who performed with us on Sunday. In the evening we visited the opening night of Sipa. Especially the opening ceremony was very impressive!
We saw performances of companies from all over the world, including Borneo, Korea and the U.S.A. The performance by Yogjakarta was given by Didik Nini Thowok, a famous dancer and soap actor in Indonesia. Didik is well-known by some of our group, they met several times in Indonesia and attended a workshop from Didik last year in the LeineRoebana studio in the Netherlands. We met him after the show.

What is very striking about the Indonesian people it that everyone is so friendly and polite and treat each other with respect. Until now, everyone we met were very loyal and interested in who we are, where we come from and what we are doing here.

Saturday morning we had our first rehearsal with the whole group in a Pendopo (traditional building consisting of a roof on columns) at one of the palaces in Solo. Some curious children from the neighbourhood accompanied us. Saturday night we went to Sipa again to see some other performances and Sunday was our big day to perform!
Keep following us to read about this experience and see the pictures!

by Stéphanie den Blanken

Alle dansers dragen lange witte rokken en witte truien. Op de een of andere manier krijgen ze er in de studio een grote, machtige uitstraling door. Als ze heftig dansen, maken ze een overweldigende indruk. Maar de kleding maakt ook dat veel van het lichaam niet te zien is. Individualiteit wordt afgedekt.

In combinatie met de dansbewegingen voel je toch dat er een grote emotionele energie in die afgedekte lichamen zit. Heftige uitbarstingen met uitschietende armen wisselen af met een geladen stilstand. Hier en daar is op de gezichten en in de houdingen iets te zien van poses en stilering die aan het gebruik van maskers doen denken, vooral in Indonesië, waar deze choreografie op het SIPA festival in première zal gaan. Tussen de grote, energieke bewegingen is altijd ruimte voor kleine gebaren, subtiel tot in de vingers. Zo laat de choreografie, ondanks het gegeven van bedekkende maskers, ontzettend veel stemmingen zien: concentratie, heftigheid, zachtheid, innerlijkheid, zorgzaamheid, meegesleept worden, ontspanning en spel.

Ghost Track
Op dit moment zit de groep nog in de studiefase voor deze voorstelling. Er wordt onderzocht wat voor bewegingen er een plaats kunnen krijgen in de choreografie. Ghost Track wordt een dansstuk in samenwerking met Indonesische dansers en muzikanten.

Voor het zoeken naar bewegingen is een prachtig helder uitgangspunt gekozen, namelijk de bewegingen die gemaakt worden bij het schrijven van letters. Het is een eenvoudig gegeven, maar blijkt heel veel mogelijkheden in zich te hebben. Met de voet volgt de danser de lijn van een letter. Dit gedeelte van de bewegingen is vastgelegd. Tegelijk hiermee wordt met een ander gedeelte van het lichaam geïmproviseerd. De spanning tussen de letter en wat er verder in het lichaam gebeurt, doet ontzaglijk veel met de danser. Het contact met de grond wordt zichtbaar anders. Vanuit de letter komen prachtige, veelzijdige bewegingen in de rest van het lichaam op gang.

Deze bewegingen geven een nieuw en verfrissend idee van wat schrijven kan zijn. Ik bedoel niet het schrijven van bijvoorbeeld een notariële acte of een verkeersboete, maar schrijven waar je je ziel in legt. Schrijven betekent normaal gesproken dat iets wordt vastgelegd. Maar wat hier te zien is maakt duidelijk dat schrijven ook juist beweging op gang kan brengen. Als je schrijft en je ziet je eigen letters of woorden, dan geven die je een terugstoot. Wat je geschreven hebt, zet je hersens in beweging, waardoor je weer nieuwe impulsen krijgt om verder te schrijven. Je kunt je voorstellen dat je eigen woorden niet alleen je hersens, maar ook je lichaam in beweging brengen. Dat is wat ik beleef in de bewegingsstudies die LeineRoebana voor Ghost Track maakt.

Maarten Baanders

Ghost Track
Ghost Track (première vrijdag 18 november); een onconventionele dialoog tussen dans en muziek uit Indonesië en Nederland. De westerse dansers en choreografen van LeineRoebana werken samen met Indonesische dansers en musici. Speciaal voor Ghost Track maakt Indonesische componist Iwan Gunawan nieuwe muziek; uitbundige gamelan met westerse invloeden. Lees meer over Ghost Track op onze website of op dit blog.

Wat houdt het ambassadeurschap in?
Samen met de andere ambassadeurs breng je tweemaal een exclusief bezoek aan onze studio in Amsterdam waar de dansers, choreografen en musici repeteren voor Ghost Track. Het eerste bezoek is vrijdagmiddag aanstaande, het tweede bezoek in oktober. Op deze manier willen wij je inzicht geven in de verschillende stadia van de ontwikkeling van een nieuwe productie. Tijdens het eerste bezoek zie je de choreografen en dansers van LeineRoebana aan het werk, in oktober kijk je naar een doorloop met LeineRoebana dansers én de Indonesische dansers en musici. Van beide bezoeken maak je een kort verslag in de vorm van bijvoorbeeld een recensie, gedicht, foto, film of tekening. Wij publiceren dit op ons weblog OnLein en via Twitter en Facebook, en jij verspreidt het in jouw netwerk. Je hoeft geen ervaring te hebben met schrijven over dans of muziek, een flinke dosis nieuwsgierigheid en enthousiasme is genoeg!
Je reiskosten van en naar de studio worden vergoed en je ontvangt o.a. een LeineRoebana t-shirt.

Repetities bijwonen
Het bijwonen van de repetities in de studio kan alleen op afspraak. De eerste repetitie vindt aanstaande vrijdag 17 juni plaats in Amsterdam. Na bevestiging van je deelname ontvang je de exacte tijd en locatie.

Contact
Voor meer informatie en aanmelding kun je contact opnemen met Annemiek Kloek. E: annemiek@leineroebana.com T: 020-4893820

Encounter: same but different. Een onconventionele dialoog tussen dans en muziek uit Indonesië en Nederland.

In Ghost Track komen tegengestelden elkaar tegen: Europa en Indonesië, het hedendaagse en traditionele, dans en muziek. In Ghost Track beïnvloeden deze elementen elkaar, ze vergroten de verschillen of smelten samen tot iets nieuws. Verwacht van LeineRoebana geen afgebakende weergave van Indonesische traditie tegenover westerse moderniteit; Ghost Track is ontstaan uit een wederkerige nieuwsgierigheid die de vooroordelen danig door elkaar schudt.

Het idee voor Ghost Track begon bij de Indonesische muziek. De sonore klank van de gamelan inspireerde choreografen Andrea Leine en Harijono Roebana, die altijd op zoek zijn naar bijzondere muziek. In het werk van componist Iwan Gunawan wordt die sonore klank gescheiden van het statige en verhevene dat we zo dikwijls associëren met de gamelan; uitbundige en opwindende ritmes en oor-kronkelige harmonieën uit de Sundanese cultuur komen ervoor in de plaats. In Iwan Gunawan herkenden de choreografen een zielsverwant: iemand die zich rekenschap geeft van zijn verleden en tevens een onbedwingbare drang heeft om daarmee te experimenteren. Iwan’s kennis van de traditionele Indonesische – in het bijzonder Sundanese – cultuur vinden een tegenhanger in zijn kennis van de hedendaagse westerse muziek. Moderne technieken van compositie en het gebruik van live elektronica zijn onderdeel van zijn dagelijkse repertoire. Onderdeel van het instrumentarium zijn onder andere stemgebruik, bamboe instrumenten, snaarinstrumenten als de rebab en de kendhang, een slaginstrument. Belangrijke elementen in zijn muziek zijn additieve en subtractieve ritmische opeenvolgingen, vergelijkbaar met die van minimalisten Philip Glass en Steve Reich. In Ghost Track speelt Iwan live met zijn gamelan ensemble Kyai Fatahillah.
De samenwerking tussen de ervaren en zeer kundige dansers uit Indonesië en Nederland begon in 2009 door middel van workshops, repetities en voorstellingen. Wat is het verschil in kennis die opgeslagen ligt in de lichamen van de Europese en Indonesische dansers? Dansers spreken via beweging. Maakt hun respectievelijke opleiding en cultuur een essentieel verschil? Is er louter verschil in bewegings ‘dialect’ of staat het belichaamde wereldbeeld op het spel? Tijdens de voorbereidende samenwerking kwamen er onverwachte overeenkomsten en verschillen aan het licht – Indonesische traditie voelt zeer eigentijds voor het westen; westers modernisme wordt gemakkelijk geabsorbeerd door Indonesische traditie.

Same but different: Hetzelfde Anders. Ghost Track is een verkenning van elkaar en bij gevolg van onszelf en onze eigen tradities.
Na repetities in zowel Indonesië (juli 2011) als Europa (oktober 2011), vindt de Nederlandse première van Ghost Track plaats op vrijdag 18 november 2011 in het Chassé Theater in Breda, gevolgd door een tournee tot en met vrijdag 23 december 2011 in Nederland. De Aziatische première van Ghost Track vindt plaats in februari 2012 in Theater Salihara, Jakarta, Indonesië.
Een preview van 30 minuten, het resultaat van de eerste repetitie periode in Solo, vindt plaats in Theater Salihara, Jakarta op dinsdag 2 augustus 2011.

Credits
Choreografie: Andrea Leine, Harijono Roebana
Compositie en dirigent: Iwan Gunawan
Muziek: Gamelan Ensemble Kyai Fatahillah met Iwan Gunawan, Uus Kusnadi, Agus Zubaedi, Hikmat Puji Nur Safar, Intan Kartika Wiji, Dedi Supriadi, Tatang Taryana
Dans: Tim Persent, Heather Ware, Uri Eugenio, Reut Gez-Wang, Swantje Schäuble, Boby Ari Setiawan, Agus Mbendhol, Sundee Richard
Vormgeving: Ascon de Nijs
Lichtontwerp: Paul van Laak

Speellijst Ghost Track Nederland
November 2011
17 Chassé Theater Breda (try-out)
18 Chassé Theater Breda (première)
21 Stadsschouwburg Amsterdam Rabozaal
25 LAKtheater Leiden
26 LAKtheater Leiden
29 Toneelschuur Haarlem

December 2011
3 De Duif Amsterdam
4 De Duif Amsterdam
5 De Duif Amsterdam
6 De Duif Amsterdam
8 Theater de Spiegel Zwolle
9 Theater Het Park Hoorn
13 De Flint Amersfoort
14 Stadsschouwburg Groningen
15 De Goudse Schouwburg
17 Rotterdamse Schouwburg
18 Theater aan het Vrijthof Maastricht
20 Theater aan het Spui Den Haag
21 Theater aan het Spui Den Haag
22 Theater aan het Spui Den Haag
23 Chassé Theater Breda

http://www.leineroebana.com
Met speciale dank aan het Fonds Podiumkunsten, HIVOS, Chassé Theater Breda, Gemeente Breda en de Nederlandse Ambassade in Jakarta.
LeineRoebana ontvangt in 2009 – 2012 subsidie van het Fonds Podiumkunsten en de Gemeente Amsterdam.

DANS / GAP * * * *
Ode in dans aan het onbekende
MIRJAM VAN DER LINDEN

BREDA
LeineRoebana maakt geslaagd statement over het belang je te voeden met ideeën van elders.
Heel voorzichtig en toch vanzelfsprekend naderen ze elkaar. De Bulgaarse folkzangeres Galina Durmushliyska en de Amerikaanse operazangeres Claron McFadden, die hier de jazzy kant van haar stem etaleert. Tot de warme aardse en de tintelend lichte klanken letterlijk in elkaar opgaan. De twee dansers voor op het podium pogen in opperste concentratie, luisterend naar de eenwording van de stemmen en de natuurlijke stilte van vogels in de verte, hun eigenzinnige lijven te voegen in parallelle bewegingen.
Het is het slot en tevens hoogtepunt van GAP, de nieuwe dansproductie van LeineRoebana. Twee diva’s versmelten, en daarmee ook twee culturen, begrippen als traditie en vernieuwing en, op weer een ander niveau, ‘het ik’ en ‘de ander’. ‘Wie is die persoon naast jou?’, klinkt het herhaaldelijk uit de mond van een danseres of zangeres. Het is een vraag die vrees impliceert, vrees voor het onbekende, van iets kleins als een andere muziekstijl tot iets groots als de dood.
De constante buitenstaander in het stuk, een danseres in slobberig wit hemd gelijk een lijkwade, is de belichaming van die vrees. Bij aanvang wordt zij als voor dood het podium opgesleept. Uiteindelijk is zij het echter die de groep aanspoort en opzweept door te gaan met dansen. Hoewel haar ‘Go on!’ vervaarlijk lijkt op ‘Gone’, een markante verwarring in een tijd waarin met name de podiumkunsten door de overheid aan de kant worden gezet met een dreigende subsidiekaalslag.
De gebeurtenissen om deze buitenstaander heen vormen het kloppend hart van GAP. Er is de muziek, een levendige, verrassende compositie van de Bulgaar Dimitar Bodurov waarin folk en jazz samengaan, uitgevoerd door de zangeressen, drie musici en Bodurov zelf op piano. De zangeressen mengen zich, heel natuurlijk, tussen de zeven dansers, zoals ook teksten nu en dan ‘reizen’ van zanger naar danser.
De dans is, zoals vaker bij LeineRoebana, een verzameling gelijktijdige solo-acties die soms, kortstondig, de confrontatie met elkaar aangaan of samenvallen in een uniforme frase. De lichamen stulpen en golven alle kanten op, met een ronde, zwiepende kracht die nu en dan wordt doorbroken door messcherpe armen.
De Bulgaarse folklore, lyrisch en opzwepend, geeft dit eeuwig zoekende, reikhalsende dansidioom, waarin dit keer ook vleugen breakdance en salsa zijn verwerkt, een prachtige impuls. Plotseling nemen snelheid, felheid en hoekigheid meer toe dan normaal, gaan de dansers meer (en vrolijkere!) verbintenissen aan. Er is geen schuddende schouder of stampende voet te bekennen, dat zou te simpel zijn. En toch zie je dat ritmes en melodieën zijn geconsumeerd door de lichamen, in een borstkas die pompend en stotend op en neer gaat, in een heup die een knokige bocht maakt.
GAP is een statement van jewelste, over de noodzaak de eigen identiteit te voeden met ideeën van elders, over het overbruggen van verschillen. Maar zonder te vet te zijn en zonder de abstracte kwaliteit die LeineRoebana zo eigen is, geweld aan te doen. Dat maakt dat de voorstelling ruimschoots gaten laat voor de eigen interpretatie, en dat voelt vrij, voor wie de angst voor het niet-weten opzij kan zetten.
GAP van Andrea Leine en Harijono Roebana. 15/1, Chassé Theater, Breda. Tournee. leineroebana.com

Repetitie GAP

Er zijn maar weinig dansvoorstellingen waarin je zo duidelijk het verband tussen adem en beweging ervaart als in GAP. Felle armgebaren gaan gepaard met forse ademstoten, alsof de dansers zich telkens in een halve seconde leegblazen. Ook in het klein zie je adem als drijfveer: als de dansers niets anders doen dan hun borstkas ritmisch op en neer laten bewegen. Het voelt als een rustpunt, maar het is ook spannend: wat gaat er hierna komen?

GAP is compromisloos. Als je naar de dansers kijkt, krijg je het gevoel: als je beweegt, moet je ook meteen totaal bewegen. Het lijkt of ze koortsachtig proberen een leegte op te vullen. Angstvallig schiet een danseres vooruit naar een andere danseres, die bewegingloos op de vloer ligt. En telkens deinst ze weer terug. Het lijkt of de angst haar energie geeft. Of misschien is het een nooit tot rust komende twijfel: moet ik contact maken of niet?

Als een danseres in een solo met de armen zwaaiend door de zaal wervelt, schaart even later de groep zich om haar heen en allemaal gaan ze mee in de felle gebaren. De spanning wordt opgevoerd tot wanhoop. Alleen heel af en toe zijn er kleine troostrijke momenten.

Verrassend is ook de rol van de muziek. De sopraan Claron McFadden beweegt als een schaduw tussen de dansers. Telkens laat ze weer andere, fascinerende klanken horen. Daarnaast is er een groep Bulgaarse musici. De zangeres Galina Durmushliyska heeft een schelle Balkanstem, lange tonen met van die typisch Bulgaarse trillinkjes erin. De musici blijven niet aan de kant staan. Ze lopen tussen de groep dansers door, zoals muzikanten zich tijdens een zomeravondfeest in een Bulgaars dorp tussen het publiek begeven. De muziek is folkloristisch, maar met de traditionele instrumenten blijken ook moderne klanken te kunnen worden gemaakt. Machtig zijn de zware ritmes op de grote trom, waar de fluit speels bovenuit kringelt.

Wat GAP spannend maakt zijn de combinaties. Traditionele Bulgaarse klanken, die iets lichts en gemoedelijks hebben, naast felle, dramatische gebaren die tot op de bodem gaan. Bewegingen die een worsteling uitstralen, en dan plotseling een lichtvoetige acrobatische radslag op één hand. Als de dansers overschakelen op heel gewone, ontspannen wiegende bewegingen, geeft dat ook weer een mooi contrast, niet alleen met de gespannen bewegingen ervóór, maar ook met de zangstem. De combinatie tussen Claron McFadden en Galina Durmushliyska is schitterend, vooral als hun stemmen met ieder hun eigen klankkleur zich mengen.

Repetitie GAP

Fotografie Deen van Meer

Het sterke dansertableau bestaat uit vaste dansers Tim Persent en Heather Ware (winnares van de Zwaan voor meest indrukwekkende dansprestatie 2010) en Erik Bos, Uri Eugenio, Reut Gez-Wang, Swantje Schäuble en Delphine Simons.

Speellijst GAP
Januari 2011
14 Chassé Theater – Breda (try-out) http://www.chasse.nl
15 Chassé Theater – Breda (première) http://www.chasse.nl
19 Rotterdamse Schouwburg http://www.rotterdamseschouwburg.nl
20 Lucent Danstheater – Den Haag http://www.ldt.nl
25 Toneelschuur – Haarlem http://www.toneelschuur.nl
27 Stadsschouwburg Utrecht http://www.stadsschouwburg-utrecht.nl

Februari 2011
02+03 Stadsschouwburg Amsterdam http://www.stadsschouwburgamsterdam.nl
05 AINSI – Maastricht http://www.ainsi.nl
08 De Vest – Alkmaar http://www.theaterdevest.nl
09 Rabotheater – Hengelo http://www.rabotheater.nl
15 Het Speelhuis – Helmond http://www.theaterspeelhuis.nl
17 Goudse Schouwburg – Gouda http://www.goudseschouwburg.nl
24 Theater Het Park – Hoorn http://www.hetpark.nl
25+26 LAKtheater – Leiden http://www.laktheater.nl
27 De Flint – Amersfoort http://www.deflint.nl

Maart 2011
01 Chassé Theater – Breda http://www.chasse.nl

‘keselarasan dan kebebasan (harmonie en vrijheid)’ (Kompas)
In de Javaanse filosofie zijn dat begrippen die nog lang niet zijn ingeburgerd. Als de grootste kant van Indonesië harmonie aan vrijheid koppelt is dat een compliment.

keselarasan tari ternyata bisa dibangun dari kebebasan
(harmonie in dans blijkt te kunnen ontstaan uit vrijheid) (Tempo)
Ook dit is een compliment van de kwaliteits krant Tempo.

Frankfurt
Door De Nederlandsche Bank werd LeineRoebana uitgenodigd Sporen te vertonen in Frankfurt in het kader van de Culturele Dagen 2010 van de Europeesche Centrale Bank, op 8 november jl.
Lees hieronder de recensie, verschenen in de Frankfurter Allgemeine Zeitung:
Marcus Hladek FAZ 13nov2010

Binnenkort meer over onze avonturen in Indonesië!

De VSCD Dansjury over Heather Ware in 172 Suggesties aan een lichaam:
‘Ware is een technisch volgroeide en dramatisch volwassen danseres die zich de complexe bewegingstaal van Leine en Roebana zodanig heeft eigen gemaakt, dat die er bijna vanzelfsprekend uitziet. De verfijning die zij aanbrengt is tegelijkertijd heel aards. Zij staat altijd met grote intensiteit en betrokkenheid op het toneel en lijkt haar rollen in te drinken, zeker als die rol meer inhoudelijke aspecten heeft, zoals in 172 Suggesties aan een lichaam. Door die intensiteit trekt ze de toeschouwer, of die het wil of niet, de voorstelling in en laat hem/haar de choreografie als van binnenuit meebeleven. Ware is bovendien een van de weinige dansers met een goede spreekstem en een mooie dictie. Daarmee is zij al eerder opgevallen, maar zeker ook in 172 Suggesties aan een lichaam, niet alleen fysiek, maar ook mentaal een zware voorstelling.’

De stralende winnaar!

Klik hier voor de trailer van 172 suggesties aan een lichaam.