Die Toleranzidee wurde schon im 14. Jahrhundert von Boccaccio ähnlich wie von Lessing veranschaulicht. Boccaccio erzählt die Geschichte vom Vater, der einen Ring, der seinen Träger vor den Menschen und vor Gott „angenehm“ macht, traditionell an den unter seinen Söhnen weitergibt, den er am meisten liebt. Dieses finden wir auch in leicht veränderter Form in der Schlüsselszene Lessings, der Ringparabel:

In ihr lässt Saladin Nathan zu sich rufen und legt ihm die Frage vor, welche der drei monotheistischen Religionen er für die wahre halte. Nathan erkennt sofort die ihm gestellte Falle: Erklärt er seine Religion zur „einzig wahren“, muss Saladin das als Majestätsbeleidigung auffassen, schmeichelt er hingegen dem Sultan, muss er sich fragen lassen, warum er noch Jude sei. In beiden Fällen muss Nathan zahlen.

Um einer klaren Antwort auszuweichen („Nicht die Kinder bloß, speist man Mit Märchen ab“^[2]) antwortet er mit einem Gleichnis. Darin besitzt ein Mann ein wertvolles Familienerbstück: einen Ring, der über die Eigenschaft verfügt, seinen Träger „vor Gott und den Menschen angenehm“ zu machen, wenn derselbige Träger ihn „in dieser Zuversicht trug“. Dieser Ring wurde über viele Generationen hinweg vom Vater an jenen Sohn vererbt, den der Vater am meisten liebte.

Doch nun tritt der Fall ein, dass der Vater drei Söhne hat und von ihnen keinen bevorzugen kann und möchte, sodass er von einem Künstler Duplikate des Ringes herstellen lässt. Er hinterlässt jedem Sohn einen Ring, wobei er jedem versichert, sein Ring sei der echte.

Nach dem Tode des Vaters ziehen die Söhne vor Gericht, um klären zu lassen, welcher von den drei Ringen der echte sei. Der Richter aber ist außerstande, dies zu ermitteln. So erinnert er die drei Männer daran, dass der echte Ring die Eigenschaft habe, den Träger bei allen anderen Menschen beliebt zu machen; wenn aber dieser Effekt bei keinem der drei eingetreten sei, dann könne das wohl nur heißen, dass der echte Ring verloren gegangen sein müsse (auf die Frage, wann dies geschehen sein könnte, geht der Richter nicht explizit ein; theoretisch kann also auch der Ring des Vaters schon unecht gewesen sein). Daraufhin gibt der Richter den Söhnen den Rat, jeder von ihnen solle glauben, dass sein Ring der echte sei, dass sein Vater alle drei gleich geliebt habe und es deshalb nicht habe ertragen können, einen begünstigen und die beiden anderen kränken zu sollen, wie es die Tradition eigentlich erfordert hätte. Wenn einer der Ringe der echte sei, dann werde sich das in der Zukunft an der ihm nachgesagten Wirkung zeigen; jeder Ringträger solle sich bemühen, diese Wirkung herbeizuführen.

Die Ringparabel gilt als ein Schlüsseltext der Aufklärung und als pointierte Formulierung der Toleranzidee.

Quelle: Wikipedia

Der Text im Original

Hintergrundinformation zum Thema

Video Ringparabel auf youtube.de

Scarlett_by_night

Una visita al numero 10 di corso como, vale 40 minuti di macchina, lo slalom tra i lavori e le voragini per l’Expo 2015 e l’incontro scontro con il personale della galleria Sozzani, la cui simpatia è inversamente proporzionale alla bellezza di quest’angolo di paradiso.

Forse per chi come me viene dalla provincia e non è avvezzo a questo genere di scoperte metropolitane, gioielli nascosti ma neanche troppo come il civico 10 sono strabilianti ed entusiasmanti di per sè. Il provincialismo che ci lega ai nostri paesini dell’hinterland restituisce spesso un immagine di Milano imbruttita da ore trascorse sotto terra tra linea verde rossa e gialla, da compagni di viaggio maleodoranti e temperature insopportabili; un malessere legato ad una città che rappresenta lo smog, il grigiore, il lavoro e lo stress a cui ogni giorno veniamo sottoposti.

Dal lavoro non si scappa, da Milano nemmeno. E cosi’, impastati ed afflitti, ogni mattina abbandoniamo la campagna padana che così tanto ci tranquillizza con i suoi prati,i suoi cieli e i suoi paesini dalle strade larghe, per buttarci a capofitto nell’inferno cittadino. Chiedi ad uno di provincia se verrebbe mai a vivere a Milano, all’ 80% la risposta sarà una e una sola. Chiedi ad un “cittadino” se verrebbe mai a vivere in provincia, e non ti stupire del suo sguardo terrorizzato… “A far cosa?!”, ti dirà.

Ma sapete, persino io, Io che in provincia ci sono nata, io che mi sento a casa solo dopo aver fatto l’ultimo gradino della stazione metropolitana e aver respirato a pieni polmoni l’illusione di una aria più sana, io che mi rilasso camminando nella stradina della cascina Panè facendo attenzione a non far incazzare qualche gallo o gallina…perché IO nonostante l’amore per la natura odio terribilmente i volatili, io che sogno allevamenti di cavalli lucenti e prati sconfinati, io che mi gonfio d’orgoglio pensando a quanto i miei figli se la spasseranno a giocare a mosca cieca nel grande giardino condominiale di casa mia, io…

Quasi quasi ci ripenso.

Casa dolce casa, non me ne volere. Milano, quando vuole, può essere davvero deprimente, sin da piccola ricordo la sofferenza estrema che provavo nell’immaginare bambini della mia età trincerati nei super palazzoni dotati di minbalcone con vista cemento…soffro ancora, immaginando quei bambini adulti, che magari stanno da dio, ma io continuo a soffrire per loro, ogni volta che il mio sguardo passa di lì.

Quando vuole però, Milano sa anche essere davvero strabiliante. Ci sono posti, ci sono scorci, ci sono volti, ci sono opportunità. C’è tutto e c’è niente. Un tutto ed un niente capaci di grandi gioie. Che scoperta direte, voi milanesi doc. Già, che scoperta! Mi sono detta anch’io…

Dopo anni di odio e invettive, la sensazione di apprezzare questa città si è insinuata dentro di me lentamente…E realizzato la cosa, non ho potuto non ripercorrere il filo che mi ha portato qui e risalire all’origini del cambiamento. Sono una mutante. Mi sento una mutante. A sprazzi una traditrice.

Tutto è iniziato, come è giusto che sia, con un nuovo inizio; ora penserete che tutto sia dovuto alla mia nuova posizione di privilegiata, be’ non sprecherò tempo cercando di convincervi che non è così. Da una piccola libreria in un blocco di cemento, perché anche dalle nostre parti qua e là spunta qualche enorme centro commerciale, mi sono trasferita (lavorativamente parlando, sia mai) in via Manzoni, o meglio via Morone, una piccola traversa che custodisce come uno scrigno, come una devota sorella minore che si è privata del gran nome, la casa del a noi tutti caro Alessandro Manzoni. Oh, Manzoni. Pace all’anima sua.

Ed eccomi qui, trapiantata, come una palma in Trentino. E non posso, proprio non posso, negare che mi piace, che il centro, con le sue isole pedonali, con i suoi negozi inarrivabili, con i suoi Luini ed i suoi aimè, piccioni, in realtà sia un gran bel centro. Uscire dall’ufficio e passeggiare fino al duomo, guardarlo mentre lui sta li a guardare noi, che da decenni, sempre diversi ma sempre uguali occupiamo la sua piazza.

Il mio amore è cresciuto, riflesso nel volto si una signora indiana, che con suo marito scendeva a Loreto. Era indiana, con tanto si bollino e abiti sgargianti, era li, ed io ho pensato che una vestita così l’avevo vista solo in TV.

Sarà ingenuità, ma io preferisco chiamarla meraviglia. E come si può non amare la meraviglia?

E poi è stato il momento della mediateca di Santa Teresa in Moscova, dei suoi incontri con i guru della comunicazione, con la geografia emozionale di Giuliana Bruno e con il copyleft di Lawrence Lessing. La Milano all’avanguardia, la Milano al passo, la Milano che pensa. Una Milano che è per forza anche mia.

Ed è così, che sono riaffiorate, una dopo l’altra, le immagini finora inconsiderate della Pinacoteca di Brera, della sua libreria da batticuore, degli aperitivi al sole; rispuntati anche Magritte e La Chapelle a Palazzo Reale, le ore alla Triennale provata da chili di libri. Porta Genova con le amiche, Porta Romana con le sue terme.

Così, piano piano, ho unito i puntini sulla mia mappa del cuore. Ho ripercorso i giorni che mi hanno portato in corso como 10, che mi hanno aperto le porte del World Press photo 2009, e che davanti al ritratto di Dennis Hopper mi hanno fatto pensare: è amore.

Un amore che come tutti gli amori cela, nei suoi angoli remoti e trascurati, grandi delusioni e amari dispiaceri. Me li aspetto, e mi preparo a retrocedere. Sono una disillusa.

Prendi sempre ciò che c’è di buono, dice un famoso detto…così faccio.

Intanto, grazie Milano.

E per non farsi scappare proprio nulla:

“Le 101 cose da fare a Milano almeno una volta nella vita” di Micol Marianna Beltramini

]]> http://steffenmoor.wordpress.com/2009/06/23/achja/ Tue, 23 Jun 2009 08:06:30 +0000 steffenmoor http://steffenmoor.wordpress.com/2009/06/23/achja/

Auf mich wartet nun die Hamburgische Dramaturgie von Lessing – ich werde mich ihrer annehmen.

Kultur…kann spannend sein- ist es aber meist nicht. Um so erfreulicher war es, als wir kürzlich die Theateraufführung unseres Vorreiterstars Elmira besuchen durften. Ort der Handlung war das allseits beliebte Lessinggymnasium, in dem die Klassen 5, 11 und 12 eine Darbietung ihrer Fähigkeiten boten. Den Anfang machten die Schüler der unteren Klassen, die eine sehr lustige Interpretation des Klassikers „Rotkäppchen“ darboten, die vor allem durch ein männliches Rotkäppchen in roten Pumps auch dem alten Lessing an der Wand sicher ein Lächeln abgerungen hatte. Im Anschluss präsentierten die Mitglieder der Generation GNTM ihre eigenen, sehr gelungenen Modeideen, die von klassisch bis ausgeflippt und von untragbar bis eigenwillig genial alles boten.

Dann war es endlich soweit Elmira die Göttliche und ihre Kollegen brachten „Orpheus und Eurydike“ auf die Bühne, wofür wir erst einmal den Raum verlassen mussten, da für diese Inszenierung einige Umbauarbeiten notwendig waren. Das Stück war eine interessante Neuauflage des alten Dramas, doch wenn wir mal ehrlich sind hat uns allen das Ende am meisten gefallen. Wie ihr im Video sehen könnt, schloss die Aufführung mit einer genialen Interpretation von Thriller, DEM Meisterwerk von Michael Jackson. …im Rückblick war es natürlich k sehr makaber, das am Ende der Woche der Urheber dieses Meisterwerkes auf tragische Weise viel zu früh von uns gegangen ist. Doch das konnte am Montag ja noch niemand wissen, als dieser geniale Song am Ende des Stückes wieder einmal bewies, das er auch nach 25 Jahren nichts von seiner Dynamik eingebüßt hat.

Spinoza, Nietzsche, (Jesus and Satan) on the “Right Time”

 Therefore Jesus said to them, my kairos has not yet arrived, but your kairos always is ready.

John 7:6

Our investigation begins at a moment when Nietzsche seems to question, in a fully dialectical moment, the spearhead of his discourse, that is, an assumed rarity of genius (of which he seems to help make up a type). Could it be that genius after all is not so rare? I aim to use this occasion as decisive, a vital and possibly critical moment in his thought, a window which opens, but which he properly then closes, yet a window nonetheless, a kairos into what is possible. What is possible if genius is not so rare?

274.

The Problem of Those Who Wait.–Happy chances are necessary, and many incalculable elements, in order that a higher man in whom the solution of a problem is dormant, may yet take action, or “break forth,” as one might say–at the right moment. On an average it does not happen; and in all corners of the earth there are waiting ones sitting who hardly know to what extent they are waiting, and still less that they wait in vain. Occasionally, too, the waking call comes too late–the chance which gives “permission” to take action–when their best youth, and strength for action have been used up in sitting still; and how many a one, just as he “sprang up,” has found with horror that his limbs are benumbed and his spirits are now too heavy! “It is too late,” he has said to himself–and has become self-distrustful and henceforth for ever useless.–In the domain of genius, may not the “Raphael without hands” (taking the expression in its widest sense) perhaps not be the exception, but the rule?–Perhaps genius is by no means so rare: but rather the five hundred hands which it requires in order to tyrannise over the “the right time”–in order to take chance by the forelock!

The passage in question lies near the end of his Beyond Good and Evil: Prelude to a Philosophy of the Future. It concerns the question of waiting. In section 273  Nietzsche has returned to one of his favorite themes, that of solitude, and he sketches out the dilemma that a man pursuing greatness faces. Such a one sees others as “means or as a delay” and his question becomes that of timing and of proximity. “This type of man knows solitude and what is most poisonous in it”. Nietzsche is examining the locus of a person, he is inspecting, as he is ever to do, the nature of this ideal type, a philosopher of the future. And such a man, a rarity, is caught between his own concept of himself and its employ. How to bring it forth?

It is here that Nietzsche teeters on the “problem of those who are waiting” (section 274). There is a bemoaning that “strokes of luck” and the “incalculable” seem to rule “action in time,” as if the seemingly rare man is simply tossed about, incapable of finding the right moment, the moment to apply his genius. And what is more, all over the earth there are others who are waiting, but unconsciously, yet it is likely that the “accident which gives permission to act—comes too late”. It is as if there is a precocious sea, threatening to over-ripen, waiting for its catalyst for change.

But then Nietzsche shifts his perspective. Perhaps, he wonders, genius is not so rare. Could it be that the esteemed brilliance of a soul, is something other than it seems?:

In the realm of the genius, could “Rafael without hands,” taking that phrase in the widest sense, perhaps not be the exception but the rule?  Genius is perhaps not really so rare, but the five hundred hands needed to tyrannize the kairos, “the right time,” to seize happenstance by the forelock! (translation modified)

- Sollte, im Reiche des Genie’s, der “Raffael ohne Hände”, das Wort im weitesten Sinn verstanden, vielleicht nicht die Ausnahme, sondern die Regel sein? – Das Genie ist vielleicht gar nicht so selten: aber die fünfhundert Hände, die es nöthig hat, um den kairós, “die rechte Zeit” – zu tyrannisiren, um den Zufall am Schopf zu fassen!

 Such a precious thought, of the kind that Nietzsche is so capable. I would like to look at it closely. First, it is necessary to understand the phrase, “Rafael without hands”. It is taken from Lessing’s play, “Emilia Galotti” (Act I, Scene 4). Notably this play is a classic example of enlightenment Bürgerliches Trauerspiel, wherein everyday people have taken the place of aristocratic protagonists. In such a dramatic form the long-standing assumption that only the upper classes were capable of feeling deeply enough to propel tragedy was being overtuned. “People” were suddenly “dramatic”. The “heroic” became more common, and this, in theme, is in keeping with Nietzsche’s momentary reflection on the nature and rarity of genius. 

The Nature of Genius: “We cannot paint directly with our eyes”

The context of the quote is that of a painting of a beautiful woman, as it is being discussed by an enchanted viewer, Prince Gonzaga, and its artist. The Prince immediately recognizes the image of a woman he has fallen in love with, an image of remarkable accomplishment:“By God! As if stolen from a mirror!;” but the artist, Conti, replies that he is not at ease with his achievement, but also that this dis-ease has a comfort:

And yet, this piece still leaves me greatly dissatisfied with myself.—Although, on the other hand, I am also greatly satisfied with this dissatisfaction with myself.—Ah! Would that we were able to paint directly with our eyes! On that long path from the eye through the arm to the brush, how much is lost!—But, as I say, the fact that I know what was lost and how it was lost and why it had to be lost: of that I am as proud as I am of all that I did not allow to be lost. Prouder even. For in that knowledge, more than in this product of my art, I recognize that I am a truly great artist, athough my hand is not equally as great.—Or do you believe, Prince, that Raphael would not have been the greatest artistic genius if he had had the misfortune to have been born with out hands? (7)

So what is “Raphael without hands”? Nietzsche asks us to take such a phrase in the widest sense. Lessing’s Conti tells us of the transmission of an impulse, what we might call an affect of aesthetic experience, which travels down from the eyes, through the arm, to the hand and to the brush. And he speaks of his knowledge of the particular ways in which this aesthetic certainty is lost, the pleasure and pride of this knowledge. Raphael, an exemplar of human genius, is seen here to represent the possible incompleteness of genius, that as the man without hands, he might have lacked the very means by which his genius would come to be known.  We cannot “paint directly with our eyes” as Lessing puts it. This image of Raphael without hands invites us to think differently about the nature of genius. On one level of import it allows us to see genius as something that floats beneath the surface, something “in the eyes,” which according to historical contingency, Nietzsche’s “lucky stroke,” either makes its appearance or does not—for Raphael indeed might never have had hands, and we might never have known him—and even when it does make its appearance, its appearance is flawed, lost, broken, to some degree. One might wonder if there are thousands upon thousands of Raphaels around us, ephemeral and fractal un-becomings. But Lessing’s Conti allows us to see something more. Because he takes such pleasure in the knowing of the nature of his failing, the way the transmission is lost, the “how” and the “why” of its distortion, it calls attention precisely to the question of what are the “hands” of the genius?  It is this that Nietzsche has his eye on.

Titanomachy and The Titans of Completion

If we imagine that the hands of Raphael were not only his two physical hands, but in the “widest sense,” all of the events, minds and acts which conspired to bring him forth in history, the hands of Raphael suddenly become a perplexing involution of hands, all working together with remarkable perspicuity of effect. But something of them is monstrous, inordinate, beautiful. We are invited to not see Raphael in the traditional, and even Nietzschean image, of a great man who imposes his will upon the fresco wall, and then upon history, but rather as a collection of hands, hands that collude together.  Nietzsche tells us what genius possibly is, or rather what “rarity” is: “Genius is perhaps not really so rare, but the five hundred hands needed to tyrannize the kairos…” . He conflates genius, the rarity and the image of 500 hands into a single thing. Genius might be everywhere, but what is rare is the assemblage of hands which might bring it into appearance.

Here one is drawn, in the image of the five-hundred hands, to the association of the four Greek chthonic Hecatonchires (hundred-handed ones, sons of Uranus) which Zeus released from the underworld to help him overthrow the Titans; but also come to us thoughts of Typheus, the hundred-headed son of Gaia and Tartarus - Nietzsche marvelously conflating head and hand - the one who later warred against the Zeus and the Olympian gods. Read Hesiod’s informed description of the polycephalean effect:

Strength was with his hands in all that he did and the feet of the strong god were untiring. From his shoulders grew an hundred heads of a snake, a fearful dragon, with dark, flickering tongues, and from under the brows of his eyes in his marvellous heads flashed fire, and fire burned from his heads as he glared. And there were voices in all his dreadful heads which uttered every kind of sound unspeakable; for at one time they made sounds such that the gods understood, but at another, the noise of a bull bellowing aloud in proud ungovernable fury; and at another, the sound of a lion, relentless of heart; and at anothers, sounds like whelps, wonderful to hear; and again, at another, he would hiss, so that the high mountains re-echoed (820-835, Theogony)

The cacophonic assemblage of hands, voices, head, parts and pieces seems to be what Nietzsche is thinking of in terms of the rarity that makes up what we call the presentation of genius. It is a moment of revolution, one that makes sense to the gods a times, but then does not. The hands of coincidence are com- and im-plex, that is full of folds that threaten.

a circa 160 C.E,, representation of the allegoric statue made by Lysippos, in pentelic marble, Museum of Antiquities of Turin (Italy);

The duty of such a creature is to grasp the forelock of kairos. Kairos was the god of opportunity, depicted by a famed, lost statue by Lysippos as winged (above), having a long lock in the front, yet being bald in the back. The meaning of the visual trope is of course that one must seize the lock as it is coming, for it cannot be seized after it has passed. To understand the full meaning in Nietzsche’s use of kairos, so that it is not just conceived as a moment of any possible event, what can be called ‘plain opportunity,’ one should remember its meaning in Christianity. The kairos in the New Testament is closely associated with the “right moment” when Jesus as the Christ will reveal himself to the public. It is akin to our idea of mementousness. Jesus uses it in particular to tell his disciples why he will not go up to the Feast of the Tabernacles, just yet. His kairos is appointed, whereas theirs is somehow constant and immanent:

“Therefore Jesus said to them, my kairos has not yet arrived, but your kairos always is ready” (John 7:6), [and then], “You go up to the feast; I am not going to this feast, because my kairos has not yet been fulfilled (7:8).

Jesus indeed waits until the feast is half-way over before he arrives, and begins his ministry. The kairos is a moment of public appearance. Paul speaks of the return of Christ in just such terms: “I charge you to keep this commandment without spot or blame until the appearance of our Lord Jesus Christ, which the best and only sovereign will show in his own kairoi “ (I Timothy, 6:14). As such the New Testament notion of kairos is entirely messianic. There is the unfolding of time, and then there is the exact moment when history is incised [interesting comments on the English word "intercession"]. The full-development of time works as a field wherein no particular act is important, that is, the kairos of disciples is always prepared/preparing. Christ’s is the flint moment.

Milton and Satan Speaks of Time

Of interest is that Milton, with whose work Nietzsche was familiar, takes up just this notion of the forelock of opportunity, and places it in the mouth of Satan, who is attempting to goad Jesus into acting too soon, before his kairos. An appeal to nationalism has failed to seduce, but Satan urges him on:

If Kingdom move thee not, let move thee Zeal,

And Duty; Zeal and Duty are not slow,

But on occasion’s forelock watchfully wait.

- Paradise Lost. III 171-173

But Jesus has a sure conception of his Time, one which lies beyond common opportunity:

If my raign Prophetic writ hath told,

That it shall never end, so when begin

The father in his purpose hath decreed,

He in whose hand all times and seasons roul.*

III 184-187

 *[It is not for you to know the times (chronoi) and seasons/moments (kairoi) which the father placed in his own authority  - Acts 1:7]

Satan’s view of time is not of necessity, not of “must” but rather what appears to be best. In argument, he does not comprehend something more than that which brings advantage, one in which time is seen as a struggle of advantages, as each is conceived, for one’s own:

Each act is rightliest done,

Not when it must, but when it may be best.

 IV 475-476

How does Nietzsche aim to reconcile these views of time in a single conception of kairos? Against the Christ view of linear time, he has taken up the epistemological relativism of Milton’s Satan, a sense of time that waits and looks with Zeal for opportunity alone, such as can only be seen and argued for from a particular perspective. Yet like the Christ he has a dramatic sense of entrance and effect, that there is a moment that is appointed for him, not in terms of opportunity, but transformation. There is the sense that for others the right moment is everywhere, but for the man of greatness, it is precise. But what Nietzsche does in this small window of thought is upend his heroic conception of the man of greatness, of an isolated and rare genius, and make of him an infinite complexity. The singular becomes diffused across an entire field of action. What is rare is not genius, but the assemblage of hands which monstrously, cacophonously, produce its appearance. The forelock of kairos is slippery and fast. Only a five-hundred-handed-one could grasp it.

Five Hundred Hands and the Com-plex

To understand the nature of the five-hundred hands, I suggest what is needed is a perspective that accounts for the inside and the outside, for there is a sense for Nietzsche that a  person of greatness has a kind of inner perplexity, as if within him are five-hundred hands, a richness of experience and conflicting forces which makes of him (her) a greatness. Something of this is implied in Nietzsche analogy to the prodigious creature. In this regard, Raphael might be seen to hold many of the required five-hundred hands within himself. Yet, outside oneself, as is more to Nietzsche’s immediate point, the five-hundred hands that are able to grasp the kairos moment of appearance, are historic, and are composed of an assemblage that is intimately, or one might say, extimately beyond the person. I propose that a turn to Spinoza’s ontology of bodies and forces is exactly what is in order to reconcile this disparity of inside and outside, so as to make Nietzsche’s notion of the kairos more clear. The reason for this turn is that Spinoza’s conception seems to hold the necessary polyvalence of picture to circumscribe just what a five-hundred handed creature might compose.

Spinoza’s handling of the concept of a “body” is radical**. It is simply the preservation of a ratio of parts in a communication of speed:

When a number of bodies, whether of the same or different size, are so constrained by other bodies that they lie upon one another, or if they so move, whether with the same degree or different degrees of speed, that they communicate their motions to each other in a certain fixed manner, we shall say that those bodies are united with one another and that they all together compose one body or Individual, which is distinguished from the others by this union of bodies (Ethics, 2p13L3, def).

[***Philosopher Gilles Deleuze explicates the necessarily composite notion of a Spinozist “body” as an individual this way: “A individual is thus always composed of an infinity of extensive parts, insofar as they pertain to a singular essence of mode, under a characteristic relation (II, after 13). These parts (corpora simplicissma) are not themselves individuals; there is no essence to each one, they are defined solely by their exterior determinism, and they always exist as infinities; but they always constitute an existing individual to the extent that an infinity of them enters into this or that relation characterizing this or that essence of mode” (77). What Deleuze is pointing to is that Spinoza’s description of bodies as complex is recursive in that it assumes bodies to be in relation, and defined by each other. But this circularity of definition is grounded upon a notion of expression, re-defined at another level of description, that of a modal expression of Substance.]

The consequence of such a determination is that the line between inside and outside of any one things is only a matter of demarcation. Because Spinoza optimally views the entirety of existence as one enormous body. Or more strictly, it is that which can be seen as one body, when defined as the extentional expression of Substance as it is expressed in a infinity of attributes; only one of these attributes is extension which allows us to call it a body, EIp11. The notion of body here to be tracked is the sheer physicality of complex relations which cannot be reduced to any other kind of relation. Bodily complexity runs parallel to all other complexity, such that even a complexity of thought is necessarily a complexity of bodies (E2p7). In this sense, the idea that the Universe is one “thing,” which here we call a “body” for emphasis, bears resemblance in import to Tomasso Campanella’s “The world is an animal, huge and perfect.” (Il mundo è un animal grande e perfetto). –Del senso.

So for Spinoza any identification of something as an Individual is only the recognition of its parts being in a communication with each other, in a “fixed manner”. What this means of course is that the perspective of inside and outside, that which delineates where I begin and end, is a living and shifting line of force, and product of my localized perception of the world. My particular ratio of parts comes to be seen as the expression of my determined relations to the world as made distinct, the portions and parts kept in ratio. In other words, my being, any being, is such that my perceptions of the world are constituted by certain delineations and separations, and these delineations are as such that they express my own capacity to act, something which, as we will shortly address, necessarily produce the experience of joy, a parallel of power. Hence, in truth, a body is whatever can be done, a doing which is defined by its perceptions.

When seen in this way, Nietzsche five-hundred hands become more ascertainable. Because Everything is composed of five-hundred hands, that is, it is an inordinate complexification of forces in communication, one which an inherently passive mind cannot ever hold in its entirety of conception, parts moving in lines of force that are in communication, each expressing in manifested action, what would govern the “seizing of the forelock” would be the proper assemblages of such hands, the construction of such a Typheus, out of what it already is.

The Typheus of Spinoza: Multitude?

But what governs the assemblage of bodies for Spinoza? Spinoza tells us that it is the conatus, which most plainly translated from the Latin, means “striving”. The conatus is that which seeks to preserve any one ratio of parts in speed and communication: “Each thing, as far as it can by its own power, strives in its own being” (E3p6), and “The striving by which each thing strives to preserve in its being is nothing but the actual essence of the thing” (E3p7). Spinoza’s is a pantheistic view

- pantheism has many definitions, and there has been debate over the centuries whether Spinoza is a pantheist,or a panentheist, or a acosmist [Maimon]. I take the general position that there is in Spinoza a co-incidence of God and Nature, reading “deus sive natura” as an identity -

The preservation of thing is something all things take part in, even the inanimate strives for existence. In man this striving can be seen in the experience of desire, desire which expresses itself in the imagination: “The Mind, as far as it can, strives to imagine those things that increase or aid the Body’s power of acting”(E3p12); so it is here that we see that the perceptions of the world, the distinctions between this thing that that thing are a condition of its very expressional character.

What is One Thing is seen to be multiple things according to the striving of a particular and distinct ratio, a conatus of perception. In this way, the endeavor to persist, in human beings, expresses itself by and through the Mind actively imagining those things that aid it in its Body, not simply as things of fancy, but as the very pragmatic and phenomenal experiences of the organism as it acts in the world. The perception and the extensional existence are part of one constituent expression. Because the causal relationship of parts is the affective transitions within substance, what Spinoza calls “modes” (following E1def5), any determined shift in relations between parts, a shift in the power to be and therefore act, necessarily produces an affect which expresses that power-state as it already is. Any experience of Joy, is necessarily a real-world increase in power, even if that Joy is ephemeral and misconstrued. The Joy itself, the pleasure, is the ontological expression of power. That is, the causal rise and fall of relations, for Spinoza, is the affective experience of power itself, as a dimension of knowledge and conception, in the experience of the world itself. Persisting becomes imagining-the-world-as. This is made clear in Spinoza’s simplest of definitions, that of human Love. “Love is Joy, accompanied by the idea of an external cause” (E3, def of affects IV). When the mind loves, it imagines that there is a thing which is external to it, which will causally bring it closer to Joy. And Joy is defined as “[the] passage from a lesser to a greater perfection” (E3, def of affects II)[10]. What has happened in theory is that the fixed ratio of parts in communication of speed which compose bodies, in humans expresses itself through desire and then in love, in an affect, which not only reflects, but is power. Bodies seek to preserve themselves along the lines of experienced empowerment, and in humans this manifests itself in Joy. All increase in power is an increase in joy.

But before we leave the outline of Spinoza’s conception of feeling bodies in ratio and striving, one significant point should be made. The mental apparatus by which the mind (and body) strives is not a teleological one. That is, the mind does not compare its previous existence to a possible future one, and on the basis of that assessment chose what it understand to be best. Rather the mind itself, because it is only the idea of the body, and nothing more, is composed of this very moment of imagination-thought, that of seeing and experiencing the increase of its own power to act:

But it should be noted that, when I say a greater or lesser force of existing than before, I do not understand that the Mind compares its Body’s present constitution with a past constitution, but that the idea which constitutes the form of the affect affirms of the body something which really involves more or less reality than before (E3, General Definition of the Affects).

Remarkably, the mind as it perceives and experiences itself growing (or lessening) in power, it actually changes in degree of reality. It is not moving from one position of advantage to another, but literally is taking on or losing reality as it experiences Joy or Sadness. The reason for this is simple. There is only one thing that is the cause of itself, and therefore wholly active and not passive, and that is God/Nature, the entirety of existence. As any one thing comes closer to becoming its own cause, that is, becoming more like God/Nature, it will not only necessarily increase in power, and the experience of Joy, but also increase in “reality” it has become more of the whole in concept and deed. The mind as it passes from sadness to joy is actually acceding in real terms, into a more real state. Its growth in power, which actually constitutes its being, (it not the case that a thing exercises power, but rather its being is constituted by its very power to act), is what it literally is. In this way, the assemblage of parts which make up a thing always must be seen against the backdrop of the greatest assembly of all: Totality.

The Shifting of the “I”

In this view any composition of forces is to be read as an assemblage, an assemblage cut from the totality of the whole, along lines of force which are experienced as Joy. (From dust, to robots, to systems of justice, to ecosystems to grasshoppers.) The external causes by which we view the world are rather only nexi in affect which increase or descrease one’s capacity to act, and therefore one’s reality. What this does is de-center any conception of man as a solitary individual. And because the conatus of parts exists in an “indefinite time” (E3p8), the exercise of power is ever a construction of bodies put into communication, bodies of perception and action which ascend to and pass out of power/existence. A living line of affect governs the however momentary inscription of such an assemblage.

Take for instance, the primary example of tool-use, the lifting of a hammer, or more elaborately, the driving of a car. Properly understood, each is an occasion of a new conatus. One becomes a pen-hammar-nail assemblage (where you draw the line is a matter of force); one becomes an automobile-person assemblage  as events in the road are transmitted to the whole of the communication of the parts, and that communication acts in such a way to preserve itself, as long as it has existence. One “feels the road” inhabiting the suspension and the wheel. Further, when understood in this way, the composition of any act, me sitting at this desk and typing, becomes understood as a body in ratios of speeds and intensities: my desk, by house, the text, my body, the dog beside me, the land it all sits on, etc, are compiled, and put to their own specific gravity. The curious effect of this is that the greater my understanding of my conditions of use and power, the less localized I become. The “I” (insofar as it is expressed in a body and a mind) becomes a part in various im-plexities, in wildly diverging vectors. Bodies, under Spinoza’s definition, can be drawn disparately, but not randomly. Only along lines of force and desire. The more powerful I become, necessarily the less I become an “I”. It is not solely hierarchy, but complexity, and the capacity to be affected which governs force. 

Taken in this way, the possibilities of Nietzsche’s five-hundred hands become more clear to us. For a moment in his thinking he lets go of the rhetoric of individuals, and the aristocracy of their rarity, and turns to the notion of confluence. Raphael indeed had five-hundred hands. He had his two, which were the means of the application of the paint, and within himself he had all the hands of which we was composed, parts in ratio and force, and without, he (his appearance to us) was composed of hundreds of hands as well. The confluence of persons, texts, events, so many of which could have removed him from our view, but instead conspired for his, and his work’s existence, a Typheus of it, seems to have grabbed the forelock, and brought him to be.

But let us remember Lessing’s Conti, and the nature of his pleasure, in aspect of his knowledge:

…the fact that I know what was lost and how it was lost and why it had to be lost: of that I am as proud as I am of all that I did not allow to be lost. Prouder even. For in that knowledge, more than in this product of my art, I recognize that I am a truly great artist, athough my hand is not equally as great.

Instead of the pure joy of being able to “paint with the eyes,” the artist here has the joy of knowing the assemblage across which his vision had been diffused. His pleasure is not just in the contemplation of “what” was lost, but “how” and “why”. It is as if his very, and bodily, experience of the communication of parts (and he is quite specific to the nature of the transmission), composes in that knowledge of the expressive assemblage its own pleasure, one that surpasses even the result. The result being really the entire linkage, from eyes to canvas, forming a single and solitary affective whole.

Tyrany of Combination: the Higher Man

It should be noted that Nietzsche, after he proposes his new rare thing - that of the five-hundred hands - he maintains is rhetoric of violence, closing the window of sheer complexity and confluence. Such a creature is said to be one that can “tyranize” the kairos, and seize the time. The image is necessarily for Nietzsche, one of domination. The Typheus he raises is one of transmutation, much as the kairos of Christ, an entrance into a linear history that forces a radical change. But perhaps Nietzsche’s conception of transmutation is too dominated by his necessary values of high and low, rare and common, master and slave, for him to think outside of such binaries for long, like a cosmonaut leaving his space capsule. He may have too much a faith in opposite values, and lack the variability of a calculus of affection, which may be able to track the more sinewous lines of power which operate more along fissure of body compositions, parts put in ratio and assemblage, and less in terms of lower and higher, that nostalgia for power proper. Unlike Spinoza who sees such hands everywhere, transmutation everywhere, avenues for power, pleasure and increase, everywhere, bodies assembling in an infinity of expressions, all of which our nature calls us to become, like Lessing’s Conti, more aware, Nietzsche’s higher man, even if he is forced to let go of for a moment his solitary conception in order to embrace the necessary involution of inside complexity towards outside complexity, can only envision a greater and more monstrous form of himself, ascending. What is in question, afterall, is not whether Nietzsche was wrong, or right in any strict sense; but rather, in his glimpse of the nature of genius as a complexity of relations, and not a rare quality of a person, Is his conception of tyranny and domination are afterall the most potent, the most delinating way to see. For all his rhetoric and examination of power, is Nietzsche’s view of complexity necessarily the most powerful possible?

Outside this Typhean wave of hands, voices and heads, grasping at and holding down the fleet-footed god by the hair, what seems most absent is the living communication between parts, taken in their own affect. There is something amiss when one only sees movement in “greatness,” and does not see change in continual proximity, the awareness that one is always amid five-hundred hands, and that the forelock is always agrasp. Lessing’s bürgerliches Trauerspiel informs us not only of the affective capacities of the rising bourgeois, that they too are capable of suffering enough to bring forth the tragic, but also warns of the nature of tyranny itself, as it seeks to seize the moment. When the Prince, enthralled with love for Emile, grants his chamberlain the right to do anything to prevent her marriage, all is deemed rightful to be done. It is of course a granting that will lead to her own death:

Marinelli: …Will you allow me free reign, Prince? Will you agree to anything I do?

The Prince:  Anything, Marinelli, anything that can avert this blow.

Marinelli:  Then let us lose no time (17, Act One, Scene VI).

The capacity to tryannize, to assemble forces, is but the first of the kind of knowing that brings about power and capacity to act. The painter does not only tyrannize his canvas. It is rather the affective knowing of not only the “what” but the “how” and the “why” that composes that assemblage creating true liberty. The artful moment is one that always lies at hand, and never slips from view. The tyranny of it is grasped rather with the softest of hands, which means not of hands less sure.

What Spinoza’s view of bodies grants to Nietzsche’s conception of kairos is that there is a living, affective line of desire that traces itself out between what we often conceieve of an discontinuous parts. By understanding that bodies are formed ephemerally, by perspective, constituent of all the ratios of speed and communication involved, the world itself becomes animated with force and play. Each of us is understood to be in loop and satellite with others: not only other persons, all other things, the ratio of things becoming real cognitive centers of perception and action. What it does is place the finality of act everywhere, the kairos of a Christological incision everywhere, within an immanent field, and our direction of action always on a line of desire. Our stake fundamentally is in what surrounds us, so that knowing is assemblage.

Deleuze, Gilles. Spinoza: Practical Philosophy. Trans. Robert Hurley. San Fransciso: City Lights Books, 1988.

Lessing, Gotthold. “Emila Galotti”. Trans. Anna Johanna Gode von Aesch. Great Neck: Barron’s Educational Series, 1959.

Nietzsche, Friedrich. Beyond Good and Evil: Prelude to a Philosophy of the Future. Trans. Walter Kaufmann. Vintage Books Edition (1989). New York: Random House, Inc., 1966.

Spinoza, Baruch. The Collected Works of Spinoza, volume 1. Trans. Edwin Curley. Princeton: Princeton University Press, 1985.

Man raubt, stiehlt, lügt, plündert. Wie aber nennt man’s? Kolonisieren, zivilisieren, Kultur verbreiten. Man mordet, meuchelt, massakriert. Die “logificatio post festum” aber nennt es: Seelsorge, Christentum, Dienst am Ideal. So sind denn die Ideale nur Masken der Bestie Mensch. Wehe jedem, der dieses Spiel ernst nimmt. Wehe jedem, der daran glaubt.

Gotthold Ephraim Lessing

„Trawa śpiewa” to debiutancka powieść brytyjskiej laureatki Nagrody Nobla. Choć polski czytelnik ma okazję poznać tę powieść dopiero w tym roku, „Trawa śpiewa” zdobyła międzynarodowe uznanie już w roku 1950, kiedy została opublikowana po raz pierwszy.

Powieść rozpoczyna się tragicznym wydarzeniem – morderstwem Mary Turner. Sprawca, Moses, czarny służący, nie stawia oporu przy aresztowaniu, a śmiercią Mary, oprócz jej męża, nikt nie wydaje się przejmować. Gdy sąsiad Turnerów, Charlie Slatter, zobaczył martwą Mary, ‘jego twarz wykrzywiła nienawiść i pogarda, których należałoby się spodziewać raczej w chwili, gdy stał twarzą w twarz z mordercą. Jego brwi zmarszczyły się, wargi w pełnym złości grymasie odsłoniły na kilka sekund zęby.” [1] Czytając powieść, dowiadujemy się, dlaczego reakcja Slatter’a była taka, a nie inna oraz jaką osobą była Mary i jak doszło do nieszczęsnego finału.

Dzieciństwo Mary nie należało do szczęśliwych, ojciec nadużywał alkoholu, a matka była zgorzkniałą i wiecznie niezadowoloną kobietą, więc kiedy Mary wyprowadziła się z domu do większego miasta i zaczęła pracować, odrodziła się na nowo. Miała wielu przyjaciół, ceniła swoją niezależność „i nigdy, ani przez chwilę, nie bywała samotna, z wyjątkiem nocy i godzin snu.” [2] Pewnego dnia jednak przez przypadek usłyszała swoje koleżanki dziwiące się, że nie wyszła jeszcze za mąż. Stwierdzenie jednej z nich, że „ona [Mary] nie jest taka, to nie ten typ” [3] zdeterminowało jej dalsze losy i prześladowało ją jeszcze wiele lat później. Kiedy więc Dick oświadcza się kobiecie, ta wychodzi za niego i przeprowadza się na farmę.

W gruncie rzeczy w książce nie dzieje się wiele, nie ma żadnych nagłych zwrotów akcji. Doskonale za to jest nakreślony portret psychologiczny Mary i (choć w nieco mniejszym stopniu) jej męża, Dicka. Strona po stronie jesteśmy świadkami rozpadu ich kruchej więzi, widzimy jak początkową uprzejmość zastępuje całkowita obojętność i zgorzknienie. Dom, o który na początku Mary bardzo dbała, po kilku latach budzi odrazę w Charliem: „zasłony były podarte, szyba w oknie zbita i zastąpiona papierem; inna, pęknięta, też nie została wymieniona. Całe wnętrze było nieprawdopodobnie nędzne i zaniedbane” [4] stając się jednocześnie symbolem całkowitego rozpadu małżeństwa Turner’ów i rozpadu równowagi psychicznej Mary.

Powieść ukazuje również życie w Rodezji (obecnie Zimbabwe) w czasach apartheidu. Ślepa nienawiść i pogarda Mary dla czarnych, wśród których jest jedyna życzliwa jej osoba, do końca pozostaje dla mnie niezrozumiała. Brytyjczycy najbardziej obawiali się przyznać, że rdzenni mieszkańcy Rodezji to też ludzie. Istniały specjalne sklepy dla krajowców i Charlie był zszokowany widząc materiał z takiego sklepu w domu Turnerów. Przecież biali nie mogą upaść tak nisko, aby mieć cokolwiek wspólnego z czarnymi! Nagła chęć pomocy Slatter’a nie wynikała z jego sympatii do Dick’a czy Mary, ale ze swego rodzaju solidarności białych – „Charlie walczył o to, by kolejny nieudacznik nie powiększył szeregów białej biedoty, która u szanowanych białych obywateli wywoływała znacznie silniejszy szok (nie wzbudzając litości, a jedynie wzgardę i nienawiść za zdradę standardów życia białego człowieka) niż wszystkie te miliony czarnych stłoczonych w slumsach […]” [5]

Lektura na pewno nie należy do łatwych i przyjemnych. Nie pomoże się zrelaksować po ciężkim dniu, a raczej sprawi, że oprócz własnych problemów będziemy jeszcze przeżywać te z kart powieści. Jest to gorzka i pesymistyczna opowieść, ale jednocześnie doskonałe studium ludzkiej psychiki. „Trawa śpiewa” to powieść, która porusza do głebi i tkwi w czytelniku niczym drzazga, której trudno się pozbyć.

———————-

[1] Doris Lessing, „Trawa śpiewa”, tłum. Joanna Puchalska, wyd. Świat Książki, 2008, s. 18.

[2] Tamże, s. 43.

[3] Tamże, s. 46.

[4] Tamże, s. 201.

[5] Tamże, s. 209.

Der ganze Vortrag in zwei Teilen herunterzuladen auf http://sermon-online.de und zwar unter diesen Links:

http://sermon-online.de/search.pl?lang=de&id=10858

http://sermon-online.de/search.pl?lang=de&id=10859

mehr Literatur zum Thema:

http://www.mc-rall.de/histnt.htm und

http://lannopez.dreipage2.de/apologetics_59094505.html

Doris Lessingin viisiosaisesta Väkivallan lapset -kirjasarjasta tuli nyt lukuvuoroon toinen osa, Hyviin naimisiin (A Proper Marrige, 1954, suom. 1979). Ensimmäinen osa, Parempien ihmisten lapsi, aloitti tämän Martha Quest -sarjanakin tunnetun teosrivistön, ja jätti myös kiinnostuksen lukea sarja kokonaan. Hitaasti projektini on näemmä edennyt, mutta ei kai se tahti ole tärkeää.

Ensimmäisessä osassa en pitänyt päähenkilöstä Marthasta lainkaan, mutta toisessa osassa pystyin paremmin samaistumaan häneen ja näin ollen myös pidin hänestä enemmän. Hyviin naimisiin jatkuu siitä mihin Parempien ihmisten lapsi päättyi: Martha on solminut äkillisen avioliiton, jonka hän tietää erehdykseksi alusta asti. Hyviin naimisiin kertookin sitten siitä, miten Martha selviää tästä avioliitosta. Kontekstina ovat sota-aika Rhodesiassa, politiikka ja kommunistisen puolueen synty Rhodesiassa.

Marthan avioliitto on kaikin tavoin “hyvä”. Miehellä on valtion virka, ensimmäisen lapsen synnyttyä he muuttavat kauniiseen omakotitaloon ja pitävät mustia palvelijoita, viettävät aikaa samankaltaisten ihmisten kanssa, juovat aivan liian paljon alkoholia ja elävät elämäänsä niin kuin heidän odotetaan elävän. Marthan elämä on juuri kuin muidenkin hänen yhteiskuntaluokkaansa kuuluvien naisten, ja Martha on tukehtua sen sisällöttömyyteen.

On myös hauskaa, miten oma elämäntilanne vaikuttaa lukukokemukseen. Muutamakin ystäväni on tällä hetkellä raskaana, ja lukiessani Marthan kokemusta raskaudesta ja synnytyksestä en voinut olla ajattelematta omia ystäviäni. Väkivallan lapset -sarjaa on kai pidetty jossain määrin Lessingin omaan elämään pohjautuvana, mutta tuskinpa Martha Quest on suoraan verrattavissa Doris Lessingiin. Raskauden kokemus ja synnytyskipujen kuvaus ovat kuitenkin jotain sellaista, jossa uskon kirjailijan kertoneen omasta kokemuksestaan, ainakin jossain määrin.  Ne ovat kuitenkin jotain melko intiimiä, kiinteästi naisen elämään ja naiseuteen kuuluvaa. Oli mielenkiintoista lukea myös 1940-luvun lastenhoitomääräyksistä, joita Lessing kuvaa jättämällä ihmettelyn lukijan tehtäväksi – kirjailija vain toteaa näin ja näin olleen. Ehkä en silti suosittele tätä luettavaksi kenellekään raskaana olevalle, sillä vaikka Marthan äitiyden kuvaus oli jollain tapaa lohdullinen kaikessa suoruudessaan ja rehellisyydessään, en tiedä kaipaako synnytystään odottava aivan sellaista rehellisyyttä.

Sanottakoon nyt tässä, että Hyviin naimisiin päättyy odotetusti: Martha jättää miehensä ja lapsensa. Tämä on jotenkin niin selvää alusta asti, etten usko pilaavani tässä kenenkään lukujännitystä. Vaikka Lessingin kirjoittamistyylissä on edelleen jotain, jonka takia toisaalta pidän siitä, mutta toisaalta väsyn siihen nopeasti, aion edelleen jatkaa sarjan lukemista. Haluan tietää, miten Marthan elämässä käy nyt, kun hän ensimmäistä kertaa tekee niin kuin hänen ei odoteta tekevän, päättää asioistaan itse ja toimii rohkeasti.

HS:n kritiikin klassikoista löytyy arvostelu kirjasta sen suomennoksen ilmestymisvuodelta 1979.

“Wo gärt das Böse?” – Feridun Zaimoglu über religiöse Fanatiker und sein Theaterstück „Nathan Messias“. Neco Celik inszeniert im Ballhaus Naunynstraße die Uraufführung. Hier ein Interview mit Zaimoglu zum Stück auf tip-berlin.de

Luther war seinerzeit FÜR die Übersetzung des Klorans, wie “Welt”-Leser Dr. Heinrich Hüning  am 1.10.2006 berichtete:

“Als im 16. Jahrhundert die kettonsche Koranübersetzung erstmals in Basel gedruckt werden sollte, wurde sie zm Streitobjekt unter Christen. Die einen waren für Drucklegung, die anderen sprachen sich dagegen aus. Erst aufgrund einer Intervention Martin Luthers wurde am 11. Januar 1543 die Druckausgabe freigegeben. Luther hatte sich im Oktober 1542 in einem Schreiben an den Rat zu Basel für die damals umstrittene Drucklegung nit der Begründung eingesetzt, ‘das man den Mahmet oder Turken nichts verdrieslicheres thun, noch mehr schaden zu fugen kann (mehr denn mit allen waffen), denn das man yhren alcoran bey den Christen an den Tag bringe, darinnen sie sehen mugen, wie gar ein VERFLUCHT, SCHENDLICH, VERZWEIVELT buch es sey, voller LUGEN, FABELN und aller GREWEL…’“.

Die frühe Übersetzung des mohammedanistischen Machwerks straft mE. übrigens nebenbei all diejenigen Lügen, die die abstoßende Begeisterung verschiedener deutscher Geistesriesen a la Rückert, Lessing und Goethe damit relativieren wollen, jenen hätte ja noch kein orkisches Schriftzeugnis vorgelegen.

Wenden wir uns nun der Vorstellung der Orks von ihrem Gott zu: WER und WIE ist ALLA?

„Versiegelt hat ALLAH ihre Herzen und Ohren, und über ihren Augen ist eine Hülle, und für sie ist eine schwere STRAFE.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 6; Recl. S. 26)

„… und ALLAH mehrt ihre KRANKHEIT, und für sie ist schwere STRAFE für ihr Lügen.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 9; Recl. S. 26)

„Allah wird sie VERSPOTTEN und weiter in ihrer Rebellion verblendet irre gehen lassen.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 14; Recl. S. 26)

„… nimmt ALLAH ihr Licht von hinnen und läßt sie in Finsternissen, dass sie nicht sehen.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 16; Recl. S. 27)

„Viele führt er (ich, Klohamett, ääh, er, Alla) hierdurch IRRE,…“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 24; Recl. S. 28)

„… daß Allah STRENG im STRAFEN ist.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 160; Recl. S. 45; 2. Sure „Die Kuh“, Vers 207; Recl. S. 51, 5. Sure „Der Tisch“, Vers 3; Recl. S. 112 u.v.m.)

„… und er verzeiht, wem er WILL, und er straft, wen ER will.“ (2. Sure „Die Kuh“, Vers 284; Recl. S. 64; 3. Sure „Das Haus ‘Imran“, Vers 124; Recl. S. 79 u.v.m.)

„Er straft, wen er will, und verzeiht, wem er will.“ (5. Sure „Der Tisch“, Vers 44; Recl. S. 117)

„Allah ist der beste LISTENSCHMIED.“ (3. Sure „Das Haus ‘Imran“, Vers 47; Recl. S. 71; 8. Sure „Die Beute“, Vers 30; Recl. S. 175 u.v.m.)

„… da BELOHNTE er euch mit Kummer über Kummer.“ (3. Sure „Das Haus ‘Imran“, Vers 147; Recl. S. 82)

„… fürchtet Allah; VIELLEICHT ergeht es euch wohl…“ (3. Sure „Das Haus ‘Imran“, Vers 200; Recl. S. 88)

„Siehe, wer da unsere Zeichen verleugnet, den werden wir im Feuer brennen lassen. Sooft ihre Haut GAR ist, geben wir ihnen eine andere Haut, damit sie die Strafe SCHMECKEN.“ (4. Sure „Die Weiber“, Vers 59; Recl. S. 96)

„Siehe, die Heuchler wollen Allah betrügen, doch BETRÜGT ER sie.“ (4. Sure „Die Weiber“, Vers 141; Recl. S. 107)

„Und wen Allah IRREFÜHRT, nimmer findest du einen Weg für ihn.“ (4. Sure „Die Weiber“, Vers 142; Recl. S. 107)

„… nehmt nicht die Ungläubigen zu Freunden vor den Gläubigen. Wollt ihr etwa Allah offenkundige Gewalt über euch geben?“ (4. Sure „Die Weiber“, Vers 143; Recl. S. 107)

„… an dem nimmt Allah RACHE dafür. Und Allah ist mächtig und ein RÄCHER.“ (5. Sure „Der Tisch“, Vers 96; Recl. S. 125 u.v.m.)

„Sprich: ‘Siehe, mir ward geboten, der erste zu sein, der sich ERGIBT…’“ (6. Sure „Das Vieh“, Vers 14; Recl. S. 130)

„Und er ist der ZWINGHERR über seine Diener…“ (u.a. 6. Sure „Das Vieh“, Vers 18; Recl. S. 131)

„Jene, die nach VERDIENST dem VERDERBEN preisgegeben werden, ihnen soll sein ein Trunk aus siedendem Wasser UND schmerzliche Strafe für ihren Unglauben.“ (6. Sure „Das Vieh“, Vers 69; Recl. S. 137)

„Und wen Allah leiten WILL, dem weitet er seine Brust für den Islam, und wen ER irreführen WILL, dem macht er die Brust knapp und eng, als wollte er den Himmel erklimmen. Also straft Allah die Ungläubigen.“ (6. Sure „Das Vieh“, Vers 125; Recl. S. 143)

„Siehe, dein Herr ist SCHNELL zur Strafe…“ (6. Sure „Das Vieh“, Vers 165; Recl. S. 149)

„Und wie viele Städte vertilgten wir, und es kam unsere Strafe des Nachts über sie oder als sie den MITTAGSSCHLAF hielten.“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 3; Recl. S. 149)

„Einen Teil hat er geleitet und einen Teil nach GEBÜHR dem Irrtum übergeben.“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 28; Recl. S. 152 u.v.m.)

„… und über ihnen seien DECKEN aus Feuer.“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 39; Recl. S. 153 u.v.m.)

„… GEFÄHRTEN des Feuers…“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 42; Recl. S. 153) u.v.m.

„… WIR erschufen für Dschehennam (die Hölle, T.) viele der Dschinn (Dämonen, T.) und Menschen…“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 178; Recl. S. 169)

„Diejenigen aber, welche unsere Zeichen der Lüge zeihen, wollen wir Stufe für Stufe strafen, von wannen sie’s nicht wissen. Und verziehe ich auch mit ihnen, siehe, meine List ist sicher.“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 181+182; Recl. S. 169 u.v.m.)

„Wen ALLAH irreführt, der hat keinen Leiter; und ER läßt sie in ihrer Widerspenstigkeit irregehen.“ (7. Sure „Der Wall“, Vers 185; Recl. S. 170 u.v.m.)

„Allah SPOTTET über sie, und ihnen wird sein schmerzliche Strafe.“ (9. Sure „Die Reue“, Vers 80; Recl. S. 191)

„… da machten sie einen ANSCHLAG wider unsere Zeichen. Sprich: ‘SCHNELLER im ANSCHLAG ist Allah.’“ (10. Sure „Die Jonas“, Vers 22; Recl. S. 200)

„Sie aber wollten nicht glauben… Also versiegeln WIR die Herzen der Übertreter.“ (10. Sure „Jonas“, Vers 75; Recl. S. 205)

„Siehe, diejenigen, wider welche das Wort deines HERRN gefällt ist, werden nicht glauben, auch wenn alle Zeichen zu ihnen kämen, bis sie die schmerzliche Strafe sehen.“ (10. Sure „Jonas“, Vers 96+97; Recl. S. 207)

„Und wenn dein Herr gewollt HÄTTE, so würden alle auf der Erde insgesamt gläubig werden… Und keine Seele kann gläubig werden ohne Allahs ERLAUBNIS.“ (10. Sure „Jonas“, Vers 99+100; Recl. S. 208)

„Und wahrlich, wenn wir dem Menschen von uns BARMHERZIGKEIT zu schmecken geben und sie dann von ihm fortnehmen, siehe wahrlich, dann verzweifelt er und ist UNDANKBAR.“ (11. Sure „Hud“, Vers 12; Recl. S. 210)

„Schlimm ist die GABE, die ihnen gegeben wird.“ (11. Sure „Hud“, Vers 101; Recl. S. 219)

„Und er entsendet seine Blitze und trifft mit ihnen, wen er will…“ (13. Sure „Der Donner“, Vers 14; Recl. S. 235)

„… und zuschanden ging jeder trutzige Rebell. Vor ihm liegt Dschehennam, und getränkt soll er werden mit Eiterfluß. Er soll ihn hinunterschlucken und kaum unter die Gurgel bringen, und kommen soll der Tod zu ihm von allen Seiten, ohne daß er sterben könnte, und vor ihm ist harte Strafe.“ (14. Sure „Abraham“, Vers 18 bis 20; Recl. S. 241)

„An jenem Tag wirst du die Sünder in Fesseln zusammengekoppelt sehen, in Kleidern von Pech, und das Feuer wird über ihre Angesichter schlagen, damit Allah jeder Seele nach Verdienst lohnt.“ (14. Sure „Abraham“, Vers 50+51; Recl. S. 244)

„… sich niederwerfend vor Allah und sich DEMÜTIGEND.“ (16. Sure „Die Bienen“, Vers 50; Recl. S. 255)

„Wollt ihr einen anderen als Allah FÜRCHTEN?“ (16. Sure „Die Bienen“, Vers 54; Recl. S. 255)

„… sollen von uns STRAFE über STRAFE erhalten…“ (16. Sure „Die Bienen“, Vers 90; Recl. S. 259)

„Sooft sie erlöscht, WOLLEN wir die Flamme wieder anzünden.“ (17. Sure „Die Nachtfahrt“, Vers 99; Recl. S. 273)

„Gelobt sei Allah, der das Buch auf seinen Knecht hinabsandte und es nicht gekrümmt machte, sondern grade, um anzudrohen strenge STRAFE von Ihm…“ (18. Sure „Die Höhle“, Vers 1+2; Recl. S. 275)

„Siehe, für die Sünder haben wir ein Feuer bereitet, dessen Rauchwolke sie rings umgeben soll. Und wenn sie um Hilfe rufen, dann soll ihnen GEHOLFEN werden mit Wasser gleich flüssigem Erz, das ihre Gesichter RÖSTET. Ein schlimmer Trank und ein übles Ruhebett.“ (18. Sure „Die Höhle“, Vers 28; Recl. S. 278)

„Und schauen werden die Sünder das Feuer und sollen AHNEN, daß sie hineingeworfen werden und sollen kein Entrinnen daraus finden.“ (18. Sure „Die Höhle“, Vers 51; Recl. S. 281)

„Keiner in den Himmeln und auf Erden darf sich dem Erbarmer (Alla, T.) anders nahen wie als SKLAVE.“ (19. Sure „Maria“, Vers 94; Recl. S. 293)

„Genaht ist den Menschen ihre ABRECHNUNG…“ (21. Sure „Die Propheten“, Vers 1; Recl. S. 303)

„Wohl ergeht es den Gläubigen, die sich DEMÜTIGEN in ihrem Gebet…“ (23. Sure „Die Gläubigen“, Vers 1+2; Recl. S. 321)

„Wäre aber die Wahrheit auf ihrer Seite, sie kämen zu ihm in UNTEWÜRFIGKEIT.“ (24. Sure „Das Licht“, Vers 48; Recl. S. 334)

„Wir lassen sie ein KLEINES des Lebens Freude genießen; ALSDANN treiben wir sie zu harter STRAFE.“ (31. Sure „Lokman“, Vers 23; Recl. S. 388)

„Verflucht, wo immer sie gefunden werden, sollen sie ergriffen und NIEDERGEMETZELT werden. Das war Allahs BRAUCH mit denen, die zuvor hingingen, und NIMMER findest du in Allahs Brauch einen WANDEL.“ (33. Sure „Die Verbündeten“, Vers 61+62; Recl. S. 400)

„Die Ungläubigen aber, für sie ist Dschehennams Feuer. Nicht wird das Sterben über sie verhängt und ihre Strafe ihnen nicht erleichtert. Also lohnen wir jedem Ungläubigen. Und schreien werden sie darinnen: „Unser Herr, nimm uns hinaus. Wir wollen rechtschaffen handeln, nicht wie wir zuvor handelten.“ Aber gewährten wir euch nicht langes Leben, daß jeder, der sich ermahnen läßt, Ermahnung annähme? Und der Warner kam zu euch. So schmeckt die Strafe, denn die Ungerechten haben keinen Helfer.“ (35. Sure „Die Engel“, Vers 33 bis 35; Recl. S. 411)

„… der Unglaube der Ungläubigen vermehrt nur den HASS ihres Herrn gegen sie…“ (35. Sure „Die Verbündeten“, Vers 37; Recl. S. 412)

„Sprich: ‘Jawohl, ihr sollt GEDEMÜTIGT sein.’“ (37. Sure „Die sich Reihenden“, Vers 18; Recl. S. 420)

„Wahrlich, Allahs HASS ist größer als euer Haß gegen euch selber…“ (40. Sure „Der Gläubige“, Vers 10; Recl. S. 443)

„Wenn die Joche auf ihrem Nacken sind und die Fesseln, und sie ins siedende Wasser geschleift werden und im Feuer brennen…“ (40. Sure „Der Gläubige“, Vers 73; Recl. S. 448)

„Dein… Herr schmerzlicher ZÜCHTIGUNG.“ (41. Sure „Erklärt“, Vers 43; Recl. S. 454)

„Er hat euch den Glauben VERORDNET…“ (42. Sure „Die Beratung“, Vers 11; Recl. S. 457)

„Und wenn Allah seine Diener im Überfluß VERSORGTE, so WÜRDEN sie ÜBERMÜTIG werden auf Erden.“ (42. Sure „Die Beratung“, Vers 26; Recl. S. 459)

„Und siehe, wenn wir dem Menschen BARMHERZIGKEIT von uns zu schmecken geben, freut er sich über sie; wenn ihn jedoch ein Übel für das, was seine Hände zuvor taten, trifft, siehe, so ist der Mensch UNDANKBAR.“ (42. Sure „Die Beratung“, Vers 47; Recl. S. 460)

„Und so nahmen wir RACHE an ihnen…“ (43. Sure „Der Goldputz“, Vers 24; Recl. S. 463)

„Denn siehe, sie (die Satane; Anm. A.S) sollen sie abwendig machen vom Weg, während sie sich für geleitet halten.“ (43. Sure „Der Goldputz“, Vers 36; Recl. S. 464)

„Und da wir die STRAFE von ihnen nahmen, siehe, da brachen sie ihr Wort.“ (43. Sure „Der Goldputz“, Vers 49; Recl. S. 465)

„Siehe, weg nehmen wir die STRAFE ein wenig, doch werdet ihr rückfällig werden. An jenem Tag, an dem wir angreifen werden mit dem größten ANGRIFF, siehe, da werden wir RACHE nehmen.“ (44. Sure „Der Rauch“, Vers 14+15; Recl. S. 469)

„… und wen Allah WISSENTLICH irreführt und ihm Ohr und Herz versiegelte und auf seinen Blick eine Hülle legte…“ (45. Sure „Das Knien“, Vers 22; Recl. S. 474)

„Sie sind’s, deren Herzen ALLAH versiegelt hat…“ (47. Sure „Muhammad“, Vers 18; Recl. S. 481)

„Kein Unheil geschieht auf Erden oder euch, das nicht in einem Buch (dem Buch der ewigen Ratschlüsse Allahs; Anm. A.S.) stünde, bevor WIR es geschehen ließen.“ (57. Sure „Das Eisen“, Vers 22; Recl. S. 518)

„So FÜRCHTET Allah mit ALLEM Vermögen und höret und gehorchet…“ (64. Sure „Der gegenseitige Betrug“, Vers 16; Recl. S. 535)

„… wir werden sie stufenweise STRAFEN, von wannen sie’s nicht WISSEN.“ (69. Sure „Die Unvermeidliche“, Vers 44; Recl. S. 544)

„… und er erfaßte sie mit ÜBERMÄSSIGER Strafe.“ (69. Sure „Die Unvermeidliche“, Vers 10; Recl. S. 546)

„Siehe, vor der Strafe deines Herrn ist NIEMAND SICHER…“ (70. Sure „Die Stufen“, Vers 28; Recl. S. 549)

„Und NICHT wird ihnen nützen die FÜRBITTE der Fürbittenden.“ (74. Sure „Der Bedeckte“, Vers 49; Recl. S. 558)

„Siehe, Dschehennam ist ein HINTERHALT, für die Übertreter ein HEIM. Zu verweilen darin Äone. Nicht schmecken sie ihm Kühlung noch Getränk außer siedendem Wasser und Jauche – eine ANGEMESSENE Belohnung!“ (78. Sure „Die Kunde“, Vers 21 bis 26; Recl. S. 565)

„So SCHMECKET, und nur die Strafe wollen wir euch mehren.“ (78. Sure „Die Kunde“, Vers 30; Recl. S. 565)

„Und wenn da kommt das große UNHEIL…“ (79. Sure „Die Entreißenden“, Vers 34; Recl. S. 567)

„Doch wenn die Erde kurz und klein ZERMALMT wird…“ (89. Sure „Die Morgenröte“, Vers 22; Recl. S. 581)

„Und an jenem Tage wird KEINER strafen wie ER.“ (89. Sure „Die Morgenröte“, Vers 25; Recl. S. 581)

„Wahrlich, wir erschufen den Menschen zum KUMMER.“ (90. Sure „Das Land“, Vers 4; Recl. S. 582)

Time am 27. Juni 2008

Anegdota - krótka, zabawna lub charakterystyczna historyjka, powiastka.
Zachęcam do zapoznania się z anegdotami sławnych ludzi i o sławnych ludziach.

Isaaak Newton otrzymał za naukowe zasługi tytuł lorda.
Przez 26 lat nudził się na posiedzeniach Izby Lordów.
Tylko raz poprosił o głos, co wywołało sensacje u obecnych.
- Panowie – zwrócił się do zebranych – jeśli nie będą mieć panowie nic przeciwko temu, to prosiłbym o zamknięcie okna. Bardzo wieje i boje się, że się przeziębie.
Po czym Newton z godnością zajął swoje miejsce.

Goethe i Beethoven pewnego razu udali się na przechadzkę za Karlsbad, aby móc w ciszy i spokoju trochę porozmawiać, wszędzie jednak spotykali spacerowiczów, którzy kłaniali im się z wielkim szacunkiem. Wreszcie Goethe znicierpliwiony powiada:
- Jakież to męczące. Nigdzie już nie mogę się schronić przed honorami.
Beethoven na to spokojnie i z uśmiechem:
- Alez prosze się tak nie denerwować. Bardzo możliwe, że te honory przeznaczone  są dla mnie.

Kiedyś La Fontaine poszedł w odwiedziny do swojego przyjaciela.
- Przecież on umarł dokładnie miesiąc temu – powiedziała gospodyni – a pan wygłosił mowę pogrzebową.
- Rzeczywiście, doskonale pamiętam. Mógłbym tę mowę słowo w słowo zapisać.

Pewien młody poeta przyniósł Voltaire’owi swoją odę pod tytułem “Do potomnych”. Voltaire przeczytał odę i powiedział:
- Niezła. Ale myślę, że pod podanym adresem nie dojdzie.

Król Fryderyk II pewnego razu zaproponował Voltaire’owi przejażdżkę łódką. Pisarz zgodził się chętnie, ale gdy zobaczył, że łódka przecieka, szybko z niej wyskoczył.
- Ależ pan się boi o swoje życie – zaśmiał się król – a ja się nie boję.
- To zrozumiałe – odpowiedział Voltaire. – Teraz na świecie królów dużo, a Voltaire jest tylko jeden.

Kiedyś Lessing dostał paczkę, w której było opowiadanie pod tytułem “Dlaczego żyję?” i list, w którym początkujący autor prosił go o ocenę. Lessing przeczytał opowiadanie i odpowiedział: “Żyje pan tylko dlatego, że przysłał swoje opowiadanie pocztą, a nie przyniósł osobiście.

W Weimarze spotkali się na wąskiej ścieżce w parku Goethe i pewien krytyk literacki. Zobaczywszy Goethego, krytyk warknął:
- Nie ustępuję drogi durniom.
- A ja tak – odpowiedział Goethe i zszedł na bok.

Ktoś zapytał Heinego, czym był zajęty przed obiadem.
- Przeczytałem wiersz, który napisałem wczoraj, i w jednym miejscu postawiłem przecinek.
- A po obiedzie?
- Przeczytałem ten wiersz jeszcze raz i skreśliłem przecinek, bo okazał się zbyteczny.

W rozmowie z Heinem jedna z jego wielbicielek wykrzyknęła:
- Oddam panu swoje myśli, duszę i serce!
- Chętnie przyjmę – z uśmiechem odpowiedział poeta. – Maleńkie podarki wstyd odrzucać.

Do Balzaka przyszedł rzemieślnik i zażądał zapłaty za wykonaną pracę. Balzac wyjaśnił, że nie ma teraz pieniędzy i poprosił go, żeby przyszedł kiedy indziej. Rzemieślnik się zdenerwował i zaczął krzyczeć:
- Kiedy przychodzę po pieniądze, to pana nigdy nie ma w domu, a gdy nareszcie pana zastałem, to pan nie ma pieniędzy!
- To zupełnie zrozumiałe – powiedział Balzac. – Gdybym miał pieniądze, to bym nie siedział w domu.

Pewnego razu, kiedy Balzac jak zwykle przyszedł do wydawcy po zaliczkę, zatrzymał go w drzwiach sekretarz i powiedział:
- Bardzo mi przykro, panie Balzac, ale pan wydawca dzisiaj nie przyjmuje.
- To nic – odpowiedział Balzac – najważniejsze, żeby dawał.

Pewnego razu, kiedy Dumas wrócił z proszonego obiadu, jego syn zapytał:
- No i jak tam, wesoło było?
- Bardzo – odpowiedział ojciec – ale gdyby mnie tam nie było, to umarłbym z nudów.

Andersen ubierał się bardzo niedbale. Pewnego razu jakiś złośliwiec zapytał:
- Ten żałosny przedmiot na pańskiej głowie nazywa pan kapeluszem?
Wielki baśniopisarz nie dał się wyprowadzić z równowagi i spokojnie odpowiedział:
- A ten żałosny przedmiot pod pańskim kapeluszem nazywa pan głową?

Pisarz Gottfried Keller pił o wiele za dużo wina, niż na to pozwalał stan jego zdrowia. Lekarz zwrócił mu taktownie uwagę, żeby zmniejszył ilość spożywanych płynów. Keller zasępił się na chwilę, po czym powiedział z uśmiechem:
- Oczywiście, panie doktorze, od dzisiaj nie będę jadł zupy.

Do Marka Twaina przyszedł dziennikarz i powiedział, że słyszał, jakoby pisarz pracował nad wielkim dziełem dramatycznym. Chciał wiedzieć, jak daleko posunęła się praca. Twain odpowiedział:
- Może pan napisać w swojej gazecie, że piszę dramat składający się z czterech aktów i trzech antraktów, oraz że już ukończyłem wszystkie antrakty.

Kiedyś jeden ze znajomych Marka Twaina zanudzał go opowieściami o swojej bezsenności.
- Czy pan rozumie? Nic mi nie pomaga, absolutnie nic.
- A nie próbował pan rozmawiać sam ze sobą? – zapytał Twain.

W 1882 roku Oscar Wilde po raz pierwszy przyjechał do Stanów Zjednoczonych. Celnik zapytał go, co przewozi przez granicę.
- Nic, oprócz mojego talentu – odpowiedział pisarz.

Któregoś wieczoru Bernard Show przyszedł do teatru trochę spóźniony, już po rozpoczęciu spektaklu. Poproszono go, by skierował się do swojej loży i cicho zajął miejsce.
- A co, widzowie już śpią? – zapytał Show.

Kiedyś, w czasie rozmowy o osiągnięciach współczesnej techniki, Bernard Show powiedział:
- Teraz, gdy już nauczyliśmy się latać w powietrzu jak ptaki, pływać pod wodą jak ryby, brakuje nam tylko jednego: nauczyć się żyć na ziemi jak ludzie.

Poproszono kiedyś Herberta Wellsa, by wyjaśnił, co to jest telegraf.
- Wyobraźcie sobie gigantycznego kota – powiedział pisarz – którego ogon znajduje się w Liverpool, a głowa w Londynie. Gdy kotu nadepnął na ogon, rozlega się miauczenie. Właśnie tak działa telegraf.
- A co to jest telegraf bez drutu?
- To samo, tylko bez kota – odpowiedział Wells.

Tristan Bernard jadł kiedyś obiad na Riwierze w jednej z najdroższych restauracji. Kiedy kelner przyniósł mu rachunek, Bernard zapłacił i kazał wezwać właściciela restauracji. Ten zjawił się natychmiast. Bernard zapytał:
- Pan jest właścicielem tej restauracji?
- Tak, ja.
- W takim razie niech pan mnie mocno uściska, bo już nigdy mnie pan tu nie zobaczy.

Tristanowi Bernardowi przedstawiono kiedyś drugorzędnego autora, który pisywał biografie sławnych ludzi.
- Już od dawna mam zamiar napisać o panu książkę – powiedział literat – a kiedy pan umrze, napiszę pana biografię.
- Wiem o tym – westchnął sławny humorysta – i dlatego chcę jeszcze długo żyć.

Pewien dramaturg zaprosił André Gide’a na premierę swojej sztuki. Po drugim akcie André Gide zwrócił się do autora sztuki:
- Teraz na dworze musi być ulewa.
- Dlaczego pan tak myśli? – zapytał autor.
- Bo wszyscy zostają, żeby zobaczyć trzeci akt – odpowiedział André Gide.

Pewnego razu do Tomasza Manna przyszedł początkujący pisarz. Przeczytał Mannowi kilka swoich utworów i poprosił go o ocenę.
- Powinien pan dużo czytać – powiedział Tomasz Mann. – Czytać, czytać, jak najwięcej czytać.
- Dlaczego?
- Jeśli pan będzie dużo czytać, to nie będzie pan miał czasu na pisanie – odpowiedział Mann.

Kiedyś Tomasz Mann odwiedził pewną szkołę. Nauczyciel przedstawił pisarzowi najzdolniejszą uczennicę i poprosił go, aby zadał jej jakieś pytanie.
- Jakich znasz sławnych pisarzy? – zapytał Mann dziewczynkę.
- Homer, Szekspir, Balzac i pan, ale zapomniałam pana nazwiska – odpowiedziała uczennica.

Pewnego razu przyszedł do Bertolda Brechta młody człowiek i powiedział:
- Mam w głowie mnóstwo pomysłów i mogę napisać dobrą powieść, nie wiem tylko, jak zacząć.
Brecht się uśmiechnął i doradził:
- Bardzo prosto. Niech pan zacznie od górnego lewego rogu kartki.

Zapytano raz Hemingwaya, co to jest szczęście.
- Szczęście – to dobre zdrowie i słaba pamięć – odpowiedział pisarz.

Cosimo Medici w wolnym czasie lubił rzeźbić. Wyrzeźbił posąg Neptuna i polecił ustawić go na głównym placu Florencji. Pokazał go Michałowi Aniołowi i zapytał:
- Jakie uczucia budzi w tobie mój Neptun?
- Religijne – odpowiedział wielki rzeźbiarz.
- Jak to? – zdziwił się Medici.
- Kiedy patrzę na ten posąg, proszę Boga, by panu wybaczył zepsucie takiej wspaniałej bryły marmuru.

Michał Anioł przedstawił Cosimo Medici jako pięknego mężczyznę, chociaż ten w rzeczywistości był garbaty.
- Kto będzie o tym wiedział za 500 lat? – wytłumaczył zdumionym rodakom.

Pewien milioner kupił od Turnera obraz. Wkrótce dowiedział się, że obraz, za który zapłacił 100 funtów, Turner malował tylko dwie godziny. Milioner się zdenerwował i wniósł do sądu sprawę o oszustwo. Sędzia zapytał malarza:
- Niech pan powie, jak długo pracował pan nad tym obrazem?
- Całe życie i dwie godziny – odpowiedział Turner.

Pewien bankier poprosił Verneta o jakiś rysunek. Malarz przez pięć minut zrobił niewielki rysunek i powiedział:
- To będzie kosztować 1000 franków.
- Jak to, 1000 franków za rysunek, na który stracił pan tylko pięć minut?!
- Tak – odpowiedział Vernet – ale ja straciłem 30 lat życia, żeby nauczyć się robić takie rysunki w ciągu pięciu minut.

Kiedyś do pracowni Norwida zaszedł znajomy ziemianin. Gospodarz przyjął go w brudnym fartuchu i z paletą w ręce. Ziemianin popatrzył na gospodarza i na obrazy wiszące na ścianach, po czym ze współczuciem zapytał:
- A więc pan musi wszystko namalować samemu?
- Niestety, nie mam lokaja – odpowiedział Norwid.

Do Juliusza Kossaka przyszedł znajomy i zaczął opowiadać o swoim psie:
- Jeśli każę mu zjeść jabłko, to on je zje, chociaż nie lubi jabłek. A gdy położę przed nim kawałek mięsa i powiem: “nie rusz”, to on go nie zje, nawet gdy jest bardzo głodny.
- Zawsze uważałem, że psy to mądre zwierzęta – powiedział Kossak – ale teraz widzę, że są tak samo głupie jak ludzie.

Amerykańskiego malarza, Jamesa Whistlera, zapytano kiedyś, czy to prawda, że zna osobiście angielskiego króla.
- Skąd wam to przyszło do głowy? – zdziwił się malarz.
- Sam król o tym mówił…
- Król się tylko tak chwali – odpowiedział Whistler.

Do Edgara Degasa zwrócił się pewien człowiek:
- Proszę mi wybaczyć, ale pańska twarz wydaje mi się znajoma. Musiałem ją widzieć już w innym miejscu.
- Niemożliwe – odpowiedział Degas – swoją twarz noszę zawsze na tym samym miejscu.

Kiedy Degas był już znanym malarzem, do jego pracowni przyszedł jeden z miłośników jego talentu. Nie zobaczywszy na ścianie ani jednego obrazu mistrza, zapytał:
- Dlaczego nie powiesi pan na ścianie którejś ze swoich prac?
- Mój przyjacielu – odpowiedział Degas – nie stać mnie na kupno takich drogich obrazów.

Pewnego razu Cézanne nocował w małym hoteliku. Na drugi dzień właściciel hotelu zapytał:
- Jak się panu spało? Myślę, że niezbyt dobrze, bo materac na pańskim łóżku jest dosyć twardy.
- Ma pan rację – odpowiedział artysta – ale wstawałem w nocy parę razy z łóżka, żeby trochę odpocząć.

Młody malarz skarżył się Janowi Matejce:
- Maluję obraz dwa dni, a potem czekam dwa lata, żeby go ktoś kupił.
Matejko się uśmiechnął i powiedział:
- Młody przyjacielu, nie trzeba się tak spieszyć. Jeśli będzie pan malować obraz dwa lata, to go pan sprzeda w ciągu dwóch dni.

Józef Chełmoński spotkał kiedyś znajomego, który na powitanie wykrzyknął:
- Jak cudownie, że od samego rana spotykam takiego wspaniałego człowieka, jak pan!
- Ma pan więcej szczęścia ode mnie – odpowiedział malarz.

Do pracowni Pabla Picassa wszedł kiedyś nowy listonosz. Oddał malarzowi list, rozejrzał się wokół i powiedział:
- Zdolnego ma pan synka…
- Dlaczego pan tak myśli? – zapytał Picasso.
- Przecież widzę – tyle tu rysunków.

Pewien dziennikarz zapytał Picassa:
- Którego z wielkich malarzy przeszłości ceni pan najbardziej?
- Rubensa.
- Dlaczego?
- Dlatego, że z dwóch tysięcy jego obrazów do naszych czasów przetrwało około czterech tysięcy.

Pablo Picasso zaproponował przyjacielowi, że namaluje jego portret. Ten zgodził się chętnie, ale nie zdążył jeszcze dobrze usiąść w fotelu, gdy Picasso wykrzyknął:
- Gotowe!
- Tak szybko? Przecież nie minęło jeszcze pięć minut! – zdziwił się przyjaciel.
- Chyba zapomniałeś, że znam cię już prawie czterdzieści lat – odpowiedział Picasso.

W obecności Picassa rozmawiano o współczesnej młodzieży.
- To prawda – powiedział Picasso – że współczesna młodzież jest okropna, ale najgorsze jest to, że my już do niej nie należymy.

Pierwsze koncerty Haendla w Londynie nie cieszyły się powodzeniem, co bardzo niepokoiło przyjaciół kompozytora. Haendel ich uspokajał:
- Nie martwcie się! W pustej sali muzyka brzmi lepiej.

Gdy Janowi Sebastianowi Bachowi zmarła żona, ten zalał się łzami, zakrył twarz dłońmi i usiadł niezdolny do niczego. Wkrótce przybył jeden z przyjaciół i obiecał zająć się pogrzebem, potrzebował jednak na to pieniędzy. Bach jak zwykle powiedział:
- Zwróć się z tym do mojej żony.

Pewien młody człowiek chciał zostać uczniem Beethovena. Gdy odegrał przed mistrzem wybrany utwór fortepianowy, ten orzekł:
- Musi pan jeszcze długo grać na fortepianie, zanim pan zauważy, że nic nie umie.

Brahms wstąpił do winiarni na lampkę reńskiego i zajmując miejsce przy stoliku, usiadł na kapeluszu jednego z gości. Na zwróconą sobie uwagę, odrzekł:
- A co? Czy pan już wychodzi?

Max Bruch pewnego razu zagrał Brahmsowi swój najnowszy utwór. Gdy skończył, czekał w napięciu na opinię Brahmsa, który po chwili milczenia powiedział:
- Powiedz no mi pan, skąd pan ma ten piękny papier nutowy?

Do Rossiniego zgłosił się kiedyś pewien młodzieniec z dwoma grubymi foliałami pod pachą i powiedział:
- Dyrektor orkiestry obiecał zagrać jedną z moich dwóch symfonii. Chciałbym przegrać je mistrzowi i dowiedzieć się, która jest lepsza.
Młodzieniec zasiadł do fortepianu, a Rossini obok niego. Po kilkunastu taktach Rossini wstaje, zamyka zeszyt i klepie twórcę po ramieniu:
- Ta druga, chłopcze, ta druga!

Anton Bruckner był bardzo nieśmiały i małomówny w towarzystwie kobiet. Podczas kolacji posadzono przy nim jedną z wielbicielek jego twórczości. Niestety, Bruckner zupełnie nie zwracał na nią uwagi. W końcu dama wyszeptała:
- Na pana cześć, mistrzu, włożyłam swoją najładniejszą suknię.
Na to Bruckner:
- Jeśli o mnie chodzi, to mogła pani nic na siebie nie wkładać.

Pewien młody kompozytor poprosił Bülowa o przejrzenie swojej kompozycji i szczerą ocenę. Na to Bülow:
- A ja bym wolał, żebyśmy nadal mogli zostać dobrymi przyjaciółmi.

Gounod wypisał na drzwiach swego domu: “Kto mnie odwiedzi, uczyni mi zaszczyt, kto mnie nie odwiedzi – zrobi mi przyjemność”.

Pewna dama zapytała Liszta:
- Czy to prawda, mistrzu, że pianistą trzeba się urodzić?
- Naturalnie! Nie urodziwszy się, nie można zostać pianistą.

Po koncercie, na którym wykonywane były dzieła Maxa Regera, w prasie ukazała się ostra krytyka jednego z recenzentów. “Szanowny panie – pisze doń Reger następnego dnia – siedzę w najbardziej ustronnym zakątku mego domu i mam pańską krytykę przed sobą. Za chwilę będę ją miał za sobą.”

Pewnego razu słynny śpiewak Leo Slezak otrzymał telegraficznie taką propozycję angażu:
“100 – stop – 1000 pozdrowień”.
Odpowiedział na to również telegraficznie:
“1000 – stop – 100 pozdrowień”.

Leo Slezak grał kiedyś rolę Lohengrina. Opera kończy się tym, że bohater odpływa w łodzi ciągnionej przez łabędzia. Inspicjent jednak za wcześnie dał znak i łódź odpłynęła bez Lohengrina. Skonsternowany Slezak krzyknął w stronę kulis:
- Kiedy odchodzi następny łabędź?

Żona Władysława Żeleńskiego przeziębiła się i lekarz zalecił jej, by kilka dni pozostała w łóżku. Po wyjściu lekarza Władysław zaczął gorączkowo czegoś szukać.
- A czego ty tak szukasz, Władyś? – zapytała pani Żeleńska.
- Kluczy do naszego rodzinnego grobowca – odparł Władysław.
- Mój Boże, a na cóż ci one teraz potrzebne?
- No bo też ty i twoja rodzina zawsze zostawiacie wszystko na ostatnią godzinę.

Do malca koncertującego we Frankfurcie podszedł jakiś nastolatek i powiedział:
- Wspaniale grasz! Ja nigdy się tak nie nauczę.
- Dlaczego? Jesteś już całkiem duży. Spróbuj, a jeśli nie wyjdzie, to zacznij pisać utwory.
- Ja już piszę. Wiersze…
- To interesujące. Pisać dobre wiersze jest chyba jeszcze trudniej niż pisać muzykę.
- Dlaczego, całkiem łatwo. Spróbuj…
Rozmówcami byli Mozart i Goethe.

Pewien młodzieniec pytał Mozarta, jak się pisze symfonie.
- Jesteś jeszcze za młody. Zacznij lepiej od ballad – odpowiedział kompozytor.
- Ale przecież pan zaczął pisać symfonie, kiedy nie miał jeszcze dziesięciu lat! – zaprotestował młodzieniec.
- No, tak. Ale ja nikogo nie pytałem, jak to się robi.

Klara Schumann, żona kompozytora Roberta Schumanna, dawała kiedyś na dworze wiedeńskim koncert fortepianowy, na którym grała utwory swojego męża. Po koncercie przedstawiono ją monarsze, który zamienił z nią kilka zdań. Na zakończenie rozmowy monarcha przez grzeczność zwrócił się też do jej męża:
- A pan? Czy pan również jest muzykalny, panie Schumann?

Po premierze “Halki” w 1854 roku w Wilnie kompozytor Stanisław Moniuszko zapytał swojego znajomego, starego szlachcica, jak mu się podobała opera.
- E, tam. Bardzo długa historia. Dałby stolnik dziewczynie krowę w pierwszym akcie i wszystko by się skończyło.

Kiedyś pewien młody kompozytor zagrał Straussowi swoją nową balladę.
- Wspaniała rzecz! – powiedział Strauss. – Tylko w niektórych miejscach bardzo przypomina Mozarta.
- To nic nie szkodzi! – dumnie odpowiedział autor. – Mozarta zawsze chętnie słuchają…

Aleksander Głazunow zawsze bardzo taktownie odnosił się do początkujących kompozytorów. Tylko raz nie wytrzymał i powiedział pewnemu młodzieńcowi:
- Łaskawy panie, odniosłem wrażenie, jakoby dano panu do wyboru: komponować muzykę albo iść na szubienicę.

Pewien młody i bardzo pewny siebie tenor powiedział kiedyś Caruso:
- Wczoraj w operze mój głos zabrzmiał we wszystkich zakątkach teatru!
- Tak – odpowiedział Caruso – widziałem, jak publiczność ustępowała mu miejsca.

Jeden ze znajomych Karola Szymanowskiego zwrócił się do niego z pytaniem:
- Mistrzu, nie wydaje się panu, że to bardzo nudne tak całe życie nic nie robić, tylko komponować?
- Tak, to dosyć nudne – zgodził się kompozytor – ale jeszcze nudniej całe życie nic nie robić, tylko słuchać tego, co ja skomponuję.

Dyrygent Leopold Stokowski powiedział po jednym z koncertów:
- Ta orkiestra dokonała cudu! Utwór, w nieśmiertelność którego głęboko wierzyłem, unicestwiła w półtorej godziny.

Zapytano kiedyś Artura Rubinsteina, co było dla niego najtrudniejsze, kiedy uczył się grać na fortepianie. Wirtuoz odpowiedział:
- Opłata lekcji.

Louis Armstrong został kiedyś zaproszony do Bernarda Showa. Kiedy gość przyszedł, gospodarz powiedział:
- Proszę o wybaczenie, ale nie mogę pana przyjąć, bo mam straszną migrenę.
- To może coś panu zagram? – zaproponował Armstrong.
- Bardzo dziękuję, ale wolę już swoją migrenę.

Filozof Montaigne zauważył kiedyś:
- Wydaje się, że najsprawiedliwiej na świecie rozdzielony jest rozum.
- Dlaczego pan tak myśli? – zapytano go.
- Bo nikt się nie skarży na brak rozumu – odpowiedział filozof.

Isaac Newton otrzymał za naukowe zasługi tytuł lorda. Przez 26 lat nudził się na posiedzeniach izby lordów. Tylko raz poprosił o głos, co wywołało sensację wśród obecnych.
- Panowie – zwrócił się do zebranych – jeśli nie będą panowie mieć nic przeciwko temu, to prosiłbym o zamknięcie okna. Bardzo wieje i boję się, że się przeziębię.
Po czym Newton z godnością zajął swoje miejsce.

Zapytano raz Newtona, czy dużo czasu zajęło mu sformułowanie odkrytych przez niego praw. Uczony odpowiedział:
- Odkryte przeze mnie prawa są bardzo proste. Formułowałem je szybko, ale przedtem bardzo długo myślałem.

David Hume, który na starość bardzo przytył, płynął kiedyś statkiem przez kanał La Manche z pewną damą. Zaczął się sztorm.
- Na pewno zjedzą nas ryby – zażartował uczony.
- Ciekawe kogo zjedzą najpierw: pana czy mnie? – spytała dama.
- Obżartuchy rzucą się na mnie – odpowiedział Hume – ale smakosze będą wolały panią.

Podczas podróży po Ameryce Łacińskiej Humboldt spotkał pewnego starego mędrca, który wyłożył mu swoją teorię czterech typów ludzi:
1. Ci, którzy co nieco wiedzą, i wiedzą o tym, że wiedzą. To są ludzie wykształceni.
2. Ci, którzy co nieco wiedzą, ale nie wiedzą o tym, że wiedzą. Tacy ludzie śpią i trzeba ich przebudzić.
3. Ci, którzy niczego nie wiedzą, ale wiedzą o tym, że niczego nie wiedzą. Takim ludziom trzeba pomóc.
4. Ci, którzy nic nie wiedzą i przy tym nie wiedzą o tym, że nic nie wiedzą. To są głupcy i im nie można pomóc.

Na wykłady Humboldta przychodziło czasami po 1000 osób. Sale były zapchane i można tam było spotkać ludzi o najróżnorodniejszym poziomie wykształcenia. Jeden z dziennikarzy tak to opisał: “Sala nie mieściła słuchaczy, a słuchaczom nie mieścił się w głowie wykład.”

Karol Darwin został kiedyś zaproszony na obiad. Przy stole jego sąsiadką była piękna młoda dama.
- Panie Darwin – zwróciła się do niego dama – pan twierdzi, że człowiek pochodzi od małpy. Czy to mnie również dotyczy?
- Oczywiście – odpowiedział uczony – lecz pani nie pochodzi od zwykłej małpy, ale od czarującej.

Pewnego razu do gabinetu Mikołaja Beketowa wbiegł służący i zawołał:
- Mikołaju Mikołajewiczu! W pana bibliotece są złodzieje!
Uczony oderwał się od obliczeń i spokojnie zapytał:
- A co czytają?

Jeszcze za życia Dedekinda w jednym z informatorów naukowych podano, że matematyk umarł 4 września 1899 roku. Dowiedziawszy się o tym, Dedekind napisał do wydawcy: “Jestem bardzo wdzięczny za pamięć o mnie. Proszę jednak łaskawie zwrócić uwagę na to, że data mojej śmierci została podana niezbyt precyzyjnie”.

Mendelejew lubił w wolnych chwilach oprawiać książki, robić torby i walizki. Pewnego razu, gdy kupował na rynku potrzebne mu surowce, ktoś zapytał sprzedawcę:
- Kto to jest?
- Jak to, przecież wszyscy go znają – odpowiedział sprzedawca. – To znany kaletnik, Mendelejew.

Conrad Roentgen otrzymał kiedyś list, w którym pewien pan prosił go o przysłanie kilku promieni i instrukcji ich użycia, ponieważ nie ma czasu, by przyjechać do uczonego osobiście. Roentgen odpowiedział: ” W tej chwili nie mam, niestety, promieni. Pragnę przy tym zauważyć, że ich wysyłka to nadzwyczaj skomplikowana sprawa. Już łatwiej będzie panu przysłać mi swoją klatkę piersiową”.

W czasie jednego ze swoich wykładów David Hilbert powiedział:
- Każdy człowiek ma pewien określony horyzont myślowy. Kiedy ten się zwęża i staje się nieskończenie mały, zamienia się w punkt. Wtedy człowiek mówi: “To jest mój punkt widzenia”.

Zapytano Davida Hilberta o jednego z jego byłych uczniów.
- Ach, ten – przypomniał sobie Hilbert. – Został poetą. Do matematyki nie miał wyobraźni.

Zapytano raz angielskiego filozofa, Bertranda Russela, czy gotów byłby umrzeć za swoje przekonania. Pomyślawszy chwilę, uczony odpowiedział:
- Oczywiście, że nie! Mogę się w końcu mylić.

Gdy zapytano Russela, czy mógłby napisać historię ludzkiej głupoty, ten odpowiedział:
- Oczywiście, że mógłbym. Ale ta historia zanadto pokrywałaby się z historią powszechną.

Zapytano pewnego razu Einsteina, w jaki sposób pojawiają się odkrycia, które przeobrażają świat. Wielki fizyk odpowiedział:
- Bardzo prosto. Wszyscy wiedzą, że czegoś zrobić nie można. Ale przypadkowo znajduje się jakiś nieuk, który tego nie wie. I on właśnie robi odkrycie.

W początkach naukowej kariery Alberta Einsteina pewien dziennikarz spytał panią Einstein, co myśli o swoim mężu.
- Mój mąż to geniusz! On umie robić absolutnie wszystko, z wyjątkiem pieniędzy.

Otto Hahna zapytano kiedyś, co myśli o metafizyce.
- Metafizyka – odpowiedział śmiejąc się uczony – to poszukiwanie czarnego kota w ciemnym pokoju, w którym w ogóle nie ma kotów.

Nad drzwiami swojego wiejskiego domu Niels Bohr powiesił podkowę, która jakoby przynosi szczęście. Jeden z gości zapytał zdziwiony:
- Czyżby pan, taki wielki uczony, wierzył, że podkowa przynosi szczęście?
- Nie – odpowiedział Bohr – ale powiedziano mi, że podkowa przynosi szczęście także tym, którzy w to nie wierzą.

Pewnego razu w szkole nauczyciel był bardzo niezadowolony z przyszłego uczonego, Wiktora Weisskopfa, i powiedział mu:
- Ty nie znasz żadnych dat.
- Ja znam wszystkie daty, tylko nie wiem, co się wtedy wydarzyło.

Gdy słynnemu twórcy operetek Franciszkowi Suppé dyrygent zwrócił uwagę, że motyw jego nowego utworu można zleźć już u Beethovena, kompozytor odrzekł:
- No to co z tego? Czy Beethoven nie jest dla pana dostatecznie dobry?

Podczas spaceru po Hyde Parku Beechamowi zrobiło się gorąco. Zatrzymał więc taksówkę, podał kierowcy swój płaszcz i kapelusz i powiedział:
- Proszę jechać za mną.

Beethoven wstąpił kiedyś do restauracji i usiadł przy stoliku zamyślony, nie zwracając uwagi na kelnera, który podchodził kilka razy, żeby przyjąć zamówienie. Po godzinie kompozytor woła kelnera i pyta:
- Ile płacę?
- Pan dotychczas jeszcze niczego nie zamówił, właśnie chciałbym się spytać, czym mogę służyć?
- A przynieś pan, co chcesz, i daj mi święty spokój.

Brahms bywał bardzo złośliwy. Będąc kiedyś na przyjęciu, cały wieczór docinał wszystkim obecnym. Żegnając się z panią domu, powiedział:
- Do widzenia, droga pani! Jeżeli zapomniałem kogoś z obecnych tu obrazić, to proszę o wybaczenie.

Pewnego razy zaproszono w Paryżu Chopina i Liszta na obiad do arystokratycznego domu. Po uczcie pani domu zwraca się do Chopina z prośbą, aby coś zagrał.
- Ależ madame, ja tak mało jadłem – odpowiada Chopin. – Proszę zwrócić się z tą prośbą raczej do Liszta.

Jascha Heifetz, zapytywany przez pewną damę o przebieg swojej kariery, powiedział:
- Pierwszy koncert dałem, mając sześć lat, i od tego czasu ćwiczyłem po osiem godzin dziennie.
- A przedtem? Przedtem pan tylko bąki zbijał? – dopytywała się dama.

Pewnego razu Mieczysław Karłowicz wybrał się na ryby, łowił jednak w głuchym ustroniu, gdyż nie posiadał urzędowego zezwolenia. Nagle jak spod ziemi wyrasta strażnik i surowym tonem pyta:
- Jakim prawem łowi pan tutaj pstrągi?
- Mój przyjacielu – odpowiada Karłowicz z niezmąconym spokojem – czynię tak pod nakazem nieodpartej przemocy niezgłębionego, intuicyjnego geniuszu ludzkiego nad upośledzoną nędzną kreaturą…
- Wybaczy pan – mówi zmieszany strażnik, zdejmując czapkę i kłaniając się nisko – ale kto by tam znał te wszystkie nowe zarządzenia.

Ktoś spytał Schönberga, jak mu idzie praca pedagogiczna w zakresie kompozycji.
- Znakomicie – odpowiedział. – Znowu udało mi się zniechęcić do komponowania jednego ucznia.

Młody kompozytor Dymitr Szostakowicz przynosi swojemu profesorowi Głazunowowi do oceny I Symfonię i nieśmiało mówi:
- Chciałbym uprzedzić pana profesora, że temat trzeciej części podobny jest trochę do Rimskiego-Korsakowa.
- No to chwała Bogu, że w ogóle jest do czegoś podobny – odparł Głazunow.

Maja Berezowska zachorowała na ślepą kiszkę. Po operacji artystka pyta chirurga:
- Panie doktorze, czy ten szew będzie widoczny?
Doktor rzucił okiem na zoperowane miejsce i stwierdził:
- To będzie zależało tylko od pani.

Do lekarza zgłosiła się Olga Boznańska, narzekając na silny rozstrój nerwowy. Lekarz zalecił jej dietę, unikanie podniet, picia alkoholu i palenia.
- Ponadto niech się pani trzyma z daleka od osób, które działają pani na nerwy, i proszę się zgłosić za dwa tygodnie.
Minął miesiąc, a artystka się nie zgłosiła. Lekarz spotyka ją przypadkowo i pyta:
- Dlaczego pani nie przyszła?
- Miałam się trzymać z daleka od ludzi, którzy działają mi na nerwy…

Wystawa obrazów Leona Chwistka nie cieszyła się powodzeniem i rzadko kto ją zwiedzał. Pewnego razu podszedł do artysty jeden z jego znajomych i powiedział:
- Byłem wczoraj na pana wystawie…
- Aaa, to pan był! – zawołał uradowany artysta.

Jan Cybis przybył do Paryża i zapytał w hotelu, w którym chciał się zatrzymać, w jakiej cenie są pokoje.
- Na pierwszym piętrze 50 franków, na drugim 35, a na trzecim 20.
- Dziękuję. Ten hotel jest dla mnie za niski.

Jan Cybis wrócił do Warszawy po parodniowej nieobecności i dowiedział się o śmierci przyjaciela. Natychmiast udał się do wdowy i zastał ją we łzach.
- Niech pani tak nie rozpacza. Niech pani przestanie płakać – uspokaja ją malarz.
- Och, dzisiaj to nic – odpowiedziała wdowa – ale żeby pan mnie widział wczoraj…

Wysiadając z taksówki, Wojciech Kossak dał szoferowi dziesięć złotych napiwku.
- Córka pana profesora dała mi wczoraj dwadzieścia – mruknął szofer.
- Ona może, bo ma bogatego ojca. A ja jestem sierota…

Zapytano raz Stanisława Lentza, z czego prędzej by zrezygnował: z kobiet, czy z wina. Artysta odpowiedział:
- To zależałoby od rocznika wina. I rocznika kobiet.

Pewna dama zwróciła się na wystawie obrazów do Jacka Malczewskiego:
- Jakiego dziwnego satyra pana namalował. Pan chyba nigdy satyra nie widział.

Józef Mehoffer postanowił odwiedzić swojego chorego przyjaciela. Kiedy wszedł do mieszkania, dowiedział się od jego żony, że przyjaciel właśnie zmarł.
- Nie szkodzi – odpowiedział artysta – przyjdę innym razem.

Pewnego razu Cyprian Kamil Norwid przeglądał gazety, a obecny przy tym przyjaciel zapytał:
- Jest coś nowego?
- Owszem.
- Co?
- Data.

Pewien dyrektor banku siedząc z Leonem Wyczółkowskim w kawiarni przy jednym stoliku, usprawiedliwiał się przed mistrzem, że jeszcze nie był na wystawie jego prac.
- Niech się pan nie tłumaczy – odpowiedział Wyczółkowski. – Ja w pańskim banku też jeszcze nigdy nie byłem.

Pewnego razu przyjechał do Stanisława Wyspiańskiego bogaty bankier z prośbą, by ten namalował jego portret. Artysta obejrzał bankiera i powiedział:
- Nie widzę powodu.

Jeszcze w czasach carskich poszedł Józef Pankiewicz do urzędu załatwić jakąś sprawę.
- Wasza familia? – pyta urzędnik.
- Pankiewicz – usłyszał odpowiedź.
- Dobrze, dobrze, każdy Polak to pan. Piszy Kiewicz – zwrócił się do kancelisty.

Malarz portrecista Stanisław Ignacy Witkiewicz zapytał raz klienta:
- Czy podoba się panu pański portret?
- Jeśli mam być szczery, to nie jest to arcydzieło sztuki.
- Ale pan również nie jest arcydziełem natury! – zawołał oburzony artysta.

Do restauracji wchodzi Kamil Witkowski, siada przy stoliku i woła:
- Kelner! Kolacja!
Podchodzi kelner i podaje mu menu. Witkowski przegląda przez chwilę kartę dań, po czym rzuca ją na podłogę i krzyczy:
- Psiakrew! Przyszedłem tu jeść, a nie czytać!

Wiedząc, że Łomonosow jest chłopem z pochodzenia, pewien magnat zapytał:
- Niech pan mi powie, dzięki czemu ma pan wstęp na dwór carski? Może ma pan sławnych przodków?
- Mnie przodkowie nie obowiązują – odpowiedział Łomonosow. – Ja sam jestem sławnym przodkiem.

Ampére był człowiekiem bardzo roztargnionym. Pewnego razu był z wizytą. Gdy miał wychodzić, zaczął padać ulewny deszcz, więc gospodarz zaproponował mu nocleg. Ampére się zgodził. Po kilku minutach gospodarz poszedł sprawdzić, czy wszystko w porządku, ale nigdzie nie mógł gościa znaleźć. Po pewnym czasie ktoś zadzwonił do drzwi. Gospodarz otworzył drzwi i zobaczył Ampére’a.
- A gdzież pan był?!
- W domu, po piżamę.

Mam cudowny pomysł – powiedział Edisonowi pewien młody człowiek. – Chcę wynaleźć uniwersalny rozpuszczalnik: ciecz, która będzie rozpuszczać każdy materiał. Ale nie mam środków na realizację tej idei.
- Uniwersalny rozpuszczalnik? – zdziwił się Edison. – A w jakim naczyniu będzie go pan trzymał?

Zapytany pewnego razu, co sądzi o ludzkim wyobrażeniu Boga, Monteskiusz odpowiedział:
- Gdyby trójkąty stworzyły sobie boga, miałby na pewno trzy boki.

Zapytano pewnego razu Augusta Rodina o to, jak powstaje rzeźba, która jest dziełem sztuki.
- Bardzo prosto – odpowiedział rzeźbiarz. – Trzeba wziąć kawał marmuru i odrąbać wszystko, co w nim niepotrzebne.

Nie ma ludzi niewinnych – powiedział kiedyś kardynał Richelieu. – Jeżeli dasz mi sześć linijek napisanych przez najbardziej uczciwego człowieka, to i tak znajdę w nich przyczynę do powieszenia go.

Po wyborach w 1951 roku Charles de Gaulle powiedział:
- Nie można zjednoczyć narodu, który ma 365 gatunków sera.

Rutherford demonstrował kiedyś słuchaczom rozpad radu. Ekran raz świecił, raz ciemniał. Rutherford objaśniał:
- Teraz panowie widzą, że nic nie widać. A dlaczego nic nie widać, to zaraz panowie zobaczą.

Alessandro Volta był wielkim miłośnikiem kawy, którą pił zawsze bez cukru i śmietanki. Kiedy go zapytano, dlaczego pije kawę w ten sposób, odpowiedział:
- Jeżeli w filiżance nie ma mleka ani cukru, to znaczy, że jest w niej więcej kawy…

Po jednym z odczytów Faradaya o indukcji elektromagnetycznej ówczesny minister zapytał go:
- Cóż za praktyczne korzyści przyniesie to pańskie odkrycie?
- Tego jeszcze nie wiem – odparł Faraday. – Ale mogę pana zapewnić, że wkrótce będzie pan z tego ściągał podatki.

Dalton przewodniczył kiedyś zebraniu naukowemu. Ktoś czytał mało interesującą pracę. Kiedy prelegent skończył, Dalton jako przewodniczący podsumował:
- A więc panowie, pozwolę sobie stwierdzić, że ten wykład był na pewno bardzo interesujący dla tych, których mógł zaciekawić.

Podczas jednego z wykładów Wiberg stwierdził: “Ciało ludzkie zawiera aż 60% wody. Jest godne podziwu, co ludzie potrafią z tego wyczarować”.

Mówiąc kiedyś o Karolu Scheele, szwedzkim odkrywcy chloru i tlenu, Wiberg zauważył:
- Gdy Scheele był w moim wieku, nie żył już od 9 lat.

Walter Hieber miał zamiar podyktować coś sekretarce, ale ta była akurat zajęta.
- Co pani pisze? – spytał Hieber.
- To dla pana, profesorze.
- Ach, tak. To w takim razie kiedy indziej. Nie będę przeszkadzał sam sobie.

Profesor Tschermak pyta studenta o kolor malachitu.
- Niebieski.
- Niebieski, hm. No tak, niebieskawy, albo raczej zielonkawoniebieskawy, a jeszcze lepiej zielonkawy. No, ostatecznie, można powiedzieć – zielony.

Ktoś zapytał Krzysztofa Lichtenberga, niemieckiego uczonego:
- Czy mógłby mi pan wyjaśnić różnicę między czasem a wiecznością?
- Niestety, to niemożliwe. Wprawdzie ja mam dość czasu na wyjaśnienie, ale panu nie starczyłoby wieczności na zrozumienie.

Z okazji powrotu wojsk po zwycięstwie nad Francją, Liebig zaprosił do siebie kilku żołnierzy na obiad. Jeden z nich ogląda z zaciekawieniem półki z książkami, pokrywające wszystkie ściany, po czym powiada:
- Pan chyba jest introligatorem, ma pan tyle książek.

Johann Wolfgang Goethe napisał kiedyś do jednego z przyjaciół całkiem spory list. Na końcu w postscriptum dopisał jeszcze: Szanowny panie hrabio, przepraszam za tak długi list, ale nie miałem czasu, żeby sformuować go krócej.

- Ich verfolge das ja, was dieser … Georg?
- Ja? Ja?
- Ich wollte sagen, dass ich die Aktivitäten dieses Meinolf Reul mit Interesse verfolge.
- Ach.
- Ein Buchhändler, der ganz entschieden zu entschiedenen Ansichten neigt.
- So, haha, kann man das sicher. Wie. Das kann man sagen.
- Georg, hab ich deine, deine volle Aufmerksamkeit? Oder.
- Nein, nein, Bob. Ich bin ganz. Ganz Ohr. Was gibt’s denn?
- Wir sprachen gerade, oder sagen wir, ich versuchte gerade mit dir über Meinolf Reul zu sprechen.
- Meinolf Reul?
- Dieser Buchhändler aus Kevelaer, Georg, zu dem wir ausgesprochen freundschaftliche.
- Ach, der Reul.
- Natürlich, Reul, sag ich doch. Meinolf Reul.
- Was ist mit dem? Reul Society. Der ist prima.
- Natürlich ist der prima. Ich hab hier gerade einen Text über Paul Raabe gelesen.
- Du meinst Wilhelm Raabe?
- Paul. Raabe. Nicht Wilhelm, nein.
- Wieso denn Paul? Wer ist denn Paul Raabe?
- Georg, das ist ein Nachfolger von. Georg, ich hab deine Aufmerksamkeit?
- Die Gerüchte um Claudio Pizarro. Bizarr. Hast du den Bericht gelesen? Peruanische Korruption? Ich dachte, die wären alle pleite, diese Südamerikaner? Wie können die dann.
- Paul Raabe ist einer der Nachfolger von Leibniz, dem großen Barockphilosophen, und Gotthold Ephraim Lessing. Er war, ich zitiere, “in den Jahren 1958 bis 1968 Leiter der Bibliothek des Deutschen Literaturarchivs Marbach, bevor er im Jahre 1968 die Leitung der Herzog August Bibliothek in Wolfenbüttel übernahm”.
- Nicht schlecht.
- Nicht schlecht, nein. “Hier begann er, die Bibliothek, die im 17. Jh. als die größte in Europa galt, zu einer modernen, international anerkannten Studien- und Forschungsstätte für das Mittelalter und die frühe Neuzeit auszubauen.”
- Das 17. Jahrhundert. Lange her.
- “Und zu öffnen. So wurden u. a. ein Stipendien- und Forschungsprogramm eingerichtet, eine Publikationsabteilung und ein Schülerprogramm. Nach und nach wurden weitere Gebäude in die Bibliothek mit einbezogen, so dass ein regelrechtes Bibliotheksquartier entstand.”
- Das ist Wikipedia, oder?
- Nein, das habe ich mir mit Kugelschreiber auf den Bildschirm geschrieben, Georg.
- Im Ernst?
- Natürlich nicht.

Om du ännu inte känner Martha Quest, så är det hög tid att du tar dig an Doris Lessings delvis självbiografiska romansvit Våldets barn. Det är revolt, feminism och politik. Allt skildrat genom Marthas ögon från tiden för andra världskriget i engelska Sydrhodesia, nuvarande Zimbabwe, fram till år 2000 i England.

Martha utmanar sociala konventioner och tar på så vis strid med sig själv, sina föräldrar och samhället. Hon överraskar ständigt och jag känner mig ambivalent inför henne och hennes handlingar. Att jag inte rakt igenom älskar henne utan tvärtom stundtals ogillar henne gör att jag vill fortsätta att läsa. Jag beundrar henne. Jag vill försöka förstå hur hon känner och tänker. Genom sina för tiden svåra och upproriska livsval inspirerar Martha till att bejaka livet. Och vad kan vara mer fascinerande?

/Christin

Quote:

“We seek the unconditioned everywhere, and always find only things.” — Novalis

Preliminary Questions: perhaps they are useful to state only in as much as you have thought them too.

How is it that there are things instead of no things. From whence do they come; a creator? How does this creator create, if not that the creator creates externally to the creation? A succession of action creates time, if the creator creates externally, is the creator timeless–eternal? How is it that a creator can create timelessly that which implies time, how does that which is eternal–without beginning or end–create the temporal? Where if at all do they intersect, can they intersect, if they do intersect can we access the eternal? In what way can we? If we can access the eternal can we access the creator, if we can access the eternal and the creator can we answer the question of why there are things instead of no things? Is the eternal the grounds for which things are?

Thesis:

Throughout the works of Kierkegaard the categories of eternal and temporal play a prominent role in Kierkegaard’s understanding of the development of the self; Kierkegaard is not however the only philosopher to have dealt with these categories, I seek to establish Kierkegaard’s understanding of the eternal/temporal in relation to certain preceding German enlightenment philosophers and the development of these categories as they come into the fore.

It would be too ideal to speak of the Enlightenment in passing and consider it to contain the whole of Europe and the United Kingdom. It seems proper to say that there was a German Enlightenment, a French-Enlightenment, and an Anglo-Enlightenment. These categories do help make clear the diversity of Enlightenment claims but let us not divide them too cleanly lest we forget that many continental writers were read by and contributed to the Anglo-Enlightenment, while some German writers like Schleiermacher were aware of and reacting to parts of the French-Enlightenment, in this case I think of Schleiermacher’s disdain for Voltaire, etc. Kierkegaard was not unaware of nor unaffected by the philosophical movement of the German-Enlightenment. Kierkegaard’s strongest response to this movement was in his Hegelian critique, his writings are littered with direct references and snide philosophical remarks to Hegelian thought. It is precisely for this reason that I will not make reference to or establish a case for Kierkegaard’s relationship to Hegel, I am not here concerned; it is with those that came before Hegel that I am interested in distinguishing and relating Kierkegaard back to. I am particularly interested in Kierkegaard’s relationship to Lessing, Kant, and Schleiermacher.

The German Progression:

That the German Philosophers: Lessing, Kant, and Schleiermacher are related to Kierkegaard is not to say that they are unrelated to each other. Certainly there is a progression in their thought according to their chronology. Lessing poses a question, which Kant answers ad taedium, and Schleiermacher eschews them both, not for their categories, but for the way in which they approach these categories. The question posed approaches the categories of temporal and eternal through the medium of truth, that is in a debate over grounds for truth. Lessing, in a famous letter On the Proof of the Spirit and of Power writes about the authority of miracles as an appeal to Truth, that is he addresses the claim that the Christianity holds the Truth because of the miracles and testimony to miracles that are displayed in the Bible and the church.

“What is asserted is only that the reports which we have of these prophecies and miracles are as reliable as historical truths ever can be. And then it is added that historical truths cannot be demonstrated…If no historical truth can be demonstrated, then nothing can be demonstrated by means of historical truths. That is: accidental truths of history can never become the proof of necessary truths of reason…

Lessing then proceeds to establish that even a truth of history, that is an accidental truth which has become necessary to the subject, cannot establish a belief in a metaphysical claim. James Livingston professor of religious studies says it this way: if there is to be any “proof” for Lessing, it must be the proof of personal experience, that is spirit and power.

“But to jump with that historical truth to a quite different class of truths, and to demand of me that I should form all my metaphysical and moral ideas accordingly; to expect me to alter all my fundamental ideas of the nature of the Godhead because I cannot set any credible testimony against the resurrection of Christ: if that is not a ‘transition to another category’, then I do not know what Aristotle meant by this phrase… That, then is the ugly broad ditch which I cannot get across, however often and however earnestly I have tried to make the leap.”

For Kant, Lessing’s ditch combined with a ditch he faced in Hume, a ditch he sought to undermine, something he did not do by appealing to revelation but rather practical reason. David Hume’s ‘ditch’ was that one can never move a priori from cause to effect, secondly that one can speak of correlation but not causation, and thirdly that religion is an issue of faith not of reason. Juxtapose these ideas with the ditch of Lessing and you have one very long leap to make.

Kant however does not shirk his duty, and sought to establish eternity as a necessary postulate of practical reason. That is Kant’s argument falls along the lines of a very distinct demarcation between eternity and temporality, though perhaps placing eternity as an extension of temporality in the continuation of consciousness and of aim. Kant’s argument undermined Hume by nature that a priori principles did not come from experience but from pure reason, for Hume the mind was a blank slate for experience and hence only experience could project a priori principles. Pure reason however could not postulate freedom, immortality (and hence eternity), or God. These claims were to be mitigated by Kant’s argument in the second chapter of the Critique of Practical Reason, which is formed like this:

1. The highest good encompasses virtue (duty) and happiness; happiness in direct proportion to actions of virtue.
2. It is observable that happiness doesn’t always follow virtuous deeds, though one is worthy.
   1. The achievement of the highest good  is the necessary object of will determined by the moral law, it can be found only in an endless progress to that complete fitness.
3. For their to be harmony in this progression (the best world), immortality of the soul and eternity are necessary.
4. Consequentially, the possibility of this world is at the same time the possibility of a highest original good, namely, God.
5. It is our duty to promote the highest good, not a privilege but a need with duty as its requisite.
6. It is morally necessary to assume the existence of God.
7. This moral necessity is subjective: ie. a need; not objective: ie. duty itself.
8. There cannot be a duty to assume the existence of a thing, only to further the highest good; ie. do one’s duty.
   1. To assume the existence of a higher good is connected to our consciousness of duty, though the assumption itself belongs to theoretical reason.

Lessing’s influence is obvious in the points 6, 7, and 8; eternity–the endless progression–the soul, and God are necessary only as accidental truths of history becoming necessary truths of history; that is to say subjectively. Though Lessing’s influence is apparent here, I contend that Kant and Lessing had quite distinct understandings of the way in which eternity manifests itself in this world. Kant posited eternity and a best possible world as a way of establishing our connection to God, but this connection was one to be actuated later and in accordance with an infinite progression of all human kind aligning individual will with universal duty.

It is important to remember at this point that Lessing’s ditch had a potentially existential and hence individualistic focus as opposed to a social one like Kant’s. In another essay The Education of the Human Race Lessing states:

“What education is to the individual man, revelation is to the whole human race. Education is revelation coming to the individual man; and revelation is education which has come, and is still coming, to the human race… Education gives man nothing which he could not also get from within himself; it gives him that which he could get from within himself, only quicker and more easily” (Lessing 82-83).

This relationship between the individual and society foreshadows a distinction made by Schleiermacher and Kierkegaard, which is not found as primary in Kant–the individual’s realization of the highest good (eternal) is not contingent upon an infinite progress of all human kind. The distinction being made here is a subtle one dealing with the interplay of eternal truths and particular historical occurrences.

When Schleiermacher entered the scene as a young writer he was an intellectual tour de force and champion of the burgeoning romantics. What he renders to the intellectual ferment of rationalists and Kantians is a way to reenvision religion, not as contingent upon a moral system, nor as contingent on a logical system, but as emenating from the deep immediate feeling of the infinite and eternal (Livingston 95).

“What else can they be, these systems of theology, these theories of the origin and the end of the world, these analysis of the nature of an incomprehensible Being, wherein everything runs to cold argufying, and the highest can be treated in the tone of a common controversy…  Why have you not penetrated deeper to find the kernel of this shell?…Why do you not regard the religious life itself, and first those pious exaltations of the mind in which all other known activities are set aside or almost suppressed, and the whole soul is dissolved in the immediate feeling of the Infinite and Eternal” (Schleiermacher 15,16)?

We have here a crucial distinction, and though Schleiermacher was not the first to make it, its prominence informs another aspect of the way in which Schleiermacher sees the contact between the temporal and the eternal. For Schleiermacher, truth–that is eternal truth, is a kernel hidden inside of a shell. This metaphor proves useful to understand the way in which the eternal can be shown temporally, that is it is hidden. This is merely one aspect however and it is the other which proves more important, Schleiermacher places the access to the eternal within the individual, but before I overstate my case let me condition it. Schleiermacher is not placing religion in the realm of the individual wholly, but much like Lessing within the hands of the religious community. The difference between Schleiermacher and Lessing lies in one principle: the deeper the individual’s personal life the more the individual will endeavor to become conscious and to exhibit the true relation of of life to the common nature of humanity (Schleiermacher 149). For Lessing the individual could learn by reason what revelation taught others, and hence the depth of the individuals reason was an impersonal unindividuated skill and hence is accessible universally, this not the case with Schleiermacher, access to the eternal and infinite variegates from person to person. In the last speech Schleiermacher confirms this:

“The whole of religion is nothing but the sum of all relations of man to God, apprehended in all the possible ways in which any man can be immediately conscious in his life… Yet all men will not by any means apprehend in the same way but quite differently… Again, as long as we are individuals, every man has greater receptiveness for some religious experiences and feelings than for others. In short they must be true individuals” (Schleiermacher 217-218).

For Lessing and Kant, access to the eternal is very different but universal, for Schleiermacher it may be accessible but is infinitely disguised. The importance of the self, the actuation of the eternal in the temporal, and the issue of accessibility are now set in their proper places. The second half of this paper will be an analysis of Kierkegaard in relation to the philosophies of these three thinkers.

Quote:

“Recollect that what is historically and religiously most noteworthy is often distributed among but few, and remains hidden to the common eye. But when, in this way, you have wholly and completely within your vision the right object, it will ever remain a difficult business to discover the spirit of the religions of the religions and from it to interpret them. Once more I warn you not to try to deduce it as an abstraction from the elements common to all the adherents. You will wander into a thousand vain researches, and come in the end not to the spirit of the religion but to a definite quantity of matter. You will remember that no religions has quite reached actuality, and that you cannot know it until, far removed from seeking it in a narrow space, you are able to complete and define it in the way it would develope if its scope had been large enough…. You cannot enough impress it upon yourselves that it all resolves itself into finding the fundamental relation” (Schleiermacher 236).

The Kierkegaardian Procession:

Thesis: Kierkegaard’s particular use of the terms temporal, eternal, and immediate, were not solely of his own making; though he significantly developed these terms they were used to answer philosophical and theological questions that had been asked before him. One very obvious example of the above principle is the development of the temporal and eternal in Philosophical Fragments, Concluding Unscientific Post Script to the Philosophical Fragments, and The Sickness Unto Death.

]]> http://wordsfollowme.wordpress.com/2009/02/11/a-tale-of-four-speeches/ Wed, 11 Feb 2009 22:25:53 +0000 wordsfollowme http://wordsfollowme.wordpress.com/2009/02/11/a-tale-of-four-speeches/

At the beginning of December last year, the newly named Nobel Laureate in Literature, J.M.G. Le Clézio, addressed the Swedish Academy. The Nobel Lecture is typically an opportunity to say thank you and to declare the writer’s essential loyalties. Both tasks are often accomplished as one: to indicate indebtedness can itself be a form of gratitude.

For the literature Laureates, this indebtedness is often narrated around personal origins and writerly influences. We see the writer, sometimes for the first time, emerge from the shadow of his or her books. It is interesting to look at Le Clézio’s speech in the context of three other Nobel Lectures from the past decade.

V.S. Naipaul was awarded the prize in 2001, and caused a furore when he thanked the United Kingdom, of which he is a subject, and India, the land of his ancestors, but not Trinidad, where he was born and raised. This was in keeping with Naipaul’s often stated dismay at “half-formed” societies and the “mimic men” who populated them. His rejection of Trinidad was merely the visible symptom of a larger rejection: a rejection of Africa, a rejection of what one scholar has termed “the darker nations.” Naipaul’s actual debt to Africa is deep: he has travelled widely on the continent and has written many narratives on it, from the insightful Crocodiles of Yamoussoukro to the troubling A Bend in the River. Research for his current project brought him to Nigeria last year. But, facing the Swedish Academy seven years ago, he only thanked Proust. The rest—Trinidad, Africa, the Muslim world—were characterised by him as “areas of darkness.”

Two years after Naipaul’s win, the prize went to an African, albeit a white one. J.M. Coetzee’s deep ethical commitment, and the stunned clarity with which he has approached the horrors of apartheid, merited him the prize. However his speech was (somewhat in keeping with Coetzee’s wily approach to public proclamations) a bloodless fable set in Lincolnshire. The story is told by Robinson Crusoe, and vaguely concerns the interaction between Crusoe and “his man,” presumably Crusoe’s servant, Friday. Coetzee is concerned, as always, to limit himself only to what can be honestly said—in this case, about the relationship between two men of different backgrounds. Is brotherhood possible? Must there always be a master and a slave? Coetzee’s reticence is admirable, especially in comparison with Naipaul’s blanket condemnations. Yet we find ourselves wishing he would directly address the Africa of his birth, and the ways in which Africans have influenced the practice of his art.

The 2007 winner was Doris Lessing, another white African. Lessing is a committed feminist writer and an open-hearted human rights activist. Her touch is sure in outlining the many ways in which history has short-changed women and denigrated female energies. All her writing has been a corrective to those denigrations and, unlike Coetzee and Naipaul, she addresses human rights directly in her lecture. At the centre of it is a simple story about libraries and Zimbabwe. But Lessing’s Africans are poor, bare, forked creatures, learning to read English from the labels on jam jars and from discarded encyclopedias. Her good-hearted descriptions, and her pleas to save Africa, draw me up short. They ring false in my ears, because she has selected a convenient Africa, one that is defined only by poverty and need.

Her story about a poor young mother, “trudging through the dust,” who falls in love with Tolstoy’s Anna Karenina fails to move me because she has not also found room for African writers, universities, schools, or newspapers. For Lessing, if there is a relationship at all between the African and the Westerner, it is one of supplicant and benefactor. Her speech does not even share the reticence and subtlety of Coetzee, who longs for brotherhood at the same time that he mourns its absence.

This brings us to Le Clézio, a Frenchman who has lived all over the world (including a spell, as a child, in Onitsha). Le Clézio approached the podium of the Swedish Academy with a rather startling humility. He gave heartfelt thanks “to the Africans: Wole Soyinka, Chinua Achebe, Ahmadou Kourouma, To the great Mauritian author Malcolm de Chazal, who wrote, Mongo Beti, to Alan Paton’samong other things, Judas.” He gave thanks to Aimé Césaire, the great poet from Martinique. He paid homage to novelists from Mexico and India. And, yes, he also thanked Rabelais and Dante and Joyce.

Le Clézio’s speech is a bracing experience, a high-definition picture of the way we read now, of the way we live: no matter who we are, or where we are, our debts are deep and numerous. No African writer who claims to owe the West nothing can be taken seriously, nor can any Western writer who denies, in this day and age, a profound debt to the searing intellects of “the darker nations.” In this tale of four speeches from the new millennium, Le Clézio’s is the one that best illuminates our multifarious present.

Inspired by Bob Stein’s email about the ‘integrated reading experiment‘ with The Golden Notebook by Doris Lessing, I picked it up way back in early December 2008. Thanks to a lot of other things happening in my life, I have been getting very little time to read compared to what generally satisfies me. Ergo, I am yet to read the last chapter titled ‘The Golden Notebook’. However, this book is so rich with ideas that one may not need to finish to share one’s experience.

It is my personal opinion that though a little background on a work of literature helps our understanding of the intricacies of the work, it is generally advisable to read a book devoid of any preconceived or rather pre-propounded theories about the same. Anyone reading Lessing in our time will be struck by atleast two facts – that she won the Noble Prize for Literature in 2007 and that she is considered to be one of the leading ‘feminist’ authors of the 20th century. Neither of these are relevant to one’s being able to understand or appreciate her work.

The conciousness that Lessing is a ‘feminist’ author was something I made myself dispel within 20 pages of my reading. I realized that this fact was clouding my perception of every sentence I read. I feel, standing at the epilogue of this monumental work of literature, that Lessing has much more to convey than mere sexist themes. This is not to be misunderstood as an aversion of feminine rights in any way. Only that, I feel it is unjust to sweep away other powerful themes of such an epic merely because the feminist ones shock the male dominated society the most. Should shock and awe be a value to judge literature by?

Having said that, let me acknowledge Lessing’s masterful command over the female psyche. Probably, it is the dearth of such powerful and shameless expression by women that makes Golden Notebook relevant even after decades of its first publication. I consider Colin Wilson’s Outsider to be one of the most important books I have ever read and I remember him having observed that female ‘outsider’ artists were hard to come by. Lessing is definitely one of them.

One of the most interesting theme of this novel is the promise and disappointment of the communist revolution. She captures in all its essence, the temptation of communism to the generation of the 50s -70s, in various parts of the world. More than the feminist overtones, being able to capture with perfection the political debacle of communism and its effect on the intellectual youth of that era is the most important achievement of Lessing. Communism holds no temptation to my generation and therefore, to be able to understand its appeal in the past is a tricky task. I believe, Lessing provides an able road-map to all those who would care to.

It is too easy to pretend that communism is an evil; though it is actually insane if we do. Across borders, throughout the wide world, more than a 2/3rd majority of the intellectuals were attracted by it in the last century. Most of them today are professors in various universities teaching either the history of communism or the economics of capitalism. For anyone interested in an understanding of the 21st century world, this political history is the single most important theme to understand. For that alone, The Golden Notebook deserves a very serious read.

The feminist aspect of the book deserves to be read with passion and a will to understand, at least from the male perspective. And that is what I have attempted to do. To be able to read a matter of factly stream of conciousness passage about the various kinds of female orgasm is an education in itself. Not biological, but psychological, and more importantly social. However, I shall hold my guns for now and return to this theme in detail once I have finished the last chapter of the book.

To conclude, a warning. This is a long book and becomes long specially when the diary entries record the dry facts. There are pangs of ‘Let’s Chuck it’. If you survive them, this is a book worth all the time.

Posted as a part of the Sunday Salon