Blue Door And Window; Bike With Sidecar, originally uploaded by Josh and Julie.

This was taken in the village of Bekiruşağı, in Malatya, Turkey. Since I visited in the fall, the house was deserted, like many of the nearby houses belonging to Turkish families who now live in Europe and only return for summer vacations. The bike was a very recent purchase of my host, who just before this picture was taken had used it to transport four of us on a rather harrowing ride from the village center to his house.

Canon EOS Rebel XTi, ISO-200, f/9, 1/30 sec.

//

         Şavaklıların konuştuğu Şavak dili Kurmanci dilinin bir alt dilidir. Bu dil, Kurmancinin Güney bölgelerinde konuşulduğu gibi gırtlaktan konuşulan bir dil değildir. Daha hafif ve sade bir dildir. Şavaklıların şivesi, Elazığ, Malatya, Dersim, Sivas, Erzincan, Adıyaman ve İç Anadoludaki bir kısmı Alevi  bir kısmı Sünni olan aşiretlerin şiveleriyle benzerlikler gösterir. Bu benzerliklerin akrabalıktan mı, yaşam alanlarının ortaklığından mı veya yaşam biçimlerinden mi (göçer-yörük) olduğu tam olarak kestirilemez.

              Bu bölgedeki aşiretlerin başlıca kolları olan; Canbeg, İzol, Parçıkan, Şadıllı, Reşvan,  Şavak, Badıllı, Xelikan aşiretleri göçebe aşiretlerdir. Tarih boyunca daima yer değiştirmişlerdir çeşitli bölgelere göçler vermişlerdir. Bu göçler genelde çok uzak diyarlara olmuştur. Yeri gelmiş Şah İsmailin hışmına uğramış ta Horasanlara,Teberistanlara, kimi zaman Osmanlının iskan politikaları sonucu Anadolunun içlerine doğru Konya bozkırlarına, Kırşehire, Yozgata, Tokata, Amasyaya,Çukurovaya  …  sürülmüşlerdir.  Ama gittikleri yerlerde dillerini ve benliklerini yaşatmaları  yok olmalarını engellemiştir. 400 yıl önce Horasan’a  gönderilen aşiretlerimiz, orada da isimlerini muhafaza etmişler. Günümüzde halen aynı isimlerle varlıklarını devam ettiriyorlar.  O bölgede kurdukları ‘Çemişgezek Federasyonu’ (Bu isim daha sonra ‘Zafaranlu’ diye değiştirilmiş) adı altında Şadlu, Kowanlu, Şivakanlu, Raşvanlu, Kikanlu, Karaçorlu, Topkanlu, Hizolanlu (İzolanlu), Badinanlu, Helikanlu, Şeyhakanlu (Muhtemelen bizim aşiret; çünkü bir kolununda batıda Urmiye gölü çevresinde olduğu ki, o da meşhur Simko Şikak ın aşireti olmalıdır), Milanlu(Milli), …  diye toplanmışlar. İsimlere bakarsanız ne kadarda benzerlik olduğunu anlarsınız.  

         Dillerinde ki durumu gözlemlemek ve bizim dil ile olan benzerliklerini görebilmek için ise  o yörenin müziğine bakmak yeterli olur sanırım. Farsçanın etkisiyle oluşmuş olan hitabet tarzı hariç gerisi tamamen aynı bir dildir. Uzakları yakın eden internet ile biraz araştırma yapılırsa, benzerliklerin sadece isimler ve dilde olmadığı yaşam biçimi, giyim-kuşam benzerliğinin de olduğunu farkedebilirsiniz.  Onlar da göçebe yaşam tarzı yaşamışlar. Göç, yayla, çoban, koyun…  sözlü edebiyatlarında önemli bir yer tutar.

      Aşiretlerimizden yaşlıların sık sık söylediği Horasandan geldik ifadelerine gelince. Bu pek gerçekçi gelmiyor çünkü oradaki aşiretler de buradan gitmişler, ancak gidenlerin bazılarının geri dönmüş olma ihtimali de mevcuttur. Böylece o bazıları genel sanılmış olabilir. Bir diğer durum ise, bize dayatılmak istenen ‘Siz Horasan’dan geldiniz öyleyse Türkmensiniz sonradan asimile oldunuz’ tezidir. Bu tamamen uydurma bir tezdir. Çünkü Horasandaki soydaşlarımızn dilleri de inançları da aynıdır. Bazıları Kurmanci, bazıları Kırmancki konuşur. Mezhepleri de bir kısmı Alevi, bir kısmı Sünni-Hanefidir tıpkı bizdeki gibi.

        Tarihi kaynakların her söylediğine inanmamak gerekir. Neticede onlar da insanlar tarafından hazırlanmış  verilerdir. En güvenli kaynak halkın kendisindedir… 

An old house in the village of Kurecik, Malatya, Turkey. In a region where it’s still not hard to find abandoned church buildings a century or two old, the arches over these windows belie an architectural tradition older and higher than a square stone Turkish village house might normally be expected to reflect.

Canon EOS Rebel XTi, ISO-400, f/11, 1/200 sec.

Soldaki resim 1928 tarihinde alınmış uygulamalı eğitim alıyorlar o günün şartlarnda
eğitimin böylesine yapılabilmesi dikkat çekici.
o Tarihlerde henüz Malatyada Lise yoktur.

Sağdaki resim 15/12/1930 da alınmış Bedenterbiyesi dersi diye kayıt düşülmüş

Kızların ve erkeklerin kıyafetleri ilginç Kızlardan şapkalı ,erkeklerden papyonlu olanlar var

o günün şartlarına göre fertler ne çok fakir nede çok zengin aradaki ferk fazla değil gibi ideal toplum yapısı.
Fotğraftakilerden inşallah hayatta olanlar vardır,olmasa bile çocukları torunları ve ya onların çocukları için tatlı bir hatıra olacak.

MALATYA, Turquia, 22 de outubro de 2009 (CDN) – o Chefe do Departamento Nacional de Inteligência da polícia turca, Sr. Ramazan Akyurek, foi demitido na sexta-feira 16 de outubro em meio a alegações de que ele cometeu erros que levaram ao assassinato do editor cristão de um jornal semanário armênio, Sr. Hrank Dink, bem como os homicídios de outros três cristãos nesta cidade do sudoeste da Turquia. Ramazan Akyurek é também acusado de ocultar evidências nesses casos e cometer erros na investigação de um padre católico em 2006.

Add to: Facebook | Digg | Del.icio.us | Stumbleupon | Reddit | Blinklist | Twitter | Technorati | Yahoo Buzz | Newsvine

Depois de uma audiência de tribunal na cidade de Malatya na sexta-feira, os advodados de acusaão neste caso pediram a demissão de Akyurek por negligência, mas esse pedido veio tarde. Akyurek havia sido promovido para outro cargo na sede central de polícia de Ankara. Antes do assassinato do editor Hrant Dink do semanário armênio Argos, Ayurek havia recebido um relatório sobre o plano para o crime. Isso implica claramente que ele foi um dos organizadores do crime, de acordo com Erdal Dogan que é um dos advogados de acusação neste caso.

Enquanto chefiava as investigações sobre o assassinato de Dink, Aykurek não só ocultou evidências mas também tentou influir no resultado do julgamento, declarando no seu relatório sobre a investigação de que um grupo de “amigos” planejou matar Dink porque ele ofendeu a Turquia. “Isso é um desastre”, disse o advogado de acusação Dogan. “O mesmo aconteceu com o massacre de Malatya. Nós sabemos que o Chefe de Polícia Aykurek tinha informações sobre todos os detalhes mas ele não agiu para evitar. Ele tentou encobrir. Nós sabemos agora que eles estavam seguindo os movimentos dos assassinos.”

O massacre de Malatya: os cristãos turcos Necati Aydin e Ugur Yuksel e o cristão alemão Christian Tilmann Geske tiveram seus pés e mãos amarrados, foram torturados e depois degolados com facas nos escritórios da editora Zirve Publishing Co. em abril de 2007. O advogado de acusação Dogan disse que se os membros da equipe da editora Zirve não houvessem suspeitado de que algo estava errado e houvessem chamado a polícia, os cinco jovens que foram presos na cena do crime jamais teriam sido localizados.

“É difícil saber até onde o chefe de polícia Akyurek deturpou as investigações naquele tempo”, disse Dogan. “Isso porque ele havia sido promovido para uma posição muito importante, a de Chefe do Departamento Nacional de Inteligência, mas eles o removeram desse posto muito tarde, ele foi demitido tarde demais.”

Promoção de um incompetente para um alto cargo

Akyurek era chefe de polícia na cidade de Trabzon em 2006 quando o padre católico Andrea Santoro foi assassinado. Foi por orientação de Ayurek que um jovem foi preso e acusado do assassinato sem a devida investigação de quem estava por trás do crime, de acordo com Dogan. No mesmo ano, Akyurek foi promovido para chefe nacional da unidade de inteligência da Turquia. “Mesmo sendo incompetente como chefe de polícia e encobrindo crimes, Akyurek tornou-se chefe nacional da inteligência policial com acesso a todos os dados importantes e secretos,” disse Dogan.

Embora a Constituição turca permita a liberdade de religião, e as atividades missionárias sejam legais, um relatório da Comissão da União Europeia informa que os missionários são amplamente vistos como uma ameaça à integridade da Turquia e do Islã. O relatório também informa que o Ministério da Justiça da Turquia permitiu julgamentos sob o artigo 301 do Código Criminal – que determina que “insultar a nacionalidade turca é crime” – no caso dos cristãos turcos Hakan Tastajn e Turan Topal que compartilhavam sua fé cristã com outros.

De volta ao caso Dink em Malatya, “Está finalmente claro que existe uma conexão entre as mortes de Santoro, Dink, Aydin, Yuksel e o cristão alemão Tilmann”, disse o advogado de acusação Dogan. “Agora é óbvio que esses crimes foram organizados pelas mesmas pessoas”.

A próxima audiência do julgamento em Malatya está marcada para 13 de novembro.

Add to: Facebook | Digg | Del.icio.us | Stumbleupon | Reddit | Blinklist | Twitter | Technorati | Yahoo Buzz | Newsvine

MALATYA MUTFAĞI

Necati Güngör

Tahıl ve sebze ağırlıklı  Malatya mutfağı, sağlıklı beslenme yönünden Türkiye’nin ilgi çekici yöre mutfaklarındandır. Tahıl olarak başta buğday, mercimek, fasulye, nohut, mısır tüketimi önde gelir. Buğdaydan çok çeşitli besin maddeleri elde edilir: Buğday unu, ekmekten hamur işlerine, dövmeli yiyeceklere kadar geniş bir alanda değerlendirilir.

Malatya’da ev yemekleri, kadınların ustalığını; çarşı yemekleri de erkek aşçıların ustalığını yansıtır. Çarşı yemekleri, doğrudan et ya da etli sebze yemekleridir. Yöreye özgü kâğıtkebabı, patlıcanlı kâğıtkebabı, tava, güveç, pöçük tavası, etli ekmek, çarşı yemeklerinin başlıcalarıdır. Çarşıda kebapçı dükkânları da yaygındır. Ama bulgurlu ev yemekleri beslenmenin temelidir. On yedinci yüzyılın ilk yarısında Malatya’yı ziyaret eden Evliya Çelebi, bir kır gezmesinde gördüğü kuzu çevirmesinden söz eder. Bir dere kıyısında, suyun akışıyla dönen çarkın, ateş üstündeki kuzuyu çevirdiğini anlatır. Bu da gösteriyor ki, Malatya insanı yemek alanında yaratıcı, buluşçu bir yeteneğe sahip. Kuzu çevirme, kuzu dolması varlıklı kesimin sofrasında yer almıştır. Eski evlerde dövme bakırdan “kuzu tenceresi”, “kuzu tavası” bulunurdu. Yörenin sulak toprakları ve zengin bitki örtüsü Malatya mutfağının çeşitlenmesini sağlamıştır. Doğada kendiliğinden yetişen (hüdai) meyvelerin ve otların bolluğundan başka, sebze ve meyve yetiştiriciliği de mutfağının çeşitlenmesini getirmiştir. Yakın dönemlere kadar yaygın olan hayvancılığın ve süt üretiminin katkılarını da göz ardı  etmemek gerekir.

Kasap dükkânlarında mevsimlere göre, et satışı yapılır: Yazın koyun ve keçi eti, kışınsa daha çok sığır eti tüketilir. Evlerde yemekler yazın yaz sebzeleriyle; kışınsa hem mevsim sebzeleri, hem de yazdan kurutulmuş sebzelerle pişirilir. Orta halli hemen her evde, kış boyunca tüketilmek üzere yazdan kavurma yapılıp tenekelere basılır.

Ağustos, eylül ve ekim ayları, evlerde kış hazırlıklarının yapıldığı bir dönemdir. Dutlar sallanır, pekmez, bastık, kesmece yapılır. Tarhana yapılıp kurutulur. Domates ve erik salçaları yapılır. Biber, patlıcan, salatalık, pirpirim, maydanoz, nane, yarpuz kurutulup saklanır. Hoşaflık hüdai kayısı yarılıp kurutulur. Armut kakı yapılır. Buğday kaynatılıp damlarda kurutularak değirmen hazırlıkları yapılır. Yazdan peynir alınıp salamura yapılarak küplere basılır ve serin ortamlarda saklanır. Yeşil domates, biber, patlıcan, salatalık, taze fasulye, pirpirim turşuları kurulur. Yemeklerde kullanılmak üzere aşyağı eritilip küpe basılır. Kayısı, erik, kavun, çilek, vişne, kızılcık reçelleri yapılıp kavanozlara doldurulur. Kaynatılıp kurutulan buğday daha çok gece serinliklerinde ayıklanır. Sonbahar değirmen mevsimidir aynı zamanda. Birçok ev, ununu, bulgur çeşitlerini değirmende öğütür; kimileri de arastadan hazır alır. Öğütülen unun önemli bir bölümü evlerde tandır ekmeği, yufka yapımında kullanılır; erişte ve şehriye dökülür. Evlerde baklava açan, kurabiye yapan becerikli hanımlar kuşağı sayıca azalsa da, sık sık börek yapılan evler vardır. Ancak damak zevki gelişmiş eski kuşak insanlarının eseri olan tereyağlı suböreğine rastlamak artık kolay değil.

Yemeğin yanı sıra yenilen ekmeğin tüketimi “fazla” denilecek boyuttadır. Bulgur yemekleri bile ekmek eşliğinde yenir. Günümüzde çarşı fırınlarından ekmek alma alışkanlığı her ev için geçerlidir. Çarşı fırınlarında yapılan ekmekler çeşitlenmiştir. Ekmeğin yanı sıra fırınlarda pasta, börek, poğaça, açma da yapılıp satılmaktadır. 1980 sonrasındaki değişen koşullar gereği, eskinin odun fırınları yerlerini, elektrik ya da doğalgazla ısıtılan fırınlara bırakmıştır. Evlerdeki yer ocakları, maltızlar, gazocakları, odun sobaları olası ki yeni kuşakların anımsamadığı araçlardır. Likit ve doğalgaz kullanımı yaygınlaşmıştır. Odun ateşiyle yemek pişirme, kırsal yörelerde rastlanan bir olgudur.

Yaz mevsimi boyunca hemen her evde biber kızartılır: Kızartılmış biberlerin üzerine domates sosu dökülür, yumurta kırılır. Kabak, patlıcan, yeşil fasulye kavurmaları yapılır. Karnıyarık, bıldik (küçük domates) dolması, kabak dolması, elmalı, ayvalı, soğan soslu sarma köfteleri en çok pişirilen yaz yemekleridir. Çoğu kimse için pilav başlı başına bir yemektir. Domatesli, sade, mercimekli, şehriyeli, mercimekli ve şehriyeli, kara mercimekli bulgur pilavı çeşitlerine yaz boyunca rastlanır. Bu yemeklerin yanı sıra sofrada közlenmiş biber, salatalık ya da pirpirim cacığı, ayran yer alır. Kışın da marul göbeğinden cacık yapılır.

Malatya yöresinde, yemeklerin üzerine tatlı yemek alışılmış bir durum değildir. Onun yerine bütün yaz, kavun, karpuz kesilir, üzüm yenir. Bunlar bazen tek başına ya da peynirle ekmeğe katık edilerek övün savulur.

Tatlı daha çok ramazan ayı boyunca ve bayramlarda yenir. Tel kadayıfı, yassı kadayıf, kalbur hurması, peynir helvası, sütlaç, ev baklavası, Malatya yöresinin başlıca tatlı çeşitleridir.

Sabah kahvaltısında çorba içen, akşamdan kalma pilavı kaşıklayan insanlar kuşağı artık hayatta değil. Son yarım yüzyılın insanları için kahvaltı demek, çay eşliğinde peynir ekmek yemektir. Sabahları  sokaklardan susamlı simit satıcıları geçer. Bir simit, bir de çayla kahvaltı yapan kent insanlarına da rastlanır. Evlerde kurulan kahvaltı sofralarındaysa, yöreye özgü peynirin yanı sıra siyah zeytin, reçel, yağda pişirilmiş yumurta, çökelek, pekmez, tereyağı, salatalık, domates mutlaka olur. Kış aylarında bunlara kavurma, sucuk, bal da eklenir.

Zeytinyağı Malatya mutfağında da kullanılır; ama Malatya mutfağının zeytinyağlılar listesi zayıftır. Sebze yemeklerini zeytinyağıyla pişirme yaygın bir alışkanlığa dönüşmemiştir. Onun yerine tereyağı ve et yağı tüketimi yaygındır. Eski kuşak insanları, yağsız et veren kasapları uyarırlardı. Yemeğe ayrıca yağ koymamak için etin yağlı olmasını, özellikle kuyrukyağı konulmasını isterlerdi. Yağsız et yalnızca, bulgur köfteleri yapılacağı zaman alınırdı. Yağlı et, bulguru dağıtmasın diye. Kimyasal katkılı bitkisel yağlar ilk çıktığı dönemlerde (ellili, altmışlı yıllar) önce halk arasında yadırganmış, ancak ucuz olması nedeniyle yoksul kesimlerce benimsenmiştir. Aşyağı denilen tuzlu tereyağı ile kuyrukyağı mutfakların ana malzemesi olmuştur her zaman. (Günümüzde onkoloji uzmanları kansere karşı önlem olarak bu yağların tüketilmesini önermektedir.)

Varlıklı evlerin mutfaklarında pişen yemeklerde yağ ve salça önemli iki lezzet kaynağıdır her zaman. Ne var ki o yağlı yemekleri yiyen insanlar büyük bir devinim içindeydi. Araçlara binme alışkanlıkları yoktu. Her gün birkaç saat yol yürürlerdi. Birçok işi bedenen yaparlardı. Tarlada, bahçede çalışır, yük taşır, odun keser, ağaçlara, damlara çıkıp inerlerdi. Çamaşırlar elde yıkanır, köpüçlenirdi. Kısacası sonsuz bir devinim içindeydi Malatya insanı. Zamanımızda bu hareketlilik, dolayısıyla kalori yakma olanağı alt düzeylere inmiştir denilebilir.

Beslenmedeki bir yanlış alışkanlık da, özellikle yaz mevsiminde kızartmaların sıkça yapılıp tüketilmesidir. Biber kızartması, patlıcan kızartması, patates kızartması, et kızartması, hamur kızartmaları her mutfakta yapılır. Yağda kızartılmış yiyeceklerin daha lezzetli olması, bilinçsiz bir beslenmeye yol açar.

Buna karşılık Malatya’nın beslenme piramidinin tabanının tahıllardan oluşması olumlu bir özelliktir. Bulgur çeşitlerinden oldukça sağlıklı bir mutfak yaratılmıştır. Et daha çok, varlıklı mutfakların malzemesi olagelmiştir. Özellikle  uzun yokluk ve yoksulluk yıllarında birçok aile, doğadan topladığı otlarla, yapraklarla, meyvelerle, sebzelerle bulguru birleştirerek lezzetler yaratma peşine düşmüştür. Yaprak çeşitlerine sarılmış bulgur köftelerine soğanla, sade yağla, yoğurtla, erik ve domates salçalarıyla lezzet verilmiştir. Bulgurla yapılan köftelerden bazıları: Sıkma köftesi ki, yine birkaç çeşidi olur. Ekşili köfte, hırçikli köfte, patlıcanlı köfte, kabaklı köfte, pat köfte, ıspanaklı dolma köftesi, analı kızlı, lahana sarması, tevek sarması, ayva yaprağı sarması, kiraz yaprağı sarması, dut yaprağı sarması, fasulye yaprağı sarması, elma yaprağı sarması, ayranlı köfte, yumurtalı köfte, salçalı köfte vb. İçli köfte, kıyma dolması biçiminde hazırlanmaz; tersine maydanoz, soğan, ıspanak, haşhaş, ceviz, keten tohumuyla dengeli bir besin maddesi yapılır. Hiç et kullanılmadan kotarılan içli köfte çeşitleri vardır. Malatya üzerine araştırmalar yapan Mustafa Kuşçuoğlu, sekseni aşkın bulgur yemeği çeşitleri saptamıştır. Malatya mutfağına özgü pilav çeşitleri de bir zenginlik göstergesidir. Pirinç pilavı, şehriyeli ve şehriyesiz olmak üzere iki çeşittir. Şehriye sevilen garnitürdür. Bulgur pilavlarında da kullanılır. Çekilmiş ve çekilmemiş mercimek kadar, nohut da pilavlara değişik tatlar katar. Kışın, kurutulmuş baklayla da bulgur pilavı pişirilir. Pilavda kemikli parça  et kullanıldığı da olur. Yazın domates, kışın salça kullanımı oldukça yaygındır. Yine kış aylarında ev yapımı erişte pilavı pişirilir.

Buna karşılık makarna tüketiminin yaygın olduğu söylenemez. Yerli üretim olmayan ürünlere Malatyalı biraz kuşkuyla, biraz da küçümseyerek bakma alışkanlığındadır. Peynir helvası denilince akan sular durur da, irmik katılarak yapılan höşmerimi yadırgar. Yerli ıspanağın çıkmasını haftalarca bekler ama, pazarda satılan Çukurova ıspanağına gönül indirmez. Kendine özgü aroması olan Malatya peynirini, rokfor peynirine tercih eder.

Eskiden, nar gibi kızarmış, çörekotuyla kokulandırılmış çarşı ekmeği dururken, somuna da gönül indirilmezdi Malatya’da. Yirminci yüzyılın başında, çarşıda erkekler tarafından yapılan tandır ekmeğini, zamanla evlere gömülen tandırlarda kadınlar pişirmeye başlamış; kadınlar arasında ekmekçilik bir zanaat haline gelmiştir. Günümüzdeyse, tandır ekmeği pişirebilen kadın sayısı “yok” denilecek kadar azdır.

Malatya mutfağında sakatat yemekleri de yer alır. “Kelle-paça”, “karın-bumbar”  sevilerek yenilen yemeklerdir. Ancak hazırlaması uzun sürdüğü  için sıkça yapılmaz. Yılda bir ya da iki kez pişirilir. Kaburga dolması, kuzu dolması, daha çok eski kuşakların damak zevkine hitap eden yemeklerdi.

Günümüzde geleneksel yemek fırınlarının sayısının artmış olması olumlu bir göstergedir. Ancak market reyonlarından “hazır kıyma” alma alışkanlığı  için aynı olumlu not verilemez. Bu alışkanlık, taze ve göz önünde hazırlanan kıyma alabilme olanağını ortadan kaldırır.

Eskiden bahçe sahibi insanlar çarşı pazara günlük yoğurt getirip satarlardı yakın yörelerden. Kaymağı kalın, koyun yoğurtları öncelikle satılır, inek sütünden yapılmış yoğurtlar biraz güç alıcı bulurdu. Birçok aile çarşıdan alınmış yoğurda da güvenmez, kendileri evde süt kaynatarak yaparlardı. Bugünse marketlerde satılan kimyasal katkılı yoğurtlar alınıyor. Bu durum, damak zevkiyle birlikte, besin seçimindeki titizliğin de terk edildiğini gösteriyor.

Malatya’da yetişip de başka yörelerde rastlanmayan bazı ürünler de var: Kaya armudu, limon armudu, şamşeftalisi, beyarmudu, hasanbey aşısı kayısı, köpük bastığı, karlık balı, kâğıtkebabı, erik salçası, karanfilli bademli kayısı reçeli, bademşekeri gibi. Bir adı da “Gelelli kebabı” olan domatesli kebabı ne yazık ki günümüzde yapan ustalar kalmadı ve bu yemek, unutulan lezzetler listesine yazıldı. Kulak çorbasına, kaburga dolmasına başka yörelerin mutfaklarında da rastlanmaktadır. Ancak kullanılan malzemenin niteliği ve hazırlama biçimi açılarından, bu yiyeceklerin Malatya mutfağına özgü lezzetler olduğunu ileri sürmek yanlış olmaz.

Malatya mutfağının kış yemekleriyse, ayrıca zengin bir sofra oluşturur. Pirinçle ya da bulgurla yapılan lahana köftesi (yerel söyleyişle nahna küftesi), mercimekli, ıspanaklı ekşili köfte, külah dolması, tiritli köfte, pirinç ve mercimekle yapılan irinti çorbası, patates tiridi, etli pırasa, kuru fasulye, ıspanak kavurması, ıspanaklı muhlama, yerelması, etli bamya, kavurmalı yumurta sıkça yenilen yemeklerdir.

Baharda yabani pepeguş  (kuşekmeği, belki radika) otu, soğan ve erik salçasıyla yapılan salata, biraz da pastoral yaşamın özlemini yansıtır. Haşlanmış patates ve samutla (salamura dereotuyla) yapılan “patates ufalaması” yaygın bir yiyecektir. Yine baharda, körpe ısırgan otları toplanarak kavurması yapılır. Nisan mayıs aylarında kırsal yörelerden getirilen domalan (yer mantarı) yemeği yapılır. Pancar pazısından kavurma yapmak için sonbaharı beklemek gerekir. Pancarın kendisi de haşlanarak yenir. Ekşiliğini gidersin diye tarhanaya konur. Bahçelerde kendiliğinden yetişen pirpirim (yabani semizotu) bir başka yemek malzemesidir.

Malatya evlerinde bayram sabahları, tiritli, etli bir yemekle pirinç pilavı mutlaka olur. Tiritli, yani soğanlı, salçalı, sulu yemekler; patlıcan, taze fasulye, patates, kuru fasulye gibi malzemelerle yapılır. Onların yerine tiritli bulgur köftesi de olabilir. Ama tereyağı kokan şehriyeli pirinç pilavı bayram sabahlarının vazgeçilmezidir. Yemeğin etle pişirilmesi de vazgeçilmez bir kuraldır. Evde kurban kesilecek olsa bile bayram yemeği için ayrıca et alınır.

İl genelinde düğünler de yemeksiz yapılmaz. Düğün yapılmasa bile, yemekli bir Mevlit okutulur. Kız evladını gelin eden aileler, ertesi hafta, damadın ailesine yemekli bir şölen verir; etli sebze yemekleri, köfteler, pilavlar, börekler, tatlılar çıkarılır. Buna “hafta yemeği” denir. Hacdan dönenler, hacılıklarını, yemekli bir toplantıyla ilan ederler. Cenazesi olan evlere, birkaç gün süreyle komşularınca yemek verilmesi, yörenin eski ve güzel bir geleneğidir. Kimi kırsal yörelerde,  ölü sahipleri, cenazeye katılanlara yemek verir. Bu durumda, başsağlığına gelen kimseler, dayanışma amacıyla yanlarında erzak ya da evcil hayvan getirirler.

Malatya’da içki tüketimi yaygındır. Eskiden Ermenilerce evlerde şarap üretimi yapılırdı. Cumhuriyet döneminde Arapgir üzümünden “Yeşil Malatya Şarabı” adıyla bir içki üretildiğini, yine araştırmacı Kuşçuoğlu’nun saptamalarından öğreniyoruz. Yine yörede, duttan “boğma rakı” üretildiği bilinmektedir. Kent ve kasabalarda içkili restoranlar, ramazan ayı dışında sürekli açıktır. Ancak içki kültürünün yanı sıra özgün bir meze mutfağından söz etmek mümkün değil. İçki, ızgara et, sote, kâğıtkebabı, güveç, tava, çiğköfte, salata, meyve, kuruyemiş eşliğinde içilir. Mevsim koşullarına göre hangisi bulunursa, o tüketilir.

Yöre mutfağında balık yemeklerinin yeri bir önem taşımaz. Zaman zaman çarşı pazarda tatlısu balıkları  (sazan, alabalık) satılır; kış mevsiminde de deniz balıkları satışa sunulur; ancak balık tüketimi halk arasında bir alışkanlık yaratmaz.

Türk kahvesi tüketimi Malatya’da yaygındır. Eski kuşak hanımları çekirdek kahveyi mangal ateşinde kavurur, kahve değirmeninde çeker, cam kavanozlara özenle yerleştirir, bayatlamasın diye içine bir tane de kesme şeker koyarlardı. Habersiz gelecek hatırlı konuklar için mutlaka her evde kahve bulundurulurdu. Çarşıda dibek kahvesi yapıp satan kurukahveciler hep olagelmiştir. Babadan oğula geçerek sürdürülen kurukahvecilik, kahve tüketiminin de sürekliliğini gösterir. Bazı kahve tiryakileri, gittikleri evde bulunmayabilir kaygısıyla kahve kavanozlarını da yanlarında götürürlerdi. Kıtlık yıllarında bile kahve içme keyfinden vazgeçemeyenler, nohut kavurup içtiklerini acı bir anı olarak aktarırlardı.

Şekercilik ilin geleneksel zanaatlarındandır. Malatyalı şekercilerin gerçek badem kullanarak ürettikleri bademşekeri yazık ki, il dışında bilinmiyor, tanınmıyor. Türkiye’nin uluslararası üne sahip şekercileri bile bu nefasette bademşekeri üretmemiştir. Son yıllarda kayısıdan üretilen şekerlemeler, tatlı yiyecekler de söz konusu. Kayısı döneri, kayısı lokumu, kaymaklı kayısı tatlısı bunlardan birkaçı. Kayısı il ekonomisinin lokomotif ürünüdür; ancak buralı insanların yeterli ölçüde kayısı tükettiklerini söylemek güçtür. Kayısı bolluğu daha çok yöre insanın gözünü doyurur. Kışın tüketmek üzere her evde kayısı reçeli yapılır. Yine çoğu evde kış mevsiminde tüketilmek üzere hoşaflık ve çerezlik “kabuk” kurutulur. Buna karşılık taze kayısı tüketimi yaygın değildir.

Mutfak gereçlerinin dövme bakırdan yapıldığı dönemlerde ilde bakırcılık ve kalaycılık  önemli zanaatlardı. Zamanımızda önemi azalmış, dahası tükenişe sürüklenmiş mesleklerdir. Altmışlı yıllara kadar ildeki, su, peynir, turşu küpleri, güveç, tandır üretimi azımsanmayacak düzeydeydi. Bugün önemini yitirmiş bir alandır küpçülük.
Geleneksel Malatya evlerinde yemek, yer sofrasında yenir. Masada yemek yeme alışkanlığı son çeyrek yüzyılda ortaya çıkmıştır denilebilir. Yemek yenilen odanın ortasına önce “sofra bezi” denilen bir örtü serilir. Örtünün ortasına kasnak ya da açılır kapanır bir altlık yerleştirilir. Onun üzerine de bakırdan yapılma kalaylı sini oturtulur. Yemek yiyecek kimseler sininin çevresine otururlar. Sininin üzerine yemek tavası, sahanlar, tabaklar, kâseler, bardaklar, kaşık ve çatallar konur. Yemeğe önce aile büyüğü, ya da orada bulunanların en yaşlısı başlar. Çocuklar sabırsızlıkla yemeğe başlamak isterse aile büyüğü onu uyarır. Ama aile içinde küçüklerin böylesi davranışları genellikle hoş görülür. Sofrada bulunanlar yemeğe besmeleyle başlar. Ağız şapırdatan, döke saça yiyen, önündekini bırakıp başkasının önünden yiyen, ağzında lokma varken konuşan küçükler denetim altında tutulur, uyarılır. Kendi kendine yiyemeyecek kadar küçük olanlara annesi, ablası yedirir. Yemek genellikle sessizlik içinde yenir. Yemeğe saldırmamak kesin bir görgü kuralıdır. Az ve ölçülü yemek, doymadan kalkmak, yaşlı kimselerde alışkanlık halindedir. Ama gençlere bunu önermezler: “Sen gençsin, ye,” tavsiyesinde bulunurlar. Yemekten sonra, çağrılı bulunan konuklar mutlaka yemek duası ederler. Bu dua bir teşekkür anlamı taşır. Sofrayı kız çocukları kurar, yine kız çocukları ya da evin hanımı kaldırır. Yemeğin üzerine kahve, çay içilir. Meyve yenir. Tatlı yenilecekse, yemekle arasına biraz zaman konulduğu olur. Sofrada babadan çok, annenin yönetimi söz konusudur. Erkek konukların çağrılı olduğu sofrada kadınlar yemeğe oturmaktan kaçınabilir. Böyle durumlarda kadınlar için ayrı sofra kurulur. Hatta, çocuklar için de ayrı sofra kurulduğu olur. Ancak çocukların sofrasında bir büyük de bulunur.

malatya – 12 ekim 2009

Alınan bilgiye göre, Hasan Varol Mahallesinde bulunan pide fırınında bıçaklı kavga olduğu ihbarı üzerine olay yerine giden polis, göğsünden yaralı bir gençle karşılaştı.

Üzerinde kimlik bulunmayan ve ambulansla Malatya Devlet Hastanesine kaldırılan genç, yapılan müdahale sırasında hayatını kaybederken saldırıyı gerçekleştirdiği belirlenen Ö.C.S (13) kısa süre sonra yakalandı.

Doktor kontrolünden geçirilen 13 yaşındaki şüpheli, çocuk şube müdürlüğüne teslim edildi.

Bu arada, Taştepe Mahallesinde ikamet eden annesine ulaşan polis, ölen gencin adının Muhammet Karaman olduğunu tespit etti.

Hastanede sinir krizi geçiren anneyi polis ve güvenlik görevlileri sakinleştirmeye çalıştı.

Öte yandan, polis tarafından ifadeleri alınan görgü tanıkları, pide fırınında çalışan Muhammet Karaman’ın, fırının kapanma saati geldiğinde yakın çevredeki bir lokantaya ekmek vermek için çıktığını anlattı.

Görgü tanıkları, Ö.C.S ile karşılaşan ve tartışmaya başlayan Karaman’ın göğsünden aldığı bıçak darbesiyle yaralandığını ifade etti.

zaman

malatya – 2 ekim 2009

Malatya’da aile içinde çıktığı belirtilen silahlı kavgada 1 kişi öldü, 2 kişi yaralandı.

Alınan bilgiye göre, Saray Mahallesi Alibey Sokak’taki Seyid Kaya Apartmanı’nda silahlı kavga olduğu bilgisi üzerine olay yerine giden polis 3 kişiyi yaralanmış buldu.

Ambulanslarla Malatya Devlet Hastanesine kaldırılan H.M. ile eşi A.M, İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezine sevk edilirken, A.B’nin müdahaleye rağmen kurtarılamadığı öğrenildi.

Polis, A.B’nin bir arazi anlaşmazlığı nedeniyle konuşmak için evlerine gittiği akrabaları H.M. ve eşi A.M. ile tartıştığını, tartışmanın büyümesi üzerine bıçakla karı kocayı yaraladığını, bunun üzerine H.M’nin açtığı ateş sonucu öldüğünü belirledi.

Soruşturma sürüyor.

zaman

malatya – 7 eylül 2009

Alınan bilgiye göre, Doğanşehir ilçesine bağlı Söğüt beldesi Tayyurdu’nda iki grup arasında başlayan tartışma silahlı kavgaya dönüştü. Kavgada, A.K av tüfeği ile vurularak öldürüldü, E.O ve S.O da yaralandı.

Kavgaya karıştığı belirlenen 4 kişi gözaltına alınırken, diğer şüphelilerin yakalanması için de çalışma başlatıldığı bildirildi.

Gözaltına alınan ve mahkeme sevk edilen zanlılardan B.D, ”Kasten adam öldürme” suçlamasıyla tutuklanırken, diğer 3 zanlı serbest bırakıldı.

zaman

Property Details
Flooring	Marble	Swimming Pool	Private
Town	Kyrenia	Location	Malatya
Status	Ready To Move In	Garden	Private
Audio Intercom		Fireplace
Sea View	Panaromic	Mountain View	Panaromic
Jacuzzi		Water Tank
Windows	Wooden	Heating	Fireplace & Air Conditioning
Balcony		Air-conditioning
Fitted Wardrobes		Outside Terrace

http://www.propertyinkyrenia.com/traditional-villa-in-kyrenia.html

İkinci meşrutiyetin  ilanını takiben 1908 Fevzi hoca Askeri ve Mülki ERkanla birarada  Fot:Haşmet Ergün (adnan Işık arş)
Fotoğrafta gayrimüslümlerde mevcut.

Sol Baştaki zat dedem Fadıl Efendi olduğunu tahmin ediyorum.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nden alınan bilgiye göre, Malatya’da son günlerde meydana gelen deprem tarih, saat ve şiddetleri şöyle:

“23 Ağustos saat 22.47′de 3.1 büyüklüğünde Hekimhan ilçesi Hasançelebi kasabası, 24 Ağustos saat 18.06′da 2.7 büyüklüğünde Yeşilyurt ilçesinde, 24 Ağustos saat 23.14′te 2.7 büyüklüğünde Hekimhan ilçesi Hasançelebi kasabası ve 25 Ağustos saat 04.05′te 2.8 büyüklüğünde yine Hekimhan ilçesi Hasançelebi kasabası.”

Sözü edilen depremlerde mal ve can kaybının olmadığı öğrenildi.

Anahtar Kelime: Deprem Haberleri, Malatya Haber

Kaynak:  www.anadolubulteni.com