“Một lời hứa là một lời hứa”

—— Ratan Naval Tata

Đào Viên

Ấn Độ là một quốc gia khổng lồ, đã từng có một lịch sử lâu dài với một nền văn minh sáng chói, ảnh hưởng tới và để lại dấu ấn trên nhiều quốc gia và nhiều nền văn minh trên thế giới.

Ấn Độ là một nước đã sản xuất ra nhiều bộ óc phi thường từ ngàn xưa. Hơn 2500 trước đây, một vịThái tử của một nước nhỏ bé, Thái tử Cồ Đàm (Gotama) của giòng họ Thích Ca (Sakya), vừa tròn 29 tuổi, lứa tuổi tràn đầy sức sông, tóc còn xanh, thân thể còn tráng kiện, giầu sang phú quý, đầy đủ điều kiện để hưởng thụ dục lạc thế gian, lại có một ý nghĩ xuất chúng phi thường: phải dấn thân vào cuộc đời lữ hành không nhà không cửa, suy nghĩ thâm sâu, để tìm cho mình, cho nhân loại con đường giải thoát khỏi tất cả những đau khổ của bệnh tật, của già yếu và của cái chết. Bộ óc phi thường ấy đã sáng lập ra Phật giáo, một tôn giáo của Từ Bi, của Hoà Bình, truyền lan đến nhiều nước châu Á, rồi châu Âu và châu Mỷ⁽¹⁾.

Tượng nhà Toán học Aryabhata tại UCLA

Sang thế kỷ thứ 5, Ấn Độ lại sản xuất ra một bộ óc phi thường khác. Đó là bộ óc của nhà toán học và thiên văn học Aryabhata, người đã cống hiến cho nhân loại một món quà xem ra có vẻ tầm thường, nhưng thực ra vô cùng quý giá, vô cùng quan trọng. Đó là con số Không, hay là con số Zero. Từ đó nền Toán học của con người mới thực sự khai phá.

Đến thế kỷ thứ 20, Ấn độ, lúc đó đang dưới sự độ hô của người Anh, đã lại có một nhân vật phi thường khác. Ông Mahatma Gandhi, người đã nghĩ ra một phương sách độc đáo dành lại độc lập cho nước nhà bằng phương pháp bất bạo động, bất hợp tác với địch, khác hẳn với các lãnh tụ khác trên thế giới, trước đó hay cả sau này, mưu cầu dành lại độc lập cho xứ sở. Vá Ấn độ đã dành lại được độc lập mà tránh cho người dân Ấn khỏi phải đổ máu rất nhiều.

Ông Mahatma Gandhi

Trước sự bành trướng của nền văn minh cơ khí Tây Phương, ngày nay, Ấn Độ chỉ còn là một nước đang mở mang, với một dân số khoảng 1 tỷ 200 triệu người (chỉ sau Trung Hoa Lục địa), một nền kinh tế khá lớn đứng hàng thứ 12 trên thế giới với một tổng sản lượng quốc gia (GDP) khoảng 1200 Tỷ Mỹ Kim. Nhưng nếu chia ra trung bình đầu người (per capita) thì mổi người dân Ấn chỉ có một sản lượng hàng năm bằng US$1,068, tụt xuống hàng thứ 131 trên thế giới⁽²⁾. Những năm gần đây, nền kinh tế Ấn Độ đã tăng trưởng rất nhiều, khoảng 9.4%, cùng với Trung Hoa, dẫn đầu các nước nhược tiểu tìm cách bắt kịp các nước đàn anh.

Tuy nhiên xã hội Ấn Độ vẫn còn là một xã hội lạc hậu – vì sức nặng của một gia tài lịch sử: chế độ phân chia giai cấp – trong đó tập trung nhiều người nghèo khổ nhất thế giới, với nhiều trẻ con dưới 3 tuổi thiếu ăn (46% trong năm 2007) nhất thế giới. Phần lớn dân Ấn sống tại thôn quê. Theo tài liệu của World Bank, vẫn có khoảng 700 triệu dân Ấn (khoảng 42% dân số)  sống nghèo với ít hơn 2 Mỹ kim một ngày, trong 550,00 làng quê.

Mặc dầu Ấn độ có nhiều trường đại học danh tiếng, như Indian Universitty of Technology ở Madras, ở Bombay, University of New Delhi…đào tạo ra nhiều kỹ sư, bác sĩ, doanh nhân hàng đầu thế giới, nhưng vì dân Ấn nghèo khổ vẫn nhiều, nên nói chung, nạn thất học vẫn là một vấn nạn ở tầm mức quốc gia của Ấn độ. Theo World Bank, Ấn độ chỉ có 64.8% dân chúng biết đọc viết⁽³⁾ ( tỷ lệ cho đàn bà là 53.7% và 75.3% cho đàn ông).

Những điều trên chứng tỏ Ấn Độ là một nước có rất nhiều nhân tài mà học lực cũng như sáng kiến không thua gì nhân tài các nước tiền tiến⁽⁴⁾. mà trong khi đó xã hội Ấn Độ vẫn còn đầy rẫy nghèo đói, thiếu thốn, bệnh tật.

Đây là một sự thật hiển nhiên cho giai cấp lãnh đạo Ấn Độ. Nhiều người Ấn độ đã nghĩ tại sao người Ấn Độ lại cứ phải đem tài trí, óc sáng tạo ra để phục vụ cho các nước, các dân tộc giầu có Âu Mỹ, cho họ thêm giàu sang sung sướng, trong khi lại để mặc cho đại đa số dân mình trong vòng nghèo khổ. Để làm “Vẻ Vang Dân Ấn” ư? Chắc không phải vì người Ấn độ không còn cái mặc cảm phải làm chuyện này. Những tiện nghi, lợi lộc, giầu sang người Ấn góp phần vào xã hội Âu Mỹ, nếu có rơi rớt về cho dân Ấn thì chỉ ở mặt trên giai cấp thượng lưu, còn thành phần dưới của xã hôi Ấn chẳng hưởng thụ được bao nhiêu.

Nhiều người Ấn độ đã tự hỏi tại sao óc sáng tạo và tài trí hơn người của người Ấn lại không đem về phục vụ cho những người nghèo khổ Ấn độ? Họ nghèo khổ quá không đủ tiền để mua được nhưng tiện nghi đang có trên thế giới ư? Vậy thì ta hãy tìm ra cách làm ra những sản phẩm cung cấp tiện nghi rẻ tiền, để họ có thể mua được. Một người không đủ tiền mua, thì nhiều người chung tiền nhau chắc có thể mua được.

Họ ít tiền quá, muốn đi vay mà không biết vay ai, làm gì có ngân hàng, vay ở đâu ư? Vậy thì ta tìm cách mang tiền, mang ngân hàng đến tận nơi cho họ vay.

Đây không phải chỉ là vấn đề yêu nước thương nòi, giúp đỡ đồng bào ruột thịt mà thôi. Đứng về phương diện làm ăn, buôn bán, việc này không phải không có lý. Này nhé, Ấn độ có một thị trường trong nước rất lớn lao. Ấn độ lại có một rừng nhân công rẻ rúng, những đội ngũ chuyên viên chăm chỉ cần cù. Tất cả chỉ còn là một cuộc nghiên cứu thị trường cho chắc chắn để biết rỏ nhu cầu của người dân nghèo, một kế hoạch cẩn thận để mang ra áp dụng, mộtchương trình thực hiện hợp tình hợp lý, và một quyết tâm thực hiện.

***

Ông Ratan Naval Tata

Người đầu tiên nghĩ dến và thực hiện ý kiến đem tài trí và tiềm năng của xứ Ấn Độ về phục vụ cho 700 triệu đồng bào mình là ông Ratan Naval Tata, chủ tịch Tổng Giám Đốc Đại Tập Đoàn Doanh nghiệp Tata bao gồm Tata Steel, Tata Motors, Tata Power, Tata Consultancy Services, Tata Tea, Tata Chemicals, Indian Hotels và Tata Teleservices.

Ông Tata sinh năm 1937 tại Mumbay, trong một đại gia đình giầu có mà ông nội ông là Jamsetji Tata , người đã sáng lập ra công ty Tata, truyền thừa lại cho con cháu. Ông Ratan Tata học đại học tại Hoa Kỳ. Năm 1962 ông đậu cử nhân Kỹ sư Cơ Khí (ngành Structural Engineering) từ đại học Cornell. Sau đó ông vào trường Harvard Business School học thêm về Quản Trị Kinh Doanh (Advanced Management Program).

Khi ông thấy Ấn độ cũng có một hệ thống đường giao thông không tệ mà dân nghèo cứ phải dùng xe bò, hoặc xe ba bánh để chuyên trở, để di chuyển, thì ngay từ năm 2006, khi ông bắt tay điều khiển Tata Motors, ông đã có một ước mơ, và hứa với mọi người là sẽ làm ra một chiếc xe hơi thật rẻ, chỉ 100,000 rupies tức khoảng  2200 Mỹ kim để bán cho người dân.

Xe hơi Nano

Tháng Giêng năm 2008, tại hôi chợ đấu xảo xe hơi ở New Delhi ông đả đưa ra trình bày chiếc xe Nano rẻ tiền của ông trong 3 hình thức (chạy bằng dầu xăng, bằng hơi ép và chạy bằng điện), trước sự ngạc nhiên thích thú của tất cả mọi người. Nhân dịp này ông nhắc lại lời hứa trước đây mà nói rằng: “Một lời hứa là một lời hứa”. Tờ Financial Times của Anh đã viết: “Nếu có một biểu tượng cho lòng ước mong của Ấn độ trở nên một quốc gia tân tiến thì đó phải là xe chiếc hơi Nano, chiếc xe bé nhỏ với một giá bán còn nhỏ hơn nữa. Đây là một sự thành công của nền công kỹ nghệ nội địa. Nano quả đã gói ghém ước mơ của hàng triệu người dân quê Ấn muốn hưởng một chút giầu sang của người thành thị”.

Nano là một chiếc xe hơi 4 cửa, 4 chỗ ngồi, 2 máy (0.623 lít), 33 mã lực, không có “power steering”, có tốc độ tối đa là 90 km một giờ. Chiéc xe Nano sẽ làm cho thị trường xe hơi của Ấn gia tăng 65% theo ước lượng của tờ báo này. Khởi công tháng 7, năm 2008, chiếc xe Nano đã được lắp ráp tại Gujarat và sẽ sản xuất ra 3000 xe một tháng. Tập đoàn Tata dự kiến sẽ làm một loại xe Nano tân tiến hơn để bán ra ngoại quốc.

Theo chân Tata Motors, một công ty Ấn Độ nhỏ, First Energy của ông Mahesh Yagnaraman, đã nhìn vào nhu cầu nấu nướng của những gia đình Ấn ở thôn quê. Ở đây, những người đàn bà nội trợ suốt ngày phải lo toan đến có củi để đun bếp, giữ lửa đừng để lửa tàn lụi đi, nhưng vẫn phải đủ nóng để nấu nướng, nhiều khi trong những điều kiện khó khăn, vì khói thì um lên, hơi nóng lại hầm hập trong căn nhà nhỏ bé. Công ty First Energy đã cùng với trường Đại học Institute of Sciences ở Bangalor, và dựa trên kỹ thuật dùng trong các nhà máy phát điện (để giữ hơi nóng phát được tối ưu), và kỹ thuật chế tạo máy vi tính (để quạt lò cho chính xác, làm ra ít khói, không phí nhiệt lượng đun lò), mà đã phát minh ra một cái lò đun bếp, phát ra nhiều nhiệt lượng hơn mà lại làm ít khói đi. Lò đun bếp này , đặt tên là Oorja stove, dùng một loại “than” cục, rẻ tiền, không phải là than thật, mà làm từ những chất phế thải ra từ  nông nghiệp như bắp ngô, vò đậu lạc vân vân.. Lò này được bán ra với giá rất khiêm nhường khoảng 23 Mỹ kim, rất được các bà nội trợ Ấn hưởng ứng vì trong căn nhà bé nhỏ của họ, khói không còn là một vấn đề nữa trong khi việc nấu nướng lại đơn giản và nhanh chóng hơn.

Một trong những thứ tiện nghi ở thành thị mà dân quê Ấn Độ rất mong muốn thèm khát là một cái tủ lạnh. Nhưng khốn nỗi, tủ lạnh thì cả trăm đô la, không kham nổi, nhà thì lại nhỏ, đâu có chỗ kê tủ lạnh, điện để chạy tủ lạnh không phải ở đâu cũng có, mà có điện thì hư bất tử, không tin tưởng được. Một công ty trước đây chuyên làm những vật dụng sắt thép trong nhà như làm ổ khoá, nồi niêu, cả đến đồ trừ kiến, sâu bọ, thấy có một thị trường thật rộng lớn đang được mhững công ty bán điện thoại di động khai thác kiếm lời rất nhiều, họ bán cả triệu cái trong một tháng tại các vùng thôn quê hẻo lánh.

Công ty này, sáng lập bởi ông Godrej, thấy cần phải làm một cái gì. Thế là họ đưa một đội ngũ về thôn quê nghiên cứu nhu cầu của dân trong nhiều tháng. Kết quả là họ đã nghiên cứu và làm ra một cái tủ lạnh nhỏ, rất nhỏ, đặt tên là”ChotuKool” (Chotu tiếng Ấ độ có nghĩa là Nhò). Tủ lạnh này chỉ cao 1 feet ruỡi, rộng 2 feet, nắp mở phía trên, có quai để di chuyển dễ dáng. Tủ lạnh này không

Tủ lạnh Tý hon ChotuKool

dùng “compressor” như tủ lạnh thông thường mà áp dụng một kỹ thuật vẫn dùng trong máy vi tính là dùng con “chip” và quạt để hạ và giữ nhiệt độ. Dù có mất điện, tủ lạnh vẫn có thể giữ lạnh trong nhiều giờ. Vì dân quê không có nhiều tiền để mua thức ăn chất đống trong tủ lạnh như những nhà khá giả ở thành thị, cho nên cái tủ lạnh nhỏ bé ChotuKool cũng đủ cho họ dùng. Ngoài ra, ChotuKool cũng có một loại chạy bằng “batteries” cho những nơi chưa có điện tới. Để giảm giá thành Godrej làm tủ lạnh này với một phương án thật dản dị. Thay vì cần có khoảng 200 thành tố trong một tủ lạnh thông thường, ChotuKool chỉ có 20 thành tố làm nên một cái tủ lạnh. Gogrej đã có thể bán máy này với giá 70 Mỹ kim một cái, chỉ bằng 1 phần 3 giá một cái tủ lạnh thông thường hạng rẻ nhất. Với giá này, nhất là không tốn thêm bao nhiêu điện, nhiều gia đình đã có thể mua tủ lạnh. Các bà nội trợ nay đả có thể cho con đi học với một cái thermos nước lạnh, sữa tươi không cần phải đun sôi lại mới uống được như trước, rau trái có thể để được nhiều ngày.

Máy lọc nước Pureit của Hindustan Unilever

Ai đã sang Ấn Độ đều nhận thấy tình trạng thiếu vệ sinh, ngay cả tại những thành phố. Ở vùng quê thì khỏi nói. Nước uống thiếu tinh khiết đã làm cho rất nhiều trẻ em Ấn ốm đau bệnh tật do đó tỷ lệ tử vong của trẻ em Ấn độ cao hơn nhìều nước khác. Một công ty hoá phẩm, công ty Hindustan Unilever, đã để ra bốn năm nghiên cứu để làm ra một máy lọc nước tay cầm, chạy bằng “batteries”, đặt tên là Pureit, bán với giá là 43 Mỹ kim. Từ ngày ấy đến nay, đã có trên 3 triệu gia đình nông thôn dùng máy lọc nước này.

Tất cả những sáng chế, những sản xuất, những chế phẩm trên chỉ có thể đi tới các vùng quê, đi sâu vào những vùng hẻo lánh còn rất nhiều tại Ấn Độ, nếu Ấn độ có một hệ thống phân phối hữu hiệu. Người Ấn tất nhiên cũng biết điều này. Họ cũng đã thấy ngay là thay vì dùng hệ thống phân phối tầm vóc lớn lao như ở thành thị, với nhà kho lớn mênh mông, xe cộ chuyên chở tối tân, do đó giá thành phải cao hơn, họ bèn dùng ngay

Phụ nữ Ấn độ đi giao, bán hàng (tủ lạnh Godrei và Máy lọc nước Pureit)

những người địa phương lưu tâm đến các chế phẩm rẻ tiền. Những dân địa phương này, phần nhiều là các bà các cô, được chia thành từng nhóm nhỏ, được huấn luyện cách dùng chế phẩm, cách trình bày phô trương các mặt hàng. Vì có nhiều nhóm ở nhiều địa phương đi bán hàng, nên họ không cần phải đi đâu xa, mà phải cần đến xe hơi tốn kém. Mỗi nhóm có thể dùng ngay phương tiện chuyên chở sẵn có, như xe bò, xe ba bánh để đưa hàng đi quảng cáo, đi giao hàng. Những người này được hưởng hoa hồng trong công việc làm nên họ làm việc với tất cả sức mình. Hoa hồng cho mỗi người trung bình hàng tháng khoảng  60 Mỹ kim. Nền giao thương về vùng quê nhờ vậy tỏ ra rất hữu hiệu.

Ấn độ cũng như hầu hết các nước nhược tiểu khác, không có một hệ thống ngân hàng rộng rãi phục vụ cho đông đảo quần chúng, Ngân hàng chỉ tập trung ở các đô thị để dân chúng đến vay tiền, trả tiền, chuyển tiền, góp phần vào sự sinh hoạt kinh tế và tài chánh quốc gia. Dân quê khi cần đến tiền đành chịu nhịn ăn tiêu, hoặc phải chịu những món vay nặng lãi với giá cắt cổ. Một thương gia Ấn Độ, ông Anurag Gupta, trước đây làm việc trong ngành viễn thông, thấy đây là một cơ hội có thể vừa giúp mình vừa giúp người, nếu biết đem kỹ thuật hiện đại vào để mở một hệ thống ngân hàng, nhỏ thôi, nhưng tại thật nhiều nơi. Tích tiểu thành đại. Hình thức cho vay này đợc gọi là “tiểu thương tín dụng” (microfinance), tiên phong bởi ông Muhammad Yunus, nước Bangladesh khi ông lập ra ngân hàng Grameen Bank . Ông Yunus đã  được giải thưởng Nobel về  Hòa Bình năm 2006 .

Cái ATM "smart phone" của ông A. Gupta

Trong phương án Ngân Hàng Lưu Động Nông Thôn Tiểu Thương Tín Dụng của ông Anurag Gupta, cái máy thâu phát tiền (ATM) lưu động của ông là một cái điện thoại tay cầm tối tân “Smart phone” dùng vào rất nhiều chuyện. “Smart phone” vừa là điện thoại lưu động gọi đi các nơi, vừa là một cái máy ghi được dấu tay (fingerprint scanner) của người đến vay tiền, lại vừa là nơi lưu trữ hồ sơ ghi tài khoản các khách hàng, cũng lại là một cái máy in để cung cấp giấy biên nhận cho khách hàng. Ông “chủ ngân hàng” chỉ việc về các làng, với một cái “smart phone” trên tay, đặt một văn phòng làm việc đâu đó, dưới bóng mát, mời mọi người ai muốn vay tiền, hay trả tiền thì đến. Dân quê đâu cần vay nhiều tiền, vài ba chục Mỹ kim để sắm máy dệt, một cái mắy khâu cũ v.v…Khách vay tiền đứng xếp hàng, mỗi người được cấp một số căn cước cá nhân, truớc khi nhận tiền phải ấn dấu tay vào cái “smart phone”. Dấu tay cùng với số căn cước cá nhân được ghi trong bộ nhớ (memory) của máy. Trả tiền cũng vậy: cái “smart phone” làm sổ kế toán đầy đủ cho mỗi thân chủ. Người của ngân hàng trung ương của hệ thống Gupta thỉnh thoảng đến để mang tiền về trung ương hay đưa thêm tiền đến để cho mọi người vay.

Ông Gupta nói là điều hành một cái ATM lưu động “smart phone” như vậy chỉ tốn độ 50 Mỹ kim trong khi đã có thể phục vụ mỗi ngày cả trăm người. Hiện nay hệ thống ngân hàng nông thôn của ông đã có mặt tại 8,200 nơi trên 20 tiểu bang, được điều hành bởi  24,000 người, phần lớn là phụ nữ. Ông dự trù ông sẽ phát triển hệ thống lên tới 100,000 nơi, phục vụ cho khoảng 50 triệu khách hàng. Với đà này, hệ thống tiểu thương tín dụng của Ấn Độ sẽ dẫn đầu các nước khác.

Kể từ ngày có cuộc cách mạng tin học, với hệ thống Internet nối kết toàn cầu, Ấn độ đã nổi lên như một trung tâm tin học lớn lao, nhận được hàng triệu khế uớc làm nhu liệu cho các nước Tây Âu – gọi là outsourcing – đem về cho các công ty Ấn độ như Infosys, Wipro, Inforlinx, Satyam… góp phần vào sự hưng thịnh của nền kinh tế Ấn độ. Nhưng các công ty này chỉ tập trung tại các dô thị lớn như Mumbay, Bangalore, Chennai, Hyderabad, New Delhi,.. Tiền vào thì nhiều (hàng năm khoảng 11 tỷ Mỹ kim), công việc cũng lắm  (cho khoảng 700 ngàn người), tại sao không đem một ít công việc của các khế ước này về nhà quê, để chia sẻ lợi nhuận với dân nghèo, mà vẫn làm ăn được với nước ngoài?

Nhân viên của Rural Shores đang làm việc

Mang công việc làm đến cho nông thôn cho dân nghèo, ít học Ấn độ không phải là chuyện dễ làm. Nhưng có một số người Ấn độ trẻ tuổi, như ông G. Srinivasan, chủ tịch công ty Rural Shores, đang thử làm công việc này. Rural Shores được một khế ước từ một đại công ty tin học ở Bamgalore làm phần đầu của công các outsourcing cho một công ty bảo hiểm bên Hoa Kỳ. Phần đầu này – gọi là data entry – chỉ là phần đánh máy các dữ kiện nhận được vào các hồ sơ trong máy vi tính. Hiện nay Rural Shores đã mở ra 3 địa điểm ở vùng quê, với khoảng 100 nhân viên. Những người này toàn là con cháu những gia đình nông dân, nhưng đã có học song trung học để nói được phần nào Anh ngữ.

Ở trung tâm Bagepalli, gần thành phố Bangalore, nhân viên của Rural Shores khoảng 40 chục người chia làm 2 ca sáng và chiều. Một phần công việc là mỗi buổi sáng họ phải “download” các thẻ ghi giờ làm việc đi đến của những công nhân bên Hoa Kỳ. Mỗi ngày có 13,000 thẻ ghi giờ phải ghi sổ sách cho song trước 7 giờ chiều, để chuyển về Bangalore.  Rual Shores đã đem lợi tức đến cho nhiều gia đình nông dân ở Bagepalli. Thí dụ như cô Aruna, 19 tuổi, đã học song trung học, làm việc cho Rural Shores, có lương hàng tháng lối 70 My Kim. Trước đó cả gia đình cô chỉ sống bằng nghề nông đem lại lợi tức cho cả nhà khoảng 2, 3 chục Mỹ kim một tháng mà thôi. Ông Srinivasan dự kiến sẽ mở 500 chi nhánh trong 5 năm tới.

***

Cũng như hầu hết các nước trên thế giới, kể cả những nước Cộng Sản như Trung Hoa, Việt Nam, Ấn độ đã theo đuổi chủ nghĩa Tư Bản để phát triển kinh tế quốc gia. Chủ nghĩa Tư Bản chủ trương tự do mậu dịch, tự do kinh doanh, tự do kiếm tiền bằng đủ mọi cách, càng nhiều càng tốt. Động lực căn bản trong việc kiếm tiền bằng đủ mọi cách, càng nhiều càng tốt này chính là lòng Tham, tiếng Anh gọi là “Greed”. Nếu không có lòng Tham muốn vơ vét tiền bạc của cải vào cho thật nhiều thì đã không có những nhà Tư bản, không có chủ nghĩa Tư Bản.

Điển hình của nền kinh tế theo chủ nghĩa Tư Bản, mà cũng là trung tâm quyền lực của nền Tư Bản toàn cầu, là khu kinh tế tài chánh Wall Street ở Nữu Ước, Hoa Kỳ.

Năm 1987, nhà đạo diễn Oliver Stone đã cho ra đời một cuốn phim rất nổi tiếng có tên là “Wall Street”. Nhân vật chính trong phim là Gordon Gekko do Michael Douglas thủ vai chính. (Douglas đã đoạt giải nam diễn viên xuất xắc nhất trong năm nhờ đóng vai này). Trong phim, Gordon Gekko tức Michael Douglas, là một doanh thương tư bản vô lương tâm, rất tàn nhẫn trong thương trường, chỉ biết vơ vét cho đẫy lòng tham không đáy. Gordon Gekko chủ trương thẳng thừng: phải có lòng Tham mới thịnh vượng được.

Michael Douglas trong vai Gordon Gekko, phim "Wall Street"

Trong phim “Wall Street”, trước một phiên họp Hội đồng quản trị công ty Teldar Paper mà Gordon Gekko là một thành viên quan trọng, Gordon Gekko đã lớn tiếng tuyên bố:

-  “Thưa quý vị, điểm chính yếu là: Tham là điều tốt (Greed is good), Tham mới là đúng (Greed is right), Tham làm mọi việc trôi chảy (Greed works)… Lòng tham, dưới bất cứ hình thức nào đã làm cho loài người thăng tiến…Lòng tham – xin hãy ghi nhớ lời tôi nói đây – không phải chỉ cứu được công ty Teldar Paper mà thôi, mà còn cứu sống được một đại công ty khác đang gặp khó khăn có tên là Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ”

Tinh thần “Greed is Good” của Wall Street quả thật đã đem lại giầu sang thịnh vượng đến cho Hoa Kỳ trong rất nhiều năm qua, đồng thời cũng đào sâu thêm hố cách biệt giầu nghèo trong xã hội. Tại Hoa Kỳ, một nước tự do làm giầu, cách đây 100 năm, người ta đã thấy người giầu nhất nước Mỹ lúc đó là ông John D. Rockefeller có lợi tức hằng năm là $1.25 triệu Mỹ kim. Lợi tức này tính ra bằng 7000 lần lợi tức hằng năm của người Mỹ trung bình, một bất bình đẳng lợi tức chưa từng thấy ở nước này. Ngày nay, trong năm 2007, người ta đã thấy ông James Simons, quản trị viên một “hedge fund”, với một lợi tức hằng năm khổng lồ là $1.7 tỷ Mỹ kim, thì sự bất bình đẳng ấy đã lên tới 38.000 lần!

Nhưng chính cũng vì cái tinh thần “Greed is good” ấy mà trong hai năm vừa qua, Hoa kỳ đã rơi vào một cuộc khủng hoảng kinh tế tài chánh vô tiền khoáng hậu, sau đại nạn khủng hoảng kinh tế năm 1930, lôi kéo theo khủng hoảng tại nhiều quốc gia khác. Hàng triệu người mất công ăn việc làm, bị đuổi ra khỏi nhà cửa, trở thành vô gia cư, vô nghệ nghiệp.  Cũng vì  cái phương châm “Greed is good”, mà “Wall Street” – hay là các nhà Tư bản – với “Main Street” – hay là dân đen ngoài đường – đang đối chọi nhau kịch liệt vì tiền thưởng “bonus” cả hàng chục triệu, trăm triệu trả thêm cho các đại gia tư bản, ngoài tiền lương hàng tháng trả cho họ. Trong khi hiện nay, cứ 8 người dân Hoa Kỳ thí có một người phải xin “food stamp(5)” để sống độ nhật.  Họ có là tham lam quá không? Tham quá có tốt không?

Những doanh thương Ấn độ, như các ông Ratan Tata, Mahesh Yagnaraman, Godrej, Anurag Gupta, Srinivasan, cũng là những nhà Tư bản. Động lực chính dắt dẫn họ hoạt động thành công trên thương trường cũng phải là lòng Tham. Họ cũng là những nhà triệu phú, tỷ phú. Họ cũng phải cảm thấy “Greed is good”.

Nhưng họ đã biết trở về nguồn. Họ đã quay về với chính họ, với quê hương còn nghèo đói của họ, để nhìn thấy những mảnh đời tăm tối, rách nát, mà cảm thấy tình thương chân thật, thấy muốn chia sẻ sự hiểu biết của mình với đồng bào ruột thịt.

Họ đã nghĩ khác hơn với Gordon Gekko: “Greed with Compassion is much Better” (Tham lam mà biết Thương người thì còn tốt hơn nữa).

___________________________________________________________________________

(1) Về sự phát triển của Phật giáo tại Âu Mỹ xin xem bài “Chim Sắt Đã Bay” – Vườn Đào Kết Bạn tháng 5, 2005

(2) Để có một ý niệm về vị trí của Ấn Độ đối với Việt Nam, hãy xem những dữ kiện sau đây của Việt Nam, vẫn theo tài liệu của Wolrd Bank cho năm 2008: Dân số:86 triệu, đứng hàng thứ 13 trên thế giới; Tổng Sản Lượng Quốc Gia: 91 tỷ, đứng hàng thứ 57; Trung bình đầu người $1052, đứng hàng thứ 132.

(3) Tỷ số dân Việt Nam biết đọc viết  là 90.3% , đứng hàng thứ 94 trên thế giới..

(4) Theo tài liệu của báo Fortune, trong năm 2009 Ấn Độ đã có 24 nhà tỷ phú (năm 2008 họ có tới 53) trong số 793 nhà tỷ phú toàn cầu.

(5) Food Stamp là một chuong trình trợ giúp xã hội cho người nghèo, dưới hình thức một cái phiếu, chỉ dùng được để đổi lấy thức ăn mà thôi. Nếu đủ điều kiện, mỗi cá nhân độc thân hay mỗi gia đình có thể được cấp food stamp có giá trị từ 300 đến 600 Mỹ kim mỗi tháng.

Tháng 12, 2009

]]> http://geschenkekalender.wordpress.com/2009/11/30/schenken-mal-anders-mikrodarlehen-an-personen-in-armen-landern-geben/ Mon, 30 Nov 2009 05:35:18 +0000 gbehrendt http://geschenkekalender.wordpress.com/2009/11/30/schenken-mal-anders-mikrodarlehen-an-personen-in-armen-landern-geben/ http://carinebenedictus.wordpress.com/2009/11/27/la-meilleure-facon-de-marcher/ Fri, 27 Nov 2009 18:08:10 +0000 carinebenedictus http://carinebenedictus.wordpress.com/2009/11/27/la-meilleure-facon-de-marcher/ http://gawed.wordpress.com/2009/11/26/muhammad-yunus-negocios-sociales/ Fri, 27 Nov 2009 00:11:15 +0000 Gawed http://gawed.wordpress.com/2009/11/26/muhammad-yunus-negocios-sociales/

Muhammad Yunus, @professoryunus, ganó el premio Nobel por la Paz 2006 gracias a su labor altruista por mejorar la vida de las villas en su País Bangladesh. Yunus creó el concepto de microcrédito como una opción para mejorar la calidad de vida de las familias en su país. Pueden ver un poco más de su historia y sus grandes logros aquí.

El profesor Yunus fue uno de los conferencistas principales en la pasada Expomanagent 2009 y, tanto en su conferencia, como en una reunión un poco más privada con varios Directivos de Responsabilidad Social de empresas Mexicanas, habló no solo de su historia y de cómo logró crear este sistema que ayuda a tantos compatriotas y se ha expandido a todo el mundo; sino que, vino a presentar una idea novedosa como alternativa a los modelos de negocios tradicionales: El negocio social.

Y, ¿qué es esto? bueno, en realidad en la teoría el concepto es muy simple pero su dificultad radica en aplicarlo: en simples palabras: Un negocio donde no hay ganancias, todo se reinvierte en el negocio. Su finalidad radica en resolver un problema mediante tu producto. Ya sea un problema social o ecológico o de cualquier línea filantrópica. El profesor Yunus menciona:– “Hay varias formas de alcanzar la felicidad en esta vida, no todo tiene que ser ganar dinero. Yo vengo a presentar un modelo opuesto al único modelo de negocios existente hasta el momento, el de ganar dinero, yo les presento la opción de resolver problemas sin ganar dinero”. -

Si ves un problema en la calle, en tu vida, en la sociedad ¿Por qué no pensar en un producto que lo solucione?  Crear un negocio que ataque ese problema y venderlo al costo o con ganancias mínimas pero eso si, la regla de oro: toda ganancia se reinvierte en el negocio, no hay beneficio monetario para tí, hay un beneficio espiritual y de auto-realización.

“Existe el modelo de ganar dinero, y yo les presento el otro color, el blanco de resolver problemas y ayudar. Por supuesto se vale escoger cualquiera de la gama de grises que hay en medio de ambos”. Muhammad Yunus

Funciona como cualquier otro negocio: pide préstamos, consigue financiamientos, inversionistas. Todos ellos podrán recuperar su dinero después de cierto tiempo, pero reiteramos: sin ganancias. Yunus exhorta a que dejemos de ser humanos unidimensionales, máquinas de hacer dinero y exploremos estas nuevas opciones. Tomando en cuenta que el modelo extremo de cero ganancias es su opción y que nos dá a nosotros la opción de escoger cualquier gris que nos convenga para atacar el problema y poder vivir.

Un ejemplo de estos negocios sociales nos lo presenta con el caso de su unión con Danone: Sabiendo que hay mucha malnutrición en su país, les propuso vender al costo un yoghurt que permitiera nutrir plenamente a los niños. Esto implicaba adicionarle vitaminas, minerales, y todo lo necesario para tratar de nutrir lo más que se pudiera a un niño necesitado, con el reto adicional de no perder su gran sabor para que no lo rechazaran los infantes. Danone aceptó con gusto la propuesta, además de que aprovechaban la mercadotecnia de su buena acción, también retaban a sus investigadores a retacar de cosas un yoghurt sin que pierda sabor y, finalmente, lograban ayudar y atacar un problema de urgente necesidad.El producto se vendía al costo sin ninguna ganancia para nadie.

Este es solo uno de las decenas, o quizá cientos, de ejemplos de negocios sociales que se pueden emprender para ayudar un poco a atacar esos problemas que veas en tu entorno.

De estatura pequeña pero con un físico bien centrado y que denota gran sabiduría, Yunus nos entregó este mensaje siempre sonriendo y seguro que su propuesta tiene gran validez y posibilidades de funcionar en cualquier nivel empresarial y personal. Le cuestioné si tiene consejos sobre como librarnos de esa adicción al dinero y al triunfo que se nos ha inculcado desde pequeños; algo que me parece indispensable para lograr triunfar (válgase la paradoja) en los negocios sociales a las PYMES y en forma personal; Me reiteró que en primera el no presenta la opción como algo definitivo sino que se puede escoger una gama de grises con ciertas ganancias y que, finalmente, se trata de que poco a poco encuentres esa plenitud dentro de ti al ayudar, esa autorealización que te hará olvidar la necesidad de satisfacer deseos materiales constantemente. No te pide que practiques ser monje y hacer voto de pobreza, solo que enfoques tus energías en cosas más allá. No había duda que esa energía y motivación que traía era palpable en el ambiente al estar cerca de él. Te dan ganas de salir corriendo y abrir el negocio ahí y ahora.

No veo locura en el concepto, no veo impedimento más que el inicio, la financiación y las ganas de no querer comerte el mundo material. ¿Es posible? ¿qué opinan ustedes? Me encantaría oír sus propuestas de posibles negocios de este tipo y quizá, unirnos, unir el poder del Social Media y tratar de llevar a la realidad un par de ellos. ¿Quién le entra?

Related articles by Zemanta

• Adidas Scores Social Responsibility Points With ‘One Euro Shoes’ (huffingtonpost.com)
• Walls to fall: 6 ideas at the intellectual frontier, from business models based on selflessness to glasses-free 3-D TV (scientificamerican.com)
• Gratitude project (crosscut.com)

El mundo social

Expomanagement es un evento organizado por HSM México en el que se congregan los más altos ejecutivos del país para oír a algunos líderes mundiales y descubrir nuevas ideas para sus empresas. Desde Premios Nobel hasta lo más selecto de las mentes de negocios puede ser oído cada año en este evento inigualable en el pais.

Disclaimer: fui invitado a bloggear el evento en un esfuerzo por aumentar su alcance y distribuir el conocimiento a través de los medios sociales, pero no recibí dinero alguno, ni estoy obligado a hablar positivamente o promocionarlo como tal, lo hago de buena fe y, porque soy gran fan de los eventos organizados por HSM.

Este año no fue la excepción en la calidad tanto del evento, la logística y sobretodo, los exponentes del evento. No hubo una sola plática por parte de los 9 conferencistas que no causara revuelo, comentarios y emoción en mi y me atrevo a decir en todos los asistentes; hasta cobertura nacional de la prensa se llevó uno que otro. La lista de expositores principales la pueden ver aquí.

Además de las conferencias magnas, el área de negocios era impresionante, con participación de grandes empresas dándole un gran valor agregado al evento dado que no solo estaban ahi para promocionar productos sino que también se ofrecieron más de 50 pláticas en los 4 auditorios extra al cual podía ir el equipo de trabajo de los directores que atendían las conferencias magnas. Y en una buena táctica por parte de HSM se ofrecieron entradas gratis a través de Twitter. Me pude encontrar con varios conocidos de ese medio en el lugar y todos salieron con muy buen sabor de boca de las conferencias que vieron.

Los temas fueron desde estrategia, economía, creatividad y filantropía y cada personaje, aportó gran valor a las ideas de los empresarios presentes.

Creatividad, Innovación, Tema recurrente.

Thomas Frey, Gary Hamel, Venkat Ramaswamy concordaron todos en el tema de que el país, y las empresas en él, requieren mayor creatividad e innovación, pero no solo hablando de productos o servicios. La innovación más importante está en el modelo mismo de administración, en lograr que tu empresa cambie y se adapte a la misma velocidad con que está cambiando el mundo. Llevar nuestra cultura a una cultura emprendedora, de colaboración, sin jerarquías y con amplía libertad y reconomiento y “empowerment” para el empleado. Son temas claves de las nuevas tendencias de administración. Llevamos manejando nuestros negocios con los mismos métodos creados hace 100 años, cuando la tecnología y el cambio en el mundo han rebasado ya por mucho lo que veían esos pioneros del management.

Por otro lado Jack Welch, complementó el tema con sus ideas acerca de cómo debes dejar al empleado crecer, hacerle saber que te preoucpas por él y que es parte de una familia y de esa forma fomentar en él la pasión para que, sin necesidad de supervisión, cree cosas nuevas, haga crecer a la empresa y busque el bien de todos.

Pleito Económico entre Premio Nobel y Carstens

Otro gran punto fue por parte de Joseph Stiglitz, premio Nobel de Economía quien afirmó que no cree que México haya enfrentado la crisis como debiera, sus comentarios fueron tomados por la prensa y usados para atacar al secretario de Hacienda Agustín Carstens, quien replicó que el Nobel de Economía estaba equivocado por “no conocer méxico”.

¿Estamos listos para no ganar dinero?

Premio Nobel de la Paz, Muhammad Yunus, empresario de Bangladesh nos habló de cómo creó el sistema de microcréditos en su país y después como lo ha hecho crecer en un nuevo modelo de negocios llamado “Negocios Sociales”, presentándolo como una nueva opción al único modelo de negocios existente: el de hacer dinero. Simplemente nos pide entender que háy más allá del dinero, el comenta: “Hay más cosas en la vida que nos pueden dar satisfacción, les presento una opción de blanco contra el negro que ya existe, y se vale buscar grises”.  Una fantástica experiencia oír sus palabras y motivarnos a buscar un problema social y más allá de simplemente fundar una organización sin fines de lucro, crear una empresa que solucione el problema con productos baratos y sin ganancias.

Finalmente, los expresidentes de Colombia y España nos dieron sus perspectivas respecto al futuro de Latinoamérica. De notar fue la plática de Andrés Pastrana, quién en su tiempo a la cabeza de Colombia le tocó enfrentar a la FARC y a Pablo Escobar de frente. Le tocó ser secuestrado cuando era alcalde, y nos platicó cómo está de acuerdo en las acciones que toma hoy México contra el narcotráfico pero sin dejar pasar las alternativas de legalización como opciones viables de enfrentarlo, pero con una principal idea necesaria: la coordinación entre todos los países, tanto productores como consumidores como los de tránsito para poder realmente llevar a un nivel satisfactorio esta batalla.

En conclusión, un gran evento, con los speakers al nivel de lo prometido, la asistencia fue a Full tanto en las magnas así cómo en el área de negocios, me dicen que cerca de 6,000 personas asistieron y no creo que nadie haya quedado decepcionado.

TV5 Monde – 1h40 – dimanche 22/11       documentaire de Pierre Bourgeois

Muhammad Yunus a reçu en 2006 le prix Nobel de la paix pour avoir imaginé le concept du microcrédit, un concept qui intéresse désormais aussi l’Europe.

http://www.80hommes.com/80portraits/fiche33.htm

Pois é, esta é a proposta da marca para 2010 para os países em desenvolvimento. O valor ainda não está realmente fechado, mas a Adidas promete chegar no menor possível, sem geração de lucro.

A iniciativa da marca é uma parceria com o banqueiro e economista de Bangladesh Muhammad Yunus, ganhador do Nobel em 2006 por seus projetos de micro-crédito para a população pobre iniciar seu próprio negócio. A produção dos tênis irá começar na própria Bangladesh, gerando empregos no país e facilitando o acesso dos mais pobres à marca, que sempre é associada com patrocínios milionários e preço de produto de luxo.

Com esta parceria, a Adidas pretende ainda reverter a imagem de empresa explorada de mão-de-obra barata, melhorando sua reputação através da responsabilidade social.

Essa iniciativa eu pago pra ver (e usar!).

Grameen Creative Labs haben einen Film zum großartigen Auftritt von Prof. Yunus in Wiesbaden ins Netz gestellt. Nehmt euch eine ruhige Stunde und lasst euch begeistern und inspirieren. http://vimeo.com/7643990

Herzogenaurach. "Bald muss niemand mehr barfuß laufen", hat der Friedensnobelpreisträger Muhammad Yunus aus Bangladesch beim diesjährigen Vision Summit in Berlin verkündet. Zu verdanken sei dies einer Schuhfabrik aus Franken. Adidas bringe im kommenden Jahr "Turnschuhe für weniger als einen Euro heraus". Für gewöhnlich kosten schon die Schnürsenkel mehr.

Damit ist Adidas neben BASF und Otto das dritte deutsche Unternehmen, das auf "Social Business"-Aktivitäten in Kooperation mit Yunus setzt. Gutes tun und damit neue Märkte erschließen? Warum nicht. Auch wenn ein ähnlicher Versuch vor einigen Jahren gescheitert ist (Nike’s "World Shoe" Projekt), ist die soziale Mission grundsätzlich einleuchtend: Das Schuhwerk soll die Nutzer vor weit verbreiteten Wurminfektionen schützen. Bislang bahnen sich die Würmer ihren Weg durch die bloßen Fußsohlen.

Spannend bleibt allerdings die Frage, ob die Schuhe drei Streifen tragen werden oder nicht. Für Yunus ist die Sache eindeutug: Auf jeden Fall. Die Streifen sind das Symbol der Marke Adidas – und sollen auch für die Käufer in Bangladesch ein Qualitätssiegel sein. Laut Yunus soll der Ein-Euro-Schuh nicht nur über ein Jahr Garantie verfügen, sondern auch recyclingfähig sein.

Adidas hingegen zeigt sich deutlich weniger enthusiastisch. Ob der Schuh tatsächlich nur einen Euro kosten oder etwas teurer sein werde, stehe noch nicht fest, so der Sprecher der Adidas Group, Jan Runau, gegenüber der dpa. Unklar sei auch noch, ob der Schuh tatsächlich die drei Streifen der Marke Adidas tragen oder aber unter einer anderen Marke angeboten werde. Denkbar sei auch, dass man bei dem Projekt auf eine Marke ganz verzichte. Dies alles werde derzeit noch geprüft. "Wir stehen noch ganz am Anfang", so der Firmensprecher.

Quelle: Yunus’ Vortrag beim Vision Summit in Berlin; Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, 15.11.2009, Nr. 46; Handelsblatt, 15.11.2009

Hamburg. Die Hamburger Versandhandelsgruppe Otto und der Friedensnobelpreisträger Muhammad Yunus wollen gemeinsam ein Textilunternehmen in Bangladesch errichten. Die "Zukunftsfabrik" soll die Textilien ebenso nachhaltig wie ethisch korrekt produzieren und Löhne entsprechend dem dortigen Mindestlohnniveau von 19 bis 65 Euro im Monat zahlen. Ziel sei die Bekämfung der Armut aus eigener Kraft.

"Die Grameen Otto Textile Company wird zeigen, dass es durchaus möglich ist, ökologische und soziale Kriterien mit ökonomischen Zielen in Einklang zu bringen. Sie soll Vorbild werden für die Textilproduktion in Bangladesch und für ähnliche Fabriken auf der ganzen Welt“, sagte Otto. Für die zweite Phase sei eine Erweiterung der Fabrik geplant. Auf lange Sicht sei eine Expansion in Bangladesch und in weitere Länder denkbar, berichtet die Welt. Dazu weitere Infos hier…

Anders als die bisherigen "Social Business Joint Ventures", die Yunus mit Unternehmen wie Danone, Veolia, Intel oder BASF zur Versorgung der lokalen Bevölkerung mit Nährstoffen, Trinkwasser oder technischen Diensten gegründet hat, wird die "Grameen Otto Textile Company" keine Produkte oder Dienstleistungen für die Armen anbieten. Stattdessen soll die Schaffung von bis zu 700 Arbeitsplätzen zur Armutsbekämpfung beitragen. Auch wenn die neue Otto-Tochter Yunus’ Social Business-Kriterien (soziales Ziel, profitables Geschäftsmodell, keine Dividenden) erfüllen soll, werden die Grenzen zum klassischen "Fair Trade"-Modell damit fließend. Fair Trade 2.0?

Quelle: Welt Online (11.11.2009)

Como ya mencioné estaré de blogger en el evento de HSM: ExpoManagement 09 (#expomngt09). Para ser sinceros me siento un poco tonto nervioso pues de repente no sé qué le preguntaría a líderes de este calibre. En el post pasado me dieron una buena y valiosa idea: recopilar preguntas del público en general en caso de que pueda hacerle algunas a alguno de los panelistas.

Así que les pido en este post dejar en los comentarios preguntas serias y relavantes para los speakers del evento. Las más interesantes a mi juicio ( y dado que tenga la oportunidad pues no entraré a un par de las conferencias) serán hechas durante el evento. Para hacerlo más interesante y divertido les digo que a las primeras dos preguntas, serias e interesantes, que seleccione también les regalaré un Invite para Google Wave (Disclaimer: el invite no es automático ni seguro queda a la discresión de Google el que se seleccione a la persona sugerida)

Aquí están los speakers del evento:

Berlin / Hamburg. Pünktlich zum “Vision Summit” in Berlin ist jetzt die Nullnummer eines neuen Wirtschaftsmagazins erschienen:  “Enorm – Wirtschaft für den Menschen”. “Enorm” versteht sich als ein “neues, unabhängiges Wirtschaftsmagazin”, das sich an wirtschaftlich und sozial interessierte Menschen wendet. An Menschen, “die an eine Veränderung von Gesellschaft durch die Kraft des Social Business in all seinen Facetten glauben und mit daran arbeiten möchten”.

Als Journalistin, die zum Thema “Social Business” promoviert, denke ich: Klasse, eine tolle Initiative! Dazu noch selbst als “Social Business” organisiert. Alle Achtung! Als Unternehmensberaterin gehen mir dagegen viele Fragen durch den Kopf: Wer mögen die potenziellen Kunden sein? Dem aktuellen Hype um Muhammad Yunus zum Trotz sind Themen wie “Social Business”, Stiftungen und “Corporate Social Responsibility” (CSR) keine Mainstream-Themen. Was genau wird das Wertversprechen dem Leser gegenüber sein? Warum sollte jemand das Magazin kaufen? Was sollte der Leser bei “Enorm” finden, was er in einem anderen (alternativen) Wirtschaftsmagazin wie “Brand Eins” oder Charity-Magazinen wie “HelptheWorld-Now” nicht findet?

Ein neues Magazin am Markt zu etablieren, ist “enorm” schwierig. Leider sind schon viele journalistisch ausgezeichnete Magazine am Markt gescheitert. Zuletzt beispielsweise das Wissens-Magzin “SZ Wissen”. Ein Magzin mit dem Anspruch, Wissenschaftsthemen verständlich aufzubereiten. Im Mai 2009 wurde das Magazin eingestellt – begründet mit der fehlenden Aussicht auf nachhaltigen wirtschaftlichen Erfolg. Erst zu wenig Leser (trotz spannender Themen), dann Anzeigenrückgang. Das Problem: Ein tolles Produkt reicht nicht; entscheidend ist die Nachfrage. Vielleicht wäre (nicht zuletzt vor diesem Hintergrund) auch für “Enorm” eine Online-Variante wirtschaftlicher. Umweltschonender allemal. Andererseits gilt auch hier: Versuch macht klug. Den Machern wünsche ich einen langen Atem (den man für jedes Social Business braucht) und eine Extraportion Glück!

Fotos: www.enorm-magzin.de

Berlin. Nachdem der "Vision Summit" im vergangen Jahr eine finanzielle Pleite war, hätte er in diesem Jahr fast nicht stattfinden können, munkeln Insider bei dem diesjährigen "Social Business"-Event in Berlin. Das wäre zweifelsohne ein Verlust gewesen. Yunus’ Vision von der Überwindung der Armut durch "Social Business" hat ihren Charme – und auch in diesem Jahr fast 1000 Menschen nach Berlin gelockt. Allerdings erstaunlich wenige Unternehmensvertreter.

Zwar waren in diesem Jahr mit Dr. Michael Otto (Aufsichtsratsvorsitzender der Otto Group und Initiator von "Cotton made in Africa"), Dr. Jürgen Hambrecht (Vorstandsvorsitzender der BASF und Partner im Grameen-BASF Social Business Joint Venture) sowie Prof. Götz Werner (Gründer der dm-Drogeriemärkte) einige hochkarätige Unternehmer als Podiumsgäste dabei; doch ansonsten war der "Vision Summit" wie im vergangenen Jahr von Stiftungen, NGOs und Studenten geprägt. Bei der Frage von Prof. Günter Faltin an das Publikum, wie viele der Besucher für ein größeres Unternehmen arbeiten, gehen von mehr als 500 Menschen im Hörsaal nur etwa 10 bis 15 Hände in die Höhe.

Woran liegt das? Vielleicht daran, dass beim "Vision Summit" statt von profitablen Geschäftsmodellen, Märkten und Kunden von der Rettung der Welt, Pilotprojekten und Liebe die Rede ist? Regelrecht wohltuend waren da die Aussagen von BASF-Mann Hambrecht: "I am a strong supporter of the social market economy approach, but if the economic part doesn’t work, the social part doesn’t work also". Das Gleiche gilt sicher auch für "Social Business". Umso erstaunlicher, dass von wirtschaftlichen Kennzahlen beim "Vision Summit" keine Rede ist.  

Auch wenn die Veranstaltung in diesem Jahr deutlich weniger esoterisch daher kam als 2008, hapert es beim "Vision Summit" an der kritischen (d.h. auch ökonomischen) Auseinandersetzung mit dem "Social Business"-Konzept. Was kann der Ansatz wirklich leisten? Welche Hürden müssen Unternehmer bei der Entwicklung von "Social Businesses" überwinden? Wo liegen die Grenzen von "Social Business" in der Armutsbekämpfung – und wie verhalten sich Kosten und Nutzen im Vergleich zu klassischen Ansätzen der Entwicklungszusammenarbeit? Wer mit Fragen wie diese in die Freie Universität von Berlin gekommen war, wurde enttäuscht. Selbst im sogenannten "Parliament of Action" zum Thema Bildung und Medien, hatte niemand auf der Bühne einen kritischen Beitrag zu leisten  – und für Nachfragen aus dem Publikum blieb keine Zeit.

Dabei hätten Verständnisfragen sicher zur konzeptionellen Schärfung des "Social Business"-Begriffs in Deutschland beigetragen. Denn während Prof. Muhammad Yunus weiterhin die Grameen-Kriterien (soziales Ziel, profitables Geschäftsmodell, keine Dividenden) hochhält, vermittelten Referenten wie Prof. Stephan Breidenbach von der Humboldt-Viadrina School of Governance den "Vision Summit"-Besuchern eine wesentlich breiter gefasste Definition von "Social Business". So sprach Prof. Breidenbach von der "Lösung sozialer Probleme durch unternehmerisches Denken und Handeln". Eine Definition, die anders als die Yunus’sche nichts über die Ausschüttung von Gewinnen aussagt. Dabei ist gerade dieser Punkt für Yunus entscheidend.

Welche Rolle spielen Dividenden für die Kapitalbeschaffung und Finanzierung von "Social Businesses" – und was an "Social Business" ist eigentlich sozial? Yunus’ Antwort darauf ist kurz und knapp: "It’s not for me. It’s for others". Aber ist das, was ich für andere tue automatisch sozial? Wer oder was legitimiert mein Handeln? Wer setzt die Standards, und wer behält die tatsächlichen Effekte meiner "sozialen" Aktivitäten im Blick? Gute Intentionen produzieren noch lange keine guten Ergebnisse. Wenn der nächste "Vision Summit" zur Diskussion dieser Themenkomplexe beitragen würde, wäre viel gewonnen. Spätestens im übernächsten Jahr sollten dann auch die bestehenden "Social Business"-Unternehmen so weit entwickelt sein, dass ein Austausch über die tatsächlichen Effekte (seien sie intendiert oder nicht) möglich sein sollte.

Milhares de pessoas abarrotaram hoje os arredores do Portão de Brandenburgo, em Berlim para assistir ao show do U2 que serve de aperitivo para as comemorações que o local receberá na próxima segunda-feira, data do 20º aniversário da queda do Muro de Berlim. Depois de cumprimentar o público, Bono Vox, The Edge, Larry Mullen e Adam Clayton abriram com “One”, a primeira das seis músicas de um show de pouco mais de meia hora. O evento faz parte da festa dos prêmios MTV Europe Music Awards 2009, que serão entregues esta noite em Berlim. Os dez mil ingressos gratuitos para o show do U2 distribuídos via internet se esgotaram apenas três horas depois.
Antes do começo da apresentação, os serviços de segurança abriram parcialmente as cercas de proteção do local para permitir o acesso de mais alguns milhares de cidadãos que, sem ingressos, se amontoavam nas cercanias para acompanhar o show. O Portão de Brandeburgo será palco na próxima segunda-feira do ato principal de comemoração do 20º aniversário da queda do muro de Berlim. Estarão presentes a chanceler alemã, Angela Merkel, além de dos chefes de Estado e do Governo da União Europeia (UE), dos Estados Unidos e da Rússia. Outros convidados são o ex-líder soviético Mikhail Gorbachov e o Prêmio Nobel da Paz Muhammad Yunus.

Batizado de “Festa da Liberdade”, o ato contará com a derrubada de um dominó gigante que, ao longo de 1,5 quilômetro, acompanhará o antigo traçado do muro entre o Reichstag (sede do Parlamento alemão) e a Potsdamer Platz.

Foto: Roger Richter

Na ja, nicht wirklich alle, schon klar. Aber viele. Sehr viele. So viele, dass die bisherige Location auf Schloss Freudenberg dem Andrang nicht mehr gewachsen ist. Deshalb gibt es jetzt eine kleine Änderung für den morgigen Termin: Die neue Location ist der alte Schlachthof in Wiesbaden. Morgen, Donnerstag 5. November ab 20 Uhr.

Mehr Informationen dazu beim Grameen Creative Lab.