Corriere della Sera Magazine, luglio 2009, clicca sull'immagine per vedere l'articolo

La crisi economica, gli assalti dei pirati somali, l’epidemia di febbre suina. Non è la scaletta di un tg. Sono solo alcuni dei temi  che negli ultimi mesi hanno ispirato gli sviluppatori di videogiochi, non più strumenti di evasione dalla realtà, ma sempre più spesso  basati su fatti realmente accaduti, o addirittura su eventi in corso. Somali Show Down, ad esempio,  catapulta il giocatore nel bel mezzo del Golfo di Aden, teatro degli assalti dei pirati somali alle navi mercantili: a lui la scelta se far parte dell’equipaggio del cargo oppure se andare all’arrembaggio.

Scegliere da che parte stare è fondamentale anche in Play the News, in cui si è alle prese con la risoluzione dei più intricati conflitti internazionali, come quello tra israeliani e palestinesi. Complice la crisi, anche  un argomento ostico come l’economia può diventare il soggetto di un videogame: in Debt Ski,  modalità di gioco alla Super Mario,  bisogna recuperare contanti, far fronte alle spese improvvise e utilizzare responsabilmente la carta di credito, evitando di “andare sotto”. Made Off, invece, è un videogioco per iPhone il cui protagonista segue le orme del famigerato Bernie Madoff, il finanziere  americano condannato a 150 anni di carcere per  quella che  è stata definita la più grande truffa di tutti i tempi.

I videogame come strumenti per descrivere e conoscere la realtà, dunque. E, magari, cambiarla. Della loro funzione socio-comunicativa sono convinti enti governativi, onlus e organizzazioni internazionali che li utilizzano come mezzi per  far prendere coscienza delle tematiche di cui si occupano. Lo ha fatto, ad esempio,  Amnesty International con Pictures for Truth, dedicato alla  censura dell’informazione  in Cina.

 Caratterizzati da una grafica spesso essenziale,  i newsgame (o instant game) hanno in Internet Il loro ambiente naturale. In Rete se ne trovano a decine, disponibili gratuitamente, e si diffondono come virus grazie al passaparola via mail o su Facebook. “La potenza comunicativa dei videogiochi sta nel ruolo attivo del giocatore, che può essere usato per suscitare emozioni e dilemmi etici” spiega Paolo Pedercini, ventottenne mantovano  trapiantato a New York. Pedercini è il fondatore di  “La Molle Industria”, gruppo che ha al suo attivo alcuni dei newsgame più irriverenti e discussi del web, come Faith Fighter, un picchiaduro sul cui ring si sfidano profeti e divinità a suon di calci e pugni, a simboleggiare l’intolleranza generata dai fondamentalismi religiosi. “Nella percezione comune i videogiochi non devono affrontare temi “adulti”. Ma qualcosa sta cambiando e i media hanno smesso di incolparli genericamente della devianza dei giovani, come succedeva in passato con il rock’n roll e  i fumetti”.  Massima libertà, quindi, di trattare i temi più controversi. Unica avvertenza, secondo Pedercini: “Non sacrificare mai l’aspetto ludico”. Anche a costo di apparire dissacranti.

 Elvira Pollina

Dawno już na Altergraniu nie pisałam o tym, co nowego pojawiło się w sieci w związku z szeroko rozumianą nauką o grach. Pora nadrobić zaległości, poniżej więc krótkie zestawienie publikacji, które ukazały się w ciągu kilku ostatnich miesięcy, a z którymi warto się zapoznać, by pozostać w miarę na bieżąco z tym, co dzieje się w ludologii – polskiej i światowej (a dokładnie mówiąc anglojęzycznej).

Polska:

• W ramach wydawanej przez Zakład Teorii i Filozofii Komunikacji UAM serii „Homo Communicativus” opublikowano dwa tomy będące owocem konferencji Polskiego Towarzystwa Badania Gier z cyklu „Kulturotwórcza funkcja gier” (tom pierwszy, tom drugi). PTBG zajmuje się wszelakimi rodzajami gier, toteż uprzedzam, że nie należy się dziwić obecności takich artykułów jak na przykład „Piosenka jako element ludyczny na lektoracie języka włoskiego” czy „Tamburyno w rozwoju gier ruchowych na Górnym Śląsku”. Z obszaru nas interesującego pojawiły się m.in. teksty dotyczące badań nad postacią w grach fabularnych (na przykładzie Neverwinter Nights), alfabetyzacji informacyjnej za pomocą gier czy gier 2.0. Jest też niemało artykułów, które mogą zaciekawić fanów niekomputerowego RPG.

• W dziale ludologicznym serwisu Wiedza i Edukacja pojawiło się tłumaczenie artykułu Daniela Kromanda Kategoryzacja awatarów. W przygotowaniu tłumaczenia kolejnych artykułów, w tym prawdopodobnie tych zamieszczanych na łamach Game Studies, pierwszego i bodaj do dziś najważniejszego sieciowego periodyku ludologicznego (którego najowszy numer ukazał się w grudniu).

• W najnowszym numerze czasopisma Kultura i Historia ukazała się recenzja książki Fransa Mäyrä An Introduction to Game Studies. Games In Culture. Autorem recenzji jest Radosław Bomba z Instytutu Kulturoznawstwa UMCS. Warto przy okazji wspomnieć, że Radek niedawno otworzył przewód doktorski. Temat jego pracy brzmi „Gry komputerowe w perspektywie antropologi codzienności”, a dotyczyć ma głównie tego, jak gry stapiają się z naszym życiem codziennym (pracą, nauką, odpoczynkiem). Szykuje się zatem trzeci, po Grach sieciowych jako medium komunikacyjnym Mirosława Filiciaka i “Grach komputerowych jako obszarze zainteresowań nowej teorii literatury” Jana Stasieńki polski doktorat na temat gier wideo. Trzymamy kciuki

Świat:

• Pojawiło się kilka nowych czasopism naukowych poświęconych grom. Z punktu widzenia polskich graczy, wśród których gry fabularne cieszą się od lat dużą popularnością, najciekawiej przedstawia się International Journal of Role-Playing. W walijskim Uniwersytecie w Bangor rozpoczęto z kolei publikację Journal of Gaming and Virtual Worlds, a pracownicy kilku uczelni amerykańskich zainicjowali Journal of Virtual Worlds Research.

• Henry Jenkins, amerykański badacz mediów i kultury popularnej, zamieścił na swoim blogu zapis dwóch ciekawych wywiadów. W pierwszym (część I, część II) rozmawia z Michaelem Nitsche z Georgia Institute of Technology, autorem książki Video Game Spaces: Image, Play, and Structure in 3D Worlds, na temat gier jako systemów przestrzennych. W drugim (część I, część II) na spytki bierze Yasmin B. Kafai, Carrie Heeter i Jill Denner, redaktorki książki Beyond Barbie and Mortal Kombat: New Perspectives on Gender and Gaming i organizatorki konferencji pod tym samym tytułem. Rozmowa dotyczy różnych kwestii związanych z grami i płcią.

• Wspominany nie raz przy różnych okazjach na Altergraniu Ian Bogost z Georgia Institute of Technology rozpoczął wraz z kilkoma naukowcami i studentami nowy projekt badawczy: Journalism and Games. Jak sama nazwa wskazuje, projekt dotyczy gier i dziennikarstwa, a dokładnie tego, na jakie sposoby i w jakich formach gry mogą być wykorzystywane w celach publicystycznych. 

• Na zakończenie przypominam, że na stronie Digiplay Initiative znaleźć można na bieżąco aktualizowaną bibliografię naukowych publikacji poświęconych grom – nie tylko sieciowych, ale i drukowanych, co może być przydatne na wypadek, gdyby ktoś na przykład zechciał szarpnąć się na nowe książki ludologiczne z Amazona.

Zapraszam do zapoznania się z linkoGRAfią za okres 14-20 kwietnia:

• ‘Save the Robot’: The One-Game Diet (GameSetWatch). Świetny Chris Dahlen krótko, ale konkretnie: o ludziach, którzy potrafią grać w jeden tytuł miesiącami. Zgodzę się z autorem: jest ich wbrew pozorom i wbrew stałemu parciu branży i mediów na nowości sporo i całkowicie zrozumiałe są motywy nimi kierujące.
• The RPG syllabus (The Brainy Gamer). Jakiś czas temu w tekście pt. Alfabet grania postawiłam dość śmiałą tezę, że gry i w naszym kraju z czasem wejdą w zakres edukacji medialnej. Tymczasem warto zapoznać się z inicjatywą Michaela Abbotta, nauczyciela z Wabash College (Indiana, USA), którą opisał na swoim blogu w czterech dotychczas postach (1, 2, 3 i 4). Abbott postanowił w nadchodzącym semestrze przeprowadzić dla swoich uczniów kurs na temat historii gier RPG. W postach zapoznać się można z przebiegiem prac nad powstaniem syllabusu, do których zaprosił swoich czytelników.
• Exploring Fantasy Life and Finding a $4 Billion Franchise (New York Times). Ten artykuł – powstały z okazji ogłoszenia informacji o 100 milionach sprzedanych egzemplarzy gier z serii The Sims – to według mnie przykład tego, jak o grach powinno pisać się w mediach głównonurtowych, przybliżając temat laikom: bez zagłębiania się w szczegóły, ale inteligentnie i z licznymi odniesieniami do sfery pozagrowej.
• Video Games Go to Washington: The Story Behind The Howard Dean for Iowa Game (Electronic Book Review). Artykuł z książki Second Person: Role-Playing and Story in Games and Playable Media o kulisach powstania pierwszej w historii gry wykorzystywanej oficjalnie w kampanii wyborczej.

Wiosna za oknem (wreszcie!), a tu jak na złość naprawdę sporo ciekawych tekstów do czytania. Zapraszam do zapoznania się z linkoGRAfią za okres 7-13 kwietnia:

• Top Ten Videogame Emotions (Only a Game). Omówienie wyników ankiety przeprowadzonej przez Chrisa Batemana na blogu Only a Game: jakie uczucia najczęściej wywołuje w nas granie? Część z nich jest oczywista, inne nie do końca – mnie najciekawsza wydała się pozycja nr 8.
• On the Bright Side (Crispy Gamer) – część I i część II. Nowy cykl publikowanych co dwa tygodnie tekstów zbierających przykłady dobroczynnego wpływu i zastosowania gier. Niby żadna nowość, ale fajnie, że ktoś wpadł na pomysł systematyzowania takich informacji.
• Ian Bogost o newsgames i editorial games (via Polygamia). Wywiad z pionierem i teoretykiem gatunku gier komentujących i interpretujących aktualne wydarzenia społeczne i polityczne (przy okazji zainteresowanych zapraszam do lektury mojego artykułu na ten temat).
• Newsweek’s N’Gai Croal On The ‘Resident Evil 5′ Trailer: ‘This Imagery Has A History’ (MTV Multiplayer). Wiele osób pamięta zapewne aferę z trailerem Resident Evil 5, która rozgorzała w sierpniu ubiegłego roku. Pisano o niej szeroko również i u nas, a dominowały opinie wyśmiewające lub lekceważące oskarżenia o jego rasistowski wydźwięk. Warto przeczytać słowa jednego z najlepszych dziennikarzy piszących o grach, N’Gaia Croala, które naświetlają sprawę z innej strony (i zastanowić się, czy kolor jego skóry wpływa na jasność osądu czy też nie).
• Black Professionals In Games: ‘Tomb Raider’ Producer Morgan Gray On Diversity, ‘Resident Evil 5′ and The Problem With Cole Train (MTV Multiplayer). Wywiad pokrewny tematyką do poprzedniego: w jaki sposób twórcy gier mogą walczyć ze stereotypowymi wyobrażeniami ras (i nie tylko) i wprowadzać do swoich produkcji więcej różnorodności w kwestiach społecznych. Na dokładkę zainspirowany tym wywiadem tekst z bloga Lesbian Gamers: autorka zastanawia się, czy wnioski Graya można odnieść również do stereotypów dotyczących postaci o odmiennych preferencjach seksualnych w grach.
• O grach sportowych w kontekście kulturowym pisze się stosunkowo rzadko; tym bardziej warto zauważyć inicjatywę redaktorów magazynu The Escapist, który temu właśnie gatunkowi poświęcili jego ostatni numer. Z wykonaniem niestety nieco gorzej – warte lektury są według mnie jedynie dwa teksty: poświęcony zjawisku exergaming Wii Fit’s History of Happy Accidents oraz artykuł Master Chief in Sneakers: Making Life Not Suck traktujący o systemie Nike+iPod, którego ideę autor łączy z teorią Jane McGonigal wygłoszoną podczas ostatniej edycji Games Developers Conference (gry jako produkty czyniące życie lżejszym, a nas szczęśliwszymi).