Ik tegen de helpdeskmedewerker:’Goedemiddag, ik moet mijn wachtwoord weer veranderen en ik ben al die criteria waar het aan moet voldoen vergeten.’
Helpdeskmedewerker: ‘Geeft niets meneer, daar zijn we voor. Er zijn zes voorwaarden. De eerste is dat het niet gelijk mag zijn aan een van de vorige twintig wachtwoorden.’
Ik: ‘Twintig? Zoveel kun je er toch niet onthouden? Hoe weet je nou of je een wachtwoord al gebruikt hebt?’
Helpdeskmedewerker: ‘Misschien kunt u ze ergens opschrijven?’
Ik: ‘…’

Het rapport van de Onderwijsraad Naar doelmatiger onderwijs heeft voor nogal wat beroering gezorgd. Als ik de samenvatting van het rapport lees, dan begrijp ik die beroering niet. Wie kan er nu tegen een doelmatiger onderwijs zijn? De reacties gaan bijna allemaal over het tijdschrijven. (Zie voor een genuanceerde reactie de blog van Jef van de Hurk) Blijkbaar is het een open zenuw voor onderwijsgevenden. Waarom? Waar is men bang voor? Ik houd al jaren bij waar ik mijn tijd aan besteed. Wat het mij oplevert? Ervaringscijfers over hoeveel tijd ik besteed aan projecten, reguliere opleidingstrajecten, tijd die ik besteed aan roc-activiteiten, etc. Ik kan nu ja of nee zeggen tegen vragen en opdrachten omdat ik een redelijk inzicht heb in hoeveel tijd het mij zou gaan kosten. Mijn accountmanager kan ik vertellen of we nog in de pas lopen met de projectbegroting en aan opdrachtgevers kan ik inzicht geven over mijn tijdsbesteding. Vinden ze heel prettig. En bij de onderhandelingen over mijn week-jaartaak heb ik ervaringscijfers van de afgelopen acht jaar die ik in kan brengen. En tot op de dag van vandaag is er nog geen directeur of zo geweest die me gevraagd heeft mij te verantwoorden op basis van mijn twr-administratie. Angst en een slecht geweten zijn altijd slechte raadgevers geweest en het verbaast mij dat de AOB zich ook door irrationele motieven laat leiden. En de anti-vernieuwingsbeweging Beslist Ook Niet, die mekkert over de aanval op de positie van en de enorme administratieve last die uitgestort wordt over docenten, kan ik melden dat mijn tijdschrijven mij drie minuten per week kost. En ook dat is een ervaringscijfer.

Vind ik in de school een ringband. Bij opening, om te zien of ik hem ergens terug kan brengen, zie ik dat het om een beoordelingsportfolio gaat. Altijd geïnteresseerd in deze materie, blader ik er eens doorheen. Ben benieuwd hoe anderen dat onderdeel inrichten en uitvoeren. Na een tijdje leg ik verbijsterd de map weg. Citaat: “Hoe bouw je een beoordelingsportfolio op? Je gaat per werkproces een aantal bewijzen verzamelen. Hiermee laat je zien dat je kennis hebt opgedaan over het betreffende onderwerp.” Nergens in de teksten het woord competentie. Vervolgens volgt de opsomming van bewijzen die verzameld moeten worden: 45 stuks! Die aan het eind van de rit door twee beoordelaars beoordeeld moeten worden. Voorbeelden van zo’n bewijs: ‘Maak een foto van de postkamer. Vertel de regels van first in – first out. Wat sla je op in de diepvries.’ En de tragiek is dat er nergens een poging gedaan wordt kerntaken en werkprocessen te integreren, sterker nog, navraag leert dat er aparte docenten zijn voor de kerntaken 1, 2, enz. en dat ze ook nog over de leerjaren verdeeld zijn. Integratie is dus niet eens mogelijk.
Het is maar goed dat het onderwijs in ons roc geen primair proces meer is, anders zou je je er nog zorgen om gaan maken.

Bewijs!

Sinds wij onderdeel geworden zijn van het roc heb ik altijd dat gevoel al gehad: onderwijs is niet belangrijk, sterker nog, staat helemaal niet op de agenda. Op de weinige momenten dat ik dat ter sprake kon brengen werd het in alle toonaarden ontkend, met name door managers die verantwoordelijk zijn voor die grote verdwijntruc. Maar nu is het dan officieel bevestigd door onze organisatie. Onderstaande tekst is te vinden op het openbare deel van de website van ons roc. Van mijn leraar wiskunde moesten wij na de bewijsvoering van een vraagstuk de opgave altijd afsluiten met Q.E.D. Bij dezen.

Morgen is het de dag van de leraar, gisteren werd dat al gevierd in het Openluchtmuseum in Arnhem. Een programma vol met activiteiten voor alle leraren van po/vo/mbo. Zelf heb ik niet zo veel kunnen zien omdat ik ‘dienst’ had. Wel kwam ik in gesprek met twee jonge medewerkers van United Netherlands, een organisatie die zich bezighoudt met educatieve programma’s op middelbare scholen op het gebied van debating en internationale organisaties. Erg geschikt voor de hogere klassen en vooral voor de tweetalige opleidingen. Dat zijn nu van die dingen die ik zelf gemist heb in mijn eigen middelbare school tijd. SBL, een van de organisatoren, had deze dag ook uitgekozen om het project 1000 jaar voor de klas officieel te lanceren. Het project heeft als aanleiding dat momenteel en de komende jaren erg veel docenten het onderwijs verlaten hebben of gaan verlaten, een soort van ervaringsdrain. Om nu wat van de kennis en ervaringen te bewaren en door te kunnen geven is er een website gemaakt waarop de portretten van 25 leraren, die gemiddeld ieder zo’n 40 jaar voor de klas staan, aangevuld met talloze praktijktips. Minister Plasterk kwam naar het Drents los hoes Zeijen uit 1700, de plek was misschien exemplarisch voor de manier waarop er tegen oudere leraren aangekeken wordt, om de website feestelijk in gebruik te stellen. In zijn toespraak zei de minister enkele behartenswaardige dingen over leraren die doorschuiven naar managementlagen en over het opleidingsniveau van leraren. De dag werd afgesloten met de verkiezing van de diverse leraren van het jaar. De tv uitzending hiervan is woensdag a.s.

In Trouw van 17 september jl. stond een verontrustend artikel over het taalniveau van leidsters die werkzaam zijn op Amsterdamse voorscholen. Het artikel is verontrustend omdat blijkt dat 40% van de groep leidsters moeite heeft met lezen en schrijven. Maar er staan ook een paar opvallende zaken in het artikel. Ik citeer: ‘De voorscholen zijn in het leven geroepen om onder meer wat te doen aan de taalachterstand bij kinderen van 2,5 tot 4 jaar. Vierhonderd van de zeshonderd voorschoolleidsters in Amsterdam maakten in juni een test. Hun taalvaardigheid werd eerder nooit officieel getoetst. Ook bestond er geen taalnorm. Ze zijn dan ook wel allemaal gekwalificeerd, maar moeten worden bijgeschoold.’ Wat staat hier nu eigenlijk? Ik kan het niet anders lezen dan dat er mensen in dienst genomen zijn om iets te doen, maar dat nooit van tevoren is vastgesteld of ze dat ook daadwerkelijk kunnen. Dit is iets dat werkgevers zich deels zelf kwalijk kunnen nemen. Er staat ook dat deze mensen gekwalificeerd zijn, maar dat die kwalificatie eigenlijk niet garandeert dat ze ook daadwerkelijk kunnen waar ze voor gekwalificeerd zijn. Dit is iets, en dat gebeurt in het artikel dan ook, dat je de opleiding kwalijk kunt nemen. De voorschoolse leidsters worden opgeleid in het mbo, richting welzijnswerk. Het zijn ook welzijnsinstellingen die de leidsters aannemen. Nu is het zo dat jaren geleden het vak Nederlands wegbezuinigd is in het mbo. Dat is een politiek besluit geweest dat je het mbo niet kwalijk kunt nemen en daar moet dus niemand over mauwen. Wat ik wel vreemd vind, is dat een beroep waarvoor je opgeleid wordt, niet die onderdelen bevat die nodig zijn voor die beroepsuitoefening (in dit geval dus Nederlands). Wat meer licht op de zaak werpt een artikel in het Parool van 18 december 2008. Ook daar stadsdeelbestuurders die klagen over het taalniveau. Vervolgens laat een vertegenwoordiger van een welzijnsinstelling een fraai staaltje mbo-denken zien: ‘De scholen moeten zich bovendien niet blindstaren op de taalprestaties, vindt Martin. “Welzijn is ook een belangrijk onderdeel van de voorschool”.’ Deze man zou zo werkzaam kunnen zijn op een roc: stel je voor dat je opleidt tot waar de beroepspraktijk om vraagt!

Het bekwaamheidsdossier is een aanhoudende zorg in ons roc. Niet vanwege de mogelijkheid die het biedt om de bekwaamheden van het personeel in kaart te brengen en te managen, maar vanwege het feit dat de onderwijsinspectie controle op de aanwezigheid ervan tot speerpunt heeft gemaakt. Er wordt nu flink gebezemd om alle relevante documenten binnen te halen. Ook ik kreeg diverse mails met daaraan gekoppeld ‘vodjes’ om mijn bekwaamheid op schrift te stellen. Mijn eigen bekwaamheidsdossier heb ik al een paar jaar geleden gemaakt in onze elo en het 1,5 jaar geleden met onze afdelingsmanager, die toen net nieuw was, gedeeld. Dit heb ik ook gemeld toen ik de eerste mail ontving. Helaas, men was niet in staat om de gewenste documenten uit mijn dossier te halen, dus of ik toch niet…? Nee, dat wilde ik niet, maar ik zag wel het dilemma waar men voor stond.
‘Zouden jullie geholpen zijn als ik zelf de documenten uit het dossier zou printen en bij de secretaresse in zou leveren?’
‘Ja, dat zou geweldig zijn.’
Aldus gedaan: dossier geopend, documenten geprint, ingeleverd bij secretaresse. Ik terug naar mijn werkplek. Twee minuten later: secretaresse bij mijn stoel.
‘???’
‘Ahum, heb je de documenten misschien ook digitaal?’
‘Waarom?’
‘De afdeling pz wil, naast de papieren versie ook een digitale versie. En nu moet ik deze afdrukken scannen.’
‘…’

In de Volkskrant van gisteren stonden twee artikelen die te maken hebben met de kwaliteit van leraren. Het eerste was geschreven namens 12 jonge academisch geschoolde docenten. Hun klacht: het gebrek aan professionele dialoog in de lerarenkamer. Citaat: “De analyse van wat er in de klas gebeurt, daarover praten vanuit een gezamenlijk referentiekader, conclusies trekken, die toepassen, terugkijken, het is voor elke leraar verrijkend, maar het gebeurt in onze beroepspraktijk zelden.” De schrijver van het artikel laat hier in een nutshell zien hoe je professioneel de leercirkel doorloopt! Het tweede artikel stond op dezelfde pagina en is van de hand van de directeur van De Docentenbank. Hij houdt een vurig pleidooi om niet nog meer onbevoegden voor de klas te zetten, lesgeven is nl. een ambacht. Vooral de zij-instromer is hem een doorn in het oog; zij zijn niet of nauwelijks pedagogisch en didactisch geschoold en er worden zo goed als geen eisen aan hen gesteld. Zij zijn die ideale werkers om ‘het onderwijscorvee’ te vervullen.

Hier bovenop kwam het Onderwijsblad van dit weekend met een aantal berichten over bezuinigingen op ROC’s die alleen onderwijzend personeel betreffen en niet het management, uitval van jonge docenten en de melding “… dat ook het mbo moet ophouden met het downgraden van functies.”

Zo te lezen gaat het niet zo goed met de kwaliteit van docenten in Nederland. Voor mij is het wel herkenbaar. Gesprekken over onderwijs zijn bijna niet meer mogelijk; als je het over didactische modellen hebt zijn er die je glazig aankijken en denken dat je het over collega’s van Kate Moss hebt. Onderwijskundig leiderschap ontbreekt op bijna alle management niveaus: in onze afdeling hebben ze het bestaan het komend jaar nog te beginnen aan een vierjarige opleiding onder het eindtermenregime! Verbetering van de kwaliteit van docenten hoef je vanuit die kant ook niet te verwachten. De oplossing? Ik las ooit eens: ‘Je hebt een vak en je geeft een vak’. Laten we weer eisen stellen aan beide componenten van het leraarsvak. En niet alleen aan het laatste.

Dit statement maakt onderwijspsycholoog Remy Rikers in het juninummer van het tijdschrift Didaktief. De hoogleraar aan de Erasmus Universiteit zet vraagtekens bij het begrip talent, omdat er geen criteria zijn om dat begrip te vatten. De ontwikkeling van een kind tot een bepaald niveau is niet te voorspellen.  Rikers is niet blij met het etiketteren van kinderen als talentvol en die daardoor meer aandacht en mogelijkheden krijgen; het wordt vaak een self-fulfilling prophecy en, nog veel belangrijker, veel andere kinderen wordt de kans ontnomen zich net zo te ontwikkelen. Uit onderzoek blijkt dat leerkrachten anders omgaan met leerlingen die als talentvol worden gezien dan met andere leerlingen. Doorzettingsvermogen, bereidheid om veel tijd te stoppen in je ontwikkeling, bij sporten ook wel training genoemd, en vooral de bereidheid om steeds hogere eisen aan zichzelf te stellen zijn factoren die mensen verder brengen. Topprestaties kunnen, volgens de onderzoeker Anders Ericsson, toegeschreven worden aan de hoeveelheid en met name de kwaliteit van de oefening. Hij noemt dit deliberate practice, doelbewuste oefening.

“Iemand die volgens de methode van deliberate practice een uitmuntende prestatie wil neerzetten, oefent continu en dwingt zichzelf daarbij de lat steeds iets hoger te leggen. Bovendien evalueert hij zijn prestaties grondig en met grote regelmaat. Het is een voortdurende confrontatie met zijn eigen beperkingen.”

Het is wel herkenbaar. Veel van mijn eigen cursisten zoeken in de praktijklessen de veiligheid van wat ze al kunnen, bijvoorbeeld wat ze op het bedrijf al doen. Het is heel moeilijk ze van dit patroon af te helpen ondanks stimuleren en het creëren van een omgeving waar fouten gemaakt mogen worden. En inderdaad, degenen die wel die grenzen overgaan noem ook ik talentvol. Vanaf nu zal ik ze effectief lerende noemen.

Over de snelheid waarmee informatie beschikbaar komt is al heel veel geschreven. Over de traagheid waarmee informatieverstrekkers belangrijke informatie verstrekken waarschijnlijk ook. Ik weet alleen niet welke wetenschappelijke conclusies je daar uit kunt trekken. Wat ik wel weet is dat mijn roc voor de zoveelste keer weer volledig de boot heeft gemist. Wat mij betreft kan de afdeling communicatie per direct opgedoekt worden. Onze college voorzitter is op enig moment met stille trom vertrokken en wie de nieuwe wordt lees ik vanavond op Teletekst. Nog even mijn roc-mail gecontroleerd, maar ja eigenlijk is dat kansloos omdat op vrijdag na 14.00 uur niemand meer aanwezig is. Ik wens de heer Geluk ontzettend veel succes en adviseer hem zo snel mogelijk contact te zoeken met Frans van Seumeren. Die heeft ervaring met het lichten van gezonken schepen.

Schrijf je een blogpost over het onvoorstelbare zielige niveau waarop je roc acteert, verlies je natuurlijk al snel uit het oog dat er nog veel schrijnender dingen gebeuren. Schrijnend omdat ze mensen persoonlijk raken. Klik hier voor de belevenissen van collega Warner en plaats dat tegenover waar ik over geschreven heb. Schrijnend². Daar past deze muziek bij.

De printer op mijn werkplek is een paar weken geleden gestopt met printen. Wat wij dan moeten doen is de ict-assistance-group oproepen: 4×2. Na onderzoek van een half uurtje door een van de hardware doktoren werd de fatale diagnose gesteld: geen herstel mogelijk. Na een aantal jaren trouwe dienst werd de HP1600 liefdeloos afgeschreven. Ik kreeg een mailtje waarin alles nogmaals bevestigd werd en het advies om me met een van de vele baasjes die zich op ons roc met ict bezig houden in verbinding te stellen. Dat heb ik nog steeds niet gedaan, maar donderdag kreeg ik wel een mail van een andere functionaris met de mededeling dat er een oplossing was. Die ochtend, ik was zelf niet aanwezig, was er iemand van de ict-assistance-group eens poolshoogte komen nemen in onze kamer. Onafhankelijk van elkaar hebben mijn collega en ik n.a.v. de mail telefonisch contact opgenomen met voornoemde functionaris. Vrijdagochtend heb ik als vervolg op dit gesprek weer contact met functionaris gehad en hem nogmaals gesmeekt om een simpel usb-printertje. En wederom het antwoord: ‘Nee, dat kan niet, er is een investeringsstop, maar we hebben nog wel een netwerkprinter staan. Het is trouwens beleid om alleen maar netwerkprinters te faciliteren.’ Tussenstand tot nu toe: diagnose: ½ uur, tweede onderzoek: ½ uur, 3 telefoongesprekken à 20 min à 2 pers: 2 uur. Wat gaat volgen: er komt een medewerker de situatie nogmaals opnemen en kijken of er voldoende aansluitingen in de patchkast zijn. Daarna wordt het besluit genomen om de printer wel of niet te plaatsen. Als de printer geplaatst gaat worden, moeten twee laptops zodanig ingesteld worden dat ze via het netwerk kunnen printen. De ict-assistance-group kennende wordt er geen afspraak gemaakt om de printer te plaatsen. De kans is erg groot dat op dat moment de laptops niet aanwezig zijn. Dat betekent alsnog een afspraak maken en nogmaals naar ons toekomen. Inschatting van de tijd die dit tweede deel gaat kosten: minstens 2½ uur. Voor minder dan € 50,- heb je een nieuwe printer, maar daar is geen geld voor. Blijkbaar is er wel geld om 5½ uur te besteden aan zo’n akkefietje. Ik begrijp nu waarom het zo slecht gaat met ons roc: naast onderwijs is ook efficiency geen item.

Afbeelding: SP Helmond

Vandaag opgevangen in de docentenkamer. Zegt een collega tegen een externe relatie: “Hier wordt nog gewoon lesgegeven, naast dat cgo en zo.”

Recent ben ik op bezoek geweest bij Deltion in Zwolle. Oud collega Wim Matthijsse had een aantal mensen van ons roc uitgenodigd om eens te komen kijken naar de nieuwbouw die daar gepleegd is. Indrukwekkend moet ik zeggen, gebouwd vanuit een visie (helaas gedeeltelijk alweer achterhaald), maar dan toch, een visie. Twee gebouwen aan weerszijden van een straat, verbonden door een loopbrug. De binnenpleinen doen misschien wat groot aan, maar zo heb ik het zelf niet ervaren. Zeker als je vanuit die boulevard naar de onderwijslocaties gaat, die parallel aan de centrale as liggen, heeft het allemaal een prettig kleinschalig karakter. Indrukwekkend is de scheepssimulator (zie video, wie verwacht scheepvaartopleidingen in Zwolle?) die je direct laat ervaren dat het besturen van een groot schip niet alleen maar het draaien aan een stuurwiel is. Prettig om te horen was dat ook bij het Deltion College de invoering van cgo grote verschillen laat zien tussen de diverse opleidingsteams. Zijn we toch niet de enigen.

Afgelopen week was ik bij een bijeenkomst van het project duizend jaar voor de klas. Aanleiding van het project is de golf aan babyboomers die binnenkort het onderwijs gaat verlaten of al verlaten heeft. Doel: iets van de jarenlange ervaring van deze mensen vastleggen en doorgeven aan een nieuwe generatie startende leraren. De eerste fase van het project is afgesloten en het resultaat is de website waar de ervaringen van tien vo-docenten staan. De tweede fase is eenzelfde inventarisatie bij tien po-docenten en vijf collega’s uit het beroepsonderwijs. Voor het begin van de zomervakantie moet het project afgerond zijn. Ik heb even door de praktijktips gebladerd en merkte dat er vele zijn die niet alleen voor de startende leraar bruikbaar zijn, maar ook voor mij als ervaren docent. Wat mij betreft is de site een must voor alles wat met het opleiden van leraren, Pabo’s e.d. te maken heeft. En wat me opviel aan de bijenkomst was dat iedereen, een aantal is al gepensioneerd of zit er heel dicht tegenaan, nog vol vuur en liefde sprak over het kind, de leerling en het vak van onderwijzer of leraar. Het zal echt een aderlating zijn.

Morgen is het zover: voor het eerst van m’n leven ga ik speeddaten. Als ik de spelregels goed begrepen heb, date ik niet speed met één persoon per keer, maar met een stuk of wat. Groepsdate dus. En wat kun je dan in zeven minuten overbrengen? Het idee? De uitgangspunten? Het halleluja verhaal? De teleurstellingen (kan eigenlijk niet op zo’n feestelijke avond)? Ben benieuwd of er mensen geïnteresseerd zijn in het onderwerp. Bijzondere groep mensen bij elkaar morgen, dat is zeker. Ik tel in de gauwigheid een stuk of vijftien dames en eigenlijk vind ik dat te weinig. Volgende keer speciale marketingacties op touw zetten Fons? Gauw m’n poken in mijn tas, als iedereen morgenavond zo’n ding heeft, passen ze er precies allemaal op. Golddiggen met een poken: pokediggen.

“Verpleeg- en verzorgingshuizen besteden jaarlijks zeker 10 tot 15 miljoen euro aan het verkrijgen en behouden van keurmerken die weinig zeggen over de kwaliteit van hun zorg.” lees ik vandaag in de krant. Lijkt het onderwijs wel. Ook daar allerlei keurmerken en kwaliteitssystemen. Waar ik me het meest aan erger is die van KCE, tegenwoordig Inspectie. Wat er gecontroleerd wordt is of de opgestelde procedures wel gevolgd zijn en o wee als dat niet gebeurd is. Wat de inhoud is van de stukken die door die ellenlange procedures gaan, daar wordt niet naar gekeken. Of je procedureel bagger of echte kwaliteit maakt, het maakt niet uit. De gang van zaken doet me sterk denken aan de situatie in het voormalig Oostblok. Daar werd juichend gedaan als de productiecijfers weer gehaald of overtroffen waren. Zoveel tractors, zoveel paar schoenen. Dat de tractoren geen motor hadden of de schoenparen uit twee linker schoenen bestonden, daar mocht je niets van zeggen. Waarom ik me er zo boos over maak? Onze school heeft bepaald dat we examens zo veel mogelijk moeten inkopen. De rotzooi die daar mee binnenkomt wordt over mijn cursisten uitgestort, die moeten zich er doorheen worstelen. Na afloop hoor ik al een aantal jaren: heb ik daarvoor op school gezeten? Of: absoluut onbegrijpelijke vragen! Als bewijs een aantal vragen die ik uit examens gehaald hebben die het afgelopen jaar nog afgenomen zijn. En dan heb ik het niet over de vraag die ik in twee verschillende examens tegenkwam, waarbij een verschillend antwoord als het juiste werd aangemerkt. En daar worden mijn cursisten mee beoordeeld! Schande.

We zijn er zo goed in als Nederlanders: anderen terechtwijzen. Regelmatig verschijnen er berichten over gevaarlijke en mensonterende toestanden in leerfabrieken in derdewereldlanden. Ook de ecologische gevolgen worden dan breed uitgemeten. De afgelopen dagen werd de hand gelukkig in eigen boezem gestoken. De verantwoordelijk minister Plasterk constateert dat de kwantiteit aan objecten die door onze eigen leerfabrieken ‘behandeld’ worden wel eens ten koste van de kwaliteit van het eindproduct kunnen gaan. Hij pleit voor de ‘menselijke maat’. De opmerkingen van Plasterk worden ondersteund door de uitkomst van een enquête die gehouden is onder de arbeiders in een sector waar zeer grote leerfabrieken bestaan. De werknemers in de bve-sector waarderen hun fabriek met een vette vijf en daarbij heeft 61% ook nog eens geen vertrouwen in zijn college van bestuur. Maar die cvb’s zullen daar waarschijnlijk niets aan gaan veranderen, die werken niet in de ‘looierskuipen en verfputten’ van hun fabriek maar zijn vreselijk druk met belangrijkere zaken.

De volledige uitslag van de aob-enquête kun je vinden op www.bve.aob.nl

Eergisteren voor het eerst bij het ontzettend gezellige edubloggers diner. Karin en Jef hebben er al uitgebreid verslag van gedaan. De after-party mocht er trouwens ook zijn. Willem Karssenberg vertelde in zijn toespraakje dat er een mogelijkheid was geweest om gebruik te maken van de Round Table van MS. Nu is de club geen officiële club, dus besluitvorming rond dit soort vragen (evenals sponsoring) zal altijd wat diffuus zijn, maar persoonlijk vond ik het wel jammer dat dat ding er niet was. Ik wil wel weten wat de mogelijkheden zijn voor mijn onderwijs. Wat was er nou mooier geweest om onderwijsbloggers de rest van de wereld te laten zien dat we ook op een andere manier bezig kunnen zijn? Een gemiste kans op een soort Camelot-status. Bloggers zijn mensen die bewust de publiciteit zoeken, 24 uur openbaar zijn. Onder de bloggers die er waren, zijn een aantal gadget- en techniekfreaks (in mijn a-technische ogen dan). Volgens mij voldoende argumenten om zo’n ding op zo’n avond neer te zetten, al is het maar op een aparte tafel waar over het eet- en drinkgedrag van bloggers gepraat wordt. Maar wie weet, misschien volgend jaar. We hebben de wereld toch altijd wat te vertellen?

De foto van Willem is gemaakt door PiAir.

De financiële crisis houdt de gemoederen bezig. Alle media besteden er aandacht aan. Op het internet is er zelfs een aparte site voor Icesave gedupeerden: ‘Wat je kwijt wilt over wat je kwijt bent.’ De mooiste bijdrage komt wat mij betreft van Peter Althuizen, een docent klassieke talen. Een bijdrage die mijn onderwijshart weer eens wat sneller doet slaan. In de Volkskrant van 11 oktober jl. staat een ingezonden bericht van hem: “Voor mij zit het kapitaal van Nederland in de banken van mijn klaslokaal.”
Je zou willen dat het gros van de onderwijsmanagers in Nederland beschikt over de helft van die liefde voor cursisten. Over kredietcrisis gesproken.               

Op de vraag: ‘Wat betekent voor u smaak?’, antwoordde Marcel Duchamp: “Gewoonte. De herhaling van een al aanvaard iets. Als men iets meermaals herhaalt zal dat de smaak gaan vormen. Goede of slechte smaak, dat doet er niet toe, het gaat om smaak.” Zou een week ook een smaak kunnen hebben? Wat staat er op mijn menu deze week? Ik begin met twee verse groepen cursisten: een op weg om kok te worden, de andere gaat die basis verbreden naar zelfstandig werkend kok. Fris, enthousiast, vol energie. Daarna komt de ontwikkeling van iets nieuws: voor een externe partner gaan collega E. en ik binnenkort een training geven met als leidraad: activeren. Het gaat om activerende werkvormen, activeren van cursisten in begeleidingssituaties en het activeren van instructeurs zelf. Hoe dat er uit gaat zien weten we nu nog niet. Ik sluit de week af met een tocht door het noordwestelijke veengebied van de provincie Utrecht. De mensen met wie ik dat doe, ken ik al veertig jaar.
Welk smaakprofiel levert dit nu op? Qua smaaktype kent mijn week uitersten: van fris, jong en groen tot gerijpt, warm. Ik denk dat het smaakgehalte groot zal zijn, de volumeknop zal zeker niet dichtgedraaid worden. De complexiteit is wisselend: veel verschillende smaaktonen in het begin, vooral de activiteiten met zestien man in de keuken, tot rustig kabbelend en babbelend aan het eind. Een oordeel, goed of slecht, is hier niet over te geven. Ik kan hoogstens achteraf zeggen of het me gesmaakt heeft.

Twee artikelen in de krant van gisteren. Op pagina 2 een bericht van 15 regels over twee kolommen. In het wetenschapskatern een artikel van een halve pagina. Het eerste gaat over het mbo, het tweede over universiteiten en hogescholen. Het is verleidelijk conclusies te trekken naar aanleiding van de tekstomvang. Waar het mij om gaat is om de inhoud. Beide artikelen gaan over het zelfde probleem: het voortijdig verlaten van cursisten en studenten van de opleiding die ze gekozen hebben. En beide artikelen beschrijven maatregelen om dat tegen te gaan. En dan houden de overeenkomsten op. Het wo en hbo kiezen voor een strengere aanpak in het eerste jaar: meer contacturen, meer begeleiding door docenten en oudere jaars, zwaardere eisen, intakes organiseren om verkeerde studiekeus te verminderen. En wat doet het mbo? Het eerste jaar wordt een oriënterend jaar in een mbo-domein: “…zij stromen breed in en maken aan het einde van het leerjaar hun definitieve opleidingskeuze.” staat er op de site van de MBO Raad te lezen. Ik kan het niet anders lezen dan een breder aanbod van leerstofgebieden en het werken of stage lopen in meer typen bedrijven. En dat alles boven op de extra eisen die er nu al liggen t.a.v. Nederlands, rekenen, vreemde taal en leren, loopbaan en burgerschap. Volgens mij moet het mbo opleiden voor vakbekwame mensen en niet de rol van het vmbo overnemen. Of is dat soms wel de bedoeling van de beleidsmakers? Het doet me denken aan een discussie die er enkele jaren geleden woedde over de werking van homeopathische geneesmiddelen. De vraag ging toen over hoe ver je een werkzaam middel kunt verdunnen tot het zijn werking verliest. Moet het nog traceerbaar zijn? Nee, volgens homeopaten, je kunt heel ver gaan met verdunnen. Als ik vakmanschap en beroepscompetenties zie als werkzaam middel waar de samenleving op zit te wachten, dan kan ik niet anders concluderen dan dat onze beleidsmakers zich bekeerd hebben tot de onderwijskundige homeopathie.

Nagekomen bericht: ook Karin Winters en Jef van den Hurk besteden aandacht aan dit onderwerp.

‘Competent blijven werken in latere loopbaanfasen’ is de titel van het proefschrift waarop Isolde van Roekel-Kolkhuis Tanke op 9 juni promoveerde. Mooi getimed zou ik zeggen, nu de discussie over het langer doorwerken en optrekken van de pensioenleeftijd door de commissie Bakker verder aangezwengeld is. Door demografische ontwikkelingen krijgen organisaties steeds meer te maken met oudere werknemers in hun personeelsbestand. Van Roekel zocht naar een antwoord op de vraag hoe je oudere werknemers niet alleen langer kunt laten werken, maar hoe ze daarnaast ook een zinnige bijdrage kunnen leveren. Onder dit laatste verstaat ze dat oudere werknemers ook bijdragen aan de vernieuwingen in een organisatie. Om competent te blijven is het niet handig om de oudere werknemer te ontzien. Het helpt niet om werknemers alleen maar die dingen te laten doen waar ze goed in zijn. Deze versmalling leidt tot problemen en beperkte inzet als de werkomstandigheden veranderen. Van Roekel pleit voor lerende werkomgevingen die verlangen dat er vanuit de dagelijkse activiteiten grenzen verlegd worden. Ik vind het een prachtige aanbeveling die ook aan jongere werknemers de mogelijkheid biedt competent te blijven. En daar wordt iedereen beter van.