di Giovanni Agnoloni

È da poco uscita, in un ben curato volumetto delle Edizioni della Meridiana, la raccolta poetica “Antimondo” di un autore polacco, che nel suo paese è già emerso come una delle figure di maggior spicco dello scenario letterario. Sto parlando di Tomasz Różycki (nella foto), nato a Opole, in Slesia, nel 1970.

Curatore dell’opera è Leonardo Masi, docente di Lingua e Letteratura Polacca presso l’Università di Firenze, che è anche, insieme ad Alessandro Ajres, il traduttore dei testi, presentati in polacco e in italiano. Come già avevo avuto modo di leggere in un articolo di Masi dal titolo “Segni nella nebbia – Appunti sulla poesia di Tomasz Różycki”, pubblicato su “Hebenon”, sono vari e profondi gli spunti da prendere in considerazione, nell’opera di questo giovane ma pregevolissimo poeta.

Innanzitutto il suo percorso di artista. Różycki ha esordito nel 1997, e da allora ad oggi ha pubblicato diversi libri di poesia:Vaterland (del 1997), Anima (1999), Chata umaita (“Capanna decorata”, 2001), Świat i antyświat (“Mondo e antimondo”, 2003), che poi sono riuscite nella raccolta Wiersze (“Poesie”). La consacrazione, tuttavia, si è avuta con Dwanaście stacji(“Dodici stazioni”), opera per la quale l’autore ha ricevuto un prestigioso premio letterario, il Premio Kościelski. In seguito è uscita la sua raccolta Kolonie.

Come Leonardo Masi sottolinea nel suo articolo e nell’introduzione all’edizione italiana – la prima antologia delle sue poesie nel nostro paese – il titolo “Antimondo” è stato scelto per riassumere un concetto, o forse una sensazione di fondo della sua opera: l’uscita dai margini soffocanti della vita evidente e consueta, e l’accesso a una dimensione nascosta, che Różycki, nella poesia Primo ipotico, ben definisce come le cose che accadono “tra Dio e il pavimento”, e che si manifestano soprattutto al mattino, tra il sonno e la veglia. In questa fessura onirica, che altrove egli chiama “buco”, lo sguardo intravede un panorama di percezioni che sfuggono ai limiti del reale, per accedere a una dimensione di energia o di spirito, luogo di fuga, telos dell’anima. Nella poesia Il buco – appunto – leggiamo:

È un buco al margine del cielo tra le nubi.
Se ti alzi per guardare da vicino
puoi vedere per un attimo quel mondo
la città, il plumbeo fiume, quella gente

nella stanza. Ma che vorranno dire quelle carte,
quel casino, quel caffè e quelle cicche sul tavolo?
Chi è mai quella donna che ti imita nel corpo
così bene e quell’uomo accanto a lei

che mi fa il verso? Cos’è quel confuso guardare,
quel vestirsi febbrile, quei capelli arruffati
e quel tremito leggero nella mano?
quel muto cenno delle labbra verso noi

quel parlare improvviso, quel chiamare?
E quel dito enorme nel momento decisivo
che lo chiude?

Sono versi di una profondità archetipica, che colgono la stasi nel presente di una città, Opole, che l’autore sembra vivere come una prigione, e in fondo è essa stessa un non-luogo, in quanto divenuta polacca dopo la seconda guerra mondiale – prima era tedesca – e popolata dai polacchi che vivevano in Ucraina, in città come Leopoli – territori che nel frattempo erano stati occupati dall’Unione Sovietica. Da qui un senso di spaesamento e di fuga verso un oltre che si manifesta come un’epifania, e che mostra la propria vita al di là di un confine ideale collocato oniricamente nel cielo. E il ricorrere di domande sul significato dei dettagli, dal caffè alle cicche, dal “plumbeo fiume” alla gente, che nella ripetitività quotidiana finiscono per diventare elementi di una “ipnosi di mondo” dalla quale ci si può salvare, appunto, solo rifugiandosi in un “antimondo”. Un oltre di fantasia, dunque, per una Fuga che però – e questo mi tocca nel vivo, da studioso di Tolkien – sa anche di sia pur momentaneo Ristoro, se non di una Consolazione vera e propria. Non sembra, infatti, in questo orizzonte, esserci posto per un’autentica liberazione, se non in potenza: è come se essa fosse una figura fotografata eternamente sui blocchi di partenza, un attimo prima dello scatto da cui comincerà (se comincerà) la vera vita. C’è tanto di Polonia, in tutto questo: dalle atmosfere delle sue piccole città all’eco di schiavitù, prima nazista e poi comunista, che sembra aleggiare ancora sulla tristezza stanca di certi sguardi, nonostante l’energia montante della modernità. Penso ai versi di Lingue, dove si legge:

Sporca vigilia di primavera in una sporca città,
come se la nebbia avesse riscoperto strade e pergolati. È
una notte particolare: ho parlato a lungo con il sogno,
il sogno ha parlato con me in triplice lingua,

mi ha portato in alto e mi ha mostrato la città,
un labirinto con al centro una bestia. Nei casermoni
dormono già, dalla bocca aperta si affaccia l’anima,
un’acre nube di vodka. Nei condomini dormono,

i bambini si mettono in viaggio, le donne aspettano
i loro mariti, dalla bocca aperta hanno accesso
il diavolo e Dio, anche l’amore nasce dalla bocca,
la morte vi entra quieta come un gas tossico,

col respiro esce l’anima e gira a tentoni
nei corridoi, toglie ragnatele dai muri. Questo
sarà tuo, ha detto e se ne è andato. Apro gli occhi
e taccio, taccio, nella bocca tengo un filo.

Ancora il sogno, dunque, ma anche il senso dell’inadeguatezza, in ultima analisi, delle parole, perché la risposta è prima dell’articolazione fonemica, nel suono stesso come elemento di fuoriuscita dalla ripetitività alienante del reale. In Kolonie emerge proprio questo aspetto (come Masi sottolinea, una frase significativa del poeta è: “la lingua decisamente / sente il sapore, ma a disposizione ha solo / metafore vuote”), e si ritorna alle vibrazioni di base, ai suoni dei bambini – evocati anche dal titolo, che si riferisce alle colonie infantili.

E se il suono è vibrazione, è anche un’eco della fondamentale vibrazione cosmica, quella dell’amore, che si manifesta forse come l’unica via per percorrere il pertugio – verrebbe da dire la “natural burella” – che può condurre nell’oltre a lungo auspicato, verso quella Consolazione che pare sempre sfuggire. Se la poesia guida verso questa dimensione, con l’assurda forza trainante dell’ispirazione, solo l’amore può però completare questo percorso.

È in una delle liriche più belle di Różycki, Secondo ipotico, che ciò emerge con maggior chiarezza.

Se è per amore, ci verrà perdonato,
resteranno dopo di noi letti sfatti e città
iniziate, tende schiuse, oggetti appena
sfiorati e un po’ di stoviglie sporche. Se è per amore,

non resterà dopo di noi il vuoto, c’è una tale innata
discordanza grammaticale, il vuoto non può abitare
in luoghi segnati dai nostri corpi, usciranno
da essi piuttosto bambini, paesi e tutti i colori.

Se è per amore, dalla nostra parte ci saranno animali,
cani abbandonati. Loro ci perdoneranno l’immobilità
e lo sguardo perso in qualche punto in noi. Saremo sdraiati
e ci cammineranno sopra giorni e correnti. Costruiranno su di noi

una città e liberi elettroni si affolleranno su di noi, ronzeranno,
e i sogni, i sogni saranno nostri per sempre

Hotele in our country are investment more and more more frequent in the last time because of the approaching European championships in the football – famous Euro 2012. In the year 2012 will arrive in our country this way numerous number of tourists, if at us aren’t coming into existence guests arriving from behind the border can have hotels, motels, hostels and boarding houses problem with finding any accommodation for oneself.
In our country still he is sorting hotels. If you are going abroad, certainly you won’t have a problem there with finding the space for the night for oneself. Almost all hotels are proclaiming themselves in the Internet as well as they have own websites. And that’s not all, they aren’t so expensive like at us.
Finding the good offer for hotele in the reasonable price for inexperienced persons can be with not any challenge, therefore in the web in large numbers websites which enable to compare a few offers and choosing for oneself are rising of the best solution. Moreover it is possible to find such sides which are informing us of it, which rooms as well as what price in the given location they are still available for. On such sides we can on the spot book accommodation for ourselves. Using them is very comfortable, we recommend using them.

Piątek – 4 grudnia

18.00 – spektakl „ Gomber i Gombratrup“ Teatr Fieter, Opole, ul.Oleska 31, Fabryka

Wtorek – 1 grudnia

17:00 – Ciuch ciuch –akcja wymiany dóbr w Klubie Fabryka, Opole, ul.Oleska 31

Przekop się przez wszystkie szafki z rzeczami, znajdź te zbędne, przynieś je do Nas i wymieniaj się do woli z przeróżnymi ludźmi, przy dobrej muzyce i w świetnej atmosferze! Wszystko to bardzo tanio i ekologicznie, bo rzeczy nie trafiają na śmietnik, ale w dobre ręce.
Wymiana to wymiana- to nic nie kosztuje!

W kontekście przypadającej w tym roku 20. rocznicy przemian w Europie, a w szczególności wydarzeń 1989 roku w Polsce i Niemczech, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Fundacja Konrada Adenauera w Polsce organizują cykl spotkań pod wspólnym tytułem „Jesień Narodów 1989”, który ma na celu przypomnienie obrazu tych przełomowych zdarzeń XX w. oraz przedstawienie dróg ku wolności, jakie zostały onegdaj pokonane przez kraje byłego bloku wschodniego i ich obywateli. Wolfgang Templin – świadek i aktywny uczestnik Jesieni Narodów – przyjmując rolę przewodnika poprowadzi nas nie tylko ścieżkami wydarzeń 1989 roku, ale także wydarzeń do nich prowadzących, opowie m.in. o współpracy polskiej i niemieckiej opozycji, o trudnych życiowych wyborach, o początkach i rozkwicie ruchu obrony praw obywatelskich, o walce opozycji z socjalistycznym reżimem.

3 grudnia br. (czwartek), godz. 18.00

Sala A-moll, Hotel Mercure, ul. Krakowska 57/59, Opole

Ruch obrony praw obywatelskich w Niemczech: wczoraj – dziś – jutro. Przykład: Wolfgang Templin

Czas trwania spotkania: około 120 minut. Udział w spotkaniach jest bezpłatny.

Kontakt i zgłoszenia (telefonicznie, faksem bądź mailem do 30 listopada br.;  Anita Loeser, tel. 32 2324902 / 4612070, fax: 32 2324901 / 4612071, e-mail: anita.loeser@haus.pl.

Wolfgang Templin, ur. 1948 w Jenie (w byłej NRD), studiował m.in. filozofię. W latach 70. był młodym komunistycznym działaczem i tajnym współpracownikiem Stasi (1970-74). Z początkiem lat 80. wystąpił z partii i zaangażował się w walkę o prawa obywatelskie w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Był współzałożycielem opozycyjnej grupy „Inicjatywa Pokój i Prawa Człowieka” (Initiative Frieden und Menschenrechte). Przez władze NRD został zmuszony do wyjazdu do RFN. Po zmianach roku 1989 powrócił w rodzinne strony i zaangażował się w działalność ugrupowania Związek 90 (Bündnis 90). Do dziś walczy o należyte zbadanie przeszłości NRD. Czyni to m.in. jako naukowiec i współpracownik Federalnej Agencji ds. Akt Stasi (BStU). W dniu 6 listopada br. ten przeciwnik reżimu byłej NRD został wyróżniony nagrodą Dialogu.

żródło: kobiety.pl

Gościem 15. spotkania „SALONu ZIELONEJ MYŚLI” będzie Pan OLGIERD MIKOSZA

Zapraszamy we wtorek 17 listopada 2009 r. o godzinie 17.00 do Galerii Muzeum Śląska Opolskiego przy ul. Ozimskiej 10

Temat spotkania: „Czy kolejka gondolowa rozwiązałaby problemy komunikacyjne Opola?”

Będziemy rozmawiać o ekologicznych, ekonomicznych, technicznych i mentalnych aspektach przedsięwzięcia  z inżynierem- wynalazcą, a spotkanie poprowadzi Pani  dr Krystyna Słodczyk.

Miejski Ośrodek Kultury AMFITEATR, 13 listopada, godz.18.00, Piwnica Artystyczna

Galeria Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu (ul. Ozimska 10) zaprasza w niedzielę, 29 listopada 2009 roku o godz. 12:00 na warsztaty:

READY – MADE – SZTUKA Z PRZEDMIOTÓW  GOTOWYCH

I część – prelekcja historyka sztuki Joanny FILIPCZYK,  kustosza Działu Sztuki Muzeum Śląska Opolskiego

II część – zajęcia praktyczne pod kier. artysty plastyka Romualda JEZIOROWSKIEGO z Instytutu Sztuki Uniwersytetu Opolskiego

Czas trwania zajęć:  120 – 150 min. Nie konieczności przynoszenia przyborów i materiałów. Wstęp wolny!

Kolejne zajęcia:  niedziela, 20 grudnia 2009 roku

Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu oraz Wydział Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Miasta Opola zapraszają w poniedziałek, 23 listopada 2009 roku o godz. 17:00 do sali im. Karola Musioła w opolskim Ratuszu na spotkania autorskie:

*  z  Harrym  DUDĄ – 45 rocznica debiutu literackiego

*  z  Januszem WÓJCIKIEM – 20 rocznica działalności literackiej

Oprawa muzyczna: uczniowie PSM w Opolu

Kolejne spotkanie: czwartek, 26 listopada 2009 roku

W sali im. Karola Musioła opolskiego ratusza odbędzie się w poniedziałek, 30 listopada 2009 roku o godz. 16:00 spotkanie przedstawicieli organizacji pozarządowych podczas którego odbędą się

wybory Zespołu Konsultacyjnego ds organizacji pozarządowych przy Prezydencie Miasta Opola

Proponowany porządek obrad:

1.  Powitanie przez Prezydenta Miasta Opola

2.  Wybór przez przedstawicieli organizacji pozarządowych kandydatów do Zespołu spośród obecnych na spotkaniu

3.  Krótka prezentacja każdego kandydata

4.  Głosowanie tajne

5.  Obliczanie głosów

6.  Przedstawienie wybranego Zespołu

7.  Zakończenie spotkania

Przewidywany termin zakończenia: godz. 18:00

W ramach cyklu BP ATELIER POETOM w sobotę, 28 listopada 2009 roku o godz. 18:00 odbędzie się

spotkanie z  poetką   R e n a t ą     B L I C H A R Z

Galeria BP Atelier Opole, ul. Pasieczna 10/1

Okręg Opolski Związku Polskich Artystów Plastyków zaprasza w piątek, 27 listopada 2009 roku o godz. 18:00 na

wernisaż wystawy malarstwa Aleksandry HERBOWSKIEJ – MATERA

w Galerii ZPAP “Pierwsze Piętro” Opole, ul. Krakowska 1

Wystawa czynna do 16 grudnia 2009 roku

Muzeum Śląska Opolskiego- łącznik, fot.Xantypa

Dyrektor Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu zaprasza na spotkanie  z cyklu:

Akademia Wiedzy o Śląsku na temat: „Średniowieczne przedstawienia św. Anny Samotrzeć na Śląsku” prelekcję wygłosi
ks. dr hab. Piotr Maniurka,
z Katedry Historii Sztuki Sakralnej, Wydziału Teologicznego UO
26 listopada, godz.18.30 w sali odczytowej Muzeum Śląska Opolskiego

W ramach cyklu “Środy w Instytucie Śląskim” odbędzie w środę, 18 listopada 2009 roku o godz. 17:00

wykład “SPOŁECZEŃSTWO REGIONU – obraz demograficzny”,

który zaprezentują prof. dr hab.  Robert RAUZIŃSKI i dr  Kazimierz SZCZYGIELSKI

Miejsce: PIN Instytut Śląski w Opolu, ul. Piastowska 17, sala 201

Następne spotkanie z tego cyklu:  środa, 16 grudnia 2009 roku

Dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Opolu zaprasza na trzecie spotkanie z cyklu

“Pi razy szkiełko i oko”

Temat: Czy fizyka służy człowiekowi?

Autor: prof. Wojciech NAWROCIK

Miejsce: WBP – czytelnia, Opole, ul. Piastowska 18, I piętro

Termin: poniedziałek, 16 listopada 2009 roku o godz. 17:00

Klub Inteligencji Katolickiej w Opolu zaprasza w niedzielę, 15 listopada 2009  roku o godz. 17:00 na

wykład z cyklu WIELKIE POSTACI KOŚCIOŁA NA ŚLĄSKU – ks. bp. Paweł LATUSKA,

który wygłosi ks. dr Zygmunt NABZDYK

Miejsce: Katedralny Dom Katechetyczny Opole, Pl. Katedralny 4a, II p.

Opolska delegatura Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprasza w piątek, 13 listopada 2009 roku o godz. 12:00 do Muzeum Śląska Opolskiego na wystawę

” P O C Z T A     P O D Z I E M N A “

Na wystawie prezentowane będą fragmenty zbiorów Zakładu Narodowego Ossolineum we Wrocławiu, kolekcjonera Wacława Sokołowskiego z Warszawy i  kilku Opolan

Zarząd Oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Opolu zaprasza we wtorek, 10 listopada 2009 roku godz. 17:00

na o t w a r t e    z e b r a n ie

podczas którego prof. dr hab. inż. Jan KUBIK przedstawi komputerową kartotekę zabytków

Miejsce: Wydział Budownictwa Politechniki Opolskiej  Opole, ul. Katowicka 48

Opolski Klub Krajoznawców przy Oddziale Regionalnym PTTK Śląska Opolskiego zaprasza na prelekcję w ramach zajęcia w ramach

O  p o l s k i e j    W s z e c h n i c y    K r a j o z n a w c z e j

Temat: Zwyczaje pogrzebowe w czasach nowożytnych na podstawie badań archeologicznych – obol Charona

Prelegent: mgr archeologii Wojciech  ŁONAK – numizmatyk

Termin: poniedziałek, 9 listopada 2009 roku, godz. 16:45

Miejsce: Katedralny Dom Katechetyczny w Opolu, Pl. Katedralny 4a, II p.