‘I am an optimist, unrepentant and militant. After all, in order not to be a fool an optimist must know how sad a place the world can be. It is only the pessimist who finds this out anew every day.’

- Peter Ustinov

Peter Ustinov

Come per la collega Miss Marple, anche per Hercule Poirot ci sono stati altrettanti attori ad averlo impersonificato.
Ma l’unico Hercule Poirot più avvincente, carico di “humour”, sagace come pochi e dalla presenza strabordante è stato lui.. il grande e mai dimenticato Peter Ustinov.
Con quell’aria sorniona quasi a prenderti in giro, dipana le matasse più intricate con invidiabile leggerezza. Peter ha caratterizzato molto il suo Poirot tanto da renderlo ironico al solo guardarlo.
Anche per lui, se riuscite a trovare i “suoi” Poirot, vi consiglio caldamente di acquistarli senza la minima esitazione.

1978: Death on the Nile (regia di John Guillermin). In Italia è uscito con il titolo “Assassinio sul Nilo”.

David Niven, Peter Ustinov, Angela Lansbury, Olivia Hussey - Death on the Nile (1978)

1982: Evil Under the Sun (regia di Guy Hamilton). In Italia è uscito con il titolo “Delitto sotto il sole”.

Peter Ustinov, Maggie Smith - Evil under the sun (1982)

1985: Thirteen at Dinner (regia di Lou Antonio). In Italia è uscito per la TV con il titolo “Tredici a tavola”.

Peter Ustinov, Faye Dunaway - Thirteen at dinner (1985)

1986: Dead Man’s Folly (regia di Clive Donner). In Italian è uscito per la TV con il titolo “Caccia al delitto”.

Jonathan Cecil, Jean Stapleton, Peter Ustinov - Dead Man's Folly (1986)

1986: Murder in Three Acts (regia di Gary Nelson). In Italia è uscito per la TV con il titolo “Tragedia in tre atti”.

Tony Curtis, Emma Samms, Peter Ustinov - Murder in Three Acts (1986)

1988: Appointment with Death (regia di Michael Winner). In Italia è uscito per la TV con il titolo “Appuntamento con la morte”.

Peter Ustinov, John Gielgud - Appointment with Death (1988)

Buona visione a tutti

Peter Ustinov plays Nero in this classic version of Quo Vadis? But was he really the soft, simpering fool he’s being portrayed as? The Lazarus Smile offers a different view point…
The Lazarus Smile has been available as an e-book from Amazon.com since Nov. 1, 2009.

Eine Erfolgsgeschichte.

Am 23. Juli 2007 hätte Volker Schlöndorff vielleicht lieber die Klappe halten sollen. Der Zeitpunkt jedenfalls war in strategischer Hinsicht ziemlich ungünstig gewählt, um sich schwarz auf weiß kritisch mit dem leidigen, sehr deutschen Thema des Amphibienfilms auseinanderzusetzen – jenem Hybriden also, der natürgemäß, zwecks Abschöpfung der passenden Fördertöpfe, zunächst im Kino und dann noch einmal als ausgedehnter Mehrteiler im Programm der beteiligten öffentlich-rechtlichen TV-Sender ausgewertet wird. Man mag nun von Schlöndorff halten, was man will, vieles jedoch, was er im betreffenden, wenig diplomatischen Gastbeitrag für die Süddeutsche Zeitung zu sagen hatte, ist aus Perspektive des Filmemachers durchaus relevant und ließ die Verantwortlichen nicht gerade in schmeichelhaftem Licht dastehen. Der Constantin, die hier implizit dazugehörte, schmeckte diese Sicht der Dinge gar nicht, und so konnte Schlöndorff schon wenige Tage nach Erscheinen seines Klartextanfalls mit verletztem Stolz und jeder Menge Trotz eine anvisierte Vertragskündigung des bisherigen Produktionspartners an seinen Email-Verteiler weiterleiten (auch nicht gerade die feine Art). Beißt man die Hand, die einen füttert? Klugerweise eher nicht.

Dabei hatte Schlöndorff das gemeinsame Projekt, an dem er selber bereits seit Jahren arbeitete, vermutlich bewußt außen vorgelassen, um den Angriff möglichst neutral zu halten. Genützt hat es ihm nichts. Die verantwortliche Redaktion benahm sich nämlich so, als sei sie vorübergehend dem Springer-Verlag unterstellt, witterte Sprengstoff und nannte „Die Päpstin“ im Einleitungstext explizit als möglichen nächsten Kandidaten für besagte strittige Amphibienauswertung. Der Eklat war nicht mehr aufzuhalten, und so hieß es an die Adresse Schlöndorffs kurz darauf „Ein ‚offizielles’ Kündigungsschreiben erhälst Du kurzfristig.“ – Die eigentliche Pointe liegt aber ganz woanders. Der Film nämlich, um den es da geht, und den nun stattdessen Sönke Wortmann gedreht hat, handelt im Kern genau von eben solchen Obrigkeiten und Machthabern, die sich nicht kritisieren lassen und auf Abweichler, die ihre Gesetze in Frage stellen, ausschließlich mit Gewalt und Unterdrückung reagieren können. Das sollte sich jeder, der auch nur im Ansatz über mögliche kirchenkritische Tendenzen in dieser Produktion aus dem Hause Constantin nachdenkt, tunlichst vor Augen führen.

Im offiziellen Pressematerial spart man die Einzelheiten der heiklen Episode nun lieber aus und unterschlägt zudem auch gänzlich, dass die (berechtigterweise) vielgelobte Johanna Wokalek als Hauptdarstellerin lange Zeit überhaupt nicht zur Diskussion stand, sondern vielmehr erste Wahl immer Franka Potente war, an der man auch nach der vertraglichen Trennung von Schlöndorff festgehalten hatte. Stattdessen heißt es nun: „Viele Namen, auch die internationaler Stars, waren zeitweilig in der Diskussion; relativ rasch jedoch kam Johanna Wokalek in die Favoritenrolle.“ Als dann auch noch die internationalen Partner (also Geldgeber) von dem Gedanken angetan waren, die Hauptrolle mit einer Deutschen zu besetzen, sei die Entscheidung schließlich gefallen. – Geschichtsklitterung ist eben schnell mal in Gang gesetzt, wenn sie dazu dient, den eigenen Interessen den Rücken freizuhalten – in diesem Fall der Vermarktung der mit großem Aufwand beworbenen Verfilmung des laut ZDF zehntbeliebtsten Buches der Deutschen. Übrigens ist das öffentliche Stillschweigen über unliebsame Ereignisse ein weiteres zentrales Thema der „Päpstin“. Ein bisschen Realsatire ist die ganze Episode also durchaus und im Grunde klassischer Dietl-Stoff.

Auf der anderen Seite hat die Produktionsgeschichte mit ihren beiden entscheidenden Neubesetzungen (Wortmann und Wokalek) am Ende vermutlich den besseren Film hervorgebracht – oder auch einfach nur den angemesseneren. Die Geschichte, wie sie die Romanvorlage der amerikanischen Sachbuchautorin Donna Woolfolk Cross rund um die Legende der Johanna von Ingelheim strickt, ist in erster Linie fabulierter Historienkitsch, der (zumindest in dieser Form) näher am Märchen ist als an geschichtlichen Tatsachen. Für Schlöndorff mag die Versuchsanordnung, die der Roman auch darstellt, vemutlich am interessantesten gewesen sein, und genau da liegt zugleich das entscheidende Argument für die schließlich zustande gekommene Version. Denn in Wortmanns Fassung mag man zwar angesichts der zahlreichen Zufälle und Unglaubwürdigkeiten (also: Fügungen), die den Aufstieg einer einfachen Frau im neunten nachchristlichen Jahrhundert in eine sonst nur den Männern vorbehaltene Bildungswelt und schließlich auf den Papstthron ermöglichen, beständig die Hände über dem Kopf zusammenschlagen wollen, dem glänzenden Unterhaltungseffekt tut derartiger Nonsens aber keinen Abbruch – denn packend erzählt ist der Film allemal. Wie dröge und kommerziell unauswertbar die Sache hingegen unter Schlöndorff ausgefallen wäre, kann man sich an fünf Fingern abzählen.

Eine wenig wohlwollende Interpretation der Produktionsgeschichte könnte vor diesem Hintergrund auf den Gedanken kommen, jener fatale Beitrag in der Süddeutschen sei doch vielleicht auch nur ein willkommener Auslöser für die Trennung der beiden Parteien gewesen, denn um einen vergleichbaren Ersatz für den geschassten Regisseur hat man sich offenbar kaum bemüht – künstlerisch weiter voneinander entfernt als Schlöndorff und Wortmann jedenfalls können hiesige Filmemacher kaum sein (wer sich den Mund wässrig machen will, kann sich ja einmal ausmalen, was aus dem Stoff geworden wäre, hätte ihn Werner Herzog in die Finger bekommen).

„Die Päpstin“ ist ein manchmal etwas arg melodramatisch geratener Ausstattungsfilm geworden, der sich alle Mühe gibt, auf dem internationalem Markt verkaufbar zu sein. Und das ist gar nicht einmal negativ gemeint. Die Geschichte ist auf den Effekt hin aufbereitet, ihre Figuren sind leicht verständlich, da überaus eindimensional, und ihre Optik macht einiges her: Im Jahr 814 wird Johanna geboren, und die Reaktion des Vaters, eines strengen Dorfpriesters (und unbelehrbaren Abziehbildes), macht mit einem Mal klar, dass Frauen in diesen Zeiten neben dem Kinderkriegen keine Bedeutung haben. Doch das Mädchen erweist sich als überaus begabt, lässt sich vom Bruder heimlich das Lesen der Bibel beibringen und überzeugt sogar den herbeigereisten Leiter der Domschule so sehr, dass wenig später der Bischof von Mainz sie persönlich an die Scola beruft. Misstrauen, Neid und Hass werden ihr überall entgegen gebracht, doch Johanna trägt es mit Würde. Die Umstände bewegen sie Jahre später jedoch zu einem drastischen Schritt. Verkleidet als Mann zieht sie sich in ein Kloster zurück und erlernt dort die Heilkunst der Mönche. Als ihr nach Jahren die Entdeckung droht, flieht sie und landet schließlich in Rom, direkt am Krankenbett des Papstes (ein katastrophal fehlbesetzter John Goodman irgendwo zwischen Peter Ustinov und „King Ralph“).

Wem das alles schon zuviel des Guten ist, dem sei gesagt, dass die unerwähnten Handlungsstränge die Sache nicht gerade glaubwüdiger machen. „Pope Joan“, wie die Romanvorlage im Original heißt, ist eben durch und durch eine feministische Utopie, die sich, so muss man befürchten, selber für ziemlich wahrscheinlich hält. Um die Hauptfigur jedoch so wirkungsvoll wie möglich zur ebenso vernunftbegabten wie leidensfähigen Lichtgestalt ausformulieren zu können, müssen alle Nebencharaktere auf klischeebeladene Scherenschnitte reduziert werden. Es gibt gut, böse und gesichtslos, Nuancen bleiben aus. Das macht „Die Päpstin“ zur echten Mittelalter-Soap, in der nur eine einzige Ausnahme so etwas wie Tiefe entwickeln darf – Johanna selbst, und das ist zu ganz großen Teilen ihrer Darstellerin zu verdanken.

Dabei hat diese es gar nicht leicht, den Zuschauer auf ihre Seite zu ziehen, übernimmt sie doch erst nach etwa einem Drittel des Films von den beiden Mädchen, die Johanna als Kind und Jugendliche verkörpern. Der Problematik des Bruchs war man sich durchaus bewußt und hat so alles darangesetzt, jüngere Darstellerinnen mit möglichst großer Ähnlichkeit zu Wokalek aufzutreiben. Dass die Figur nicht in sich zusammenfällt, wenn die Kinder durch die erwachsene Darstellerin ersetzt werden, ist in Wahrheit jedoch vor allem das Verdienst der Letzteren.

Gegen Ende spart der Film (zumindest in der Kinofassung) einen dunklen Schatten auf Johannas blütenweißem Gewand aus und beraubt damit die Schauspielerin um eine willkommene Chance, ihrer Rolle eine wichtige, entidealisierende Seite hinzuzufügen, und sie auf diese Weise vor der filmischen Heiligsprechung zu bewahren. So jedoch überwiegt der Märchencharakter einer Geschichte, in der die Kirche verhältnismäßig gut wegkommt. Dass die Premiere auf dem Filmfestival in Rom aufgrund von Bedenken des Vatikans abgesagt werden musste, darf man wohl als PR-Maßnahme begreifen – egal von welcher Seite.

Artikel © 2009 Thomas Lenz. Alle Rechte vorbehalten.
Filmplakat / Fotos: Constantin Film Verleih GmbH

Weitere Filmkritiken | Startseite | Impressum

Diese Filmkritiken könnten Sie interessieren:

The True Glory, which was released on August 27, 1945 in the United Kingdom and on October 4, 1945 in the United States, is the granddaddy of every World War II documentary you’ve ever seen on the History Channel. Introduced by the Supreme Commander of Allied Forces in Europe, Gen. Dwight D. Eisenhower, The True Glory tells the story of America and Great Britain’s war against Germany and Italy, starting with the D-Day invasions of June 6, 1944 and ending with V-E Day, May 8, 1945.

The documentary, which won an Academy Award, was pieced together from hundreds of different war photographers’ footage. Several directors worked on the film, but the most commonly credited are Carol Reed and Garson Kanin.

There is some narration, but the majority of the film is told through first-person accounts in voiceover. There are a myriad of British and American soldiers who tell their stories, but there are also the voices of a Parisian family, nurses, clerical staff, an African-American tank gunner, and a member of the French resistance. If you know your World War II history and keep your eyes peeled, you’ll recognize many prominent figures in the footage, including Gen. Eisenhower and Gen. George S. Patton.

Produced by the British Ministry of Information and the U.S. Office of War Information, The True Glory lacks a certain degree of perspective, coming so soon after the end of the war, and is primarily made to celebrate the accomplishments of the Allied forces, but that doesn’t change the fact that the footage is absolutely stunning, and occasionally horrific. The True Glory is a must-see for even the most casual of history buffs.

The funniest bull fight ever; (October 5, 2009)

            The quaint southern Spanish town of  Alcanon de la Sagrada Orden had three landmarks. There was the copper-green statue of the conquistador Juan Rodriguez de la Jara who marched from Tucson to Phoenix and reached Reno in Nevada where he died of some local plague; he was curious about the aborigine American Indians and his last words were “Por Espana y por Alcanon”.  There was the English poet Oliver Still who had decided to live in the town; he had published a slim volume in 1912 and the agony for a second volume of poems generated extravagant adulation. By the time a very short novel appeared in 1925 Oliver Still had become known the world over.  An eighty-page book published in the late thirty made Still a demigod.  Tourists from the USA flocked to Alcanon to meet the poet but Oliver shuns them. In 1948, Still published a volume of poems “Recuerdo de Alcanon” that was translated in Spanish which sealed the duo Still-Alcanon for future tourism attraction.  The third landmark was an old and maybe the first bull ring or toro arena dating from the Roman period; this ring was not used for centuries and it smelt of urine and beasts.

            At the instigation of an aging and fat Duchess, the corrida promoter Don Jesus decided to reopen the bull ring for a charity event for the benefit of the Society for the Prevention of Cruelty to Animals. The fiesta was to last ten days.  The company owner of bull breeding Dona Conception Morales Prado was to offer the bulls for charity; he had no intention of donating his best bulls to charity.

            A US sound recorder arrived to tape natural voices and sounds of beasts and savage events. Tourists from Europe, especially from well to do Germans and Swedes, crammed the town and the disturbed the nerves of mayor Villaseca and Oliver Still. Oliver ordered his wife to pack up. To his wife query if they are moving he fulminated “Trust you to ask an idiotic question.”

            The first bull was limping and the Spanish spectators shouted “fuera, fuera” (away with it; remove from the ring; another bull). The proud mayor of the town Villaseca had volunteered to be the first “rejoneador” or the opening horseman in the ring; the mayor fell from his horse; the bull approached him, sniffed him, and turned back. Mayor Villaseca turned livid from shame; he said “I failed to become martyr of the town”.

            The second toro was pretty cunning, cautious and barely accelerated. This bull snatched the seat off the green pants of the famous toreador Cordobano who drove a green convertible Pontiac as a sign of greatness. An American actress was impressed by Cordobano muscled buttock and ran away with him to Canne in the Riviera. 

            The third bull was crazy and never reflected for a second.  A strong wind blew and dispersed the tin foils, newspapers, and remnants of sausages of the German tourist campers into the ring.  Debris stuck on the bull horns and the spectacle became hilarious. Priest Don Evaristo was chased by the bull and fainted as he reached the “callejon” (a hiding small corner).  The representative of Dictator Franco, the extra obese General “Wolf of the Sahara”, wheezed: “It is fitting to see a friar turning his back on a creature with horns”.  The promoter commented: “This corrida is becoming like ancient Rome. In the absence of competent gladiators we have to sacrifice the Christians”. 

            The toreador Rafaelito was 24 of age and was dressed in mauve; he had already announced his retirement several times and returned to the ring; he visited Hollywood for a movie tryout and was dismissed because he could not speak English.  Rafaelito purchased a mauve convertible Cadillac to upset the green Pontiac toreador. A downpour cut the short on Rafaelito virtuosities.

            Suddenly, mistaking a distant motor horn for the sound of the trumpet the retired soldier Cabrera drove the old street-cleaning truck into the arena, its sprinklers turned full on.  The crazy bull charged the truck, destroyed it to pieces, and finished off with the steaming radiator.  Cabrera discharged his Mozer into the bull.

            Mayor Villaseca was still at it complaining nonstop about his loss of honor.  The priest patiently retorted “There are times when honor is impossible”. Mayor Villaseca replied: “It is the fault of the foreigners, los extranjeros, who come here polluted by dishonor and then taint us”.  The priest could take it no longer and exploded: “We, the Spaniards, must learn to be modern and be better than the foreigners; then they will no longer patronize us and come to our country in search of the picturesque, the out of date scenes.  We have become los Indios, the primitives, yes, the savages.  We are a zoo to los extranjeros”

            It dawned on Mayor Villaseca that if the Spaniards are to proud to modernize they could outperform the los extranjeros in daring and adventure as during the Conquistador period; he decided to cancel the fiesta and called up an entrepreneur to install a drive-in movie business in the arena. The first movie was “Blood and sand”.  Villaseca proudly said: “I did it por Espana y por Alcanon”

Note: This topic was taken from “A place in the shade”; it is a short story of the book “Add a dash of pity” by Peter Ustinov.

Turns out one of the guiding principles of my life wasn’t a genius idea I came up with but was identified early by the renown actor Peter Ustinov.  He said “It is our responsibilities, not ourselves, that we should take seriously“.  I’ve often been heard saying about myself and the work I did when I was selling television advertising time, “I take my job seriously, not myself.”  Beyond the obvious meaning of the words, I’ve never really thought about what that meant.  At it’s most basic interpretation, I think it meant that I took my clients and my company’s goals very seriously, with all associated diligence to their business.  At the same time, the impatience, anger and pressures that were directed at me during negotiations or budgeting weren’t taken personally.  I recognized these negatives were a result of things stressing the other person and were beyond my control.  I tried my best to help with whatever it was I could impact.

Now that I am self employed, I realize this truism is even more relevant.  I am working very hard, getting my business set up, managing every last detail, spending long hours in pursuit of work, putting myself out there as much as I can.  However this time I am the product.  So the line between taking the job and not the self seriously gets a little harder to draw.  Especially when I don’t get chosen to do the work.  Remembering that being invited again and again to audition for the job is a win.  If I wasn’t doing something right, I wouldn’t get the calls.  The jobs will come, just keep taking the work seriously.

Spartacus (1960)
★★★ / ★★★★

After watching the film, admittedly not knowing much about it prior, I looked it up and was at total awe that Stanley Kubrick, the director, made this film in the 1950’s. I was completely aware that he made beautiful films but I had no idea that he could blow other historical epics out of the water which came before and after “Spartacus.” Kirk Douglas stars as the title character, a half-slave-turned-gladiator after being purchased by the hilarious Peter Ustinov. In the gladiator school, Douglas met Jean Simmons, another slave, and the two fall in love. When Simmons was purchased by a rich Roman senator (Laurence Olivier) after an unexpected visit, the slaves/gladiators broke out of the school and they made it their mission to free every slave in the Roman Empire. Everything about this picture felt big: the romance between Douglas and Simmons, the battle scenes between the slaves and the Roman soldiers, and the political strife between Olivier and Charles Laughton. I also enjoyed the side characters such as the poetic Antoninus (Tony Curtis) and Julius Caesar (John Gavin) who made the story that much more compelling. While each scene was or close to excellent, there were some definite standouts such as the bath scene between Olivier and Curtis (not included in the original release). It was so funny (and revealing) due to the homosexual undertones regarding their conversation about preferring to eat oysters or snails. It was taken out in its original release but I’m glad that added it back in the later editions because it made the characters that much richer. Nevertheless, I felt like there was something missing–a special shine that made most of Kubrick’s films so memorable. Perhaps it’s some of the overly simplistic (sometimes downright pointless) dialogue between characters, especially in the earlier scenes, but I can’t quite put my finger on it. Still, this picture is definitely worth watching for the ravishing aesthetics, some strong acting and scope even though the script/story could have been stronger. I couldn’t help but be impressed with the number of people that were hired as extras, especially during the battle sequences, knowing the fact that computers did not much have capability to enhance the movie back then as much as it can nowadays. Ultimately, I say see it because its willingness to take risks is something to be commended.

It was fun learning about this machine, Bally’s Xenon, from PAPA Team members Steve Eckert and Dave Baach. Steve, the game tech, hooked me up with the audio and actually played the game so I could get interesting bits, and Dave told me, “the sound for this game was made by a woman–an awesome electronics composer named Suzanne Ciani.”

Then my superbly informed project advisor (and awesome artist) Hyla Willis sent me a link on Facebook saying, “I love the Xenon ringtone. Was suprised to find that it was composed by a early female electronic music pioneer. Good video of the project here (check the fingernails!).”

I watched the video this morning and it is awesome. It’s from a 1981 television series called Omni:  The New Frontier with host (world class actor, now deseased) Peter Ustinov. If you want a good chuckle, make sure you watch it to hear Ustinov’s prediction at the very end of the story.  Gotta love those futuristic predictions! Especially about women’s jewlery…

I made some fab sounding tones from the game’s electro-synth-audio. The Xenon Pinball Melody Tone (so named cause it’s mostly the clunky-sounding melody from this early 1980s game plus the satisfying “aah” sound the game makes when you feed her quarters/tokens) and the Xenon (Pinball) Tone (including sounds from game power up, coin up, start up and play).

Pinball Art Card: Xenon Detail

I also made two pinball art cards featuring the Xenon images–they’ll be distributed at the championships this weekend during my *mobile* ringtone performance scheduled (weather permitting) from 4-6pm.

Can you see the little curly lines on this Xenon Pinball Art Card?

BTW, the images from the game were challenging to photograph (even with the glass off–the board has such fine line detail on it). When I showed one of the Xenon cards to the game tech (Steve) today, he said that the tiny little curly looking lines in the photographic images were ball marks–”wear and tear” marks from the balls bouncing around and around the machine.  As my friend Justin Hopper would say, “How cool is that?”

A few years ago I read a few pages of an autobiography of Laurence Olivier. I’m sorry, but I don’t recall the title of the book.

(Above—Laurence Olivier with Peter Ustinov in Spartacus.)

I remember reading that when filming scenes in Spartacus that required him being outside, Mr. Olivier felt that his words were lost into the air. He felt the impact of his acting was muted off of a sound stage. As I recall from the book, one of Mr. Olivier’s co-stars in Spartacus, Peter Ustinov, felt the same way.

( Here are facts about Laurence Olivier . Here are facts about Peter Ustinov.)   

Sometimes I think about this concept of effort dissolving into air. Don’t people often feel this way? We try in life and our time and effort is sometimes just so much smoke.

Being outside does have virtues. A few days ago I had dinner with the wife outside at a restaurant and it restored us to a degree. We’d had an annoying  string of days—just the hassles of day-to-day life—and being outside for a couple of hours on a nice evening brought us a measure of relief from what was bothering us.

Maybe a difference was that the wife and I were not acting.  In any case, it’s good when your words are useful to someone else. It’s good when your words reach the person you are speaking with and are not lost to the wind.   

(Below—Laurence Olivier. Not at his best I suppose. Though Spartacus is possibly my favorite movie.)  

Heute vor 220 Jahren wurde die Bastille in Paris gestürmt und ein epochemachends  Ereignis namens Révolution française nahm seinen unaufhaltsamen Lauf. Wie auch immer man die damaligen Geschehnisse bewertet, in Gedenken an diesen historischen Tag werden heute zu nachtschlafender Zeit ab 0:35 in der ARD die ersten beiden Teile der Verfilmung Die französische Revolution ausgestrahlt, in der u.a. Peter Ustinov, Klaus-Maria Brandauer, Sam Neill, Jane Seymour (siehe Bild als Marie Antoinette), Claudia Cardinale und Christopher Lee glänzen. Wer den ansprechend aufbereiteten Vierteiler noch nicht kennt, der sollte heute Nacht seine Kaffeereserven bemühen oder den DVD-Recorder programmieren. Teil 3 und 4 werden übrigens erst am 21. Juli ausgestrahlt.

In freudiger Erwartung des heutigen Mittsommerfestes (Wetter, reiß Dich zusammen!) präsentiere ich die Weisheit des Tages für Sonntag, den 21.06.2009:

“Das beste am Sonntag ist, daß man sich nie komplett anziehen muß. Meistens komme ich nicht einmal dazu, mir die Socken anzuziehen…”
(Sir Peter Ustinov)

France/West Germany

Director: Max Ophuls

110 min

Synopsis

American and Europe, the nineteenth century. An American circus. A circus master introduces his star act, Lola Montes. He encourages the audience to ask her revealing questions, including how many lovers she’s had. Lola then has a series of flashbacks about her romantic past. Lola had an affair with Franz Liszt, the composer. En route to Rome, they agree that their romance must come to its inevitable end. The next flashback is to her youth, when her father, an army colonel dies of cholera. Lola’s mother neglects her, seeking herself a new husband. At 16, Lola marries Lt. James, who becomes a drunk, abusive husband.

Back in the present, a doctor warns of Lola’s deteriorating health; she has a weak heart and the show is too dangerous. More flashbacks: Lola acquires a reputation for scandal in Europe as the lover of many married men, including Claudio Pirotto, whose wife she reveals the affair to in a great spectacle. In Munich, she meets a young student, who falls for her, but her efforts to become a dancer, presented to the King, Ludwig I fails. She breaks into the palace, but Ludwig is lenient and takes Lola as his lover. Lola’s influence upon Ludwig becomes incredibly unpopular, with public protests and disorder soon occurring and she is banished from Bavaria. Refusing to settle with the student who loves her, she joins the circus in America, having refused an earlier invitation. In the present once more, she’s about to make a dangerous jump, without a safety net. She succeeds, to rapturous applause.

Review

Causing a scandal upon release that Lola herself might have enjoyed, Ophuls’ final film had been the most expensive French film of all time and became one of its most notorious box-office failures. Much of the blame for this was erroneously placed upon the extensive use of flashbacks to demonstrate how colourful and ultimately dangerous Lola’s life had been, but since this was hardly a novel nor overly esoteric device, it’s a pretty flimsy excuse. Indeed, Ophuls’ own ‘Letter From An Unknown Woman’, his Hollywood masterpiece, uses them just as frequently to document a woman’s fall from grace because of the fickle emotions of the man she loves. Subsequently, the film was recut against Ophul’s wishes, with a more straight-forward, chronological version released thereafter. Some critics have described this version as “savagely butchered”, rather than a release that aids the understanding of the audience, although we can obviously say with the benefit of hindsight that Ophul’s vision of ‘Lola Montes’ was unlikely to have been improved upon through re-editing. A restored version of ‘Lola Montes’ was released in 2008, adding footage hitherto considered lost and edited in such a way to reflect how Ophuls had originally intended his film to be.

Ophuls has always been one of the most sympathetic film makers towards women. Frequently the central characters of his films; most notably in his three Hollywood films – ‘Letter From An Unknown Woman’, ‘The Reckless Moment’ or ‘Caught’, his female characters often begin callow and frail but develop an inner-strength and sense of resourcefulness, but are often prey to the pressures placed upon them by men. ‘Lola Montes’ continues in this style, developing these same themes. Lola’s origins are humble but she’s fiercely ambitious, setting her sights as high as becoming the lover of the King of Bavaria. Such is her feminine influence that she almost destroys a Kingdom. As her student lover explains, “you represent love, freedom, everything they resent”.  Although there’s a sense that her libertine lifestyle has no real substance as she departs Europe for a degrading life in an American circus, having lived too much, having too many adventures, with no other options after Bavaria turns sour. Lola is a woman that men seek to exploit; first her abusive soldier husband, then finally, the circus ringmaster who profits from her glamour and notoriety. Still, the closing scene of hundreds of men surrounding Lola to get a glimpse or touch of her reminds us of her power.

One of the films most admired by Stanley Kubrick, ‘Lola Montes’ is a supremely artful demonstration of Ophul’s visual and technical flair. Beginning with the opening scene with the emergence of the circus environment, rich blue lighting overpowers us, before Ophuls meticulously recreates with some panache the busy world of the circus, symbolic perhaps of how far Lola has fallen. Ophuls, known for his smooth camera movements; crane, dolly and tracking shots, doesn’t disappoint. His camera is seldom skill, the movements articulately commenting upon the interior psychology of Lola herself at times. In the final scene previously mentioned, Ophuls starts with a close-up of Lola before pulling out to reveal her hundreds of admirers. He uses sombre close ups of Lola numerous times during the circus scenes. The world of the circus is stifling. It’s no wonder Lola falls ill and one wonders why she asks for the safety net to be removed against the advice of her doctor when she’s clearly unwell. In her flashbacks, Lola lives a life of romance and freedom but it’s the circus scenes that affords Ophuls the opportunity to impress us with his technical bravura, documenting its claustrophobia.

More confusing for audiences that the mere use of flashbacks might have been the sheer degree of artificiality of the film. But then, why should anyone familiar with Ophuls’ work be so surprised? Take the entire concept of a circus and ringmaster as the premise for a flashback-driven account of Lola’s life. It’s just a variation upon the merry-go-round theme used in ‘La Ronde’, a metaphorical and dramatic device to exploit the basic narrative. The use of Martine Carol is intriguing too. An actress of little reputation, although considered French cinema’s sex siren of the decade, Ophuls almost takes advantage of her lack of acting talent, moulding her to fit his vision. She’s largely expressionless, outacted at every turn by her supporting actors, though somehow, perversely, it more or less works. The absence of any notion of reality is crucial to the film’s success, and whilst it might appear as though Ophuls barely scratches the surface of Lola’s life, the sheer spectacle is sufficient enough to consider ‘Lola Montes’ a welcome restoration.

‘Lola Montes’ was released on DVD on 6 July on Second Sight Films.

Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ

LOLA MONTES-ΓΑΛΛΙΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ-1955-110′

Σκηνοθεσία: Max Ophuls

Πρωταγωνιστούν: Martine Carol, Peter Ustinov, Anton Walbrook

[ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ με νέες ψηφιακά αποκατεστημένες κόπιες και το αρχικό μοντάζ του Μαξ Οφίλς]

«Κυρίες και Κύριοι, σας παρουσιάζουμε την Λόλα Μοντές, την πιο σκανδαλώδη γυναίκα στον κόσμο!» Αυτή η φράση ακούγεται κάθε βράδυ στο τσίρκο όταν παρουσιάζεται η Λόλα, για να κλέψει την παράσταση, αφηγούμενη μυθικές ιστορίες εκπληκτικής θρασύτητας, εκθέτοντας γεγονότα της ζωής της με συμβολικό τρόπο σε όρους αφαιρετικού θεάματος. Οι ιστορίες παραθέτονται σε flashback, δίνοντας ένα τόνο ρεαλισμού στην αφήγηση της ηρωίδα, κάνοντας και εμάς μέρος των θεατών του τσίρκου. Με το κύκνειο άσμα του ο Οφίλς απέδειξε περίτρανα ότι ήταν ανάμεσα στους ελάχιστους σκηνοθέτες που κατάφεραν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις δυνατότητες του CinemaScope και του χρώματος, δουλεύοντας με τον υψηλότερο προϋπολογισμό που είχε δοθεί μέχρι τότε σε Ευρωπαϊκή παραγωγή (2 εκ. δολάρια).

SITE: http://lolamontes.cinematheque.fr/

ΑΣΤΕΡΑΚΙΑ…(ΜΕ ΑΡΙΣΤΑ ΤΟ 5)

ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ ΤΑΣΟΣ (ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ)
ΔΑΝΙΚΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (ΤΑ ΝΕΑ)
ΕΚΣΙΕΛ ΡΟΜΠΙ (ΕΘΝΟΣ)
ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ (ΤΟ ΒΗΜΑ)
ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΘΟΔΩΡΗΣ (ALPHA)
ΜΠΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)
ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ ΝΙΝΟΣ ΦΕΝΕΚ (ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ)
ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΗΣ (exodos)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

“Σύμφωνα με την όχι ιδιαίτερα ταπεινή μου άποψη, Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ είναι η σπουδαιότερη ταινία όλων των εποχών”, έγραψε ο διάσημος κριτικός Άντριου Σαρίς (The Village Voice, New York Observer) πριν σαράντα περίπου χρόνια. Ο ίδιος παρουσίασε την αποκατεστημένη εκδοχή της ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης το 2008.

Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ (1955) είναι ένα ιστορικό φιλμ, το τελευταίο που σκηνοθέτησε ο σπουδαίος Μαξ Οφίλς πριν το θάνατό του το 1957. Η ταινία βασίστηκε στη ζωή της Λόλα Μοντές, της “πιο σκανδαλώδους γυναίκας του κόσμου”, που στην ταινία την ερμηνεύει η Μαρτίν Καρόλ. Η Λόλα Μοντές ήταν περιβόητη χορεύτρια του 19ου αιώνα (ο “Χορός της Αράχνης” παραμένει γνωστός μέχρι σήμερα) και ερωμένη πολλών σημαντικών αντρών, όπως ο μουσικός Φραντς Λιστ και ο βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος ο Πρώτος. Στην αρχική της εκδοχή η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία το 1955. Οι θεατές παρακολουθούσαν την ιστορία της Λόλα Μοντές μέσα από αναδρομές στο παρελθόν (flashback). Η χρήση αυτής της τεχνικής αφήγησης επικρίθηκε σφοδρά με αποτέλεσμα η ταινία να μην γνωρίσει επιτυχία στα ταμεία, παρότι υπήρξε η πιο ακριβή γαλλική παραγωγή που είχε γυριστεί ποτέ και η πρωταγωνίστρια Μαρτίν Καρόλ ήταν το απόλυτο σύμβολο του σεξ της δεκαετίας του ‘50 στη Γηραιά Ήπειρο. Οι παραγωγοί λοιπόν αποφάσισαν να μοντάρουν την ταινία ξανά, κόβοντας σκηνές και ακολουθώντας μια γραμμική αφήγηση παρά τις έντονες αντιρρήσεις του σκηνοθέτη.

Σύμφωνα με τον Ρότζερ Έμπερτ μια “βάναυσα πετσοκομμένη” εκδοχή της ταινίας προβλήθηκε στις αίθουσες μετά το θάνατο του Μαξ Οφίλς. Από το 1963 μέχρι το 1968,τόσο ο Άντριου Σαρίς όσο και άλλοι λάτρεις του φιλμ, αποπειράθηκαν να προβάλλουν μια εκδοχή της ταινίας πιο κοντά στις επιθυμίες του σκηνοθέτη. Το κατάφεραν όμως μέχρις ενός σημείου γιατί από τη μια υπήρχε υλικό που παρέμενε χαμένο και από την άλλη το υπάρχον υλικό παρουσίασε προβλήματα στα χρώματα αφού είχε τραβηχτεί και εμφανιστεί με την χρωματικά ασταθή επεξεργασία Eastmancolor. Ευτυχώς, κάποιες σκηνές που πολλοί θεωρούσαν για πάντα χαμένες, βρέθηκαν απρόσμενα και επέτρεψαν μια νέα μονταρισμένη εκδοχή της ταινίας πιστή στις αρχικές προθέσεις του Οφίλς. Επιπλέον η Ταινιοθήκη της Γαλλίας κατάφερε και έκανε μια λαμπερή χρωματικά ψηφιακή αποκατάσταση στο φιλμ. Αυτή η τελική εκδοχή προβλήθηκε στις Κάννες για πρώτη φορά το Μάιο του 2008 στα πλαίσια του προγράμματος Cannes Classics και αποτέλεσε μείζον κινηματογραφικό γεγονός.

Φαινομενικά μια βιογραφία, Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ, το τελευταίο αριστούργημα του Μαξ Οφίλς είναι στην πραγματικότητα μια σπουδή επάνω στο χρόνο και την εφήμερη διάσταση της δόξας και του πλούτου. Καθώς η κάμερα κινείται με εξαιρετική μαεστρία – χαρακτηριστικό του Οφίλς -παρακολουθώντας τη Λόλα σε σκηνές απερίγραπτης χλιδής και λαμπρότητας, ο θεατής ξέρει ότι όλα αυτά θα χαθούν μια μέρα και ότι τελικά και η ίδια η ζωή δεν είναι παρά ένα όνειρο που κάποτε θα τελειώσει. Η Μαρτίν Καρόλ είναι η σταρ της ταινίας (λέγεται ότι ο λόγος που την επέλεξε ο Οφίλς ήταν για να καταφέρει να βρει τα χρήματα για να γυρίσει την ταινία) και οι Πίτερ Ουστίνοφ, Άντον Γουόλμπρουκ και ο – νεαρός τότε – Όσκαρ Βέρνερ είναι οι άντρες της ζωής της. Όμως ο πραγματικός πρωταγωνιστής στην ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ είναι ο ίδιος ο Οφίλς, ο οποίος έδωσε τα πάντα για να γυριστεί η ταινία. Η αποτυχία της στα ταμεία και η κατακρεούργησή της στο μοντάζ από τους παραγωγούς υπήρξαν από τις κύριες αιτίες που οδήγησαν στον πρόωρο θάνατό του σε ηλικία 54 ετών

ΜΑΞ ΟΦΙΛΣ

(6 Μαϊου 1902 – 25 Μαρτίου 1957)

Ο Μαξ Οφίλς γεννήθηκε Μαξ Οπενχάουερ στο Σάαρμπρουκεν της Γερμανίας το 1902. Ξεκίνησε από το θέατρο, αρχικά ως ηθοποιός και στη συνέχεια ως παραγωγός. Το 1929 δούλεψε ως υπεύθυνος διαλόγων δίπλα στον Ανατόλ Λίτβακ στα στούντιο UFA στο Βερολίνο. Σκηνοθέτησε για πρώτη φορά την κωμωδία μικρού μήκους “Dann schon lieber Lebertran” το 1931 και γνώρισε την πρώτη του επιτυχία το 1933 με την ταινία “Liebelei” όπου εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τα χαρακτηριστικά που τον καθιέρωσαν: σετ διακοσμημένα με χλιδή, φεμινιστική προσέγγιση και η αναμέτρηση ενός νεαρού με έναν ώριμο άντρα.

Την ίδια χρονιά προβλέποντας την άνοδο των Ναζί, μετακομίζει στη Γαλλία όπου το 1938 αποκτά τη γαλλική υπηκοότητα. Το 1941 μετά την παράδοση της Γαλλίας στους Ναζί, φεύγει στις ΗΠΑ. Τα πρώτα χρόνια δεν εργάζεται. Το 1947 γυρίζει το φιλμ “The Exile” με τον Ντάγκλας Φαίαρμπανκς Τζούνιορ και ακολουθούν άλλες τρεις ταινίες πριν την επιστροφή του στην Ευρώπη το 1950. Το 1951 για την ταινία “La Ronde” (Η περιπολία) θα κερδίσει το βραβείο BAFTA Καλύτερης ταινίας καθώς και μια υποψηφιότητα για Όσκαρ σεναρίου. Θα ακολουθήσει άλλη μία υποψηφιότητα για Καλλιτεχνική Διεύθυνση (α/μ) για την ταινία “Le plaisir” που γύρισε το 1952. Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΛΟΛΑ ΜΟΝΤΕΣ του 1955 ήταν η τελευταία του ταινία. Πέθανε το 1957 στο Αμβούργο.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

Δ.ΔΑΝΙΚΑΣ-ΤΑ ΝΕΑ

«Η πτώση της Λόλα Μοντές». Μια παραγωγή ηλικίας 54 ετών. Αναπαλαιωμένη, φρεσκαρισμένη, γυαλισμένη. Ο μακαρίτης ο Γερμανός Μαξ Οφίλς προανήγγειλε τον μεταμοντερνισμό στον κινηματογράφο μισόν αιώνα πριν. Ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει. Αμήν!

«Το γράμμα μιας άγνωστης» με Τζόαν Φοντέιν και Λουί Ζουρντάν του 1948, από τα καλύτερα μελοδράματα όλων των εποχών και ό,τι σπουδαίο έχει υπογράψει αυτός ο Γερμανός, που το 1938, ανατριχιάζοντας από τα επερχόμενα του Χίτλερ, μετακομίζει στη Γαλλία. Όμως το κύκνειο άσμα του η «Lola Μontes» του 1955 κερδίζει την πρωτοκαθεδρία. Αναμενόμενο και ευεξήγητο. Πριν από τόσα χρόνια, αυτός ο ιδιοφυής εγκέφαλος τολμάει και υπογράφει μια απίστευτη στυλιστική λοιδορία!

Το εξηγώ όπως το είδα με γυμνό οφθαλμό. Ο τελετάρχης ενός τσίρκου (Πίτερ Ουστίνοφ) εξιστορεί το παρελθόν και περιφέρει μπροστά στα λαίμαργα μάτια των πελατών ένα πανέμορφο σαν παγώνι θηλυκό με το όνομα Λόλα Μοντές (Μαρτίν Καρόλ). Από εκεί και πέρα αρχίζει η παρέλαση μιας πρωτοφανούς ταυτολογίας. Τσίρκο τα σαλόνια. Τσίρκο η αριστοκρατία. Τσίρκο το παλάτι και κάθε αυτοκρατορία. Τσίρκο και άγρια θηρία οι αριστοκράτες, οι βιομήχανοι και οι βασιλείς. Σκηνές από τσίρκο όσα λαμβάνουν χώρα στα ενδότερα της καλύτερης, ανώτερης και πλούσιας «φυλής». Και ταυτόχρονα μ΄ αυτό τον ορυμαγδό όπου ο πλούτος πορεύεται με την ευτέλεια και το βεστιάριο με την ανοησία, «πράγμα» η πανέμορφη Λόλα.

Η ομορφιά, έλεγε ο Γερμανός Οφίλς, είναι το αξιοπερίεργο μιας ζούγκλας που όλοι οι ζάπλουτοι αρσενικοί επιθυμούν να το αποκτήσουν, να το απολαύσουν, να το κλείσουν στο δικό τους χρυσό κλουβί προς ατομική χρήση και ιδιωτική ηδονή. Επομένως, το άτομο μεταλλάσσεται σε ζώο, κι εκείνο με τη σειρά του, λόγω χρήσης και επιθυμίας του αφεντικού του, μεταβάλλεται σε πράγμα. Πολυχρησιμοποιημένο και εσωτερικά άδειο και κακοποιημένο. Ανώτατο στάδιο της ιδιοκτησίας η απόκτηση μιας ζωντανής, θηλυκής και πανέμορφης παρουσίας. Ο πλήρης ορισμός της δουλείας. Επειδή όμως ο δούλος εθίζεται σε μια σχέση καθαρά οικονομική, γι΄ αυτό με την πρώτη ευκαιρία αλλάζει αφεντικό χωρίς κανένα δισταγμό. Δηλαδή, όπως λένε στα μελοδράματα οι παρθένες κορασίδες, «το κορμί μου ναι, την ψυχή μου ποτέ». Λάθος απροσμέτρητο και παραπλανητικό. Η πολυχρησιμοποίηση και ο εθισμός μετατρέπουν στο τέλος τον άνθρωπο σε ζώο, που έγινε πράγμα οικειοθελώς. Εξαιρετικό!

Προς αποκάλυψη όλων αυτών, ο Οφίλς πριν από τόσα χρόνια χρησιμοποιεί και συνομιλεί με τον θεατή μόνο με τα εργαλεία της κινηματογραφικής αισθητικής. Δηλαδή, στούντιο. Δηλαδή, ατελείωτο βεστιάριο. Δηλαδή, απροσμέτρητο κοσμηματοπωλείο. Αφού «πράγμα» η Λόλα, με πολύτιμα πράγματα φορτωμένη. Αφού χωρίς αισθήματα οι σχέσεις, ε τότε η αγοροπωλησία και οι διαδικασίες καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις. Κοντά σ΄ αυτά, η τεχνική υποστήριξη και η θέση του φακού αναδεικνύουν το σαρδόνιο σχόλιο του Γερμανού. Τράβελινγκ, στούντιο, φακοί. Όλο το οπλοστάσιο του σινεμά σε ανοιξιάτικη στύση και ανθοφορία.

Γι΄ αυτό τα ατελείωτα μονοπλάνα. Για να συλλάβει κανείς το βάθος και το μέγεθος αυτής της συναλλαγής. Γι΄ αυτό χωρίς γκρο πλάνα. Για να αποφύγει το εύκολο συναίσθημα και να απομυθοποιήσει το μελόδραμα. Γι΄ αυτό η απόσταση από τα δρώμενα. Για να μετατρέψει με μεγαλύτερη σαφήνεια τα πρόσωπα σε «πράγματα». Σαν μέλισσα ρουφάει γύρη απ΄ όλα τα άνθη του κακού. Μπρεχτική αποστασιοποίηση, σαρκασμός, τσίρκο, ιμπρεσιονισμός, γκροτέσκο. Ο απόλυτος υπονομευτής του μελοδράματος. Σαν ο Τατί παρέα με τον Οτάρ Ιοσελιάνι να σκηνοθετούν μαζί μια ιστορία αισθηματική!

Το αποτέλεσμα χάρμα οφθαλμών. Ρεαλιστικός σουρεαλισμός. Ο θεατής επικοινωνεί με την πλοκή. Όμως η απόσταση από τη σκηνή μετατρέπει το σύμπαν σε μια ανοησία παρφουμαρισμένη και παρανοϊκή. Όπως περίπου συμβαίνει με τις κωμωδίες του Τατί. Άνθρωποι μπαινοβγαίνουν, πόρτες ανοιγοκλείνουν. Μα, τι είναι όλοι αυτοί; Συγκρουόμενα αυτοκινητάκια χωρίς ίχνος αληθινής κεφαλής. Έτσι, ο Οφίλς μέσα στον πλούτο, την αφθονία και την αριστοκρατία, κερδίζει τον τίτλο του αναρχικού του μελοδράματος. Ο σαρκαστής της κοινωνίας που εκπροσωπεί. Οικοδομεί, σχεδιάζει, ζωγραφίζει, ντύνει και ταυτόχρονα ειρωνεύεται, σαρκάζει, αποδομεί, γκρεμίζει και γελάει. Γι΄ αυτό η «Λόλα Μοντές» είναι η πιο κομψή λοιδορία από συστάσεως κινηματογράφου. Γι΄ αυτό ο Οφίλς ένας μεγάλος στυλίστας που γελοιοποιεί το στυλ.

Μοναδική ένσταση ουσιαστική. Ο θρίαμβος αυτού του ποταμιαίου φορμαλισμού καταπίνει σαν ρουφήχτρα το περιεχόμενο και την ιδεολογία. Μετά την πρώτη ώρα, η «Λόλα» στεγνώνει από κάθε ουσία. Το ένα σαλόνι διαδέχεται το άλλο χωρίς να μετακινηθεί και να εξελιχθεί το κέντρο βάρους. Ο φορμαλισμός ισοπεδώνει το περιεχόμενο. Έτσι, όπως παγώνι η Λόλα Μοντές, έτσι σαν παγώνι περιφέρεται κι αυτός ο ανεκτίμητος κινηματογραφικός θησαυρός. Ίσως από πρόθεση. Ίσως να είναι και πλάγια ομολογία. Σα να λέει από τον τάφο του «Όπως η Λόλα, έτσι κι εγώ, ένα όμορφο τίποτα χωρίς προορισμό»!

ΥΓ: Η περίπτωση της «Λόλα Μοντές» τοποθετεί τον πήχυ των επαναλήψεων στο σωστό ύψος. Προϋπόθεση των επαναλήψεων και σεβασμού των θεατών είναι η αναπαλαίωση (restoration) παλιών ταινιών. Όπως στη «Λόλα» ακριβώς. Γιατί δεν είναι μόνο η απάτη που γίνεται με τα DVD. Είναι ακόμα και οι φρέσκιες κόπιες παλιών ταινιών οι οποίες χωρίς να υποστούν τη διαδικασία της αναπαλαίωσης διατηρούν τη σκόνη από τον χρόνο και την παλιά τεχνολογία. Με απλά λόγια, στο σπίτι σου καλύτερα θα απολαύσεις μια παλιά ταινία παρά στον κινηματογράφο όπου χωρίς αναπαλαίωση θα κουραστείς με το αποτέλεσμα μιας ξεπερασμένης τεχνολογίας!

Ν.Φ.ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Σε επανέκδοση ένα από τα μεγάλα, πρωτοποριακά αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Η ζωή της Λόλα Μοντές, της «πιο σκανδαλώδους γυναίκας του κόσμου», μέσα από φλας-μπακ, σε σκηνές δοσμένες με πρωτοτυπία, έξαρση και λυρισμό, με έξοχα κοστούμια και μια κάμερα που κινείται με άνεση μέσα από φαντασμαγορικά, βουτηγμένα σε μια μπαρόκ ατμόσφαιρα, ντεκόρ.

Τον Δεκέμβριο του 1955 κυκλοφόρησε στις παρισινές αίθουσες, σε στερεοφωνικό ήχο και σινεμασκοπική οθόνη, η «Λόλα Μοντές», τελευταία ταινία του μεγάλου Γερμανού σκηνοθέτη Μαξ Οφίλς (θα πεθάνει λίγους μήνες αργότερα σε ηλικία 55 χρόνων). Η πιο ακριβή μέχρι τότε παραγωγή του γαλλικού κινηματογράφου, ταυτόχρονα ήταν και ταινία πρωτοποριακή, με ανάμικτους γλωσσικά διαλόγους, με συνεχή φλας-μπακ που ανέτρεπαν τη γραμμική της αφήγηση, καινοτομίες που σόκαραν το κοινό και μερίδα της κριτικής – μόνο προσωπικότητες όπως ο Ροσελίνι, ο Κοκτό, ο Ζακ Μπεκέρ και ο Ζακ Τατί την υπερασπίστηκαν με ανοιχτή επιστολή στη γαλλική «Φιγκαρό». Τρομοκρατημένοι, οι παραγωγοί απέσυραν την ταινία, την ντουμπλάρανε εξ ολοκλήρου στα γαλλικά, έκοψαν σκηνές και άλλαξαν το μοντάζ, σε μια προσπάθεια να κάνουν πιο «κατανοητή», όπως πίστευαν, την ταινία. Αποτέλεσμα: πλήρης εμπορική αποτυχία της ταινίας που από τότε μόνο σε ταινιοθήκες προβαλλόταν. Ωσπου, προς τα τέλη της δεκαετίας του ‘60, έγινε μια πρώτη προσπάθεια αποκατάστασης της ταινίας από τους Γάλλους παραγωγούς-διανομείς της ταινίας. Αποκατάσταση που ολοκληρώθηκε μόλις το 2008 χάρη στη Γαλλική Ταινιοθήκη, ξαναδίνοντας στην ταινία την αρχική, όπως τη θέλησε ο Οφίλς, μορφή της, με τα θαυμάσια χρώματα και την ανάμιξη διάφορων γλωσσών, σύμφωνα πάντα με τους χαρακτήρες που τη μιλάνε.

Η ταινία αφηγείται τη ζωή της Λόλα Μοντές, της «πιο σκανδαλώδους γυναίκας του κόσμου», ερωμένης διάφορων αντρών, ανάμεσά τους του Φραντς Λιστ και του βασιλιά Λουδοβίκου της Βαυαρίας. Η ιστορία αρχίζει με τη Λόλα (Μαρτίν Καρόλ), κύρια «ατραξιόν» σ’ ένα τσίρκο της Νέας Ορλεάνης, με τον παρουσιαστή του Πίτερ Ουστίνοφ να διηγείται την τρικυμιώδη ζωή της, που την παρακολουθούμε με ενδιάμεσα φλας-μπακ, ενώ παράλληλα γύρω της περιφέρονται χορευτές, κλόουν, ακροβάτες και νάνοι. Επίκεντρο της ιστορίας, η σχέση της Λόλα με τον βασιλιά της Βαυαρίας (Αντόν Γουόλμπρουκ), αλλά και μ’ έναν ιδεαλιστή φοιτητή (Οσκαρ Βέρνερ) που θα τη βοηθήσει την τελευταία στιγμή, όταν η Λόλα κινδυνεύει από τους εξοργισμένους υπηκόους του βασιλιά που του αρνούνται το δικαίωμα στον έρωτα. Ιστορία εκπληκτική, «παραμυθένια», που ο Οφίλς την παρουσιάζει μέσα από την πτώση της μοιραίας αυτής γυναίκας (οι σκηνές του φινάλε, με το κοινό του τσίρκου να περνάει και να της φιλά το χέρι για ένα δολάριο, είναι από τις πιο τραγικές που μας έδωσε η οθόνη).

Εκείνο που ξεχωρίζει στην ταινία του Οφίλς («Μαντάμ Ντε…», «Το γράμμα μιας άγνωστης») είναι η πρωτοτυπία και η ευρηματικότητα με την οποία αντιμετωπίζει το θέμα του. Η στιλιζαρισμένη σκηνοθεσία, με τα διάφορα επιλεκτικά φλας-μπακ που προχωράνε ακόμη πιο πέρα, αυτό που είχε τολμήσει μέχρι τότε ο Ορσον Γουέλς στον «Πολίτη Κέιν», η ανάμιξη της γλώσσας, οι χρωματικοί τόνοι που κυριαρχούν στις διάφορες σκηνές, η ηχητική μπάντα (από τις πιο πλούσιες και πρωτότυπες που έχουμε ακούσει σε ταινία), η εμπνευσμένη χρήση της σινεμασκοπικής οθόνης, οι άψογες, με θαυμάσια ροή, κινήσεις της μηχανής, μέσα από φανταστικά ντεκόρ, καθρέφτες και αξεσουάρ που τονίζουν την όλη μπαρόκ ατμόσφαιρα της ταινίας. Με τελικά το τσίρκο-θέαμα μεταφορικά να μετατρέπεται σε κινηματογράφο-θέαμα (μια άλλη ανάγνωση της ταινίας), με όλη την ομορφιά και τη γοητεία που αυτό προσφέρει.

Εξαιρετική, δηλαδή, χρήση όλων των δυνατοτήτων της κινηματογραφικής γλώσσας που μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να εντυπωσιάζει και που καταλαβαίνει κανείς γιατί σκηνοθέτες, όπως ο Μπρεσόν, ο Κοκτό, ο Ρενέ και αργότερα όλη η νουβέλ βαγκ, τη θαύμαζαν απεριόριστα, τοποθετώντας την ταινία στην κορφή της έβδομης τέχνης. Αν θέλετε ν’ απολαύσετε έναν καθαρό, αμιγή κινηματογράφο, μη χάσετε αυτή την όμορφη, ποιητική, συναρπαστική «Πτώση της Λόλα Μοντές», από τα αριστουργήματα εκείνα που μετέτρεψαν τον κινηματογράφο από απλή τεχνική σε καθαρή τέχνη.

ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ-LIFO

Η Λόλα Μοντές βρίσκεται σε ένα κλουβί, πτηνό εξωτικής ομορφιάς, γυναίκα φιλάρεσκη σε βαθμό τελειότητας, με εξαιρετικά χαρακτηριστικά, θηρίο σε καταστολή, σαν τον Κινγκ Κονγκ των εταίρων, αξιοζήλευτο παράδειγμα προς αποφυγή, που οι θεατές του τσίρκου πληρώνουν για να την ακούσουν να απαντάει σε αδιάκριτες ερωτήσεις για τον πολυτάραχο βίο της. Με δυνατή φωνή και ψεύτικες τσιριμόνιες, ο κονφερανσιέ την πλασάρει ως τη ζωντανή ιστορία της κεντρικής Ευρώπης στο κοινό της Αμερικής, που τη βλέπει σε περιοδεία, στη δύση μιας αινιγματικής και παράδοξης καριέρας. Διότι η Λόλα Μοντές είναι μια σύγχρονη Σφίγγα, ένα κινούμενο μυστήριο ως προς τις προθέσεις και την κατάληξή της. Η ζωή της ορίζεται από τους εραστές της. Ξεκινώντας από το διάσημο συνθέτη Φραντς Λιστ και καταλήγοντας στη φυγάδευσή της από έναν επαναστάτη, περνώντας κυρίως από το σκανδαλώδη και πολιτικά σημαίνοντα δεσμό της με το βασιλιά Λουδοβίκο της Βαυαρίας, η Λόλα Μοντές έγινε συνώνυμη του σκανδάλου, σε μια εποχή που οι courtesans ήταν ένα κοινό μυστικό και παράλληλα άπιαστο όνειρο για κοπέλες.

Η ταινία βασίζεται, χωρίς να ζορίζεται στο κυνήγι της πιστής βιογραφίας, στη ζωή της Ελάιζα Ροζάνα Γκίλμπερτ, μιας Ιρλανδής ηθοποιού, που έγινε γνωστή ως χορεύτρια του φλαμένγκο, εκτός από την ιδιότητα της ερωμένης που της χάρισε μια αθάνατη φήμη. Ο Οφιλς την οραματίστηκε σαν πορσελάνινο βάζο, μέσα στο οποίο κατοικεί ένας ρομαντικός ερωτισμός – το δοχείο της ματαιοδοξίας και των υποσχέσεων για τη μεγάλη ζωή. Το Λόλα Μοντές είναι η κινηματογραφική του διαθήκη. Όπως το Μάτια Ερμητικά Κλειστά ήταν μια ενοχλητική τελευταία σημείωση του Κιούμπρικ πάνω στα σύνορα του ερωτισμού και της ανασφάλειας του πολιτισμένου ανθρώπου, έτσι και το saga της αρτίστας της υψηλής κοινωνίας αποτελεί την τομή του παλιού κόσμου με την αμφίσημη υπόσταση μιας καταπιεσμένης γυναίκας – η ακριβή, πλήρης αλλά παράνομη νύφη, που την ποθούν οι ηγέτες και οι καλλιτέχνες αλλά δεν τολμούν να την αποκαταστήσουν. Όλα συμβαίνουν σε μια σκηνή, που ιδιοφυώς παίρνει τη μορφή μιας αρένας. Οι θεατές δεν φαίνονται, αλλά παρακολουθούν με τα αδηφάγα μάτια των ανδρών που περιμένουν να ξεσκίσουν μια ανυπεράσπιστη καλλονή. Το ρινγκ έχει κίνηση, κόσμο, σκηνικά και βοηθούς σε μια αέναη προετοιμασία για το τελικό νούμερο.

Ουσιαστικά, ο Οφίλς δεν παύει να μας θυμίζει πως βρισκόμαστε σε ένα κινηματογραφικό πλατό και αυτό που βλέπουμε είναι η κατασκευή της ψευδαίσθησης, με πρωταγωνίστρια την οπτασία αυτοπροσώπως. Γι’ αυτό το λόγο η Μαρτίν Καρόλ υποκρίνεται υποτυπωδώς -προφανώς συνειδητή επιλογή του σκηνοθέτη να αντικατοπτρίζει και να δέχεται, παρά να ενεργεί- σε έναν κόσμο που κινείται γύρω της. Με το που ξεκινούν οι ερωτήσεις για το παρελθόν της, αναπολεί τις σχέσεις της με μια σειρά από tableaux vivants, ενδεικτικά αλλά όχι απαραίτητα ρεαλιστικά. Η ετεροπροσδιορισμένη προσωπικότητά της ξεδιπλώνεται μέσα από τις αντιδράσεις των εραστών της. Μετρέσα αλλά ποτέ κοκότα, δεν χαριεντίζεται και δεν χαμογελάει, διαισθανόμενη την πικρή μοίρα που την περιμένει. Σε συνεχή επικοινωνία με τον μετρ του τσίρκου (τρομερός ο Πίτερ Ουστίνοφ στα νιάτα του), που είναι σύζυγος της και προσγειώνει με την απειλή του μαστίγιου του το πέπλο της των αναμνήσεών της, υποφέρει κατά τη διάρκεια της έκθεσής της, με την υγεία της να βρίσκεται σε κακό χάλι. Το κοινό περιμένει το μεγάλο άλμα της στο κενό – την πτώση ως χαρακίρι λύτρωσης, όπως είδαμε μερικά χρόνια αργότερα από την Μπαρντό στην εξαίσια Περιφρόνηση. Πρέπει να πηδήξει χωρίς δίχτυ προστασίας, όπως έκανε τόσα χρόνια από αγκαλιά σε αγκαλιά και από το φτωχό της ξεκίνημα στο πολυτελές περιβάλλον που προσωρινά τη στέγασε. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει ποτέ. Η Λόλα είναι εύθραυστη, αλλά δεν πεθαίνει παρά μόνο στο μυθιστόρημα που εκείνη έγραψε. Το κοινό τη θαυμάζει και τη χλευάζει, τη φοβάται σαν ζωντανό μύθο, που στο σινεμά έχει την ευκαιρία να τον αγγίξει έστω και προσωρινά, σαν το δανεικό αντικείμενο περιωπής του μεγάλου μουσείου που ήταν η Ευρώπη του προηγούμενου αιώνα.

Η ιδέα του Οφίλς να τοποθετήσει το λαϊκό χώρο των τεράτων και των εκπαιδευμένων ζώων, το τσίρκο στην Αμερική, όπου είχε δουλέψει για χρόνια πριν επιστρέψει στην Ευρώπη και υπογράψει τα τελευταία του αριστουργήματα, είναι πολύ μπροστά από την εποχή της. Η θέα μιας γυναίκας που δεν έχει παρά να επιδείξει το ραγισμένο της κάλλος και τα ηρωικά της κατορθώματα, μετά την αφαίμαξη της νιότης και την ψυχική της κατάρρευση, είναι μια εντελώς μοντέρνα και ισχύουσα ματιά στην άνευ όρων εμπορευματοποίηση της γυναικείας ομορφιάς στο κέντρο των σύγχρονων media, εκεί απ’ όπου εκτοξεύεται διεθνώς η πληροφορία πως η προσωπικότητα και το look ταυτίζονται ισοπεδωτικά κι έχουν σαφή ημερομηνία λήξης.

Αν και δημοσιογραφικά ενδιαφέρον (όπως συμβαίνει και με το φετινό Cheri του Στίβεν Φρίαρς), θα ήταν μειωτικό να εξισωθεί η Λόλα Μοντές με την τρέχουσα κοινωνική του σχετικότητα και όχι να εκτιμηθεί με τους καλλιτεχνικούς άρα και διαχρονικούς της όρους. Ο λόγος που το κοινό και οι ειδήμονες δυσανασχέτησαν στην πρώτη του προβολή είναι προφανείς. Με την παλιακή φόρμα του μελοδράματος, οι αστοί είδαν κάτι τολμηρό και δεν το κατάπιαν. Η δε επανάσταση του νέου κύματος θα έφτανε μερικά χρόνια αργότερα, από τη γενιά των Γκοντάρ και Τριφό, με διαφορετική, φαινομενικά απλούστερη, γραφή, απαλλαγμένη από τα κηροπήγια και τα κοστούμια. Ο Οφίλς έκανε ένα σχόλιο για τη φαυλότητα αλλά και τη βιαιότητα του ερωτισμού στο περιθώριο της κρεβατοκάμαρας, χρησιμοποιώντας τη στόφα του 19ου αιώνα. Η ταινία του είναι, ωστόσο, εντελώς προσωπική, μια υπέροχη εμμονή, φτιαγμένη με υλικά υπνωτικής και επικίνδυνης ομορφιάς με εντυπωσιακά δύσκολα στην τεχνική τους πλάνα (που φέρνουν στο νου τον Πολίτη Κέιν), και μια άπιαστη αρμονία μεταξύ των φλασμπάκ και των σεκάνς στο τσίρκο. Με την ταινία του αυτή υπερέβαλλε, παραβίασε το πρωτόκολλο και πέθανε δυο χρόνια αργότερα από έμφραγμα, χωρίς ποτέ να δει το piece de resistance του στην ολοκληρωμένη του μορφή.

Π.ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ-ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Μια μεγάλη εμπορική αποτυχία στην εποχή της, η οποία όμως αναγνωρίστηκε καλλιτεχνικά από τη στιγμή της δημιουργίας της και εξακολουθεί να θεωρείται μια από τις σημαντικές ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου, είναι η «Πτώση της Λόλα Μοντές». Είναι η τελευταία ταινία που σκηνοθέτησε ο Οφίλς πριν από τον θάνατό του και η ταινία που τον ταλαιπώρησε μέχρι να πεθάνει εξαιτίας της διαμάχης του με τους παραγωγούς.

Οι παραγωγοί της «Λόλα Μοντές», οι οποίοι επέβαλαν ως πρωταγωνίστρια στον Οφίλς τη σταρ της εποχής Μαρτίν Καρόλ, μόνταραν μια διαφορετική βερσιόν της ταινίας, χωρίς τα φλασμπάκ στην αφήγηση, τα οποία απώθησαν το κοινό της εποχής και για χρόνια η ταινία προβαλλόταν μόνο σε αυτή τη βερσιόν. Μόλις πρόσφατα ανακαλύφθηκαν κομμάτια τα οποία θεωρούνταν χαμένα και η ταινία αποκαταστάθηκε στο αρχικό της μοντάζ και με τα θεαματικά της πρωτότυπα χρώματα. Αυτή είναι και η βερσιόν που προβάλλεται τώρα σε νέα κόπια. Τι είναι η «Πτώση της Λόλα Μοντές»; Είναι σε πρώτο επίπεδο μια βιογραφική ταινία, η ιστορία της διάσημης χορεύτριας, της «πιο σκανδαλώδους γυναίκας του κόσμου», που έγινε περισσότερο γνωστή για τους αμέτρητους έρωτές της. Ανάμεσά τους, ήταν ο Φραντς Λιστ και ο βασιλιάς Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας.

Η ταινία όμως είναι και ένα σχόλιο επάνω στην εφήμερη φήμη. Ιδιαίτερα σήμερα, που τα πρόσωπα της δημοσιότητας αποθεώνονται και κανιβαλίζονται μέσα σε λίγες στιγμές, έχει μεγαλύτερη σημασία η ιστορία της Λόλα Μοντές και ειδικά ο τρόπος που ο Οφίλς επιλέγει να την αφηγηθεί. Ο μηχανισμός αφήγησης του Οφίλς είναι ο χώρος του τσίρκο, όπου η Λόλα αφηγείται τη ζωή της σαν θέαμα, ενώ τα επεισόδια επανέρχονται σε φλασμπάκ.

Στο τσίρκο της Νέας Ορλεάνης ο διευθυντής του τσίρκο αφηγείται τις περιπέτειες της Λόλα, με εκείνη καθισμένη σε ένα βάθρο, ενώ το κοινό μπορεί να πληρώσει για να της φιλήσει το χέρι…

Η τολμηρή αφήγηση του Οφίλς λειτουργεί, κάνοντας την ιστορία να μοιάζει σχεδόν με παιχνίδι φαντασίας, κάτι που ενισχύεται από τα μαγικά έντονα χρώματα του τσίρκο. Το αδύναμο κομμάτι της «Λόλα Μοντές» είναι η ερμηνεία της Μαρτίν Καρόλ, που μπήκε στην ταινία απλά και μόνο για την εμπορικότητα του ονόματός της. Ομως οι συμπρωταγωνιστές της, Πίτερ Ουστίνοφ και Αντον Γουόλμπρουκ, κλέβουν την παράσταση και σώζουν την ταινία από την ερμηνευτική αδυναμία της Καρόλ.

ΚΩΣΤΑΣ ΤΕΡΖΗΣ-ΑΥΓΗ

Ένα αριστούργημα δίπλα στα «υπόλοιπα» της σεζόν. Συγχωρέστε με, αλλά η σύγκριση είναι συντριπτική, ιδιαίτερα μάλιστα όταν βγαίνει στην επιφάνεια η κούραση μιας ολόκληρης κινηματογραφικής χρονιάς…

Μαξ Οφύλς, Γερμανοεβραίος σκηνοθέτης, γεννημένος στο Σααρμπρίκεν της Γερμανίας το 1902 (το πραγματικό του όνομα ήταν Μαξ Οπενχάιμερ). Με την άνοδο του ναζισμού καταφεύγει στη Γαλλία, όπου αποκτά τη γαλλική υπηκοότητα το 1938, και αλλάζει το όνομά του. Ταινίες όπως «Η αγαπημένη» (1933), «Το γράμμα μιας άγνωστης» (1948), «Παγιδευμένη» (1949), «Μια λάθος στιγμή» (1949), «Το γαϊτανάκι του έρωτα» (1950), «Ηδονή» (1952), «Τα σκουλαρίκια της Μαντάμ ντε…» (1953) και «Η πτώση της Λόλα Μοντές» (1955), εγγράφουν ένα μοναδικό κινηματογραφικό σύμπαν, όπου κυριαρχούν οι γυναικείοι χαρακτήρες, ο απελπισμένος έρωτας, οι ηδονές της ζωής, το ξεθώριασμά τους μέσα στον χρόνο…

«Η πτώση της Λόλα Μοντές» είναι η τελευταία ταινία που γύρισε αυτός ο εκπληκτικός σκηνοθέτης, και αυτή που δίχασε περισσότερο απ` όλα τα έργα του, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, στο Παρίσι, τον Δεκέμβρη του 1955. Οι θεατές την υποδέχτηκαν γιουχάροντας, οι κριτικοί διχάστηκαν, και καλλιτεχνικές προσωπικότητες της εποχής όπως ο Ζαν Κοκτώ, ο Ρομπέρτο Ροσελίνι, ο Ζακ Τατί, με κοινή δήλωσή τους εξέφρασαν την πλήρη υποστήριξή τους στην αξία του έργου…

Η ταινία διηγείται την ιστορία μιας διάσημης Ισπανοϊρλανδέζας χορεύτριας καμπαρέ του 19ου αιώνα, που μεταξύ πολλών άλλων ήταν ερωμένη του βασιλιά Λουδοβίκου της Βαυαρίας και του Φραντς Λιστ, «συλλαμβάνοντάς» την όταν πια, ξεπεσμένη σαν «νούμερο» σε αμερικάνικο τσίρκο, ανακαλεί στη μνήμη της γεγονότα της πολυτάραχης ζωής της, μέσα από μια οργιαστική μπαρόκ σκηνογραφία και σύνθετες, αλλεπάλληλες κινήσεις της κάμερας. Στο ρόλο της Λόλα Μοντές ο Μαξ Οφύλς είχε επιλέξει το σεξ σύμβολο του γαλλικού κινηματογράφου της εποχής εκείνης, την Μαρτίν Καρόλ.

Αυτή η απίστευτα μοντέρνα ταινία («η σπουδαιότερη ταινία όλων των εποχών», έχει γράψει με μια δόση κατανοητής υπερβολής ο ελληνικής καταγωγής -και συντηρητικών απόψεων- διάσημος Αμερικανός κριτικός Άντριου Σάρις) κρύβει στον πηρήνα της, κάτω από τα φανταχτερά κοστούμια της, το σινεμασκόπ και το EastmanColor (πρώτο και τελευταίο έγχρωμο φιλμ του Οφύλς), μια ανελέητη κριτική στη λογική του θεάματος, σ’ αυτή την απόλυτη, ολοκληρωτική θρησκεία κάθε μοντέρνας κοινωνίας που αναδύθηκε μέσα από τον βάρβαρο εικοστό αιώνα και μας καταδυναστεύει σήμερα πολύ περισσότερο από την εποχή των προβληματισμών του Μαξ Οφύλς.

Το θέαμα, όχι μόνο αναβιβάζει και καταβαραθρώνει ανθρώπους, αλλά μετατρέπει και όλους τους άλλους τριγύρω σε ηδονοθήρες, σε δεύτερης και τρίτης κατηγορίας πρόσωπα, μοιάζει να λέει ο Οφύλς, που προλαμβάνει ολόκληρη την κατοπινή κριτική του Ντεμπόρ στην κοινωνία του θεάματος και τους ψευδαισθησιακούς μηχανισμούς της. Η Λόλα είναι ένα «αντικείμενο», μια όμορφη κούκλα πάνω στην οποία ο καθένας μπορεί να επενδύσει κάθε είδους φαντασίωση. Οι άντρες θεωρούν ότι την κατέχουν (;) και αυτή η ψευδαίσθηση εξουσίας γίνεται ο απατηλός καθρέφτης, το καλειδοσκόπιο μέσα από το οποίο διαθλάται η αφήγηση… Χρησιμοποιώντας με μαεστρία το θεατρικό του οπλοστάσιο, ο Μαξ Οφύλς «χτίζει» ένα μελοδραματικό, πληθωρικό, μπαρόκ κινηματογραφικό ύφος, με άξονες τη μοναξιά και τον θάνατο, που προλέγει ουσιαστικά όλο το μοντέρνο σινεμά -δεν είναι τυχαίο ότι ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ υπήρξε μεγάλος θαυμαστής του έργου του Μαξ Οφύλς.

Μετά την απογοητευτική πρεμιέρα στο Παρίσι το 1955, οι παραγωγοί θεώρησαν ότι το «λάθος» της ταινίας ήταν οι αναδρομές στο παρελθόν (flashback) που… απέτρεπαν τον θεατή της ήσσονος προσπάθειας να παρακολουθήσει την αφήγηση. Αποφάσισαν λοιπόν, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες του σκηνοθέτη, να μοντάρουν την ταινία ξανά, κόβοντας σκηνές και ακολουθώντας μια απλοϊκή γραμμική αφήγηση, κατεβάζοντας τη διάρκεια από τα 140 στα 90 λεπτά και προσθέτοντας ένα “happy ending” με σχόλιο της Μαρτίν Καρόλ. Η ακρωτηριασμένη βερσιόν παρουσιάστηκε στο Μόντε Κάρλο τον Φεβρουάριο του 1957, και αυτή τη φορά η απόρριψή της ήταν καθολική, τόσο από το κοινό όσο και από τους κριτικούς. Ο Μαξ Οφύλς, βαθιά απογοητευμένος για την τύχη του αριστουργήματός του πέθανε ένα μήνα μετά, σε ηλικία μόλις 55 ετών…

Γύρω στα 1966 μια ομάδα ιστορικών και κριτικών του κινηματογράφου αναζήτησε τα χαμένα αποσπάσματα της ταινίας και σε κάποιο βαθμό αποκατέστησε την αρχική βερσιόν, αν και κρίσιμα τμήματα του φιλμ δεν βρέθηκαν, ενώ το υλικό παρουσίασε προβλήματα στα χρώματα, αφού είχε τραβηχτεί και εμφανιστεί με την χρωματικά ασταθή επεξεργασία του EastmanColor. Μόλις τα τελευταία χρόνια, κάποιες σκηνές που πολλοί θεωρούσαν για πάντα χαμένες, βρέθηκαν απρόσμενα και επέτρεψαν μια νέα μονταρισμένη εκδοχή της ταινίας που πλησιάζει αρκετά τις αρχικές προθέσεις του Οφύλς. Επιπλέον η εξέλιξη της τεχνικής επέτρεψε στην Ταινιοθήκη της Γαλλίας να αποκαταστήσει χρωματικά το φιλμ. Αυτή η τελική εκδοχή προβλήθηκε στις Κάννες για πρώτη φορά τον Μάιο του 2008 στο πλαίσιο του προγράμματος Cannes Classics και χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό.