‘Dagen zonder Lief’, oftewel de tweede film van Felix Van Groeningen, oftewel de derde film die ik van de man heb gezien. Na ‘Steve + Sky’ en ‘De Helaasheid der Dingen’ kon deze natuurlijk niet achterblijven.

‘Dagen zonder Lief’ vertelt het verhaal van vijf vrienden die door de terugkeer van één van hen, Zwarte Kelly die ondertussen geblondeerd is, weer samenkomen. Al snel wordt duidelijk dat ook hier de tijd niet heeft stilgestaan. De gast waar Zwarte Kelly destijds zwanger van was, heeft ondertussen een kind met Blonde Kelly (echt blond). Frederic heeft ‘zijn madam’ gevonden en staat op het punt om te verhuizen naar Brussel. Nick houdt nog steeds dezelfde dancing open als indertijd. Alleen Patrick is er niet meer, die pleegde zelfmoord door van een flatgebouw te springen.

Van Groeningen heeft me weer vastgehouden vanaf het begin tot het einde. ‘Dagen zonder Lief’ gaat niet over de vriendschap zoals ze, gewikkeld in papier en afgewerkt met strik, verkocht wordt. Maar over de moeilijkheden die elke ware vriendschap kennen kan, wanneer iedereen, gebeten door de tijd, besluit zijn eigen weg uit te gaan. Hoe hard ze ook hun best doen, ze lijken niet in staat om ‘die sfeer’ van toen weer te creëren. Integendeel, alles lijkt te verzuren en niets lijkt nog op het rechte pad. En daarmee schetst Van Groeningen een waarheid als een koe.

Het is pas wanneer de film zijn einde nadert, dat de poëtische kant van de film echt aan bod komt. De scènes in Frankrijk zijn opvallend; de drie mannelijke personages vertoeven nu door omstandigheden in het land van de kaas en de wijn, op zoek naar die ene plek waar het bruist van de nostalgie. Knappe beelden verzorgen dit hoogtepunt van het verhaal.

Een ander hoogtepunt in de film is ongetwijfeld de dansscene, waar Zwarte en Blonde Kelly, respectievelijk Wine en An, uit hun dak gaan op Something van Lasgo. Een scene waar het even mag, die de kopzorgen doet vergeten en die ongewoon ontroerend werkt.

De acteerprestaties echter gooien een beetje – niet heel veel, maar een béétje – roet in het eten. Voornamelijk de (voor mij) minder bekende koppen waren veelvuldig vrij onverstaanbaar, waardoor sommige scènes hun doel mistten. Ook de onnodige goorheid en het kinderachtig boeren en scheten laten, kon gerust worden geknipt. Mensen als Wine Dierickx, An Miller en Koen de Graeve maken dat soort zaken echter ruimschoots goed.

Waar ‘Steve + Sky’ meer op het oppervlak bleef drijven, spartelt ‘Dagen zonder Lief’ knap door tot aan de eindmeet. Het symbolische eindshot sluit deze nostalgische auteursfilm met mooie boodschap, knap af.

Een week geleden trok de secretaris met zijn eega er samen op uit voor een weekendje Düsseldorf. De kinderen werden eerlijk verdeeld over beide opa’s en oma’s, zodat ze over gebrek aan aandacht geen klagen hadden. Gastronomisch werden het twee fantastische dagen, om maar de gevleugelde Tempo-Team uitdrukking te gebruiken. De residentie was Lindner Hotel Airport, gelegen in een voorstad van Dusseldorf, Unterrath, 25 tramminuten van het centrum van de Landeshauptstadt.

Bij het Romantik-arrangement dat de heer en mevrouw secretaris hadden genomen om hun door alle beslommeringen enigszins verstilde relatie nieuw leven in te blazen, zat een drie-gangen diner inbegrepen. Op de (vrijdag)avond van aankomst lieten we ons hier meteen door verleiden en rond half zeven schoven we verwachtingsvol aan om ons flink te laten verwennen, gelijk een kind in Sinterklaastijd. Het voorgerecht was een zeer gelikte selderijsoep die door de toegevoegde room een perfecte mildheid bezat. Uit de wijnkaart (die helaas niet inclusief was) koos de secretaris een robuuste Riesling die hij deels liet staan voor het iets te snel daarna geserveerde hoofdgerecht.

De keus tussen vlees en vis was gauw gemaakt: een uitgebalanceerde salade met een krokant gefrituurde witvis was ons enthousiaste deel. Toegegeven, dit idee klinkt spannend noch innovatief, maar de uitvoering was creatief, smaakvol en geraffineerd. Met elke groente was iets (vr)olijks uitgehaald, dan weer qua smaak dan weer qua uiterlijk. Bij deze geslaagde compilatie werd een verassende walnotensaus geserveerd die we overigens pas herkenden door navraag te doen bij de vriendelijke jonge ober, die de problemen over zich af had kunnen roepen door te vragen of Nijmegen ‘bei Arnheim’ lag. Gelukkig bezitten wij als elders geborenen deze sentimenten niet en bovendien herstelde de jongeman zich met zijn voorstel een kleine pauze in te lassen tot het dessert.

Dit gaf ons de gelegenheid om ons te verwonderen over de af- en aanrijdende taxi’s bij de hotelingang. Het was duidelijk dat de Messe in volle gang was; als de secretaris beter geprepareerd was, had hij nog wat kunnen netwerken, want het betrof hier een ‘Medica’-beurs. De meeste van de ons omringende tafeltjes werden dan ook bezet door zakenlieden. Veelal door hongerige en dorstige individuen die door het gemis van een tafelgenoot tegen hun mobieltje zaten te bleren of verveeld het wereldrecord SMS-en trachten te verbreken. Onze buurman spande qua gedrag de kroon: uitgehongerd viel deze, op uit een B-film afkomstige Italiaanse gangster lijkend heerschap, het eerste broodmandje aan. Toen het hoofdgerecht te lang op zich liet wachten, vroeg hij om een tweede, die hij met zelfde gulzigheid en tempo naar binnen werkte. Het gevolg was dat hij van de hoofddis slechts twee schepjes risotto luste, waarna hij met een minzame glimlach ‘arrivederci’ zei tegen het nauwelijks verbaasde personeel.

Lindner hotel airport, Düsseldorf. Bron: www.hotelspecials.nl

Weldra volgde voor ons het heerlijke toetje: een toffee-parfait met passende mango-chutney, vergezeld door stukjes papaya, mango en dragon fruit, dat er spannender uitzag dat dan het smaakte. Om dit culinaire avontuur nog wat langer te beleven, sloten we af met een thee en een cappuccino. Wat met toen nog niet wisten, was dat de volgende twee ochtenden een zeer gevarieerd en uitgebreid ontbijt-buffet ons een uitstekend begin van de dag bezorgde. De NUt-correspondent gebruikt dit echter wel als alibi om hier een nog niet eerder door de secretaris gegeven oordeel van ++++1/2 uit te delen!

Da’s een tijd geleden! Om het goed te maken zit er in deze post genoeg om weer even vooruit te kunnen, namelijk twee reviews en als een soort bonustrack mijn filmtoptien aller tijden. Over de films: ééntje prima, ééntje geweldig. Over de toptien: had na een kwartiertje al mijn bedenkingen en wilde weer gaan schuiven. Achja, niks is perfect.

Eldorado – dvd review

Als je een dief in je huis vindt, wil je die zo snel mogelijk hardhandig wegwerken. Wat gebeurt er als je precies het tegenovergestelde doet?

Lees verder…

Sunshine Cleaning – dvd review

‘From the producers of Little Miss Sunshine’ prijkt er trots op het hoesje van de dvd. En terecht, want ook Sunshine Cleaning is een zonnestraaltje.

Lees verder…

Filmtoptien

MovieSense vroeg redacteur Rick de Jong om zijn film top 10 samen te stellen. Dit is de lijst:

Lees verder…

Dinsdag aanschouwden wij de ramp der rampen; rustig keken we toe hoe de wereld verging. Dinsdag gingen we namelijk naar 2012. Dat we niet de enigen waren die de wereld wilden zien vergaan, was duidelijk. Zelfs om een uur ’s middags was er nog een heel acceptabel aantal bezoekers. Het was onze herkansing, ons bezoek de donderdagavond ervoor was geen succes. Er was toen alleen nog plek op de voorste twee rijen, dus de popcorn hebben we toen thuis maar opgegeten.

De film begon een beetje onduidelijk; de theorie achter het vergaan van de wereld had wel iets uitgediept mogen worden. Daarna volgde veel actie; als je van spannende beelden en ontsnappingen houdt, zit je bij 2012 wel goed. Als je er echter graag een verhaal bij wilt is het een beetje karig. Soms werd het mij toch te ongeloofwaardig. Aan het eind komt er wel wat meer verhaal in, maar op een nogal Amerikaanse, moralistische manier. Het gaat erom wie het ‘waard’ is gered te worden.

Waar ik me echt aan ergerde was het feit dat aan doden nauwelijks aandacht werd besteed. Niet omdat er tijdens het vluchten geen tijd was om te rouwen; nee, het gelukkige all American gezinnetje gaat vrolijk samen verder nadat ma’s tweede man, die zoonlief eigenlijk meer mocht dan zijn eigen vader, op een dramatische manier vermorzeld wordt tussen twee tandwielen, vlak voor het moment dat ze allemaal in veiligheid zouden zijn. Ma gaat gewoon weer lekker verder met haar eerste man en alle problemen tussen vader en zoon zijn vergeten.

Wat de film de moeite waard maakt, zijn de beelden. Het ziet er allemaal erg mooi uit. Ook zit er gelukkig wat humor in, zoals wanneer iemand opmerkt dat al die gekken langs de straat die zeiden dat de wereld zou vergaan toch gelijk hadden.

Alles bij elkaar is de film amusant, maar geen daverend succes. Beelden, actie en humor, daar moet je voor gaan en meer moet je echt niet verwachten.

Op de avond van 10 november 2009 hielden miljoenen diehard fans van de Call of Duty franchise hun adem in tot de wereldwijde release van Call of Duty: Modern Warfare 2. En Michiel Dumarey was erbij…   Lees verder ->

“Apenverdriet” is een theaterproductie van Compagnie Cecilia en HETPALEIS, geschreven en geregisseerd door Arne Sierens, vertolkt door Marijke Pinoy en Wine Dierickx.

Net zoals elke andere Arne Sierens is het verhaal vrij eenvoudig, zonder ingewikkelde wendingen of gecompliceerde verhalenlijnen. Een vrouw, Juliette (Marijke Pinoy), heeft net een feestje achter de rug en Mara (Wine Dierickx), een onuitgenodigde gaste, is (zoals elk goed feestje er wel enkele heeft) de plakker. Terwijl Juliette het liefst zo snel mogelijk haar bed wil induiken, blijft Mara stug volhouden en blijven beide vrouwen tot op het einde van het stuk samen op scene. Het enige dat de twee vrouwen lijkt te scheiden, is hun leeftijdsverschil. Juliette haar man, Johan, is net na het feest in een furie vertrokken ‘om Sabine af te zetten’, terwijl Mara niet meer weet wat ze nu eigenlijk aan haar West-Vlaamse vriend heeft. Twee vrouwen die niet meer weten welke kant op te gaan en elkaar nodig hebben om rechtop te blijven staan.

Dat laatste kan ook letterlijk worden opgevat. En zo zijn er wel meer zaken in de proxemiek en gestiek die de situatie waarin beide vrouwen verkeren symboliseren. Heel vaak leunen beide tegen elkaar, andere momenten zitten ze dan weer gehurkt als apen op de grond. En zoals het ‘een Arne Sierens’ toebehoort, heeft ook ‘Apenverdriet’ een opmerkelijk decor; het appartement van Juliette, opgebouwd uit simpele houten planken, voorzien van een dun laagje rode verf zonder verdere inkleding of decorstukken. Het leuke aan dit alles is dat het hele decor op een draaischijf is aangebracht, dat te pas en te onpas in werking treedt. Symbool voor de twee vrouwen die niet meer weten welke weg ze op moeten en die het draaien van het toneel helemaal niet in handen hebben, en zich daarom maar verplaatsen, van zodra dat nodig is.

Ik heb al zelf enkele keren met Arne Sierens-teksten gewerkt, maar het was de eerste keer dat ik er eentje opgevoerd heb gezien (werd eens tijd ook zeg). Qua tekst en inhoud kan ik dus wel oordelen dat het een typische Arne Sierens is. Ontroerend met momenten, hilarisch op andere, maar zeker kenmerkend is de knappe samenloop van ietwat excentrieke personages en leuke situaties, ingevuld met steengoede oneliners. Maar bovenal twee hele sterke actrices (die toch wel nodig zijn om dit stuk te dragen). Dat Marijke Pinoy er wat van kan, was niets nieuw voor me, maar het was de eerste keer dat ik Wine Dierickx aan het werk zag en ik hoop werkelijk waar dat het niet de laatste keer zal zijn. Twee vrouwen met veel talent, zowel op humoristisch als op dramatisch vlak. Pluim voor beide!

Ik schrok me te pletter toen de lichten plots uitgingen en de actrices kwamen groeten. “Apenverdriet” is zeker en vast een aanrader voor mensen die houden van een gezellig avondje theater zonder er al te veel bij moeten na te denken. Niet moeilijk, meelevend, humoristisch en sterke cast. Wat wil een mens nog meer? Misschien net dat tikkeltje ? ‘t Tikkeltje ontbrak, waardoor “Apenverdriet” in het hokje ‘goed’ terrechtkwam en net naast het hokje ‘prima’ greep.

In 1985 verraste Ernst Jansz met zijn tweede roman De Overkant. Het literaire monument voor zijn Indische vader Rudi is nog altijd zeer geliefd en niet alleen in Indische kringen. Het boek bestaat uit drie delen: de briefwisseling van zijn vader met zijn in Nederlands-Indië achtergebleven ouders, broertjes en zusjes; de herinneringen van zijn weduwe Jopie en het verslag van de Indonesiëreis van zijn zoon. “Aangrijpend” en “ontroerend” waren woorden die in veel recensies werden gebruikt.
Vierentwintig jaar later verschijnt bij uitgeverij In de Knipscheer de complete editie van De Overkant [Een zoektocht. Boek met cd en dvd].
De vijfde editie van deze goodseller is een echt hebbeding. Het boek heeft net als zijn roman Molenbeekstraat een bijzonder mooi geïllustreerde omslag van Peter van Dongen. Het verhaal van José Florentino is een extra reisverhaal. Daarnaast zijn twee fotokaternen opgenomen met unieke foto’s uit het familiearchief van Ernst Jansz en een impressie van de reis die Ernst in 1984 maakte naar het geboorteland van zijn vader. De uitgave wordt compleet gemaakt met de cd en dvd van De Overkant.
Dit jaar is het tien jaar geleden dat de gelijknamige cd voor het eerst verscheen. Het album wordt inmiddels beschouwd als een standaardalbum in de Nederpop: 17 prachtige, melancholische én tijdloze liedjes, met invloeden uit de krontjongmuziek. Op de dvd staan twee videoclips, een interview en een liveoptreden in het Bintang-Theater tijdens de Pasar Malam Besar (Tong Tong Fair) van 2001.
Na al die jaren blijft De Overkant nog steeds een boek om te blijven lezen. Het is zo’n bijzonder document humain, waar je af en toe stil van wordt. Opmerkelijk blijft de vooruitstrevende en visionaire blik van de vader van Ernst op de toekomst van Nederlands-Indië: hiermee wordt de Indo (toen én nu) een spiegel voorgehouden.
Met deze uitgave van De Overkant krijg je in alle opzichten waar voor je geld.
(Patrick Wouters)

Uit: Moesson, november 2009

De Overkant
[Een zoektocht. Boek met cd en dvd]
Roman. Nederland-Indonesië
Ingenaaid, met flappen, geïll., 384 blz.
ISBN 978-906265-628-8
Prijs: € 29,50

Hoe kan je een boek dat zo sterk werd ontvangen, ook nog eens sterk gaan verfilmen? Geen opgave (met alle respect) voor Erik Van Looy en al zeker niet voor Jan Verheyen. Dan maar voor Felix Van Groeningen, één van de weinigen aan wie ik het zou toevertrouwen. Dus de film is er, en wat zijn de reacties? Verdeeld. Heel erg verdeeld zelfs. De ene schreeuwt van de daken dat het de beste Vlaamse film ooit is, de andere vind er dan weer geen (op zijn zachtst gezegd) bal aan. Nog anderen zitten daartussen en weten niet goed wie of wat.

Dimitri maakt plaats voor Gunther Strobbe, andere naam, zelfde situatie en zelfde plot. Gunther woont met zijn drie ooms en zijn vader samen bij zijn grootmoeder. In het boek werden de levensomstandigheden al uitgebreid omschreven, nu kreeg je ze nog een keer te zien ook. Voor enkelen “erover”, “te veel” en ronduit “afschuwelijk”, voor anderen (en voor mij) geen manier om humor te creëren of spontaan hilariteit op te roepen, maar een weg om de levensomstandigheden te tekenen. Om er ons op te drukken hoe erg die omstandigheden zijn. Hoe marginaal. Hoe vuil. Nee, openlijk naar het groot toilet gaan kwam voor mij niet over als een hilarische scene, maar – en ik denk en hoop dat dit ook de bedoeling was van Van Groeningen – als een erg confronterend iets.

Dat kan je op zijn minst wel zeggen. Opnieuw grijp ik even terug naar het boek. Het boek was confronterend, ging diep en was (naarmate de plot duidelijker werd) emotioneel. Dat is de film zeker ook. De beelden maken de marginale levensomstandigheden waarin Gunther moet opgroeien nog duidelijker (al waren de woorden van Verhulst al zeker meer dan genoeg, daar niet van). Van Groeningen is verrevan bang om te choqueren. Zo hoort het ook. Dit verhaal kan je niet vertellen zonder de vele liters bier, kots, hopen sigarettenpeuken en het expliciete naakt. Dit is hoe die mensen leven. Dit is hoe het zijn. Daar gaat die film (grotendeels) om.

Maar naast het marginale, gaat de film over meer dan dat. De familie Strobbe is een buitenbeetje – zeg maar de familie Flodder van Vlaanderen – en worden dan ook door velen niet geaccepteerd. Dat maakt hun familieband alleen maar sterker en één van de subplots is duidelijk het aanvaard worden binnen de maatschappij. Van Groeningen kiest voor een parallelmontage en springt daardoor, meer dan Verhulst, van het verleden naar het heden en omgekeerd. De overgangen gebeuren soms heel snel, soms zwart-wit-gefilterd, andere keren dan weer niet. Maar het werkt wel. Meer contrast, dat gevoel kreeg ik toch. Waar ik wel in kan komen is dat, als je het boek niet hebt gelezen, dat sommige subplots (of misschien zelf het – in mijn ogen – mainplot) niet altijd even goed overkomen. Als lezer van het boek weet je dat Gunther het leven waarin hij geduwd wordt probeert te ontvluchten en dat is in de film misschien minder duidelijk. Het is zeker aanwezig, maar ik kan me goed voorstellen dat de gemiddelde kijker deze laag niet meteen ziet.

Net zoals bij alle andere adaptaties die de filmindustrie al kent, moet ook Van Groeningen zaken uit de boeken achterwege laten. Soms heel jammer, zo zat ik bijvoorbeeld op het einde on the edge of my seat te wachten tot Meetje het Pruimenlied zou aanvullen, want dat doet ze in het boek wel. In de film deed ze dat echter niet, om maar even een voorbeeld te geven van zaken die ik jammer vond. En sommige zaken werken gewoon beter in een boek. De zuipversie van de “Ronde van Frankrijk” lezen is hilarisch, maar kreeg in de film een kleinere rol en werd (misschien) minder goed uitgewerkt. Maar boeken met films vergelijken is iets wat we niet mogen doen; dat zou appels met bananen vergelijken zijn. Films hebben dat audiovisuele dat boeken niet hebben. Boeken hebben dan weer dat schitterende medium taal.

Een deel van die schitterende vondsten van Verhulst als het op woordspelingen en taalgevoel draait, worden door Van Groeningen zonder blozen in de film overgenomen. Niet alleen de dialogen, maar ook enkele prachtige gedachten van Dimitri (of Gunther) komen in de film aan bod. Daarvoor gebruikt Felix een voice-over, ingesproken door de vertolker van de volwassen Gunther Strobbe. Enig puntje van ergernis hier, want je moet serieus wennen aan die voice-over die redelijk eentonig (en daardoor saai) en nogal nasaal zijn verhaal doet. Het duurde bij mij echt een tijdje vooraleer ik aan de voice-over gewend was geraakt en ik hoopte gewoon steeds dat hij niet al te veel zou vertellen. Natuurlijk, dit soort films werken in mijn ogen een stuk beter met een voice-over. Alhoewel, het had ook wel gekund zonder denk ik. Al was hij nu ook weer niet zó verschrikkelijk dat hij volledig weggelaten had moeten worden.

En bijna aan het einde van deze recensie, heb ik het nog niet gehad over een major pluspunt van deze Vlaamse film en dat zijn de toch wel heel erg sterke acteerprestaties. Vooral de mannelijke rollen worden schitterend vertolkt, met een speciale vermelding van de kleine Gunther (gespeeld door Kenneth Vanbaeden) en Koen De Graeve die – in tegenstelling tot de nonkels – tenminste ook de kans krijgt om een dramatische rol neer te zetten. Dat doet hij werkelijk waar verbluffend. De acteerprestaties duwen de waarde van deze film zeker de lucht in, ik ben er helemaal vol van.

De muziek – om af te sluiten – is eerder subtiel, maar werkt schitterend. Zeker de momenten waarop er alleen beeld en muziek is, zijn soms heel aangrijpend. De soundtrack is niet meteen om naar huis te schrijven, maar doet zeker zijn werk.

De “Helaasheid der Dingen” is met andere woorden een hele sterke Vlaamse film, mooi in beeld gebracht en prachtig vertolkt door stuk voor stuk sterke acteurs. Een aanrader voor iedereen, net zoals het boek. Welke beter is laat ik heel wijs in het midden, dat soort zaken zijn niet vergelijkbaar. Felix Van Groeningen begint zo stillaan tot de groten te horen hier in België (ja, niet dat dat in onze Vlaamse filmindustrie héél veel wil zeggen, maar ik bedoel het zeker als compliment). Dus ga hem allemaal kijken en make up your own opnion, die van mij is in ieder geval positief.

Sebastian Barry: De geheime schrift

Querido ISBN 9789021434971

De laatste jaren wordt de lezer overstelpt met boeken over de positie van de vrouw in islamitische landen, maar verschijnt er weinig meer over hoe tot zeer kort geleden het christendom in de westerse wereld een evenmin prettige sociale druk op de maatschappij legde. De geheime schrift van Sebastian Barry, genomineerd voor de Booker Prize en bekroond met de Costa Novel Award, vertelt het verhaal van een vrouw wier leven verwoest wordt door de Ierse burgeroorlog en de verstikkende invloed van het geloof in de jaren voor en kort na de Tweede Wereldoorlog.

(Gepubliceerd in Boekdelen Jaargang 9 Nr 1 – Maart 2009)

Roseanne McNulty is stokoud, zo oud dat niemand meer weet hoe oud precies, maar het zal tegen de honderd lopen. Meer dan de helft van haar leven heeft ze in een psychiatrische inrichting gewoond. Wetende dat ze niet erg lang meer zal leven, heeft ze besloten haar levensverhaal op papier te zetten. Juist op het moment dat ze daaraan begint, raakt haar psychiater Dr. William Grene sterk in dat levensverhaal geïnteresseerd. De inrichting moet verhuizen naar een nieuw pand, waar helaas voor slechts een fractie van het huidige patiëntenbestand plaats is. Hij moet dus gaan beoordelen welke patiënten terug de samenleving in moeten. Lastig zijn daarbij de patiënten van wie eigenlijk niemand weet waarom ze in de inrichting zitten – zoals Roseanne. Grene vermoedt dat ze eigenlijk nooit gek is geweest, maar om sociale redenen is opgenomen.

In weerwil van de titel krijgt de lezer notities uit twee schriften onder ogen: Roseanne McNulty’s autobiografische geschrift en het notitieboek van Grene, die daarin zijn onderzoek naar Roseannes leven bijhoudt en als zijn vrouw komt te overlijden steeds meer persoonlijke ontboezemingen toelaat. In een wisselwerking tussen deze twee documenten ontvouwt zich langzaam Roseannes tragische levensverhaal. Tergend traag vangt het noodlot haar in zijn netten en ze wordt slachtoffer van een aantal machten waar niet tegen op te boksen valt – niet als onbevooroordeelde tussen de elkaar afslachtende Vrijstaters en Irregulars in de Ierse Burgeroorlog in de jaren twintig, als presbyteriaan tussen katholieken en protestanten en als naïeve, maar goed bedoelende vrouw in een tijd dat vrouwen in de pas moesten blijven lopen.

Met Roseanne heeft Barry een onvergetelijk personage geschapen en we krijgen haar van veel kanten te zien. Als jonge vrouw is ze innemend en dapper, maar naïef, als verteller van haar autobiografie is ze gebroken en labiel, maar nog altijd helder. En door de ogen van Grene is ze een mysterieuze, oude vrouw, een in zichzelf gekeerde wijze die een onnoembaar leed voor de buitenwereld verborgen houdt. Grene zelf is al een even intrigerend personage: bij aanvang van de roman een afstandelijke vakman, maar als hij tegen zijn pensioen aan loopt overziet hij het fiasco van zijn leven en van het falend wezen dat de mens is. De roman rust op de sterke pijlers die deze twee intrigerende vertellers zijn en op het intrigerende thema van de feilbaarheid van het geheugen. De vertellers reconstrueren samen een levensverhaal dat allengs zo droevig wordt dat de met een sterk rechtvaardigheidsgevoel toegeruste lezer het wel eens te kwaad kan krijgen.

Barry ondervangt dit met een sterke spanningsbouw, die hooguit hier en daar een beetje doorzichtig is: zo krijgt Grene op een gegeven moment een document te pakken waarin veel over Roseannes levensverhaal staat, maar dat we als lezers pas vijftig pagina’s later te lezen krijgen. Andersom worstelt Barry wel eens met het probleem dat de schrijvers informatie moeten geven aan de lezer op een moment dat het voor henzelf helemaal niet logisch is om het daar op te schrijven.

Het zijn kleine onhandigheden in een roman die verder buitengewoon geslaagd is en die intrigerende dingen zegt over de subjectieve werking van het geheugen en over de verwoesting die spoken uit het verleden kunnen hebben op een leven. Daarmee is De geheime schrift een roman die nog lang na blijft zingen in het feilbare geheugen van de lezer.

Slechts weinig restaurants zullen een zo beloftevolle naam hebben als het in het Brabantse Eersel gelegen Promessa. Vanwege goede ervaringen van NUt-sympathisanten van diverse pluimage, stond deze eetgelegenheid al een tijdje hoog op ons verlanglijstje. Na diverse malen achter het net gevist te hebben vanwege allerlei vakantietoestanden, lukte het nu dan eindelijk om aan te schuiven.

We kozen voor het Anderz-concept. Promessa is namelijk opgedeeld in een conventioneel restaurant en een soort van tapasrestaurant in een modern jasje. Niet zozeer met Spaanse gerechten, we vinden vooral ook Oosterse, Italiaanse en Kempische gerechten op de kaart. Dit alles heeft de naam Anderz meegekregen, waarschijnlijk omdat het net wat Anderz is dan de gemiddelde Kempische boer kent en vreet.

Wij kwam binnen en werden keurig ontvangen. We kregen een klein muurtafeltje toegewezen in een angstaanjagend leeg restaurant, dat echter na onze binnenkomst onwaarschijnlijk snel volliep. Dit had als voordeel dat het gezellig werd zo op de zondagavond, maar als nadeel dat we de moppen van onze buren mee mochten beleven. Na onder de indruk geraakt te zijn van de vormgeving van de tafelleggers en menukaarten, bleek het geen gemakkelijk opgave om uit de lange reeks van kleine gerechten een keuze te maken, vanwege te veel en te lekker. We kozen uiteindelijk voor een salade met krokante mozzarella, een Sashimi tonijn met sesamsaus en een Carpaccio, wat drie keer een schot in de roos betekende.

We vervolgden de zegetocht van Anderz met een tempura van scampi´s met een pittige saus, frieten met aioli en een lasagne vol met allerlei hopelijk niet giftige paddestoelen. De laatste smaakte wat zwaar, maar dat is inherent aan de ingrediënten. Alvorens af te sluiten met een gedeelde bosbessensorbet, die wat bescheiden overkwam in verhouding tot de prijs, maar wel ontzettend geraffineerd smaakte, inspecteerden we de toiletten. In één woord: keurig.

Promessa maakt haar belofte waar! De prijzen zijn redelijk, de sfeer goed, de bediening netjes en vriendelijk. De keuken maakt er wat van en de toiletten zijn schoon. Er gaat dus niets verkeerd en zeg nu eens eerlijk, waar maken we dat nog mee? Dit is dus een restaurant om terug te komen. De vier NUtsterren zijn dik verdiend: ++++!

De secretaris deed onlangs een overstap naar een nieuwe functie bij zijn huidige werkgever. Een beetje verfrissing kan immers na 5 jaar trouwe dienst geen kwaad; voor je het weet sta je meerdere keren per dag bij de koffieautomaat te ouwehoeren en draait de automatische piloot op volle toeren. Hij prakkezeerde over een bescheiden afscheid van zijn oude kameraden, maar toen de secretaris al te lang draalde, werd hem een heus afscheidsdiner aangeboden. De secretaresse had, vlak voordat ze in dienst trad, haar huwelijk inclusief spijzen gevierd in Gasterij “Als toen” in de door sommige Nijmegenaren nog steeds onderschatte wijk Hees. Het frappante was dat geen enkele collega, ook niet de door de wol geverfde tafelaars, hier eerder de avondmaaltijd genuttigd had.

De secretaris betrad met zijn eega, die kennelijk nog binnen het afdelingsbudget paste, met gemengde gevoelens het pand, want partir c’est mourir un peu. Al snel maakte ontspanning zich van hem meester, daar ambiance en gastvrijheid bij “Als toen” hoog in het vaandel staan. Daarbij kwam dat alle gezonde collega’s kwamen opdagen -je moet altijd maar afwachten wat ze echt van je vonden. Het interieur is gevarieerd door de verschillende soorten meubilair: wij namen plaats aan een verhoogde tafel, zodat je een aan-de-bar-zit gevoel kreeg.

Het verrassingsmenu had qua kwaliteit in een andere chronologie moeten verlopen. Het klinkt wellicht marginaal, maar het vooraf geserveerde brood met pesto was heerlijk met een originele vondst van zoetzure olijven, waar je zelfs de meest conservatieve hater van deze Zuid-Europese lekkernij over de streep zou kunnen trekken. De geraffineerde bloemkoolsoep met geschaafde amandelen was een uitstekend vervolg. Ondertussen werd de secretaris overstelpt met cadeautjes en complimenten, die zijn aangeboren verlegenheid ondanks de robuuste witte wijn naar boven deed komen.

Bron: www.eet.nu

Gauw door naar het hoofdgerecht dat in ieder geval voor de visliefhebbers dissoneerde. De schelvis was weliswaar prima bereid en doorbakken, maar door de veel te neutrale saus werd de totaalsensatie welhaast bleker dan de vis zelf. En niet voor de eerste keer hadden de secretaris en zijn geliefde moeite met de bijgeserveerde groente: waar is de tijd gebleven dat we naar hartelust konden kiezen uit haricots verts, broccoli of desnoods worteltjes? Moeten we in deze wisselvallige herfstmaanden dan thuis nog een vitaminepilletje door de keel laten glijden? De aangeboden koolsalade stemde ons tijdelijk bedrukt. Tijd dus voor een afscheidsspeechje waarin de secretaris op zijn lustrum en met name op zijn collega’s een lichtje wilde bijschijnen. Het dessert diende zich alras aan, maar was niet van een zodanig niveau dat de secretaris zijn redevoering liet afbreken. De waarheid gebiedt te zeggen dat hijzelf de ingredienten niet kan opdreunen, maar geholpen door zijn eega bleek het hier om een “veel te citroenerige mousse met een bol vanille-ijs plus koekje erboven op” te gaan.

De slogan van de gasterij is: “Geniet van goed eten, geniet van de sfeer, geniet van de gastvrijheid, geniet “Als toen”. De middelste twee frases lukken zeker in het aan de Kerkstraat gelegen restaurant. De uitbaters zijn uiterst vriendelijk, attent en makkelijk aanspreekbaar. Bij het vertrek werd de secretaris zelfs in zijn jas geholpen, een zeldzame ervaring, waardoor hij bijna dacht dat hij in het spreekwoordelijke ootje werd genomen. Op de site www.eet.nu wordt “Als toen” culinair ook flink geroemd, maar de secretaris kan hier slechts ten dele bij aansluiten. Hoe dan ook: hij kan bogen op een uitstekende avond waarmee hij een mooie periode op een heel prettige manier afsluit. Voor NUt blijven we kritisch en nuchter, want het objectieve oordeel luidt: +++1/2.

Geschreven voor school, dus ik vond het wel handig om dan gelijk ook hier deze recensie te plaatsen. Ik heb heel erg genoten van dit boek en vind het zeker en vast een aanrader, dat wordt hieronder wel duidelijk.

Verhulst is een grootmeester in zijn vak.

“De vermeende terugkeer van tante Rosie naar Reetveerdegem werd als een aangename schok ervaren in de levens van onze volstrekt nutteloze mannen, waarvan ik er op dat ogenblik een in wording was. (…) Haar terugkeer werd als een oudtestamentisch teken geïnterpreteerd, een bewijs dat Reetveerdegem nog zo slecht niet was, en wij niet eens zo waardeloos als wiskundig was bewezen.”

Het boek begint met een terugkeer van een vrouw die zes pagina’s later al weer is verdwenen en er verder weinig tot niets toe doet. Om maar even te schetsen dat het eerste deel van Verhulsts ‘Helaasheid der dingen’ vooral een opeenvolging is van fragmentarische, dolkomische momenten uit zijn leven. Op enkele momenten doen de situaties, en vooral de manier waarop de genante toestanden die zonder enige gêne uitgebreid beschreven worden, denken aan Herman Brusselmans. Maar daar stopt die vergelijking dan ook. Behalve de goorheid in het boek zijn verdere gelijkenissen met Brusselmans eerder ver te zoeken. Verhulst weet zijn lezers vast te houden, weet ze met zijn woorden te entertainen, te boeien en bij momenten zelfs te ontroeren; iets waar Brusselmans het een stuk moeilijker mee heeft en misschien nog wel van kan leren.

‘De helaasheid der dingen’ vertelt het verhaal van Dimitri, een 13-jarige jongen die met zijn vader en drie nonkels samen leeft bij zijn grootmoeder ‘Meetje’ in Reetveerdegem. Dat het een autobiografie is, is zeker geen onbelangrijk gegeven en maakt deze roman een stuk persoonlijker. Of je dat nu wil of niet, het duurt niet lang of je krijgt haast medelijden met de ik-figuur. De marginale levensomstandigheden waarin hij opgroeit laten niets aan de verbeelding over; Potrel, Herman en Zwaren (of m.a.w.: zijn drie ooms) zijn stuk voor stuk werkloze zuiplappen die hun leven slijten achter de toog, voor de televisie Roy Orbinson-kijkend of kotsend boven de wc-pot. Om nog maar te zwijgen van zijn vader die in feite niet veel meer is dan een ware kopie van zijn broers (als is die redenering niet helemaal waar; Celle is een in vele opzichten een veel beter uitgewerkt personage dan zijn broers).

In het eerste deel van het boek volgt de ene humoristische situatie de andere op. Het blijft gelukkig allemaal chronologisch, maar als je als lezer op plotwendingen en serieuze evoluties van de personages uit bent, dan moet je nog even wachten, als is dat het wachten zeker waard. Nu het nog kan, mag de lezer gerust achterover in de zetel zakken en genieten van een erg toegankelijke en scherpe schrijfstijl met prachtige, maar vooral slimme woordkeuze en zinsbouw die de dolkomische situaties zeker weten te versterken. Het boek zit vol knappe vondsten. ‘De Potrel’ die een drankwedstrijd in de vorm van een wielerkoers organiseert, is daar slechts een voorbeeld van. Meteen rijst dan de vraag: wat kreeg Verhulst op een schoteltje aangeboden en waar heeft hij zijn eigen verbeelding aan het werk gezet? Iets waar we hoogstwaarschijnlijk nooit een antwoord op zullen krijgen, maar misschien is dat maar goed ook.

De impact die zijn jeugd op zijn latere leven heeft gehad, is eerder ondergeschikt. Het is uiterst knap te noemen hoe Verhulst (pas) in het tweede deel de wrange pijn beschrijft, die uiteindelijk leidt tot een drang om zijn huidige leven te ontvluchten – terwijl die pijn al doorheen het hele boek merk- en voelbaar was. Hoewel het volledige boek handelt over de harde en soms meedogenloze toestanden waarin Verhulst opgroeit, komt de ware wreedheid pas aan het einde van het boek op de proppen. De laatste hoofdstukken (die overigens niet volledig lineair worden verteld) tonen aan dat ‘De helaasheid’ toch meer is dan alleen maar het neerpennen van opeenvolgende snaakse gebeurtenissen bij een marginale familie in een al even marginaal dorp. De onderliggende diepgang wordt pas echt op het einde uitgespeeld. Net om die reden zou de plot bijna tragisch genoemd kunnen worden.

‘De helaasheid der dingen’ is een ware aanrader die je het liefste in een ruk kan – en vooral zal willen – uitlezen. Het verhaal zorgt ongetwijfeld voor schaterbuien en zal zeker blijven hangen. Verscholen achter de humor die primeert, brengt Verhulst hoofdzakelijk een scherp en cynisch, maar vooral meedogenloos verhaal.

het verhaal van de film vond ik niet goed, een vaag verhaal over een skater.

ik vond de shots wel mooi, ze hebben de juiste shots op het juiste moment gebruikt

Gisteren was het in de provincie Gelderland ‘Gratis Museumdag’. Uiteindelijk zetten 69 musea de poorten open en boden daarmee de kans aan vrekken en cultuurbarbaren om nu wel eens die verantwoorde stap te zetten. De secretaris opteerde met zijn gezin voor Museumpark Orientalis in het dorp met de mooiste naam van Nederland: Heilig Landstichting. Toegegeven moet worden dat dit park al lang op het lijstje stond, maar dat de vrij hoge toegangsprijs (1o euro voor een volwassene, 6 euro voor een kind van 4 t/m 13 jaar) ons weerhield en deed wachten op een buitenkansje.

Wellicht kennen sommigen dit museum nog onder de voormalige naam, Bijbels Openluchtmuseum, maar om een breder publiek te trekken en ongetwijfeld meer geld in het laatje te krijgen, werd de naam enige jaren geleden getransformeerd tot de huidige.  Volgens eigen zeggen biedt Museumpark Orientalis “een eigentijdse kijk op de drie religies die bepalend zijn geweest voor de identiteit van hedendaags Europa: jodendom, christendom en islam. Orientalis laat zien dat er meer is dan het bekende spanningsveld tussen deze drie: een gemeenschappelijke oorsprong, de gedeelde geschiedenis, verwante tradities, verhalen en rituelen. Het museum wil een plaats zijn waar mensen met verschillende culturen en levensbeschouwingen elkaar kunnen ontmoeten. Zo wil Orientalis bijdragen aan een samenleving waarin vriendschap en respect de plaats innemen van angst en vooroordeel”.

Blik op de Via Orientalis. Bron: www.trouw.nl.

Dit lijken nogal ambitieuze en lastig te praktizeren doelstellingen, maar het moet gezegd: het aanbod is gevarieerd en niet alledaags. Momenteel bestaat het museum uit een binnenmuseum, het joodse Beth Juda met een oosterse boerderij, de islamitisch-Arabische karavanserai met daarnaast het hart van het museum, het tentenkamp Ain Ibrahim, het moslimdorpje Tell Arab en de vroeg-christelijke en Romeinse Via Orientalis. Ter gelegenheid van het thema van de Gratis Museumdag, ‘Zet je zintuigen op scherp’, had Orientalis alle vrijwilligers uit de kast getrokken om met name het jonge publiek te bedienen.

Het kroost van de secretaris vermaakte zich dan ook met het verhaal van de ark van Noach, waarbij de kleuters op het hooi in de boot mochten aanschuiven. Tevens werd er druk gekleid in het binnengedeelte onder de bezielende begeleiding van moeders, zodat de secretaris zelf de tijd had om een op drie schermen geprojecteerde video over de drie religies in zich op te nemen, waarbij (overlappende) culturele aspecten op de voorgrond stonden. Het onderschrift van Orientalis is immers niet voor niets: ‘Cultuur en religie’.

Een paar kamers verder was de tentoonstelling ‘Humor en religie’, een combinatie die niet iedereen voor mogelijk houdt, hoewel cartoonisten het laatste lustrum er een aardige boterham mee kunnen verdienen. De secretaris werd daarbij verrast door koperertsen van James Ensor, ‘De Hellevaart en de zeven hoofdzonden’. Het was Ensor op zijn best: wrang, vol symboliek, mooi in zijn angstaanjagendheid. Wie meer van de expositie wilde zien, moest daarvoor de andere nederzettingen ook aandoen, maar uiteraard behoorde dat al tot onze plannen.

James Ensor- De Luiheid. Bron:http://62.221.199.163/vkc/Home.aspx

We struinden over het bedoeienenkamp waar heuse dromedarissen (die met 1 bult) ons ontspannen toekauwden. We verkenden de islamitisch-Arabische karavanserai, waar een enthousiaste ouder heerschap ons enkele nieuwe weetjes bijbracht. Wist u bijvoorbeeld dat Joden op jeugdige leeftijd een keppeltje op het hoofd krijgen, om te voorkomen dat ze een groeispurt krijgen richting God? En wist u dat het woord schaakmat een vernederlandsing is van de Perzische woorden shāh māt, dat de koning zit in een hinderlaag betekent?

De laatste etappe eindigde op de Via Orientalis, een gezellig straatje waar enkele winkeltjes de toeristen trachten te verleiden. Wie heeft er niet zin om even bij te komen in de Romeinse herberg of zijn kroost te trakteren op een leuke snuisterij? We slenterden heel symbolisch met een Jodekoek in de mond terug richting auto, waar bleek dat de secretaris vergeten was de tankdop van het dak te halen bij het tankstation. Een auto-onderdeel armer, maar een fijne ervaring rijker kachelden we tevreden huiswaarts.

Jammer dat het moslimdorpje Tell Arab door verbouwing niet toegankelijk was, maar voor de rest is Orientalis een uitstekende dagbesteding, eventueel te combineren met het iets verderop gelegen Afrika-museum. De prijs voor kinderen is normaliter toch echt te hoog; een beetje zwak dat de website de schuld schuift in de schoenen van de regering. Toch geeft de secretaris zonder schroom 4 NUt-sterren: ++++.