Yttrandefrihet. Kurt Westergaard tecknar inte längre för Jyllands-Posten. Muhammedtecknaren är numera skickad på en långvarig semester och hans framtid på tidningen är oviss.

16 november 2009 Uwe Max Jensen

Tecknaren Kurt Westergaard har under flera år dagligen illustrerat Morgenavisen Jyllands-Postens krönika. Men de sista veckorna har läsarna tittat förgäves efter Westergaards streck i tidningen. Kurt Westergaards frånvaro från spalterna sammanfaller tidsmässigt med att man anhöll de två förmodade terroristerna i USA, de som uppgetts vara igång med en terrorattack på Jyllands-Postens redaktioner i Köpenhamn eller Viby eller angrepp på tidningens kulturredaktör Flemming Rose eller Kurt Westergaard

Enligt Jyllands-Postens ansvarige chefredaktör, Jørn Mikkelsen, så är Kurt Westergaard på en längre semester.

“Kurt Westergaard är på semester de närmaste månaderna. Det är tal om en en lång tid sparad semester,” säger Jørn Mikkelsen till Sappho.

Hör semestern ihop med avslöjandet av terrorplanerna i USA?

“Det finns ett sammanhang.Det tar på en man att vara under den sortens press,” siger Jørn Mikkelsen.

Är det tal om en frivillig semester?

“Semester är semester.”

Kommer Kurt Westergaard tillbaka till Jyllands-Posten, när han har avslutat sin semester?

“Det enda jag vill säga, är att han är på semester,” säger Jørn Mikkelsen.

Rose är inte semesterdrabbad

Under tiden som Kurt Westergaard är skickad på semester, och tecknarens möjliga framtid på Jyllands-Posten är ouppklarad, så arbetar sakens andra huvudperson – Jyllands-Postens kulturredaktör Flemming Rose – enligt sitt eget uttalande precis som normalt..

“Det har inte varit på tal om att jag ska på semester,” säger Flemming Rose till Sappho.

Flemming Rose var på en längre semester i USA i samband med den första Muhammed-krisen i början av 2006, men återvände sedan till Jyllands-Posten.

Läs också Kurt Westergaards kommentarer till de senaste hoten och Sappho’s artiklar om Berlingske Tidendes och Ekstra Bladets förhållande yttrandfriheten

Artikeln på Sappho

Denna översättning får och BÖR spridas så mycket som möjligt. Ta då hela artikeln rakt av och glöm inte att LÄNKA!

/Fröken Sverige

Yunus Emre’den bu yana, okuyana durup dururken kolayca söylenivermiş gibi gelen dizelerin ardında hep şiire verilmiş koca bir ömür vardır.

Kendi kuşağımda (Erdal)Alova denli hayatını yalnızca şiire vermiş, varlığını şiirle özdeşlemiş az şair gördüm.

Alova, yeni ve ilk kez bir toplu şiirler yapıtıyla karşımızda:Dizeler (2001-1973). 28 yıllık zaman diliminden 133 sayfalık bir bütün.

Dizeler başlığı, rastgele konulmuş bir başlık değil bence. Kitaptaki her bir dizeye verilen emeği, özeni, sahip çıkmayı gösteriyor.

Öyle bir şiir birikimiyle karşı karşıyayız ki, boş yok. Arıta arıta uluşılmış som bir bütünlük.

Hep söylenir ya, şiir tek bir sözcüğüne dokunamayacağınız bir yapıdır, tek sözcüğünü değiştirseniz bozulur o yapı.

Şiirlerdeki kusursuzluğa baktıkça bu temel yapıyla karşılaşıp hayranlık duymamak elde değil.

Yalnızca yapısal bir yoğunluk ve mükemmellik içermiyor Alova’nın şiiri; taşıdığı anlam katmanlarıyla da çok zengin bir şiir.

Bu özgün şiir dünyasına giresilmek yalınkat bir okumayla olanaklı değil. Şiir bilmek, tarih bilmek, doğa bilmek, hayatı bilmek gerek.

Gene de aşkı anlatan bir şiirle başlayabilirsiniz onu okumaya. “Sevgi Dönümü”nden birkaç dize size o şiirin yolunu açabilir:

Omuzların iki yunus kürekte.

…

Patlıcan moru saçların

nasıl döverdi yastığı

uçaktan atılan kâğıtlar gibi

çırpınırken ayakların

…

Bir bir açtım kapalıçarşılarını

geçtim batık saraylarından

balık kanı kokan geçitlerinden

kayboldum sonunda

cevahir bedesteninde.

Şairlere yazdığı şiirler de, şiir sanatına ilgi duyuyorsanız Alova şiirine giriş için açık bir kapı olabilir. Şiirle seslendiği şairlere bir bakalım: Sappho, Kavafis, Lorca, Ritsos, Henri Michaux, Nâzım Hikmet, Orhan Veli, Oktay Rifat, Edip Cansever, Metin Eloğlu, Can Yücel, Cemal Süreya, Cevat Çapan.

Bu şiirleri okurken yine çok yönlü şiir dünyalarıyla karşılaşacaksınız. Bir yandan üzerine şiir yazılan şairin dünyası, öte yandan Alova’nın bu şairlere yaklaşımıyla ortaya çıkan derinlikli portreler. Bir de “Tayf” şiiri var, Alova’nın dokuz şairden oluşan bir “Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi”

Alova şiirini yoğunlaştırırken en çok doğayı kullanıyor. Doğadan derlediği türlü gereçlerle  kuruyor imgelerini. Hayattan ve edebiyattan uzaklaşmış bir doğa onun şiirleriyle yepyeni söyleyişler olarak geri dönüyor:

Sevgisizlik yiyip bitirmiş

Süngertaşı gibi yüreklerini.

…

Dizlerin sönmüş kraterler

Eteğine kent kurduğum

…

Dilbalıkları gibi kayıp geçerken günler

…

Yazarken yaz günü isteklerini

Mürekkepbalıklarının tebeşiriyle

Mavi tahtasına denizin.

Doğa, şiir, kişisel ve toplumsal tarih, binlerce ayrıntı… toplayın hepsini. Çevirip başınızı hayatın gürültüsünden, bakın, insan doğanızın geresindiği şeylerden söz ediyor şair.

Sonrada şunu sorabilirsiniz; böyle bir şairin değerlenmediği bir şiir ortamının sağlığından söz edilebilir mi?

18.7.2001

Bu yılın 1 Mayıs’ında Adam Yayınları’nda 19. yılımı tamamladım. Bu 19 yıl benim için çok zengin deneyimlerle dolu bir dönem oldu.

Bu 19 yılın bir önemli yanı da, bu süre boyunca Cevat abiyle hep yan yana ya da aynı odalarda çalışmış olmamızdı. 19 yıl boyunca bir insanla düzenli olarak her haftanın en az bir günü görüşebilmek, insanlar arasında gözle görülemeyen ama her koşulda hemen kendini belli eden bağların kurulmasına yol açıyor.

Cevat abiyle aklınıza gelecek her konuda konuşabilirsiniz. Beşiktaş’ın durumunu da, sinema, tiyatro dünyasında olup bitenleri de, gezilip görülecek ilginç yerleri de, dünyanın çeşitli köşelerinde yaşayan kültür adamlarını nasıl tanıdığını da…

Bu 19 yıl boyunca neler konuştuğumuzu düşündüğümde aklıma önce şiir geliyor. Evet, yeryüzünde şiirin bunca geri çekildiği, toplum hayatının dışına itildiği bir dönemde biz en çok şiirden konuştuk. Çünkü hayatta en önemsediğimiz şeydi şiir. Ama şiirin yanı sıra hayat üzerine, geçmiş, anılar, insanlar üzerine de çok şey konuştuk. Bu konuşmalardan aklımda onun yaşamına ve geçmişine ilişkin çok şey kaldı elbette. Bu yüzden konuşmamı biraz da bu anılar üzerine kurmak istedim. Çeşitli yaşam sahnelerinin onun şiirinin daha iyi anlaşılmasına, sevilmesine yol açacağını düşündüğüm için.

Bir şairi şair yapan etkenleri ya da mutlu rastlantıları hep düşünmüşümdür. Sözgelimi Nâzım Hikmet’i Nâzım Hikmet yapan ne çok etken vardır. Mevlevi şairi dedesinden, ressam annesine, Ulusal Kurtuluş Savaşı’ndan Sovyet devrimine saymakla tükenmeyecek etkenler.

Cevat Çapan’ın yaşamına baktığınızda da, onu şair eden yollarda nice zengin yaşam birikimi olduğunu kolaylıkla görebilirsiniz.

Ve bu yaşam parçalarının hayat denilen o usta terzi tarafından nasıl ustalıkla birleştirilip geliştirildiğini de.

İsterseniz babasından başlayalım.

Erzincan’ın Kemah ilçesinin Pekeriç köyünden bir delikanlı. Köyleri bir Ermeni köyü, ama babası İstanbul’da kuru kahvecilik yapıyor. Ermeni arkadaşlarıyla Trabzon’dan vapura binip İstanbul’a babasının yanına geliyor. Yolda da arkadaşlarından Amerika’yı, orada nasıl canlı, çekici bir hayat olduğunu duyuyor. İstanbul’da babasıyla pek anlaşamıyor, biraz para biriktirince bir gemiye atlayıp önce Cezayir’e, sonra Marsilya’ya, oradan Amerika’ya gidiyor diye bindiği bir gemi ile Hollanda Guyanası’na yani Surinam’a gidiyor. Oradan her nasılsa Küba’ya geçiyor ve Santiago’da tam 20 yıl yaşıyor. İş adamı oluyor ve Emilio Çapan adını alıyor.

Adaları seven bir adam,

Adaları da kadınlar kadar.

Bir adam, gelip dağ köylerinden,

Han kahvelerinde duran.

Bir köylü, imparatorluğun payitahtında.

Bir kaçak, Cezayir zindanlarında.

Bir yolcu, Marsilya’dan.

İkinci Abdülhamit’in padişahlığında

Kalkıp Havana’ya giden babam.

Sonra Kurtuluş Savaşı oluyor, Cumhuriyet kuruluyor ve bu adam ülkesine dönüyor. Kardeşinin Darıca’daki fırınını işletmeye başlıyor. Orada komşuları Girit mübadili bir kızı seviyor ve bu aşktan 1933 yılında Cevat Çapan doğuyor.

12 yaşına kadar olan çocukluk yılları Darıca’da geçiyor Cevat Çapan’ın. İkinci Dünya Savaşı yılları. Hiç elektrik olmayan yıllar. Halkevlerine gelip perdesini kurarak karagöz oynatan karagözcüyü görmesiyle ilk ilgisi ortaya çıkıyor. Aynı yıllarda radyodan da Hayali Küçük Ali’nin Karagöz programlarını dinliyor.

Bu yıllarda babası da sürekli hikâyeler anlatarak oğlunun imge dünyasının gelişmesine katkıda bulunuyor. En çok anlattığı hikâye ise Pardayanlar’dır. Babasından öğrendiği ilk Fransızca sözler de Baba Pardayan’ın oğluna öğütleridir:

Kadınlardan sakın

Saçları yılandır seni sararlar,

Gözleri ateştir, seni yakarlar.

Ama babasının Cevat Çapan’a verdiği dersler yalnızca Pardayanlar değildir:

Babam iki tek atınca,

“Hadi seni karpuzlara götüreyim,” derdi.

(Karpuzlar Gebze’de oturan kızlardı.)

Annem kızarır, kızar,

“Bey, çocuk daha küçük,” diye çıkışır,

mutfağa gider ağlardı.

Babam karpuzdan anlardı.

Babasının oğluna öğrettiği bir şey de rakı içmektir. Daha 3-4 yaşlarındayken onu rakı sofralarına taşımaya başlar. Önce mezelerin lezzetine alışan Cevat Çapan, zamanla mezelerin yanında rakı içmeye de başlar.

Evlerinin yanındaki mescitte ise taşbaskısı kitaplar satan bir seyyar kitapçı vardır. İlkokul yıllarında bu kitapçıdan aldığı Hazreti Ali Cenkleri, Tahir ile Zühre, Arzu ile Kamber, Kan Kalesi, Hayber Kalesi gibi kitapları okumaya başlar. Yalnız kendi kendine değil. Evlerinin altındaki fırında çalışan işçilere de okur bu hikâyeleri. Aralarında saz çalıp, türkü söyleyenler olur, onlardan da ilk türküleri öğrenir.

Bu arada annesini de unutmayalım: O da akrabaları, arkadaşları, komşuları geldiğinde Rumca şarkılar söyler evlerinde. Kimileri yarı Türkçe yarı Rumca masallar anlatır. Yunancaya karşı kulak dolgunluğu da yine işte bu çocukluk yıllarında oluşur.

1945, Cevat Çapan’ın 12 yaşında İstanbul’a geldiği ve Robert Koleje kaydolduğu yıldır. Hem o yıllarda Türkiye’de olabilecek en güzel okula gelmiştir. Hem de sinema, tiyatro gibi sanatlarla buluşacağı İstanbul şehrine.

Taksim sinemasında hep Arap filmleri gösterilmektedir. Türkçe sözlü, Arapça şarkılı filmlerdir bunlar, Abdülvahap’la Ümmü Gülsüm’ün oynadıkları.

Yine aynı yıl İstanbul Şehir Tiyatrolarında Shakespeare ile tanışır. Muhsin Ertuğrul’un sahneye koyduğu Atinalı Timon’dur ilk gördüğü oyun.

Kolej’de Karagöz tutkusu da sürer. Okulda bir perde yaptırıp Karagöz oynatmaya başlar.

İlk yurtdışı gezisini de bir okul gezisi olarak Yunanistan’a yaparlar. Çeşme’den önce Sakız adasına geçip, oradan da Atina’ya giderler.

Robert Kolej’de çok iyi bir edebiyat eğitimi verilmektedir bu yıllarda. Şair Nigar Hanımın oğlu Salih Keramet Türkçe öğretmenleridir. Tevfik Fikret’in arkadaşıdır. Nazım Hikmet, dönemin yaşayan bütün öteki şairleri, Sait Faik, Yakup Kadri, Halide Edip, Halit Ziya, Reşat Nuri derslerde okudukları yazarlardır. Yine Batı dünyasından T. S. Eliot, Ezra Pound, James Joyce da bu yıllarda keşfettiği yazarlardır.

Okul bitince, 20 yaşında babası onu İngiltere’ye Cambridge Üniversitesi’ne gönderir. Ailesi iktisat okumasını istemektedir. O ise İngiliz Edebiyatı bölümüne kaydolur. Babasına altı ay sonra yazdığı bir mektupla durumu bildirir.

Cambridge’de sinema tutkusu iyice depreşir. Durmadan sinemaya gider. Hemen bütün sinema klasiklerini izleme olanağı bulur. Bir keresinde Mihail Kokoyannis’in Melina Merküri’nin oynadığı Stella adlı filmini o kadar beğenir ki, tam 9 kez seyreder.

Cambridge’de ilk yaptığı işlerden biri de İngiliz arkadaşlarını rakıyla tanıştırmak olur. Savaştan yeni çıkmış İngiltere’de bir çok şey karneyle dağıtılmaktadır. Babası her ay küçük bir koli içinde ona beyaz peynir, pastırma ve rakı gönderir. Rakı sofrasını kurup arkadaşlarına hem rakı içmeyi, hem de türkü söylemeyi öğretir.

Kendisi de elbette çağdaş İngiliz edebiyatının ustalarından etkilenir. Bunlar içinde en beğendiği ise Gökkuşağı ve Aşık Kadınlar romanlarının yazarı D. H. Lawrence’dır.

İlk şiirlerini de yine bu yıllarda yazar. “Denizi Özledik Denizi”, “Dilek Şart”.

Yaz aylarında ise Türkiye’deki edebiyatçılarla arkadaşlıklar kuruyor. Bunlar arasında ilk sıraları Bilge Karasu, Vüs’at O. Bener, Özdemir Asaf alıyorlar. Sonraki yıllarda asker arkadaşı olarak Oğuz Atay da katılacaktır yakın arkadaş grubuna.

Cevat Çapan’ın askerliğini yaptığı 1950’li yılların sonları Ankara, bir sanatçılar merkezidir aynı zamanda. Turgut Uyar’la, İlhan Berk’le, Can Yücel’le, haftasonları buluşup arkadaşlık etmektedirler.

Tabii İngiltere’de okumanın bir yararı da pek çok çağdaş yazarı herkesten önce farkedebilmesi olur. John Berger’i daha ilk romanı  Zamanımızın Bir Ressamı yayımlandığında, 1953’de keşfeder. Ted Hughes, Sylvia Plath aynı dönemde öğrencilik yaptığı şairlerdir. Yine Raymond Williams, F. R, Leaves, George Steiner gibi çağdaş edebiyatın başta gelen eleştirmenlerinin de derslerine girer.

Aynı şekilde, yalnız İngiliz edebiyatına değil, bütün dünya edebiyatına ve şiirine açılan kapıları bulabilmiştir. Böylelikle, günümüzün “Şiir Atlası”na ulaşacak, “Çin’den Peru’ya” çeviri serüveni başlar. “Çin’den Peru’ya”nın ilk basımı 1966’da Vedat Günyol yönetimindeki Çan Yayınları’ndan 76 sayfalık ince bir kitap olarak çıkar. Ancak içinde Sappho’dan Latin Şairlerine, Eski Çin şairlerinden Japon Haiku’larına, Ungaretti’den Pavese’ye, Michaux’dan Rene Char’a, Lorca’dan Alberti’ye Yeats’den Auden’a, Ezra Pound’dan Vallejo’ya çok geniş bir alanda dünya şiiri karşımıza çıkar.

Ardından peş peşe çağdaş Yunan şiirinin büyük ustalarını dilimize aktarır: 1966’da Seferis, 1974’te Yannis Ritsos, 1981’de Kavafis ve 1983’te de Elitis’in şiirleri kitap olarak yayımlanır. Çağdaş Yunan Şiiri Antolojisi, Çağdaş İngiliz Şiiri Antolojisi ve Çağdaş Amerikan Şiiri Antolojisi de 80’li yılların ürünlerindendir.

80’li yılların başında bir de Amerika serüveni vardır, Cevat Abi’nin. Beş kişilik bir aile olarak gittiği New York’ta Fulbright bursuyla geçinemeyince, bir yandan üniversitede 17. yüzyıl İngiliz edebiyatı dersi verir, öte yandan da Türk öğrencilerin kurduğu bir badanacı ekibine katılarak evlere boya badana işlerine gider. Hatta bir keresinde evini boyamaya gittikleri kişinin bir üniversite profesörü olduğunu öğrenince ev sahibi profesörle, onun evini boyamaya gelen Profesör Cevat Çapan’ı tanıştırırlar.

İşte, kimi sahnelerini aktarmaya çalıştığım böylesi çok sayıda mutlu rastlantının ortaya çıkardığı bir şair kişiliktir Cevat Çapan.

80’li yıllar, Cevat Çapan’ın aynı zamanda yeniden kendi şiirine dönüş yıllarıdır. İlk şiiri 1952 yılında, henüz 19 yaşındayken yayımlanmış olmasına karşın, ilk şiir kitabı Dön Güvercin Dön, aradan 33 yıl geçtikten sonra 1985’te yayımlanır ve o yılın Behçet Necatigil Şiir Ödülünü kazanır.

Yılların birikimi içinde yaşama sevinciyle hüznü ustalıkla harmanlayan, yalınlıkla derinliği buluşturan şiirleri peş peşe kitaplaşır: Doğal Tarih, Sevda Yaratan, Ne Güzel Yolculuktu Aklımdan Çıkmaz. Şiirlerinden seçmeler İngiltere ve Fransa’da da kitap olarak yayımlanır.

Cevat Çapan şiirine genel bir bakışla baktığımızda hep anlatılan bir hikaye vardır. Bu hikaye, kimi zaman kişisel, kimi zaman toplumsal bir hikayedir. Ancak içlerine kişisel tarihlerin ve düşlerin karıştığı hikayelerdir bunlar. Annesini, babasını, dayısını anlatırken Anna Ahmatova’yı, Osip Mandelştam’ı, Cesar Vallejo’yu, Walter Benjamin’i de anlatır.

Aslında bir düşler sağanağı da diyebiliriz onun şiiri için. Yalın görünümlü olmalarına karşın kişisel, toplumsal ya da tarihsel pek çok öykünün iç içe geçtiği, birbiriyle ilintilendiği, buluşup uzaklaştıkları bir olaylar ve düşler sağanağıdır. Bu nedenle gizlerine çok da kolay varılabilecek bir şiir değildir belki. Ama şairin dünyasını tanıyıp, ailesi, geçmişi ve bunca içli dışlılıktan sonra bütün dünya edebiyatı ve özellikle de şiiri için de onun ailesi diyebiliriz; evet, dünya şiirinin serüvenlerine açık, şiirin bu geniş ailesine yakın olanlar için tadına kolay varılacak ve sonra da tiryakisi olunacak bir şiirdir Cevat Çapan’ın şiiri.

Bir yaştan sonra, sınırsız bir çağrışımlar

zinciridir hayat;

başka kokular, başka görüntülerle

saldırır üstüne tekleyen belleğinle

ve birden başka adlarla uyanırsın

bir dağ yamacında daldığın düşten.

Bir İsveç filminde miydi

o küçücük madenci çocuğu

Auguste Renoir’ın adını hecelemeye çalışan?

Her şey ne kadar külrengi ve dağınık

gökle denizin maviliği ötesinde.

Bir kadın “Gecenin Matemi”ni söylüyor öğle üzeri

ve herkesten bir şeyler kalan bu sokaklarda,

kırılan camdan kalplerin parçalarını toplarken,

belalısı gizlice zehirliyor içindeki aylak köpeği.

Ve uzakta, düşlediğim Girit’te, belki de,

denize eğilen çamları yıkıyor yıldızlar.

Sonunda sana sığınıyorum, ey şiir,

rüzgarları, fırtınaları yararlı kılan.

Yaşarken, güzel adlar koydum çocuklarıma:

Nigar, Leyla, Alişan.

Burada çok kabaca söz ettiğim olaylar ve olgular, onun bin bir zenginlik içeren hayatının küçük bir bölümüdür yalnızca. Onu tam olarak tanıyabilmek için, gittiği meyhaneleri, yüzdüğü denizleri, gezdiği yerleri, okuduğu kitapları, gördüğü filmleri, oyunları, tanıdığı nice renkli insan portrelerini, çocuklarıyla, öğrencileriyle olan serüvenlerini uzun uzun anlatmak ve dinlemek gerekir. Çünkü bütün bunların ve nicelerinin bileşeninin doğurduğu bir şeydir Cevat Çapan şiiri.

Bunca yüksek uçuşa karşın, Cevat Çapan, ayakları yerden kesilen şairlerden değildir. Güçlü gerçekçiliği ve duyarlık eğitimiyle maddi dünya ile yaratı dünyasını birbirinden ayırmadan bir arada koruyabilmeyi başarmıştır. Gerçeklik duygusuyla güzellik duygusu yan yana, bir aradadır.

Lirik şiir yazmasına karşın, şiirde lirik söyleyişle mizahi, ironik tonu da ustalıkla birleştirebilmektedir.

Cevat Çapan’ın düşler sağanağından, bölük pörçük yaşam parçalarından bir şiir dünyası kurduğunu söyledim. Bu yamalı bohça gibi görünen şiir dünyasına biraz geri çekilip de yukardan baktığınızda ise karşınızda kusursuz bütünlükte bir yapıtın durduğunu göreceksiniz.

Elbette bütün sanatlar gibi şiir de aslında şairinin bireysel bir serüvenidir. Ama şair bu serüvenine ortak edebildiği okurlarıyla yaşar, çoğalır.

Cevat Çapan’ın, Türkçe okuyabilen bizlere sunduğu şiir yolculuğu çok güzeldi.

Ve kim bilir kaç kuşaklar boyunca aklımızdan çıkmayacak.

Temmuz 2005

I think I may have mentioned the three pets we have? In a 680-square-foot apartment? Maybe a time or two?

(For the record, we did not adopt them all when we lived in such a small space. We did it when we had two whole floors and like…six separate rooms or something! It was practically a mansion.)

After our first cat, Ella, seemed to prefer Zack over me (HEARTILY PREFER, I might add) I was what you might call bitter devastated. So about two months later, I insisted politely suggested getting another cat who’d, you know, maybe like ME a little (me me MEEE). And Zack was all “Sure! Ella might like another cat to play with anyway” and I was all “Hahaha SUCKER” because Zack had no idea what he was getting himself into.

(Side note: I am animal-crazy and have always brought home animals randomly, often without permission or discussion, which I totally warned Zack about before we were even dating seriously. And he had one of those ‘I’m going to pat you on the head and say okay’ moments because he did not think I was serious.) (Two months after Cat Numero Dos, we adopted Arlo.)

Guess who’s under the blanket (and ALL THREE PETS?)

Anyway! On my lunch break one fine August day in Charlottesville, Virginia, we decided to check out the SPCA. Which was absolutely overflowing with kittens. BASKETS AND BASKETS AND BASKETS OF KITTENS. So many kittens that they were having a two-fer sale, which Zack immediately nixed:

“One kitten, Austin. ONE.”

I went against everything I knew to be true about adopting a cat from a shelter: that black cats are the hardest to find homes for; that getting an adult cat is better than getting a kitten because you KNOW what you are getting yourself into, they are calmer, they are also hard to find homes for; that in any case, you should adopt for personality and not for looks. So of course, I chose the tiniest, fluffiest, prettiest baby kitty of them all, who was terrified the moment I took her out of her cage but curled up in my arms and immediately started to purr. I took her home and named her Sappho. She is my baaaaaybeeeee.

She’s also what we affectionately call defective.

First and foremost, Sappho is scared of pretty much everything. She will only come to Zack if he is speaking in a high-pitched “happy” voice, and she’s outta there at one cough, sneeze, or normal-voiced word. After more than two years of living together, she barely tolerates Arlo’s existence, usually preferring to ride the highlands of the furniture or hide under the bed over being on the floor if he’s in the vicinity. Visitors only see her if everyone is seated and the talking/laughter isn’t too boisterous, and even then it’s only long enough for them to maybe catch a whisper of gray fluff before she’s back under the bed (or in my closet, where she likes to lay on my clothes and get them full of hair; she can open the door all by herself, which was adorable until I ran out of tape for my hair-removing sticky roller thing).

Look who let herself into the closet. Again.

Sappho loves me. Me me MEEE! But in a timid, I’ll-look-at-you-imploringly-until-you-invite-me-onto-your-lap sort of way. She is not pushy or impatient unless she’s waiting for food, unlike Ella and Arlo, who vie openly for lap time and will insist that you hold them and love them AREN’T I ADORABLE MOMMY?? Also, to invite Sappho, you don’t call her or pat your lap or the couch beside you; you point at her. For some reason, we have no idea why, that is the only signal she recognizes to mean “come here.”

And the litterbox. Oh, the litterbox. Thankfully, both our cats use the litter box religiously and without complaint about whatever state of, ahem, fullness it might be in. We have one of those covered ones to help contain the litter that gets thrown overboard in the business-covering process. Sappho does not seem to fully grasp the concept of the litter box, however. We discovered, after hearing a strange scraping noise once, that Sappho does her business, sticks her head and both front paws out of the box, and scrapes at the outside of it, rather than actually covering anything. Which explained why her trips to the litter box always ended up in a whole-room reek, which, EW. We cannot seem to break her of this habit. Yes, it still stinks.

It’s a good thing she’s so cute!

So timid little Sappho (or Wappho, Waff, Waffie, Sapphie, or Saf, as I usually call her) (I’m 78% sure she thinks her name is actually “Waff”) has actually THRIVED in our tiny apartment, whereas the other two pets are pretty much bored senseless. She only had a wild-eyed, panicked look about her for a month or so after we moved in (moving from Charlottesville to Chicago with a month-long detour at my mom’s house was a wee bit traumatizing for poor Waff). She every now and again will let Arlo near her and she sleeps on top of the bed during the day, or on the floor in the sunshine even, sometimes. And friends? This is the biggest, most exciting news of all:

Sappho escapes into the hallway.

We sometimes let Ella run around the hallway of our floor for a few minutes, since she’s bored and we’re a tad concerned about the state of her um, rotundness, as there’s not much room for her get any exercise in the apartment. But Sappho has never shown even a flicker of interest in going anywhere until the last week or so. All of the sudden, every time I come home, she’s waiting by the door to escape. And she’s not just trying to catch a glimpse of the Great Outdoors, either. SHE WANTS OUT. To sniff the elevator doors and the carpet and stare at the weird vent-thingy up by the ceiling that makes a lot of noise.

I won’t lie; I’m sort of bursting with pride. My baby! She’s all courageous and stuff! She wants to see the world and maybe one day she will grow up to be a doctor or something even. I mean, she totally could, you guys. You don’t even know. She’s brilliant! Beautiful! And did I mention she does her own stunts now?

With his venom

Irresistible
and bittersweet

that loosner
of limbs, Love

reptile-like
srikes me down

~ Sappho

ONUNLA

Onunla tatlı tatlı fısıldaşırken
sevecenlikle gülümserken ona,
büyülersin tanrılaşan erkeğini
yüreğin paramparça dağılır oysa.

Nasıl da tutulur dilim bir bilsen
sesim kısılır, kulaklarım uğuldar,
hüzünle buğulanır gözlerim,
titremeye başlar terli bedenim,
yemyeşil kesilirim otlar gibi,
küçük ölümle yüzyüze gelirim.

Ama karşında böyle umarsız kalsam da
Cesaretle katlanmalıyım tüm acılara.

IŞILTILAR

Dolunaya dönüşüp parlayan ay
tüm yeryüzünü aydınlatınca
hemencecik gizler ışıklarını
çevresinde gezinen yıldızlar.

ARZU

Seni düşününce eriyip gidiyor yüreciğim.

SELAM YİRİNA!

Daha nice çok selamlar yollarım sana,
tek başıma yaşadığım yıllar kadar
senden çok uzakta

ÖLDÜĞÜN GÜN

Unutacak seni bütün dostların
çünkü nasibin olmadı hiç Perya gülünden;
ölüler de bakmayacak solgun yüzüne,
Hades’te de yapayalnız kalacaksın.

HİÇ SANMIYORUM

Gün ışığını bir daha görebileceğini
sencileyin bilge bir bakirenin.

ŞÖLEN

Şölen başladı, nektarlı şarabınla
çiçekler takınıp gel bana Kıbrıslı,
altın kadehlerde sun güzelliğini.

EN GÜZEL

En güzel şarkılarımı sunacağım bugün
en güzel körpecik sevgililerime.

SAPPHO

(Türkçesi : Gönül Gönensin)

APHRODİTE’YE YAKARIŞ

Ey tahtı ışıl ışıl ölümsüz Aphrodite
Ulu Zeus’un düzenci kızı
yalvarırım yüreğimi acılarla
dağlama!

Yardımıma gel gene, hani eskiden
sesimi duyunca nasıl, çıkıp
babanın sarayından kanat çırpan
kuşların

çektiği yaldızlı arabana biner;
yeryüzüne inerdin bulutsuz
mavilikten;
ölümsüz dudağında o aydınlık gülüşle
sorardın,

“Gene nen var?” derdin, “nedir gene
deli gönlünü çelen? Tılsımımla kimi
bafltan çıkarıp yollamam gerekiyor
koynuna?

Söyle, Sappho, kim seni üzen?
Kaçıyorsa kaçsın, bırak,
yakında o senin ardına
düşecek,

bugün almıyorsa verdiklerini,
yarın o sana armağanlar verecek,
seni sevmiyorsa, istemese de er geç
sevecek.”

Geleceğin varsa, şimdi gel,
kurtar beni
kuşkudan, ne diliyorsa gönlüm
yerine getir, sen de katıl benimle
savaşa.

SAPPHO

(Türkçesi: Cevat Çapan)

Dünkü gazetemizle birlikte Dünya Klasikleri dizisinde, yeryüzünün bilinen en eski ozanlarından Safo’nun (Sappho) şiirleri yetmiş bin okura ulaştı.

Günümüzden iki bin altı yüz yıl önce yaşayan Safo’nun şiirleri, kişisel bir sesin ilk örnekleri olmasıyla da önem taşır,

Bizim Edremit Körfezi’nin karşısındaki Midilli adasında yaşayan Safo, coğrafya olarak da komşumuz, hatta akrabamız sayılır.

Radyo Cumhuriyet’te geçen cumartesi akşamı yayımlanan “Şiir Dünyası” programında, Egemen Berköz, Cengiz Bektaş ve ünlü halkbilimcimiz İlhan Başgöz’le Safo üzerine konuştuk. Bu akrabalık üzerine ilginç açıklamalar geldi.

Cengiz Bektaş, coğrafya ortaklığının bizleri aynı zamanda ortak bir kültürün de ögeleri kıldığını, eski Yunan şiirinin ölçü birimlerine bizim Ege türkülerinde de rastlandığını söyledi.

İlhan Başgöz ise, şiirde “Oğuz biçemi” denilen bir doğrudan anlatım biçemi olduğundan söz açarak bizim halk şiirimizle, antik çağ Ege şiiri arasında söyleyiş ortaklıklarına rastlandığını, dahası bugünkü Türkçemizde kullanılan “gözümün ışığı”, “sevincimden kalkıp oynadım” gibi deyimlere eski Yunan destanlarında da rastlandığını söyledi.

Kolay değil, bin yıldır yaşadığımız bu topraklarda bizden önce de yaşayanlar vardı. Üstelik onlar insanlığın uygarlık yolundaki önemli atılımlarını gerçekleştirmişlerdi. Bizlerin bugün, bu geçmişten habersiz yaşayabilmemiz olanaklı mı?

Her dizesinden toprağımızın güneşinin yansıdığı Safo’nun şiirlerinde Ege’nin sonsuz yıldızlı göğü, zeytinlikler, bağlar yansıyor. Şiirlerinde sık geçen kent adlarından biri Sardes yani bizim Salihli. O zamanlar Salihli, Batı Anadolu’nun en büyük devleti Lydia’nın başkentiymiş. Bugün de akmakta olan Sart Çayı, bu dönemde taşıdığı altın cevherleriyle ünlüymüş. Tarihte ilk para da Salihli’de bu akarsudan toplanan altınlar işlenerek basılmış. Bugünkü Salihli’ye yolu düşünler, o günlerden kalma kalıntıları görebilir, Safo’nun şiirlerinde geçen Sardes’i düşleyebilirler.

Ne giyeyim diye sorma Kleis

Bir zamanlar başıma bağladığım

Sardes’ten gelme, işlemeli

mendilim yok sana verecek.

* * *

Yeni yayımlanan, antik çağın ünlü düşünürü Herakleitos üstüne bir kitap da beni Safo kadar heyecanlandırdı:Herakleitos, Bir Kapalı Söz Ustasıyla Buluşma Denemesi, Samih Rifat, Yapı Kredi Yayınları.

Hani şu, “aynı ırmağa iki kez girilemez” ve “her şey akar” sözleriyle diyalektik düşüncenin öncüsü sayılan ilk çağ Anadolu düşünürü. O da Efes’te yaşamış. Aforizmalarıyla etkisi günümüze dek sürmüş. Herakleitos’un başta gelen özelliği düşüncelerini neredeyse şiirsel bir biçemle söylemesi.

Samih Rifat bu büyük düşünürü çevirirken, yanı sıra açıklayıcı notlar ve çeşitli yazılarla da düşünürü kapsamlı bir biçimde tanıtmayı başarıyor. Dahası onun düşünür yanının ötesine geçip ozan yanını öne çıkarıyor.  İki bin beş yıl önce bizimle aynı toprağa basıp, aynı göğü soluyan bu düşünürün “bu sabah yazılmış gibi” taze birkaç deyişine kulak verelim:

“Çok bilgi akıllı olmayı öğretmez.”

“Yangın söndürmekten önemlidir ölçüsüzlüğü söndürmek.”

“Çok toprak kazar, az bulur altın arayanlar”

Günümüz insanları, ne yazık insanlığın binlerce yılda oluşan temel değerlerini gözardı edip günlük pırıltıların çekiciliğine kaptırıyorlar kendilerini. Tek tek insanları suçlamanın bir anlamı yok. Onlara bugün sunulan dünya bu. Okul kitaplarımızın hangisinde Safo’nun ya da Herakleitos’un adı geçiyor bugün, daha insanlık kültürünün nice temel yapı taşlarının. Yurdunu tanımak, yalnızca dağlarının, ovalarının, kentlerinin adlarını öğrenmekle sınırlı olabilir mi? Bir zeytin ağacının ömrü bin yıldır. Bugün dallarından zeytin koparıp yediğimiz bu ağaçları kim dikti, kim yetiştirdi, onlar bize kimden kaldı, merak etmez mi insan.

Safo gibi bakmalı biraz da yaşadığımız topraklara:

Aşkın da payı var

Güneşin

parıltısında

ve erdeminde.

6.1.1999

aus: Thomas Kling: morsch. Gedichte. Frankfurt am Main: Suhrkamp 1996, S. 67

Und untergegangen ist der mond mit den pleiaden – versunken mitten im dunkeln – aus der schale der nacht rinnt die zeit und nur ich – ich schlafe allein

Fassung von Raoul Schrott aus: Die Erfindung der Poesie. Gedichte aus den ersten viertausend Jahren.  Frankfurt am Main: Eichborn 1998, S. 115.

Hier einige andere Fassungen des Sappho-Gedichts:

Einsamkeit der Liebenden

Unter gingen der Mond schon
und die Plejaden; Mitternacht
ist es, die Stunden verrinnen,
und ich schlafe allein.

Dietrich Ebener, in: Griechische Lyrik in einem Band. Berlin und Weimar: Aufbau 1976 (Bibliothek der Antike) S.114

Tonight I’ve watched
The moon and then
the Pleiades go down
The night is now
half-gone; youth
goes; I am
in bed alone

MARY BARNARD

Unter ging der Mond
Und das Siebengestirn.
Mitternacht ist ´s
Und die Stunde verrinnt.
Ich aber liege allein.

Dorothea Crusius, in: Lieder der Sappho. München, ohne Jahr (Münchner Lesebogen Nr. 34)

Midnight. The moon and Pleiades have set.
Time is passing. I lie alone.

DAVID MULROY

Schon flüchtet Selana, die reine,
schon taucht ihr unter, Plejaden,
die Nacht und die Stunden laden:
ich ruhe noch immer alleine.

August von Platen, in: Liebesdichtung der Griechen und Römer. Zweisprachig. Leipzig: Dieterich´sche Verlagsbuchhandlung 1963, S. 53

The weeping Pleiads wester,
And the moon is under seas;
From bourn to bourn of midnight
Far sighs the rainy breeze;
It sighs from a lost country
To a land I have not known;
The weeping Pleiads wester,
And I lie down alone.

A. E. HOUSMAN (1893, P. 1936)

Gesunken ist der Mond
und die Pleiaden. Mitter-
nacht. Vorbei geht die Stunde -
und ich schlaf´ allein.

Joachim Latacz, in: Die griechische Literatur in Text und Darstellung. Bd. 1: Archaische Periode. Stuttgart: Reclam 1991, S. 429

The Moon has veil’d her Silver Light,
The Pleiades have left the Sky;
It’s now the silent Noon of Night,
The Love-sworn Hour is past; yet I
Alone, deserted, pining lie!

JOHN ADDISON (1735)

Hinabgetaucht ist der Mond und
mit ihm die Plejaden; Mitte
der Nächte, vergeht die Stunde;
doch ich lieg allein danieder.

Joachim Schickel, in: Sappho, Strophen und Verse. Frankfurt am Main: Insel, 1978, S. 57.

more /Bantock: “The moon has set” from”Sappho” [5'57] (RealAudio) listen“This first recording of Bantock’s Sappho, written in 1906, reveals it to be a gorgeous song cycle of almost an hour’s duration. The ‘fragments’ are all that remain of the work of the Greek poetess Sappho who lived c700BC, and Bantock has given her erotic and beautiful poetry a luscious late-romantic score for a vast orchestra. The piece is ravishingly sung by Susan Bickley.”

168B

Moon has set
and Pleiades: middle
night, the hour goes by,
alone I lie.

Anne Carson: If not, winter. Fragments of Sappho. 2002

wenn ich heut nicht deinen leib berühre

Stefan George

© (Für die Auswahl) Michael Gratz 2000 / 2009

I am always on the look out for images that carry the same atmosphere that I look for in my own work. I was really excited to find a book in a second hand book stall in Llangollen, North Wales. It was a book of soft focus late 70’s maybe early eighties photography that accompanied the Poetry of the ancient greek poet Sappho.

The book was really expensive so I was a bit naighty and took some shots of the images on my phone! I felt like James Bond stealing the plans of an evil genius.

What I got where even more distorted and strangely cropped images of odd lesbian erotica. The mood of them sits well with The Ebony Tower (dispite no lesbian activity in the story.) The theme of back to nature and a sense of Eden comes through. The other images here are distorted and cropped images from 60’s and 70’s playboy mags. What you see here are just projections for me to decide on scale and how I will treat the image.

I thought it might be nice to let you see this stage and get some of your thoughts so please leave me some feedback!

This last image is an experiment painting over another painting, not sure where its going but i thought I would share.

Lesvos is Greece’s third largest island, known for producing its best artists, including the ancient poet Sappho, natch, and a handful of others I had never heard of, except Eleftheriades, an art critic, who has a 7 story bookstore named after him in Athens. Half the world’s ouzo is produced here, which sounds impressive until you remember, who drinks ouzo?

The little pamphlet on the North Aegean Islands from the Ministry of Tourism mentions nothing of Lesvos’ women-loving reputation, but it does give Sappho the only adjective of all the artists: Illustrious. I love it, the word, the hills that droop under the weight of all the olive trees, the honey hued bay that gently sways with fishing boats, the 14th century Byzantine castle that sits atop a pine-covered hill, like a benevolent yet lame duck patriarch.

It’s 8am. We’re in a cafe where the line between cafe and bar is indistinguishable, watching people watch an infomercial about a vibrating massage belt that, from the looks of it, startles the cellulite off your body. Outside the port is dotted with anarchist graffiti, saying things like “Smash state-racism” and “Do you think capitalism can endure?” and I think, yes, I could wake up here. Even the fish seem willing to help out, jumping into the air in surrender. Take me, Lesvians, I am here!

Though, the fish smell is starting to get to me (insert the lesbian joke you’re dying to tell now in the comments). The smell yes, but also the eyes. Those lucid, bulging fish eyes everywhere. The funny thing is I used to love fish. Then I went fishing when I was 9. I caught 4 fish; I was so proud,until my grandpa told me we’d be eating them for dinner. Then I cried and cried and actually tried to put them back in the lake. It was too late though, they were already dead.

picture for dramatic effect. the agony!

I think I would’ve become a vegetarian much sooner had the meat been strung up on hooks in store windows, their staid, unmoving eyes staring back at me. Or maybe I’m too sensitive. I still apologize to food that I have to waste or that’s gone bad.

More on Sappho, the bisexual patron saint, to come…

When I read a translation of a poem I often want to shorten it. The translator makes too much effort to recreate the equivalent of the original form of the verse. In a way this is the hardest bit to translate, because it is made by the nature of the poem’s original language. For me, the verse structure of a translated poem is a distraction, the shell, and I am impatient to crack it and discover the core of meaning it contains.

Haiku is a popular verse form, and many English speaking poets assay it. I can’t help feeling this is as non poetic an attempt as doing a crossword puzzle. The haiku has its formal rules, for instance, three lines of 5, 7, 5 syllables followed by 2 of 7 syllables, and with a reference to the season, something much easier to do in Japanese, where so many words have seasonal associations (says Dorothy Britton who translated my volume of Basho). Japanese speakers can appreciate the formal skill, so nonchalantly achieved, with which Basho reaches the perfection of the verse form. But technical mastery of form, no matter how wedded to poetic feeling, is not itself a value now, at least in English (at least to me). It once was when poetry was taken more seriously, and contributes not a little to the reputation of someone like Alexander Pope for instance. What I value is the intensity and conciseness of expression Basho achieves, which convey his feeling and reaction to what he sees superbly. The famous verse which runs:

Listen! A frog
Jumping into the stillness
Of an ancient pond!
(Dorothy Britton tr)

The old pond
A frog jumps in
The sound of water
(R H Blyth tr)

Lucien Stryck is more concise and seems better to me:
Old pond
leap – splash
a frog
(L Stryck tr)

There are five images in the verses, and I want to list them to express the suddenness of the event described, and the suddenness of the poet’s perception, and forget the haiku rules.

stillness
pond
frog
jump
splash

The discipline I value is the cutting away of the elaborations, generalisations, associations and second thoughts from the original perception (supposing it worth writing about), not the adapting it to a verse form, though this might on occasion be the same thing (as it is in the Japanese of Basho).

Another favourite Basho verse is translated thus:

How very noble!
One who finds no satori
in the lightning-flash

Or, in another translation:

How admirable
He who thinks not ‘Life is fleeting’
When he sees the lightning!

I want to shorten this, and say just what the poem tells me, with no distraction from the verse form.

the lightning flash!
see it!
no stale thoughts on eternity!

When confronted with Sappho’s

I have a beautiful daughter
Like a golden flower
My beloved Kleis.
I would not trade her for all Lydia nor lovely…
(Julia Dubnoff tr)

I prefer to turn it into

My lovely daughter, Kleis, a golden flower
I love her more than golden Lydia or lovely Lesbos

and sacrifice the verse form.

I realise I’m talking about adaptation rather than translation, yet consider how much ‘translated’ poetry is just that. A famous English poem is Edward Fitzgerald’s ‘rendering’ of Omar Khayyam’s Rubaiyat:

And, as the cock crew, those who stood before
The tavern shouted – “Open then the door!
You know how little time we have to stay,
And, once departed, may return no more”.

It has moved more than one generation of English speakers, yet apparently is not accurate at all.

And Cory’s translation of Kallimachos:

They told me, Heraclitus, they told me you were dead,
They brought me bitter news to hear and bitter tears to shed.
I wept as I remember’d, how often you and I
Had tired the sun with talking and sent him down the sky

which meant a lot to earlier generations of English poetry lovers, is definitely nothing like the original, according to Peter Levi (Pelican History of Greek Literature).

To me the regular metre and rhymed line endings in these excerpts seem dreadfully clunky, and bring back boring school daze when the class recited aloud to learn by heart. They worked once, but have ceased to do so. Not that I’ve anything against rhyme: the absurd rhymes in a Bob Dylan song seem good, and rap wouldn’t be rap without rhyme (but these are not poetry either, despite what Dylan’s fans say). The verse form of a translated poem has to stay current, not waste time trying to conform to either an acceptable but dated native structure, nor recreate the original one.

If I were a poet perhaps I would appreciate the attraction of a metric discipline. Taking a poetic form from another language is even more of a challenge. Haiku are popular throughout the world, and just as in ancient Japan, many poor ones are written. But metric form is only one of the challenges a poet has. Other alternatives to guide the verse are now common, such as photography, and they provide challenges too. And there is the temptation to write a song and get a recording contract (it worked for Leonard Cohen).

I can’t help feeling that many translations of poetry from another language are not themselves poetry. That translation drives a wedge between the poem’s contents and its form. The translator must choose between literal and prose translation, or adaptation which might falsify the original poem. The verse form is a kind of container to carry the poetic drink, and perhaps to lure the teetotaller towards inebriation. I don’t know if this is poetry or not but I think not:

You ask me why I dwell in the green mountain;
I smile and make no reply, for my heart is free of care.
As the peach blossom flows downstream, and is gone into the unknown,
I have a world apart that is not among men.
(Li Po, Question and Answer, tr Robert Kotewall and Norman L Smith)

In my ignorance it does go to swell the myth of Li Po, who is said to have drowned while trying to hold the moon’s reflection in the river in a drunken embrace.

Reading a translation of poetry is like drinking water from your linked palms. You have to move quickly before the water drips away. The form of a verse structure holds me up.

To know if a poem has been well translated or not you need to know the language it is translated from, and the original work. In which case you don’t need the translation.

Wonder what this would be like in Japanese:

Cinderella, she seems so easy
It takes one to know one, she smiles
And puts her hands in her back pockets
Bette Davis style
And in comes Romeo, he’s moaning
You belong to me I believe
And someone says, you’re in the wrong place, my friend
You better leave
And the only sound that’s left
After the ambulances go
Is Cinderella sweeping up
On Desolation Row

The literature of ancient Greece was the foundation of modern Western culture, yet we don’t know much about it, aside from the fragments which have survived into modern times. We know the scholars in Alexandria in the second century edited and annotated the works of many writers of earlier times, and the Byzantines preserved digests of some of this material. But very often the 10th century Byzantine scholar known as Suidas gives details about ancient authors which are merely derived from their works.

We don’t know whether Aeschylus had a nickname, if poets wrote drafts or spoke their words until they had them right, if Homer was an actor, an editor or an original composer, whether farmers from the outskirts fell asleep during a recitation of Pindar like a 19th century tycoon during the Ring cycle.

We do know that writers and scholars of classical times in the fifth and fourth centuries BC thought the three greatest poets of Greece were Homer, Archilochus and Sappho. We know that (according to Gibbon) there was an edition of the complete poems of Sappho in 10th century Constantinople. We know Sappho was an aristocrat from the island of Lesbos in the northeast Aegean Sea who lived about 600 BC and who may have been involved in some of the political warfare between rival parties occurring in her lifetime. The two stories which have survived, from much later periods than her own, were that she was passionately involved with young women in her society, and that she committed suicide when abandoned by her husband. These are both considered by many to be derived from satyrical references in fourth century comedy.

The edition of Sappho’s poems did not survive the sack of Constantinople by the Venetians, and we have only one poem of hers, and fragments of others quoted by later grammarians to illustrate dialect variations or unusual constructions.

Somehow Sappho’s reputation has survived into modern times. She has come to stand for the fragility of human culture, for the destruction that awaits us all and all of our creations. Her poetry haunts us, and reminds us, in the words of Thomas Lodge in plaguestruck London:

Brightness falls from the air
Queens have died young and fair.

Is there any way in which Sappho could be one of the greatest poets? Some things can be recovered which give us a clearer picture about her and her work.

She was a lyric poet, with quite different metres and subject matter than Homer, who wrote, or recited, in the epic form of poetry, the hexameter. Lyric poetry has come to mean the expression of personal emotion in poetry (largely because of Sappho) but at first it referred to a particular metre, and to an accompaniment on the lyre. We don’t really know whether Sappho’s poems were sung, chanted or recited, or whether she composed the music and played the lyre herself (we don’t even know this for the fifth century tragedians). This is because ancient music has not survived at all, in any form. We have lost both the colour from ancient building facades and statues and the sounds and music of ancient times.

The most obvious characteristic of Sappho’s poetry is the simplicity and directness of her expression (which has been imitated in the form of modern ‘lyric’ poetry). All the more reason to be aware that in her society, like all ancient societies, public life was much more extensive than it has since become. It was considered to be the mark of a pious and loyal citizen to participate in the many seasonal, religious and political ceremonies, rituals and festivities that filled the year. Much of Sappho’s work is likely to have been written for performance on these occasions, and is more closely related to drama than the lyric poetry we know from later times. In other words it is antecedent to both those later forms.

Sappho’s poems were probably performed at public ceremonies, some of which were marriage feasts. It may be that some of her compositions were dramatic ones written for the bridegroom to recite, just as the Jewish Song of Solomon might have been, and that this may have been the origin of her later reputation as a ‘lesbian’. It’s worth remarking that in Sappho’s world there was no sanction against homosexuality, and there is no actual advocacy or descriptions of homosexuality in her poems. What the poems express often is the emotion of longing and desire. Prominent in the fragments are invocations to Aphrodite, which might indicate performance at her festivals. What we don’t know is the identity of the ‘I’ who often speaks in her poetry. Is it Sappho telling us how she feels? Is she celebrating the power of the goddess? Is she speaking for a character from a mythological story?

One of the best books on Sappho I’ve read is by Arthur Weigall. Sappho of Lesbos was written in 1932 and has long been out of print, but it contains the most vivid evocation of the island of Lesbos I’ve ever read, and I’ve never forgotten it. There are two choices if you want to read Sappho’s poems: you can read the original words or their translation as the fragments they are, and occasionally appreciate an adjective or even a metaphor, or part of a narrative; or you can read ‘reconstructions’ of the poems, in which fragments have been put together, gaps filled, and an attempt made to recreate the effect of the original poem. Both are helpful, but it must be remembered that neither are Sappho. Her works have been irrecoverably lost. Of interest are modern musical reconstructions of Sappho. Both Eleftheria Arvanitaki and Angelique Ionatos (Sappho of Mytilene) have sung Sappho’s lyrics.

So though it’s easy to answer the first question about Sappho, ‘was she a lesbian, did she make love with other women?’ with a ‘we don’t know, and don’t have enough information about her to find out, but it’s unlikely’, how do we answer the next question, ‘was she a great poet?’

Poetry is difficult to translate, many would say impossible. While it is just possible to appreciate the power of Catullus’ ‘Odi et amo’ without knowing Latin, what can the non Greek speaker make of ‘Ποικιλόθρον᾽ ὰθάνατ᾽ ᾽Αφροδιτα’? The first problem is that each language uses different means to create music, in Greek it’s the measure, or length, of the vowels, in English it’s the emphasis placed upon them, or the beat. So translators can’t reproduce the metres of Sappho’s lyrics because their language won’t let them. They have to try and recreate a similar effect using other means, such as rhyme. This usually distorts the meaning of the words translated and lessens their impact.

My lovely daughter, Kleis, a golden flower
I love her more than golden Lydia or lovely Lesbos

I have a child, a lovely one,
In beauty like the golden sun,
Or like sweet flowers of earliest bloom;
And Claïs is her name, for whom
I Lydia’s treasures, were they mine,
Would glad resign.
(J. H. Merivale)

A lovely little girl is ours,
Kleïs the beloved,
Kleïs is her name,
Whose beauty is as the golden flowers.
(Frederick Tennyson)

I have a beautiful daughter
Like a golden flower
My beloved Kleis.
I would not trade her for all Lydia nor lovely…
(Julia Dubnoff)

They’re all different, but none of them are Sappho, and none of them is poetry. They do give us an idea of what she meant in these few lines, and what’s good about her poetry. We don’t know if they are personal, about her own child (the traditional interpretation) or written for a birth celebration, or the dedication by the parents of their child to a deity and sung by the parents at the ceremony.

What we can say is that the surviving fragments show Sappho to have had a genius in the use of metaphor, that this concrete imagery is as vivid as Keats’. That her pictures are mostly of simple natural objects, fruit and flowers, and the feelings she speaks of are simple direct ones we all have and recognise (none of Catullus’ ‘I lovehate you’). She had the rare ability to express a strong emotion through words whose music makes us feel it. Our first impulse when writing is to overelaborate, and we achieve the complex easily. The simple is much harder work. Sappho writes invisible poetry. Almost all her work has vanished, yet we can still hear it, and that makes her unique among poets, among writers.

the apple branches sway above the stream
their gentle sounds bring slumber…

Cool murmur of water through apple-wood
Troughs without number
The whole orchard fills, while the leaves
Lend their music to slumber.
(H de Vere Stacpoole)

Sappho’s poems are available at http://classicpersuasion.org/pw/sappho/ in several translations (and in Greek), with links to sources of further information.

Many works of the ancients have become fragments; many works of the moderns begin that way.

Friedrich Schlegel

DÜNYA ŞİİRİNDEN SEÇİLMİŞ ÖRNEKLER

Antolojide bulunup aşağıdaki  örnekler arasında yer almayan MAYAKOVSKİ, SHAKESPEARE, ARAGON, CİBRAN, NERUDA  BRECHT, HAYYAM, ELUARD, MEVLÂNÂ, BAUDELAİRE, GOETHE, KAVAFİS, LORCA, NEYZEN, NİETZSCHE, YESENİN PUŞKİN, TAGORE, POE, SAPPHO, RİLKE vb. şairlerin seçki kitapları “DÜNYA ŞİİRİ” kategorisinde yer almaktadır.

KATULLUS

(I.Ö. 84 – 54)

GECEDEN ÖNCE

Yaşayalım Lesbia’m, sevişelim,
Metelik vermeden homurtusuna,
Kıskanç ve suratsız ihtiyarların.
Batan gün her sabah yeniden doğar;
Ama bu bizdeki süreksiz ışık
Bir kere söndü mü ötesi gece;
Hiç bitmeyen bir gece, tek ve sonsuz,
Bin kere öp beni, öp, yüz kere öp;
Bin kere, sonra yüz kere yeniden
Bin kere, yüz kere, öp, durmadan öp,
Şaşır sayısını, şaşır Lesbia’m,
Şaşır ki sevdamıza göz değmesin

(Türkçesi: Oktay Rifat)

Victor HUGO

(Fransa, 1802 -1885)

SORULAR… SORULAR...

Gözden yaşmı akıtmalı ağlamak isteyince,
Dudaklar gülümserken insan ağlayamaz mı?

Sevmek için güzel ve şuh görüntüler mi aramalı,
Çirkin tende güzel bir ruh, kalbi bağlayamaz mı?

Hasret, özlediğimizden uzaklarda kalmak mıdır,
Özlenen yanımızdayken özlem duyulamaz mı?

Para, eşya, mücevher çalmak mıdır hırsızlık,
Mutlulukları çalmak, hırsızlık sayılmaz mı?

Soldurmak için gülü dalından mı koparmalı,
Pembe bir gonca açıp dalında solamaz mı?

Silah, hançer mi gerekir insanı öldürmek için
Gözler hançer, gülücükler kurşun olamaz mı?

(Türkçesi: Tüzün Gürson)

Mihail LERMONTOV

(Rusya, 1814-1841)

İNCELİKLE SEVDİLER BİRBİRLERİNİ UZUN ZAMAN

……………………….Sie liebten beide doch keiner
……………………….Wollt’es dem andern getehn (Heine)

İncelikle sevdiler birbirlerini uzun zaman
Derin bir tasayla, çılgınca, isyancı bir tutkuyla!
Kaçınıyorlardı itiraftan ve karşılaşmaktan,
Düşman gibi; boştu ve soğuktu konuşmaları da.

Suskun ve gururlu bir acı içinde ayrıldılar,
Bazen ve ancak düşte gördüler yitik sevgiliyi.
Öldüler sonunda, mezar ötesinde buluştular…
Fakat orada da tanımadılar birbirlerini.

(Ataol Behramoğlu)

Stephane MALLARME

(Fransa, 1842-1898)

DENİZ MELTEMİ

Hayır yok tenden artık; hatmedildi kitaplar.
Ah! Bi kaçsam! bilirim, o mest kuşlara diyar,
Bir akl’almaz köpükle göklerin arasında.
Bir şey tutamaz gayrı, gözlerin aynasında
Yanan bahçeler bile, bu deniz kokan gönlü;
Tutamaz ne geceler, ne duran o hüzünlü
Boş kâğıtlar üstüne iğilmiş kandil öyle;
Tutamaz o çocuğunu emziren taze bile,
Gidiyoruz! Kalk, gemi! Yalpanı vur şöyle bir,
Ve sonra al bir günâ âleme doğru demir!
Ümitten onca çekmiş sıkıntı şimdi, dersin,
Hayır duasına mı kanmakta mendillerin?
Belki de bu direkler, fırtınalara davet,
Nâçar bir gün yığılır güverteye… Ne imdat,
Ne görünürde ada ve ne kürek ne yelken;
Ama sen geçme gene gemici türküsünden!

(Can Yücel)

Guillaume APOLLİNAİRE

(Fransa, 1880-1918)

REN GECESİ

Bardağımda şarap, bir alev gibi titriyor.
Bakın kayıkçı ağırdan bir şarkı tutturmuş.
Ayışığında yedi kız görmüş, öyle diyor;
Yeşil saçları ta topuklarını bulurmuş.

Kalkın, türküler söyleyin, oynayın yan yana;
Kayıkçının şarkısını duymayayım gayrı;
Bütün sarışın kızları getirin yanıma:
Saçları örülmüş durgun bakışlı kızları.

Ren sarhoştur, sularına asmalar vuran Ren;
Üzerinde gecelerin altını serili.
Yazı büyüleyen yeşil saçlı perilerden
Bahseder ölü bir ses, son nefesinde gibi.

Bir kahkaha gibi kırılır kadehim birden.

(Orhan Veli – Sabahattin Eyuboğlu)

Ezra POUND

(A.B.D., 1885-1972)

IRMAK-BOYU TACİRİNİN KARISI: BİR MEKTUP

Saçlarım daha alnımın üstünde dümdüz kesiliyken
Ön kapının orda oynardım, çiçek koparırdım.
Sen atçılık oynayarak bambu değneklerinde gelirdin,
Çevremde gezinirdin, mavi eriklerle oynayarak.
Böylece yaşar giderdik Chokan köyünde:
İki küçük insan, tasasız, kuşkusuz.

On dördümde, Efendim, evlendim seninle.
Hiç gülmedim, utangaçtım çünkü.
Başımı öne eğip duvara baktım.
Bin kere çağırıldım da hiç ardıma bakmadım.

On beşimde, somurtmayı bıraktım artık,
Toprağım seninkiyle karışsın istedim
Her zaman seninkiyle, her zaman.
Durmadan üzülecek ne vardı?

On altımda, benden ayrıldın.
Uzak Ku-to-yen’e, ırmağın oralara gittin,
Beş aydır uzaktasın.
Maymunlar üzgün sesler çıkarıyorlar yukarda.

Ayaklarını sürüdün giderken.
Kapının yanını şimdi yosun bürüdü, çeşit çeşit yosun
Öyle kök salmışlar ki temizlenmiyorlar!
Yapraklar, yel esince erken düşüyor bu güz,
Çifte kelebekler Ağustosla şimdiden sarardı.

Batı bahçesinin çimenleri üstünde;
İncitiyorlar beni. Yaşlanıyorum.
Kiang ırmağı kıyılarından geçip geliyorsan
N’olur bana önceden haber sal,
Çıkıp giderim seni karşılamaya
Cho-fu-Sa’ya kadar.

(Ülkü Tamer)

Anna AHMATOVA

(Rusya, 1888 – 1966)

BİLMİYORUM, YAŞAMAKTA MISIN, ÖLDÜN MÜ ?

Bilmiyorum, yaşamakta mısın, öldün mü?
Dünyada bir yerlerde bulabilir miyim seni
Yoksa, akşamın yaslı karanlığında
Bir ölüyü mü düşünmeli..

Her şey senin için: Gün boyunca dualarım,
Uyuşturan ateşi uykusuz gecelerin;
Şiirlerimin beyaz sürüsü,
Ve mavi yangını gözlerimin..

Hiç kimse daha yakın olmadı bana,
Hiç kimse böylesine üzmedi beni,
Acıya salıp gidenler bile,
Okşayıp bırakanlar bile hatta.

(Ataol Behramoğlu)

e. e. CUMMINGS

(A.B.D., 1894 -1962)

HİÇ GİTMEDİĞİM BİR YERDE

hiç gitmediğim bir yerde, sevinçle ötesinde
her türlü yaşantının, kendi sessizliği var gözlerinin:
en ince kımıltısında birşey var içime gömen beni,
birşey dokunamayacağım kadar bana yakın

kolayca açar beni en ürkek bir bakışın
parmaklar gibi kapamış olsam bile kendimi,
sen hep yaprak yaprak açarsın beni, Baharın
(dokunup ustaca, gizlice) açışı gibi ilk gününü

ya da beni kapatmaksa istediğin, ben,
hayatım kapanırız güzelce, birden
karın her yere özenle inişini
düşleyen yüreğince şu çiçeğin;

duyduğumuz hiçbir şey bu ülkede
erişemez gücüne sonsuz inceliğinin:
renkleriyle yapısının beni bağlayan,
öldüren, hiç durmadan, her nefeste

(bilmiyorum nedir bu sende olan, bu kapayan
ve açan; yalnız anlıyor içimde birşey
gözlerinin sesini güllerden derin olan)
kimsenin yok, yağmurun bile, böyle küçük elleri

(Türkçesi: Cevat Çapan)

Jorge Luis BORGES

(Arjantin, 1899-1986)

AN’LAR…

Sil baştan yaşama şansım olsaydı eğer,
oturup saymazdım eski yanlışlarımı.
Kusursuz olmaya çalışmaz, rahat bırakırdım yüreğimi.
Neşeli olurdum, geçmişte olmadığım kadar,
ve elbette çok daha coşkulu olurdu sevdalarım,
içine de yeterince ciddiyet katardım.
Bu denli temiz, titiz olmazdım hiç, öyle bir şansım olsaydı eğer.
Hiç çekinmezdim daha fazla riske girmekten de…
Daha çok yolculuklara çıkar, gündoğumlarını kaçırmazdım asla;
hele dağlara tırmanmanın, ırmaklarda yüzmenin keyfini…
Hiç bilmediğim yerlere giderdim, gidebildiğimce.
Doyasıya dondurma yer, boşverirdim kuru nimetlere.

Öyle bir şansım olsaydı eğer, dertlerim de
yalnızca düşlerin değil, yaşamın gerçeğini taşırdı.
İşte onlardan biriydim ben ömrü boyunca hani, her saniyesini
verimli kılmaya çalışan insanlardan biri.
Ama aynı an’lara yeniden geri dönebilseydim eğer,
yalnızca iyi ve güzel olanları tatmak isterdim, mutlu an’ları…

Farkında değilseniz hâlâ, öğrenin artık:
Yaşam an’lardan oluşur, sadece anlardan, ŞİMDİ’yi yakalayın.
Yanında termometresi, bir şişe suyu, şemsiyesi
ve paraşütsüz yerinden kıpırdamayan bir insandım ben.
Ama yeni baştan yaşayabilseydim eğer,
yüksüz, iyice hafiflemiş olarak çıkardım yolculuklara.
İlkbahara yalınayak girer, sonbahara dek unuturdum ayakkabıyı.
Hiç bilinmeyen yolları keşfeder, tadına varırdım günışığının,
Çocuklarla daha çok oynardım, yeniden bir şansım olsaydı eğer…

Ama ne çare..  İş işten geçmiş ne yazık ki!
85’indeyim artık ve biliyorum ki… Ölmekteyim.

(Gönül Gönensin)

Yorgo SEFERİS

(Yunanistan, 1900-1971)

DENİZE YAKIN MAĞARALARDA

Denize yakın mağaralarda
bir susuzluk duyarsın, bir aşk,
bir coşku
deniz kabukları gibi sert
alır avucuna tutabilirsin.

Denize yakın mağaralarda
günlerce gözlerinin içine baktım,
ne ben seni tanıdım, ne de sen beni.

(Cevat Çapan)

Robert  DESNOS

(Fransa, 1900 – 1945)

SENİ ÖYLESİNE DÜŞLEDİM Kİ

……Seni öylesine düşledim ki yitirdin gerçekliğini.
……Bu canlı bedene sahip olmanın ve benim taptığım sesin çıktığı  bu ağzı öpmenin daha zamanı değil midir?
……Seni öylesine düşledim ki senin gölgeni kucaklaya kucaklaya,göğsümün üstünde kavuşmaya alışmış olan kollarım belki de senin belini saramayacak.
……Beni günler boyu ve yıllar boyu yöneten ve kendine çeken gerçek görüntün karşısında bir gölge gibi kalacağım kuşkusuz.
……Ey duygusal dengeler.
……Seni öylesine düşledim ki zaman yok artık uyanmama hiç kuşkusuz.
……Ayakta uyuyorum, yaşamın ve aşkın bütün görünümlerine sunulmuş beden ve sana, benim için bugün tek önemli şey olan sana, senin alnına ve dudaklarına belik de hiç dokunamam, ilk gördüğüm birinin dudaklarına ve alnına dokunduğum kadar.
……Seni öylesine düşledim, görüntünle öylesine yürüdüm, konuştum, yattım ki görüntün bile silindi gözlerimin önünden ve yine de yaşamının güneş saati üstünde ağır ağır gezinen ve gezinecek olan gölgeden bir kat daha koyudur gölgen, görüntüler arasında görüntün eksiksizdir.

(Eray Canberk)

Attila JOZSEF

(Macaristan, 1905 -1937)

FLORA

Şimdi iki milyarlar zincirlemek için beni
Benden bir çoban köpeği yapmak için kendilerine
Fakat iyilik, şefkat ve incelik duyguları
Göç ettiler onların dünyasından Güney’e.
Artık ışık içinde göremiyorum bu dünyayı.
Göremiyorum, deney tüpüne bakan bir doktor rahatlığıyla
Diz çöküyorum, haykırıyorum yenilgimi
Sevgilim, bir an önce gelmezsen yardımıma

Köylü nasıl toprağa muhtaçsa
Yağmura, güneşe nasıl muhtaçsa, muhtacım sana
Bitki nasıl ışığa muhtaçsa
Ve klorofile, fışkırmak için topraktan,
Muhtacım sana, çalışan kalabalık
Nasıl işe, ekmeğe, özgürlüğe muhtaçsa
Ve nasıl avuntuya muhtaçlarsa kuşatıldıklarında
Çünkü gelecek doğmadı daha acılarından.

Bir köye nasıl okul, elektrik
Su, taştan evler gerekliyse
Çocuk nasıl gereksinirse oyuncaklara
Isıtan bir sevgiye;
İşçi için bilincin
Ve gözüpekliğin anlamı neyse
Yoksul için onurun;
Ve bulanık çocuklarına bu toplumun
Bir hayat çizgisi nasıl gerekliyse
Ve nasıl gerekliyse hepimize
Akıl, uyanıklık, yol gösteren ışık
Flora! Yüreğimde yerin işte öyle.

(Ataol Behramoğlu)

Yannis RİTSOS

(Yunanistan, 1909 -1990)

DEĞİŞMELER

Pulluğu tarlaya götürdüler,
tarlayı eve getirdi -
bitmeyen bir değiş tokuş başlamıştı
eşyanın anlamını belirleyen.

Kadın kırlangıçlarla yer değiştirdi,
saçaktaki kırlangıç yuvasına oturdu ve şakıdı.
Kırlangıç kadının gergefinin başına geçti
ve yıldızlar, kuşlar, çiçekler ve yelkenliler işledi.

Ağzının ne kadar güzel olduğunu bilseydin,
Görmeyeyim diye gözlerimi öperdin.

(Cevat Çapan)

Konstantin SIMONOV

(Rusya, 1915-1979)

BEKLE BENİ

Bekle beni, döneceğim
Bütün direncinle bekle beni.
Bekle hüzün yağmurları
Gökyüzünü kaplayınca,
Karakış üşütürken bekle,
Sarı sıcaklar yakarken bekle.
Kimseler beklemezken bekle beni,
Unut anılarla yüklü bir geçmişi
Ne bir mektup ne bir haber
Gelmesin ne çıkar, bekle beni
Bekle beni döneceğim
Bekle, yalnızca sen bekle beni.

Bekle beni döneceğim, bırak
Beklemekten usanmış dostlarım
Oğlum, anam, yoldaşlarım
Öldüğümü sansınlar benim
Umudu kesip bir ateşin başında
Beni yadedip içsinler ama sen
İçme sakın yürek acısı o şaraptan
İnançla, sabırla bekle beni.

Bekle beni, döneceğim
Tüm ölümlere inat bekle.
Çünkü o büyük bekleyişin
Düşman ateşinden kurtaracak beni.
Bekle kızgın sıcaklar içinde,
Karlar savrulurken bekle beni,
Yalnızca seninle ben, ikimiz
Ölümsüz olduğumuzu bileceğiz;
O sırrı, o hiç kimsenin bilmediği.
Kimseler beklemezken beni beklediğini.

(Sacide)

Paul CELAN

(Avusturya, 1920-1970)

BADEMLERDEN SAY BENİ

Say bademleri,
say acı olanı, uyanık tutanı say,
beni de onlara kat:

Gözünü arardım hep, gözünü açtığında,
sana kimselerin bakmadığı bir anda,
örerdim ya o saklı, o gizli ipliği ben,
ki onun üzerinde tasarladığın çiy’in
testilere doğru kaydığı bir zamanda,
yüreğe varamamış öz bir sözle korunan.

Ancak böyle varırdın adına, senin olan,
o şaşmaz adımlarla kendine yürüyerek,
savrulurdu çekiçler sanki bir çan kulesi
boşluğundaymış gibi senin suskunluğunun.

Ölmüş olan o şey senin koluna girer
ve işittiklerin de seninle birleşirdi,
üç olup giderdiniz geceyi katederek.

Beni de acı yap, acı yap beni.
Bademlerden say beni.

(Ahmet Necdet-Gertrude Durusoy)

Sylvia PLATH

(ABD, 1932 – 1963)

ADAY

Önce, istediğimiz gibi biri misin bakalım?
Takma gözün,
Takma dişlerin, koltuk değneğin,
Askın, çengelin,
Takma göğüslerin

Ya da bir eksiğin olduğunu gösteren dikişlerin
Var mı? Yok mu? Öyleyse ne verebiliriz sana?
Ağlama.
Aç elini.
Boş mu? Boş. Al sana onu dolduracak,

Çay getirecek,
Baş ağrılarını geçirecek ve ne dersen yapacak,
Bir el.
Evlenir misin?
Garantisi var,

Kapar açık kalmışsa gözlerin
Ve eriyip gider kederinden.
Yeni bir parti çıkarmak üzereyiz tuzdan.
Bakıyorum çırılçıplaksın.
Bu elbiseye ne dersin –

Siyah ve sert biraz, ama iyi oturdu üstüne.
Evlenir misin?
Su geçirmez, dayanıklı her şeye, ateşe,
Damı delip geçen bombaya.
İnan bana, bunun içinden gömerler seni mezara.

Kafana gelince, kusura bakma ama, kafan boş.
Tam sana göre biri var elimde.
Gel şekerim, çık dolaptan.
Evet, ne dersin buna?
Kağıt gibi bembeyaz başlangıçta,

Ama yirmi beş yılda gümüş,
Altın olur elli yılda.
Canlı bir bebek neresinden baksan.
Dikiş diker, yemek yapar,
Konuşur, konuşur, konuşur.

Çalışır durumda, hiç bir eksiği yok.
Açılmış yaran varsa, yara lapası.
Gözün varsa, bir görüntü gözüne.
Evlat, bu senin için son kurtuluş fırsatı.
Evlenir misin, evlenir misin, evlenir misin?

(Cevat Çapan)

Furuğ FERRUHZAD

(İran, 1936 – 1968)

RÜZGÂR BİZİ GÖTÜRECEK

küçücük gecemde benim, ne yazık
rüzgârın yapraklarla buluşması var
küçücük gecemde benim yıkım korkusu var

dinle
karanlığın esintisini duyuyor musun?
bakıyorum elgince ben bu mutluluğa
bağımlısıyım ben kendi umutsuzluğumun

dinle
karanlığın esintisini duyuyor musun?
şimdi bir şeyler geçiyor geceden
ay kızıldır ve allak bullak
ve her an yıkılma korkusundaki bu damda
bulutlar sanki, yaslı yığınlar misali
yağış anını bekliyorlar

bir an
ve sonrasında hiç.
bu pencerenin arkasında gece titremede
ve yeryüzü giderek durmada
bu pencerenin arkasında bir bilinmez
seni ve beni merak ediyor
ey baştan aşağı yeşil!
yakıcı anılar gibi ellerini,
bırak benim aşık ellerime
ve dudaklarını
varlığın sıcak duygusunu
benim sevdalı dudaklarımın okşayışına bırak
rüzgâr bizi götürecek
rüzgâr bizi götürecek.

(Onat Kutlar – Celal Husrovşahi)

Der Ausgangspunkt war die Lektüre der Oden von Hölderlin, die mich immer begleitet hat. Es war mein Wunsch, so etwas selber zu machen, und ich habe dann begonnen, die Odenliteratur zu studieren. So bin ich von Hölderlin auf Klopstock und von Klopstock auf Horaz und die Sappho gekommen. In den alten Formen steckt ein riesiges Potenzial. Die Moderne war mit diesen Formen zu früh fertig. Wie kann man, habe ich mich gefragt, eine Ode, eine Elegie oder ein Sonett schreiben, ohne klassizistisch zu werden. Das heißt nicht jetzt auf einmal wieder so schreiben wie Hölderlin, sondern nach einer modernen, eigenen, zerrissenen Sprache suchen, die sich auf der Höhe der Jetztzeit befindet und sich mit den alten Gefäßen verbindet. Meine größenwahnsinnige Fantasie war es, dass sich die Moderne und die alten Formen aneinander regenerieren könnten, ohne jetzt alle Skrupel und jegliche Sprachskepsis über Bord zu werfen. Heute meint man ja, man könne ohne Skrupel und Sprachskepsis daherschreiben. Es kann auch in der Dichtung nicht so sein, dass man einfach die Moderne wegräumt und unbeschwert Sonette, Oden und Elegien schreibt, aber die antiken Formen und die Sprache der Jetztzeit könnten sich aneinander neu entzünden. // ff. Südtiroler Wochenmagazin