Vorige week woensdag (4 nov 2009) organiseerde het Kenniscentrum Recreatie voor het LNV programma Groen en de Stad een excursie. Thema: Voedsel in de Stad.

Almere heeft principes

In Almere startte de dag in het Stadsbouwhuis waar door (?) interessante plannen werden gepresenteerd om de stad richting 2030 flink uit te breiden (schaalsprong – kwantiteit) en tegelijk te voldoen aan een aantal zelf opgelegde principes – en geïnspireerd op de Hannover Principles (William McDonough) – om ook de kwaliteit op een goed pijl te houden. Stadslandbouw neemt daarin een belangrijke plaats in. De stad wil graag voor 20% kunnen voorzien in de eigen voedselbehoefte. Belangrijke voorwaarde voor slagen van deze plannen is of na de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 de Almere Principles al dan niet serieus genomen worden door de nieuwe bestuurders van de stad.

Voor de uitbreiding van de stad is gekozen voor een “organisch ontwerp”. De oorspronkelijke loop van de Eem werd hierbij aangehouden, zo krijgen we te horen. Ik durfde niet te vragen hoe het nou kan dat de Eem liep waar nu Flevoland is, en waar toch vroeger gewoon de Zuiderzee lag.

Grappig te horen trouwens, dat Almere ooit is ontworpen met het oog op duurzaamheid. Het was voor mij een eerste bezoek aan deze stad, maar de reputatie “lelijkste stad van Nederland” had ik wel meegekregen. Dat rijmt toch weinig met mijn (meestal groen gekleurde) idee van duurzaamheid. Maar als ik kijk hoe Cradle-to-Cradle principes nu klaar liggen om langzaam in stadsbeleid te worden geïntegreerd, is dat zowel bewonderenswaardig als hoopgevend.

De Stadsboerderij Almere

Na het Stadsbouwhuis toerden wij naar De Stadsboerderij, waar we ontvangen werden door Tineke van den Berg. Uit de Stadslandbouwgids van Wageningen UR (al eens genoemd op mijn andere weblog) had ik begrepen dat de stadsboerderij al een aantal jaren geleden was opgericht na een concrete vraag van burgers voor een dergelijke boerderij. Tineke vertelde echter ook dat zij nog niet zo lang geleden in de krant las over de stadslandbouw plannen van de gemeente, en vervolgens contact heeft gezocht om Stadsboerderij Almere één van de actoren in dat plan te laten zijn. Mij doet dat vermoeden dat er door de gemeente toch weinig is gekeken naar en gepraat met de bestaande actoren, voordat er zo’n visie over het gebied werd uitgerold. Hoe dan ook, wel fijn dat stad en boer elkaar nu hebben gevonden.

Proeftuin Amsterdam

Restaurant De Kas in Amsterdam vormde de volgende stop van de excursie. Even pauze voor een overheerlijke – hoewel ietsje te lichte – lunch met groenten en kruiden uit de eigen kas. Na de lunch het woord aan Geert Timmermans van de gemeente Amsterdam om een toelichting te geven op het project Proeftuin Amsterdam. Proeftuin Amsterdam is een samenwerkingsverband tussen meerdere lokale overheidsspelers, met als doel initiatieven te ontwikkelen en/of ondersteunen rondom duurzame, lokale voedselketens. Ook vanuit elders in het land lijkt er steeds veel interesse te zijn in dit project. Tot nu toe werden er – voor zover ik begreep – geen partners uit bijvoorbeeld de private sector betrokken, om te kijken of de rol van zo’n proeftuin na het lopende traject kan worden voortgezet. Het lijkt mij dat zoiets de relevantie van het ingezette traject op de lange duur zou kunnen vergroten. En met de huidige interesse van private partijen om “iets te doen” met lokale, smakelijke voeding ook niet uit de lucht gegrepen.

Zorglandbouw project Klarenbeek

Wim Schoonhoven van zorginstelling Cordaan verwelkomde ons op aankomend stadslandgoed Klarenbeek, ten zuiden van Amsterdam. Als locatie op de aanvliegroute naar Schiphol komt er hier elke drie-en-een-halve minuut een vliegtuig over, wat praten vrijwel onmogelijk maakte. (Dan heeft de Noord-Veluwe niets te klagen, zelf niet als Lelystad Airport straks meer over onze huizen heen gaat vervoeren.) In mini gesprekjes konden wij toch heel wat horen van de immense klus die Cordaan zich op de hals haalde met het opknappen en in gebruik nemen van deze vervallen maar toch monumentale boerderij en omliggende veengrond. Het is te hopen dat de instelling de opgedane expertise ook op andere locaties kan gebruiken. Eén andere zorglandbouw locatie is al in de maak.

Goede vraag van Groen en de Stad stagiaire of de producten uit de moestuin ook binnen de eigen instelling gebruikt gaan worden. Zou theoretisch wel kunnen, als er op de boerderij faciliteiten waren om de groenten te wassen en snijden en in de juiste hoeveelheden en hygiënisch vervoerd naar de keukens van Cordaan vervoerd zou kunnen worden. Vooralsnog lijkt dat een schier onmogelijke klus. En zo blijkt een opmerking van Jan Willem van der Schans tijdens Foodprint maar weer al te waar; dat alles lokaal in eigen hand houden zelden een rendabele en echt duurzame manier van werken is. Lokale samenwerking, daarin liggen de mogelijkheden.

Boerderij educatie op Polderzicht

De al donker wordende dag werd afgesloten met een gesprek op melkveehouderij en bezoekboerderij Polderzicht bij Ouderkerk aan de Amstel. Negentig melkkoeien grazen alle dagen buiten op het veen. Machinale landbouw is geen optie op het veen dat weinig gewicht kan dragen. Naast melkkoeien lopen er ook geregeld kinderen over het bedrijf in het kader van boerderijeducatie. Iets dat je volgens ondernemers Annemiek en Gerard Korrel alleen doet wanneer je het leuk vindt. Het brengt – en dat gaf ook Tineke van den Berg ’s ochtends al aan – weinig tot geen geld op en kort vooral tijd en aanpassingsvermogen van de boer en zijn/haar bedrijf. Ook vormt de ligging van hun bedrijf op veenweide gebied met zich mee dat er geen gevaar is van de grond gejaagd te worden door de uitbreidende stad. Men wil dit gebied behouden en daarvoor is de boer nodig.

Voor mij was verrassend te horen dat de familie Korrel goed rond kan komen met de buitengrazers, zonder extra inkomsten uit nevenactiviteiten. Ik krijg vaak dat indruk dat alleen EKO boeren of zeer grootschalige, intensieve veehouders hun inkomsten puur uit de voedselproductie haalden. Wanneer de familie wel extra inkomsten nodig zou hebben gehad, zou een baan in de nabij gelegen stad meer voor de hand hebben gelegen. Dit is misschien ook een reden waarom er in de omgeving nauwelijks vergelijkbare activiteiten worden aangeboden op de boerderijen.

Interessante situatie: de vraag naar boerderijactiviteiten (educatie, toerisme, …) is rondom de stad juist groot en groeiende, maar voor de boeren die daar hun bedrijf hebben levert een baan in de stad meer op. Betekent dat dat stadsboeren die wél aan die vraag willen voldoen misschien per definitie een categorie boeren is dat daar ook het hart heeft liggen: in de wisselwerking tussen stad en land, consument en producent.

>> Foto’s van de excursie op Flickr

Even een weekendje eruit geweest samen met mijn vrouw Eva,  zonder de kinderen. Goed om afstand te nemen en zowel privé als zakelijk even de zaken op een rij te zetten. Op de vraag van Eva wat ik nu zou willen veranderen bij Willem&Drees schoten me veel praktische zaken door het hoofd die ik graag anders zou zien maar kwam ik eigenlijk tot de conclusie dat we aan een mooie reis bezig zijn. Zeker gaan er dingen nog niet goed, maar in grote lijnen ziet het er erg goed uit. Dat soort inzichten krijg je altijd als even wat verder van de dagelijkse operatie staat. Ik merkte dat ook aan Willem die terug is van een vakantie. We hebben het weer meer over de grote lijnen en dat is maar goed ook.

De komende weken staan er belangrijke afspraken op stapel. Bij grote klanten schuiven we aan tafel om plannen te maken voor het komende jaar. We zullen gedwongen worden om ons de focussen en keuzes te maken. Welke keuzes? Dat vind ik steeds makkelijker. Hou vast aan je principes en volg je gevoel.

wellant appel, vanaf 9 november verkrijgbaar bij Willem&Drees

Het einde van de vakantie voelde als de start van de volgende fase van Willem&Drees. We hebben een succesvolle eerste fase achter de rug. Eigenlijk hebben we die eerste weken dat we in de markt aanwezig waren op een wolk geleefd. De cijfers waren boven verwachting, de reacties van klanten, winkels en boeren positief en ook de pers maakte mooie verhalen over ons (luister bv http://goedemorgennederland.kro.nl/serie-fragment.aspx?id=222939).

Nu we gaan uitbreiden komen we in de volgende fase. Retailers kennen ons en hebben een bepaald verwachtingspatroon. In bestaande winkels merken we dat we een vaste groep consumenten hebben getrokken maar dat het ‘nieuwe’ eraf is. De laatste weken hebben we bewust wat minder gewisseld in het assortiment en ook dat zien we in de doorstroomcijfers. We moeten mensen blijven verrassen met mooie producten en verhalen van boeren uit de buurt.

Langzaam verdwijnen de echte zomertoppers zoals aardbeien en pruimen uit ons assortiment en gaan we ons opmaken voor het najaar. Met hardfruit hebben we eerste stappen gezet en zullen we de komende weken vol doorgaan met mooie biologische appels, residuvrije peren en vergeten appelrassen.

Genoeg werk aan de winkel dus. Voelde de eerste weken als een speelkwartier waarin fouten geaccepteerd werden en we dankzij de kleine schaal makkelijk konden corrigeren, nu gaat het echt beginnen. We zullen moeten laten zien dat we echt meerwaarde hebben te bieden voor alle schakels in de keten. Ik ben er klaar voor.

Op donderdag 8 oktober 2009 organiseert de vakgroep Rurale Sociologie van Wageningen Universiteit een interessante discussiebijeenkomst over buitenlandse ervaringen van multifunctionele landbouw. Wat gebeurt er in het buitenland en wat kunnen we ervan leren?

Op de bijeenkomst geven een aantal toonaangevende internationale onderzoekers u een indruk van de ontwikkeling rond multifunctionele landbouw in Italië, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen. In de aansluitende forumdiscussie gaan we hierover met elkaar in debat. We verwachten ongeveer 80 tot 100 mensen uit o.a. praktijk, wetenschap, overheid en belangenbehartiging.

De bijeenkomst is interessant voor iedereen actief op het gebied van multifunctionele landbouw en meer wil weten over de betekenis van buitenlandse ervaringen voor Nederland. Als u graag over (uw) grenzen heen kijkt, dan mag u deze bijeenkomst niet missen!

Datum: Donderdag 8 oktober 2009
Tijd: 13.00 – 17.00 uur
Locatie: Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt, De Hooge Schuur, ‘t Klooster 5 in Beesd

Aan deelname van deze bijeenkomst zijn geen kosten verbonden, de voertaal is Engels.

Programma

12.30 Ontvangst (koffie/thee)

13.00 Opening door dagvoorzitter

Krijn Poppe - Chief Science Officer Agroketens en Visserij, ministerie van LNV

13.05 Welkomstwoord

Frans van Verschuer – eigenaar Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt, Beesd

13.15 Dynamiek en robuustheid multifunctionele landbouw – introductie onderzoeksproject en presentatie eerste resultaten

Han Wiskerke - projectcoördinator en hoogleraar Rurale Sociologie, Wageningen Universiteit

13.30 Multifunctionele landbouw in Italië – de ‘rural disctrict approach’ in Toscane

Gianluca Brunori - hoogleraar Agrarische Economie, Universiteit van Pisa, Italië

14.00 Multifunctionele landbouw in het Verenigd Koninkrijk – de rol van de staat en de publieke sector

Roberta Sonnino - universitair docent Milieubeleid, Universiteit van Cardiff, Verenigd Koninkrijk

14.30 Multifunctionele landbouw in Noorwegen – een presentatie door:

Katrina Rønningen - senior onderzoeker, Centrum voor Plattelandsonderzoek, Universiteit van Trondheim, Noorwegen (uitgenodigd)

15.00 Pauze

15.30 Dynamiek van plattelandsontwikkeling en landbouw wereldwijd – een vergelijking tussen Europa, China en Brazilië

Jan Douwe van der Ploeg - hoogleraar Transitiestudies, Wageningen Universiteit

16.00 Forumdiscussie – inspirerende lessen voor multifunctionele landbouw in Nederland

16.55 Afsluiting door dagvoorzitter

17.00 Borrel

Aanmelden

Meld u aan met het aanmeldformulier. Wij willen u er op wijzen dat er een beperkt aantal deelnameplaatsen beschikbaar zijn. Voor aanvullende informatie neem contact op met Corine Diepeveen via corine.diepeveen@wur.nl of 0317 – 484507.

De discussiemiddag wordt georganiseerd in het kader van het onlangs gestarte onderzoeksproject ‘Dynamiek en Robuustheid van Multifunctionele Landbouw’. Het onderzoek is ondersteunend aan de Taskforce Multifunctionele Landbouw en wordt gefinancierd door het ministerie van LNV.

Op bezoek bij schoonmama spotte ik afgelopen week een oude Seasons van Feb 2009. Hoewel het blad naar mijn verwachting vol zou staan met decoratieve pompoenen en chique laarzen naast voordeuren van eigenhandige opgeknapte boerderijen in pittoresk landelijke omgeving, stonden er ook meerdere artikeltjes in die aan mijn werk relateren. Zoals een kleine reportage over een aantal biologische boeren (p34), de rubriek “Platteland” met een leuke anecdote over het ontstaan van het kaasje Le Petit Doruvael (p188), en de kennelijk vaste rubriek “Boerenbericht – Nieuws van boeren van nu die zich inzetten voor het behoud van het platteland” (p63). In die laatste rubriek is Gert-Jan Lagerweij uit Buurmalsen aan het woord.

Verkoop aan huis efficiënter

Gert-Jan en zijn vrouw Anita runnen een kippenboerderij met scharrelkippen. Moeilijk om te runnen, naast een gezin en een baan buitenshuis. Verkoop aan huis leek hen wel wat, maar:

De meeste mensen die op de boerderij komen houden wel van een praatje. Dat is heel gezellig, maar je kunt moeilijk een halfuur uittrekken om een doosje eieren te verkopen.

Lagerweij ging daarom opzoek naar een automaat om, gevuld met verse eieren, langs de weg te zetten voor rechtstreekse verkoop aan consumenten. De machine moest groot genoeg zijn om veel doosjes eieren te kunnen bevatten, anders zou het bijvullen van de machine hen alsnog te veel werk kosten en te weinig rendement opleveren.

Voorjaar 2008 startte een aspergeteler uit de buurt van Rotterdam (afgaande op Google zal dat Verhoeven uit Cromvoirt zijn) met de verkoop van asperges per automaat. Middels een type machine dat precies voldeed aan de wensen van Lagerweij. En zo stond kort daarna aan de Rijksstraatweg tussen Culemborg en Geldermalsen een mooie eier-automaat, met doosjes van 10 eieren voor 1 euro. Verkoop, nog geen jaar later: tweehonderd doosjes per dag doordeweeks en in het weekend nog meer. Tijd voor een tweede machine, aldus Lagerweij. (Hier leest u ongeveer hetzelfde verhaal na in de Gelderlander van 15 juli 2008, en in Wegener’s Weekkrant van 30 juli 2008.)

Automatisering

Sinds vorig jaar zijn er al vele boeren die een eigen automaat hebben aangeschaft. Vooral automaten voor eieren. Mogelijk komt dit ook door de marketing van Jaski, een bedrijf uit Barneveld, dat automaten aan de man brengt, en ook actief “eierautomaten en andere boerderijautomaten“ (met houten ombouw) verkoopt onder boeren? Mooi gat in de markt, zo blijkt. Voor de leverancier van automaten dan in elk geval. Omdat de machine een stuk kleiner is dan degene die door Lagerweij wordt gebruikt kost het bijvullen nog erg veel tijd.

Google vertelt me verder dat bijvoorbeeld op de Hoeve Mostert in het Limburgse Teuven (net buiten NL) men ook al sinds 2008 boter en streekproducten rechtstreeks uit een automaat kon kopen – naast verse melk voor in je zelf meegebrachte kannetje. Vooral voor gasten van de vakantieverblijven op het terrein van de hoeve, aan het artikeltje hier te lezen.

Kopen bij de boer

Hoewel ik het allemaal erg leuke voorbeelden vind, en ook zeker het nut er van inzie voor de consument (verser producten uit eigen omgeving), vraag ik me af: Wat is de motivatie van boeren om aan huis te verkopen? Ik dacht dat dit vooral de link met de consument was. Het toegankelijk maken van je bedrijf. Laten zien wat je doet om de mensen dagelijks van eten te voorzien. Als dat klopt, neem je daar dan niet een heel stuk van weg op het moment dat je al langs de weg een automaat neerzet, waar mensen niet eens van hun fiets hoeven stappen om een doosje eieren uit de muur te trekken?

Wanneer persoonlijk contact met de consument je teveel tijd kost, maar het bijvullen van de automaten ook nog een dagelijkse investering is of zelfs niet bij te houden, zoals in sommige voorbeelden genoemd, loont het dan niet gewoon meer om je producten in de winkel te (laten) verkopen, of op een andere manier meerwaarde toe te voegen en een hogere prijs te vragen?

De boerderijautomaat hangt voor mij net een beetje tussen dat idyllische platteland, waar langs de weg op tafeltjes met huisgemaakte jam ook nog een geldtrommeltje staat, en de grote supermarkt waar de consument alles kan kopen wat hij voor zijn dagelijks maaltje nodig heeft, zonder nog te weten waar het vandaan kwam en wie ervoor heeft gewerkt. Het heeft een beetje van de voordelen van beide… en een beetje van de nadelen. Ben benieuwd of dhet automaten-idee in de toekomst nog leuke innovaties tot gevolg heeft, waarbij wordt voortgeborduurd op die mogelijkheden en voordelen, voor producent en consument.

De laatste week merk ik dat ik langzaam begin om te schakelen. Vanaf de eerste week dat we in de winkel staan, is de operationele werkdruk hoog geweest. Kleine kinderziektes, veel  praktische vragen en routines die er nog niet zijn. Nu na zes weken merk ik dat dit minder begint te worden. Enerzijds omdat die routines er nu wel zijn en anderzijds omdat het ook gewoon rustiger wordt in de winkels.

Ook verschuift de aandacht naar het najaar. Onze eerste prioriteit was het laten slagen van onze test met tien winkels en dat is meer dan gelukt. Nu gaan we doorbouwen na meer winkels in het najaar en dat vraagt natuurlijk om een breder aanbod van mooie telers uit de buurt. Vandaag dus weer een mooie dag gehad in de Kromme Rijnstreek en een aantal goede telers ontmoet.

Voordat het geweld weer gaat losbarsten ga ik lekker twee weekjes op vakantie met mijn familie en vrienden. Lekker eten, gezellig bijkletsen en nog eens rustig de koers voor het komende jaar overdenken.

Hieronder een uitnodiging voor een ‘Middag van de Stads Land Arrangementen’ van het project Proeftuin Amsterdam (van wie ook weer…?) op 21 september a.s.

Marijke Vos én Minister Verburg van LNV zullen spreken! Wij mogen deze kans niet voorbij laten gaan om bij deze twee vrouwelijke machthebbers met het groene hart op de juiste plaats De Boterbloem nogmaals onder de aandacht te brengen.

Want wat is nu een beter voorbeeld van een ‘Stads Land Arrangement’ dan Ecologische Zorgboerderij De Boterbloem? Toch zijn al onze toenaderingspogingen nog steeds op niets uitgelopen. Tot nu toe wilde Proeftuin Amsterdam niets van De Boterbloem weten. En daarom gaan we met z’n allen de 21e naar het Food Center.

In de uitnodiging staat o.a. het volgende:

“Op de middag van de S.L.A. willen we aan bestuurders, ambtenaren en initiatiefnemers duidelijk maken dat ruimte maken voor initiatieven niet ingewikkeld hoeft te zijn. En het nieuwe denken over stad en land is ook nog eens relevant voor de stadsontwikkeling.”

Als het ruimte maken voor initiatieven niet ingewikkeld hoeft te zijn, is het vast een kleine moeite voor de initiatiefnemers van dit mooie project, en de machtige sprekers op dit event, om met wat lobbyen Lutkemeer III groen te houden, zodat het mooiste ‘Stads Land Arrangement’ dat Amsterdam momenteel rijk is, namelijk De Boterbloem, op de huidige plek behouden kan blijven. Hier gaan we in elk geval de 21e op aan sturen!

Wij nodigen dan ook alle sympathisanten van De Boterbloem uit om hun stem te komen laten horen op 21 september.

De uitnodiging:

Kom tijdens de WEEK van de SMAAK op maandag 21 september 2009 naar Proeftuin Amsterdam voor de:

Middag van de S.L.A.
(Stad Land Arrangementen)

van 12.00 tot 17.00 uur op het Food Center te Amsterdam

In veel Nederlandse steden halen burgers platteland en landbouw in de stad, op een nieuwe manier. Initiatieven gaan bijvoorbeeld over goed en smaakvol voedsel, streekproducten, nieuwe wijken met een plattelandsinslag, of wonen in een ‘rijke’ omgeving. Onderwijs, kunst en cultuur, integratie en zorg – overal zijn ideeën en resultaten zichtbaar. Inspiratie alom, niets is te gek.

Op de middag van de S.L.A. willen we aan bestuurders, ambtenaren en initiatiefnemers duidelijk maken dat ruimte maken voor initiatieven niet ingewikkeld hoeft te zijn. En het nieuwe denken over stad en land is ook nog eens relevant voor de stadsontwikkeling.

Sprekers:
Gerda Verburg, minister van LNV
Marijke Vos, wethouder gemeente Amsterdam

Dagvoorzitter:
Arie van den Brand, voorzitter Biologica

Workshops:
Goed voedsel, gezond eten
Duurzame regionale voedselketens
Naar een Stad Land Arrangement in de stadsontwikkeling

De middag van de S.L.A. is een initiatief van Gemeente Amsterdam, Taskforce Multifunctionele Landbouw, Streekproducten Nederland en Netwerk Platteland

Voor meer informatie en aanmelding:

http://www.netwerkplatteland.nl/middagvandeSLA

Voor vanmorgen twaalf uur had ik nog nooit van ‘carrotmobbing’ gehoord. Willem en ik zaten rustig te werken, toen Willem zich gingen mengen in een discussie op Foodlog (www.foodlog.nl/vandaag/). NRC next had wat aandacht besteed aan carrotmobbing en Dick Veerman van Foodlog vroeg zich af of er ondernemers waren die een keer ‘gemobt’ wilden worden.

Carrotmobbing (http://carrotmob.org/)  is een netwerk van consumenten die georganiseerd hun eigen portemonnee gebruiken om maatschappelijk verantwoorde ondernemingen te ondersteunen en  met hun uitgaven bedrijven aansporen nog duurzamer te worden.

Mooi  idee, want inderdaad van regels en wetten wordt niemand duurzaam. We moeten als burgers en consumenten zelf het heft in handen nemen en kiezen met ons eigen geld en niet wachten op overheden.

Dus heeft Willem aangegeven dat hij wel een keer ‘gemobt’ wil worden. Nou dat gaat dus morgen, 10 juli,  gebeuren om 13.00 uur bij de Jumbo in Odijk.

Ik ben benieuwd.

Eindelijk gaat het er dan van komen. Elburg organiseert een duurzame markt onder de naam PUUR Elburg. Naast verkoop van lokale (biologische) groenten, fruit en vlees biedt de markt ook non-food producten zoals biologische kleding. Daarmee wordt het wat breder dan een boerenmarkt.

Duurzaam Elburg

Vorig jaar zomer hoorde ik van het eerst van het initiatief van ondernemer Jan Blom (eigenaar van de Elburgse kledingzaak Trendpark). Ko-Kalf, producent van biologisch vlees van de blonde d’Aquitaine koe, had een verzoek van mij om mee te doen met een lokale boerenmarkt, na eerst enthousiast te hebben ingestemd, ook doorgestuurd naar Blom, die met grootse plannen rondliep om doormiddel van een markt de winkelvesting Elburg duurzamer te maken en meteen wat duidelijker op de kaart te zetten. Met enkele bekende, EKO-gecertificeerde ondernemers als Ko-Kalf en bijvoorbeeld ook Biohorma (van de homeopathische geneesmiddelen van Dr. Vogel), lijkt het een logische stap en een goede kans voor het stadje om dat duurzaamheidsthema breder neer te zetten. 

Werkgroep

Mijn plannen voor de andere markt op verzoek van Blom op een laag pitje gezet, nam ik samen met PR en communicatie specialiste Laura van der Linde deel aan de werkgroep PUUR Elburg. In enkele maanden tijd kwamen we vele maken bij elkaar om de plannen uit te denken en de markt in ons hoofd vorm te geven. Van der Linde schreef het concept uit en ontwikkelde PR materiaal. Zelf belde ik verschillende biologische/boeren/streekmarkten in het land af om te horen van hun ervaringen. (Ik zal daar nog eens over bloggen - een boekje of website met do’s en don’ts leek er niet echt te zijn, of keek ik er overheen?) En allen legden we contacten met mogelijke marktkooplui die pasten bij het profiel van de markt.

Werk aan de Winkel

De steun van de lokale ondernemers is bij andere markten best belangrijk gebleken. En dat zal het ook zeker zijn in het geval van PUUR Elburg. Uitgangspunt is namelijk een breed concept voor de hele winkelvesting, waarbij het principe van duurzaam produceren en verkopen ( en uiteindelijk duurzaam consumeren) zo breed mogelijk wordt neergezet en gedragen door winkeliers en ondernemers uit de horeca en toerisme. Na tweemaal spreken op bijeenkomst van de winkeliersvereniging organiseerden we 2 Maart dit jaar een grotere bijeenkomst die helemaal in het teken van PUUR Elburg stond: Werk aan de Winkel. De grote opkomst van Elburger ondernemers die constructief kritisch de mogelijkheden van een markt bespraken vormde voor de werkgroep een zet in de rug om door te gaan, en voor de gemeente om mee te werken middels de inzet van marktmeester Sneller. PUUR Elburg zal niet starten als tweewekelijkse markt zoals aanvankelijk gepland, maar eerst maar eens drie proefmarkten dit jaar. Dit om de “techniek” van het markthouden onder de knie te krijgen, een goede organisatie op te zetten, en zowel potentiële verkopers en klanten een beter beeld en gevoel te kunnen geven van wat PUUR Elburg kan betekenen.

Start

Binnenkort de eerste editie van de markt. Zie hier een artikeltje over PUUR Elburg in de Stentor. (Als ik het goed heb moeten de correcte data 18 juli, 22 augustus en 19 september zijn.) Er zijn als ik het goed heb begrepen nog marktkramen over, op elk van de genoemde data. Lijkt deze markt een goed verkoopkanaal te zijn voor u als duurzaam ondernemer: via marktmeester Lammert Sneller (telefoon 0525-682519) kunt u zich aanmelden.

Zelf heb ik me inmiddels overigens teruggetrokken uit de werkgroep, hoewel ik het initiatief vanaf de zijlijn nog altijd aanmoedig. Als vrijwilliger is het organiseren van een dergelijke markt toch veel werk, en als niet-inwoner en niet-ondernemer van Elburg een iets te grote investering. Ook is de hele brede aanpak van de markt net buiten mijn persoonlijke interesse veld. Ik houd het voorlopig weer even bij de meer landbouw gerichte (stad-land) initiatieven. En bij dat ene initiatiefje dat ons gezin de komende maanden fors bezig zal gaan houden, onze eind augustus verwachte tweede spruit.

PUUR Elburg elders op het web:

• Elburg gaat voor Puur – VVV Elburg
• Elburg houdt het helemaal ‘puur’ – De Stentor
• Super de Boer Elburg komt met Eco Supershop - Nunspeter post
• Puur Elburg voor levensgenieters – Veluweland (BDU)
• Drie keer Puur Elburg – Huis aan Huis Elburg en Oldebroek
• Puur Elburg, omdat erg markt is voor levensgenieters – Locourant
• ‘Eerlijke producten’ op markt Elburg – Omroep Gelderland

De laatste weken ben ik gelukkig weer eens toegekomen aan wat er in mijn huidige baan nogal eens bij inschiet, namelijk “de boer op”. In het kader van het vak “Agrarische en Rurale Ontwikkeling – Sociologische Perspectieven” dat ik aan eerstejaars studenten Internationale Ontwikkelingsstudies geef, ben ik onlangs met een groep naar Stadsboerderij Almere geweest en vervolgens naar de Eemlandhoeve in Bunschoten-Spakenburg. Beide bedrijven kenmerken zich door een sterke binding tussen landbouw en stad. Stadsboerderij Almere is, mede door haar ligging op Stadslandgoed De Kemphaan, eigenlijk continu open voor bezoekers. Door deze publieke functie kan de boerderij inmiddels op veel draagvlak vanuit de stedelijke samenleving rekenen, hetgeen cruciaal is voor haar voortbestaan in een stad die qua aantal inwoners en woonruimtes de komende 20 jaar zal verdubbelen. Bij stadsuitbreiding moeten groene functies meestal wijken voor bebouwing, maar mede door de publieke functie die de Stadsboerderij vervult, kiest Almere ervoor om woningbouw en landbouw ruimtelijk te integreren en in samenhang te ontwikkelen.

De Eemlandhoeve richt zich met haar activiteiten op de behoefte van de burger die woont en/of werkt in de stedelijke omgeving van Bunschoten. De Eemlandhoeve is in de afgelopen 15 jaar uitgegroeid tot een demonstratiebedrijf voor multifunctionele landbouw: zo’n beetje alle activiteiten kom je er op de één of andere manier tegen: boerderijwinkel, natuurbeheer, educatie, zorg, vergaderruimte, streekinformatiecentrum, etc… . En zodoende is er dus voor elk wat wils: de natuurliefhebber kan vogels kijken, de bewuste consument kan in de winkel vlees kopen van runderen die op de Eemlandhoeve zijn grootgebracht en mensen met belangstelling voor cultuurhistorie kunnen op de boerderij meer te weten komen over de ontwikkeling van de streek.

Anderhalve week terug was mijn dochter jarig en zijn we met een groepje van 12 kinderen in de leeftijd van 7 – 8 jaar naar boerderij de Eekhoeve in Veenendaal geweest. Wederom een boerderij waarvoor de relatie met de stad van essentieel belang is voor haar toekomstperspectief. Bij de Eekhoeve krijgt dit vooral gestalte door de Landwinkel, de kas met perkplanten en aardbeien en het geven van kinderfeestjes. Wij waren hier voor deze laatste activiteit en het was een genoegen om te zien hoe op een bijzonder aangename en toegankelijke manier  feestje en voedseleducatie met elkaar werden verweven. Mijn dochter en haar klasgenootjes hebben genoten en en passant ook nog geleerd dat niet alleen stieren horens hebben, dat ook kleine geitjes jonkies kunnen krijgen en dat boerenvla toch echt anders smaakt dan fabrieksvla. Daar waar ik de boerenvla veel smaakvoller vond dan de fabrieksvla, dachten de meeste kinderen daar toch anders over.

En vorige week kwam ik in het kader van een werkbezoek een het initiatief Gezonde Gronden in Den Haag e.o. terecht op boerderij ‘t Geertje in Zoeterwoude (vlakbij Zoetermeer). Net als de andere boerderijen een prachtig voorbeeld van het combineren van functies: verschillende dierlijke productietakken (geiten, melkkoeien, varkens, kippen), Landwinkel, restaurant, rondleidingen, feestjes, educatie, boerenspelen, kanoverhuur, etc… .

Terugdenkend aan deze boerderijbezoeken en aan de verhalen van de betreffende boeren en boerinnen, vallen me een paar zaken op die ik bij alle vier bedrijven tegenkwam. Allereerst staat het opnieuw verbinden van boer en burger, stad en platteland en landbouw en samenleving centraal. Ten tweede zijn het mensen die oog en oor hebben voor de vraagkant en daar op inspelen door die producten en diensten te ontwikkelen en voort te brengen waar in de directe omgeving vraag naar is. Ten derde, en dat trof me eigenlijk nog het meest, de bezieling waarmee men vertelt over het eigen bedrijf en de activiteiten die men ontplooit; het zijn mensen die trots zijn op wat ze hebben opgebouwd en die graag uitdragen wat ze hebben gedaan en waarom. Ik ben er van overtuigd dat we in de loop van dit project nog veel bezielde ondernemers zullen tegenkomen.

We zijn een paar dagen onderweg. Mooi gevoel om dagelijks even een aantal winkels te bekijken en ons schap daar te zien staan. Vandaag zijn de winkels voor de tweede keer beleverd. Een aantal winkels waren bijna geheel uitverkocht. Dat ziet er dus goed uit.

 Gistermiddag ben ik gaan helpen aardbeien plukken om ervoor te zorgen dat we vandaag weer verse aardbeien in de schappen hebben. Vannacht droomde ik dat de aardbeien uitverkocht waren en wij niet konden leveren. Het houdt me wel bezig dus……

Tussendoor werden er door RTV Utrecht opnames gemaakt voor hun nieuwsuitzending (zie http://mediaplayer.rtvutrecht.nl/stream/1be4d4fb.wmv).

 We zijn op de goede weg, nu doorbouwen.

p.s. Ik krijg veel vragen over de exacte locaties waar we nu te koop zijn. Dit zijn in Amersfoort de Plus aan de Arnhemseweg 4 en BuyBio aan de Bloemendalsestraat 15-19 en vanaf 22 juni ook bij Super de Boer aan de Leusderweg 146-150. In Hilversum zijn we verkrijgbaar bij Super de Boer aan de Larenseweg 155. Vanaf maandag 15 juni zijn we ook verkrijgbaar bij Jumbo in Zeist (Korte Steijnlaan 2) en bij Jumbo in Odijk (De Meent 40c). Voor de vakantiegangers zijn we ook verkrijgbaar op Centerparcs De Eemhof in Zeewolde.

Dit zijn de hectische dagen voor de start van onze markttest aanstaande maandag, 8 juni. Bakjes, EAN codes, schapmateriaal, routeplanning….geen tijd meer om lang na te denken, maar gewoon beslissingen nemen en door naar het volgende punt. Eigenlijk wel lekker.

Sommige zaken laten zich echter niet vangen in lijstjes die kunnen worden afgevinkt. Zo bleek vandaag dat de aardbeien van één van onze telers nog net niet rijp genoeg zijn om aanstaande maandag te plukken. Gelukkig werken we met twee aardbeien telers en starten we maandag nog niet alle locaties op, dus ook dit komt goed. Uiteindelijk zal dit heel vaak voorkomen. Dan zal blijken of de consument echt mee wil in ons concept. Is jaarrond leveren een absolute must of zijn we bereid (gedeeltelijk) mee te gaan in de seizoenen.

Ik ben benieuwd!

Luc Van Esch is een bijzondere ondernemer. In Zonhoven vooral gekend als de baas van de Delhaize, is hij nu een regionale bekende kop aan het worden door zijn streekbier ‘Zonderik’.

Nu… er zitten echt wel streken in dat streekbier en er is daarover al behoorlijk wat inkt gevloeid en… controverse ontstaan.

Luc zit daar voor niks meer tussen dan dat hij een dermate gewild (en geslaagd!) product op de markt heeft gezet, dat anderen er eurforisch of juist zenuwachtig van worden.

Zo kon de gemeente Zonhoven niet verkroppen dat ‘haar’ Zonderik niet erkend werd door de winkel (!!) ‘Lekker Limburgs’ als een streekproduct. En de Hasseltse jenever wel.

Waarom de Hasseltse jenever wel? “Omdat de ingrediënten ervan in Hasselt worden versneden,” zeggen ze bij Lekker Limburgs.

De Zonderik wordt gestookt aan de andere kant van het land. Voor de rest vooral gedronken in Zonhoven en omstreken.

Het fenomeen “Zonderik”

Als resultaat van het idee ‘laat ons eens een nieuw streekbier ontwikkelen’ en na een geslaagd brouwweekend in de thuisbrouwerij van Jessenhofke is de Zonderik ontstaan.

Luc Van Esch (Columbus Management / AD Delhaize) nam het initiatief om het bier verder te ontwikkelen in de Proef Brouwerij van Lochristi. Een jaar later is het bier reeds beschikbaar. Het is een Belgische Tripel met nagisting op fles geworden. Er worden verschillende kruiden en honing gebruikt en bevat 8 % alcohol. Aan het bier wordt een verhaal gekoppeld dat volledig aan Zonhoven is gelinkt.

Het verhaal:
De Zonderik is een beekje op de Wijvenheide kort aan het Heidestrand. Het verhaal zelf speelt zich af op en rond de Holsteen. Het bier wordt er gebrouwen door de “Holsteenbrouwers” (zie etiket). Het wordt gebrouwen op basis van lokale ingrediënten: honing bv. is een ingrediënt van het bier, wat verwijst naar de heide. De Teuttrollen ontdekken het bier en willen het recept stelen… zal het hen lukken?

De Zonhovense striptekenaar Geert De Sutter, zet het verhaal bedacht door Luc Van Esch om om in een strip: er werden mythische figuren gecreëerd die in de prehistorie al bier maakten. De figuurtjes zijn op het etiket gezet en er zijn papieren tafelonderleggers gemaakt waarop het stripverhaal te volgen is. In de toekomst komt er waarschijnlijk een ingebonden strip.

ruzie in de streek

De trefzekere boogschutter op het Zonderik-etiket inspireerde blijkbaar tot heldhaftigheid tot in ‘de hoogste kringen’ en een eerste burgeroorlog sinds eeuwen, tussen Zonhoven en Hasselt, leek in de maak.

Uiteindelijk werden de eerste brandjes (voorlopig?) geblust met een bakske Zonderik. Gelukkig maar.

De Nederlandse topjournalist Wouter Klootwijk deed de Nederlanden al eens smakelijk lachen om het streekproductenbeleid van de dienst Toerisme van de Provincie BELGISCH Limburg. Lees en lach: “Streek ontmaskerd”. Over het hoge charlatangehalte van de Maaslandkruiden.

Omdat ik nooit geloofd heb in die streekproductenkul(tus) maar des te meer in ondernemers als Luc, die met een vette knipoog midden in het bourgondisch leven staan, pleit ik voor een erkenning van Zonderik als streekbier. Het woord STREEK is hier dan voor een keer echt op zijn plaats.

uit het Laatste Nieuws van 25 mei 2009, dit artikel:

Hasselt-Zonhoven: Jenver- en bieroorlog bijgelegd.

Foodlog heeft zopas nog een thread opgestart rond ‘streken die nergens op slaan‘.

En eerder haalde Wouter Klootwijk op Foodlog Limburg al eens aan over de bijzondere interpretatie die onze provincie er op nahoudt: Streek – de 28e variant van de borrelnoot.

Noorderlicht - zo heet de nieuwe biologische kaasmakerij van Kees en Maria van Gaalen in Noordeloos. De naam is zaterdag 16 mei onthuld door een trotse burgemeester van Giessenlanden tijdens een druk bezochte open dag.

Noorderlicht - nieuwe biologische kaasmakerij van Kees en Maria van Gaalen in Noordeloos

Met hun nieuwe boerderij verleggen Kees en Maria de grenzen van wat in Nederland voor mogelijk wordt gehouden in het boerenkaasmaken. Bewonderingswaardig. Het nieuwe bedrijf is gebouwd volgens organische principes (daarvan getuigd o.a. de bouw van het huis), maar vooral ook vanuit eigen overtuiging over wat duurzame landbouw moet inhouden. En daar dan consequent voor durven kiezen.

Zoals het houden van Blaarkoppen. Een ras dat van oudsher voorkomt in de Rijnstreek (zie Blaarkoppen in het Groene Hart), maar dat niet mee kon komen in eisen van de moderne melkveehouderij. Maar Kees zijn voorliefde voor Blaarkoppen is niet louter nostalgisch. Blaarkoppen leveren, zo is bewezen, een betere kwaliteit kaasmelk dan op liters gerichte rassen. En Blaarkoppen gaan langer mee. Kees en Maria maken Wilde Weide Kaas, dat in 2005 werd bekroond als Streekproduct van het Jaar. Een bekroning op hun inzet om het boerenkaasmaken voor Nederland te behouden en op hoger peil te tillen.

Het ontbreekt Kees niet aan visie en lef om tegen gangbare opvattingen in te gaan. Zo heb ik hem eind jaren ‘80 ook leren kennen. Samen met andere gedreven boerenkaasmakers wilde Kees het boerenkaasmaken nieuw elan geven. Door boerenkaas uit de veenweiden neer te zetten als een kwalitatief hoogwaardig, ambachtelijk product. Een product dat een eerlijk prijs verdiende en door een duurzame manier van produceren kon bijdragen aan het behoud van het karateristieke veenweidelandschap. De idee voor een veenweidekaas was geboren. Onder die werktitel werd het product in 1994 ook gelanceerd. Het trotseerde de gevestigde belangen op de boerenkaasmarkt, maar kon die ondanks alle potenties niet echt open breken. Veenweidekaas kreeg ook een ecologisch zusje: Wilde Weide Kaas.

Kees en Maria maken nu zeker al een decennium lang Wilde Weide kaas, een Erkend Streekproduct, en zetten dat dus voort op hun nieuwe bedrijf. Het was op het oude bedrijf in Alphen aan de Rijn waar Kees, Bart Soldaat en ik begin jaren negentig samen het concept van streekeigen producten hebben uitgedacht. Dit heeft brede navolging gekregen, uitmondend in o.a. Groene Hart producten en Groene Hart Landwinkels. Streekproducten behoren nu tot een van de belangrijke pijlers van verbrede of multifunctionele landbouw. Op de oude lokatie in Alphen aan de Rijn, de prachtig gerestaureerde boerderij Landlust, hadden Kees en Maria ook als een van de eersten een Landwinkel. Ook dat is inmiddels uitgegroeid tot een landelijke keten.

Kortom: Kees en Maria lopen al jaren voorop, het zijn vernieuwers pur sang, die vast houden aan hun eigen principes en soms dwars tegen heersende opvattingen over wat kan en nodig is durven in te gaan. Ook hun nieuwe boerderij getuigd daar weer van. Proficiat! Ik hoop dat ze voor hun moed worden beloond.

Deze week hebben we al onze boeren en telers die meedoen met de test op de foto gezet. De twee fotografen die niet dagelijks op het platteland komen, hebben hun ogen uit gekeken. Verhalen over 160 soorten knoflook, beelden van een zorgboerderij waar veel mensen een veilige plek vinden en het verhaal van een kersenteler die in zijn jeugd dagenlang in de wachttoren zat om de vogels te verjagen.

 Wat ik het mooist vond, was de trots die de boeren uitstralen. Trots op hun bedrijf, trots op hun producten en trots op hun familie en medewerkers.

En dus heb ik het weer met eigen ogen gezien. Onze fotografen die als ze in contact komen met de producenten van hun voedsel oprecht geïnteresseerd raken en zich bewust worden dat het niet de normaalste zaak van de wereld is dat ons eten altijd maar onbeperkt in de schappen ligt. En anderzijds wat die aandacht met de boeren en telers doet. Glimmende ogen en mooie trotse verhalen over een vak wat ze niet gekozen hebben maar wat ze zijn.

We gaan nog wat meemaken de komende maanden….. We zeggen het vaak gekscherend tegen elkaar, maar er zit zeker een kern van waarheid in.

Nu de markttest steeds concreter wordt, overzie ik steeds meer de praktische complexiteit waar wij in ons bedrijf mee te maken hebben. Op papier is de oplossing zo gevonden maar in de praktijk moeten we creatief en  flexibel zijn maar ondertussen blijven staan voor onze principes.

Mooi voorbeeld hiervan zijn de schappenplannen die ik afgelopen week voor de testwinkels per week heb uitgewerkt. Dat ziet er dan erg mooi uit op papier. Vervolgens deze plannen met een aantal boeren en telers besproken. Maar een garantie dat we in de tweede week van juni kersen hebben, krijg ik natuurlijk niet (en dat is maar goed ook). Maar ja, het schap moet er wel mooi bijstaan en de supermarkt wil wel ongeveer weten wat hij kan verwachten. De aangedragen oplossing om ze desnoods van de veiling te halen, gaat bij ons natuurlijk een stap te ver. Dat is nou één van die principes, waar we niet van af willen wijken. We zullen dan met onze andere boeren en telers moeten kijken hoe we de lege plek in het schap mooi opvullen. Daarnaast vind ik dat we ook kunnen communiceren dat ‘wegens nachtvorst in mei’ de kersenoogst wat later start. Als we dichter bij de producenten van ons voedsel willen staan, is dat één van de consequenties…..

Op een heel ander vlak van onze onderneming, de financiering,  zijn we ook concrete stappen aan het nemen. Ook dat vraagt zeker in deze  tijden om creativiteit en flexibiliteit. Maar wederom geldt: blijf staan achter je basisprincipes.

Deze uiteenlopende zaken zorgen voor een fantastische afwisseling en contrast in mijn dagelijkse werkzaamheden. Zo zaten we een week geleden, ’s morgens strak in het pak bij de bank en in de middag in m’n kloffie op de boerderij om te kijken hoe het slaplantjes omgaan met het warme weer van de afgelopen weken.

Laatst vroeg iemand of ik nooit mijmerde over mijn oude werkende bestaan. Natuurlijk twijfel ik wel eens, maar dat gaat dan meer over de vraag hoe wij het gaan redden. Ik twijfel nooit over de juistheid van de beslissing deze onderneming te starten. Het is iedere dag vallen, opstaan en weer doorgaan maar het geeft enorm veel voldoening.

Het van nul af aan opbouwen van een nieuwe onderneming gaat met kleine stapjes vooruit en soms weer een grote achteruit. Daarmee vertel ik niets nieuws, maar zoals zo vaak met algemeenheden, als je het aan de lijve ondervindt, weet je pas echt wat dat betekent.

De laatste weken worden de stapjes vooruit voorzichtig grotere passen vooruit en dat stemt tot tevredenheid. We zijn druk bezig met het voorbereiden van een markttest en we zien erg veel enthousiasme bij alle schakels in de keten.

Supermarktondernemers onderkennen dat lokaal onderscheidendheid een belangrijke troef is en zoeken actief naar mogelijkheden om dit handen en voeten te geven.

Goede boeren en telers aan het andere eind van de keten zijn op allerlei manieren bezig om op een duurzame manier landbouw te bedrijven en zoeken daarbij naar mogelijkheden om de meerwaarde die hun producten hebben ook te vermarkten.

De consument, als belangrijkste schakel, voelt zich door de huidige crisis genoeg belazerd door mooie praatjes en is op zoek naar mooie, echte producten met een verhaal. Het liefst van dichtbij want daarmee wordt de lokale economie ondersteunt. Een goede prijs en gemak blijven daarbij natuurlijk hoog in het vaandel staan.

Steeds meer dringt dus bij ons het besef door dat we het tij niet tegen hebben maar juist mee. Steeds duidelijker worden de beelden in ons hoofd en steeds meer dringt het besef tot ons door. We gaan los, we komen eraan!

“Producten rechtstreeks van de boer”, “Streekproducten”, “Real food”. Kreten die je steeds vaker hoort en die volgens mij veel kansen bieden voor ondernemers. Het klinkt heel simpel en logisch, maar wat en hoe doe je dat nou als ondernemer? Hoe zet je jezelf in de markt, welk kanaal kies je en hoe zorg je dat de consument je (blijvend) vindt.  Eén van mijn klanten heeft hiervoor de unieke boerenbox bedacht: en zo wordt een Japanse benaderingswijze ineens oerhollands.

De boerenbox is bedacht door twee enthousiaste en slimme ondernemers, te weten Paul Vocking en Frank Verhoeven. Zij hebben hun expertise gebundeld en hebben vorig jaar met succes de Boerenbox geïntroduceerd.

Gewoon een pakketje lekkere producten?
De boerenbox is eigenlijk gewoon een pakketje met lekkere producten uit de streek. Maar ja, kom er maar eens op om dit dan te verpakken in een delftsblauwe kartonnen box, met wat hooi er in. En het vervolgens op maat samen te stellen, voor iedere regio of klant weer anders. Met een etiket dat ook naar wens kan worden ingevuld.  Producten uit de streek verpakt als kado! En het bestellen kan gewoon via internet. Voor meer informatie en bestellen zie:  www.boerenbox.nl. Wat mij betreft een superidee door zijn eenvoud!

Ook uitdagingen
Maar er zijn ook uitdagingen voor de ondernemers: Hoe zorg je dat je niet alleen interessant bent als kerstpakket? Wie is nou je echte doelgroep? Zijn dit de managers van bedrijven of juist de management-assistenten die meestal de presentjes verzorgen? Hoe bereik je die doelgroep? Hoe zorg je voor logistieke efficiëntie?

Japanse benaderingswijze ineens oerhollands
De Boerenbox is een mooi conceptvoorbeeld van hoe je eten als kado kunt presenteren. Toen we vorig jaar met de trendtour in Tokio waren hebben we hier vele mooie voorbeelden van gezien. Japanners kennen een grote kadocultuur. Eten als kado weggeven is daar heel normaal en…… HEEL groot! Je kunt denken ‘ver-van-mijn-bed’ dat Japan, maar met de boerenbox is deze ‘Japanse benaderingswijze’ toch ineens weer oerhollands. Als je je wilt laten inspireren door meer Japan kun je de trendwaaier of het boekje eye-openers opvragen bij mijn collega Jacky Djaidoen, Jacky.Djaidoen@syntens.nl.

Trendtour Puur Ontdekken
En trouwens, ook dit jaar organiseren wij weer een trendtour. De trendtour Puur Ontdekken is, hoe kan het ook anders in het kader van dit artikeltje, gericht op puur en authentiek eten. Het wordt een verrassende en inspirerende trendtour. Wij zoeken nog ondernemers die het lef  hebben om mee te gaan! Voor meer informatie zie: www.syntens.nl/trendtour. Bekijk vooral ook even het promofilmpje.

Kijk voorlopig voor meer informatie op onze website: www.boerenbox.nl

Een week geleden werd ik gebeld door een journalist van het weekblad Elsevier Voedingsmiddelen Industrie. Ze wilden in deze tijden van crisis ook eens een ander geluid laten horen en waren op zoek naar mensen die in deze tijd de stap nog durfden maken naar zelfstandig ondernemerschap.

Het is een onderwerp wat vaak ter sprake komt in gesprekken. Wat is de invloed van de crisis op onze startende onderneming? Vaak wordt deze vraag gesteld vanuit de veronderstelling dat de crisis louter negatieve effecten heeft.  Daar kijk ik toch wat genuanceerder tegenaan. Natuurlijk heeft de huidige crisis een aantal negatieve effecten waarvan de belangrijkste inderdaad is dat het minder makkelijk is om kapitaal aan te trekken. Aan de andere kant maakt dat je wel een stuk creatiever en het brengt je terug naar de basis van de economische wetten. Dat betekent dat wij met onze beschikbare middelen gaan laten zien dat onze plannen levensvatbaar zijn om van daaruit verder te gaan opschalen.

De crisis heeft voor ons ook een groot voordeel. De bewustwording dat alleen materieel bezit niet gelukkig maakt,neemt door te crisis enorm toe. De gevolgen van de excessieve focus op steeds meer geld verdienen worden ons pijnlijk duidelijk gemaakt. Hierdoor gaan we op zoek naar meer zingeving. Daarnaast beseffen steeds meer mensen dat het oplossen van deze crisis niet ligt in maatregelen die de overheid moet nemen, maar dat wij zelf moeten starten met het maken van andere keuzes die er voor gaan zorgen dat de wereld over 50 jaar een nog mooiere plek is om te leven. Op kleine schaal kan Willem&Drees hieraan een bijdrage leveren, doordat wij de onderlinge verbondenheid tussen boer en burger willen vergroten. Door deze producten te kopen, geef je een signaal af dat je het belangrijk vindt dat de producten met aandacht geteeld zijn en geef je directe waardering voor de producent van dit product. Daarnaast zal het feit dat het voedsel niet de hele wereld over gereisd is voor het op het bord ligt, een steeds belangrijker aspect worden in de keuze voor bepaalde voedingsmiddelen.

Een veel gehoorde reactie op het idee van ‘Willem&Drees’ is “het gaat vast alleen om biologische producten”. Wij hebben hier inmiddels behoorlijk wat discussies met elkaar over gevoerd en de uitkomst is dat dit geen harde voorwaarde is.

Ik ben een warm pleitbezorger van de biologische landbouw en in mijn consumptiepatroon hebben biologische producten een groot aandeel. Toch zie ik de biologische landbouw niet als de ultieme oplossing, maar als de noodzakelijke reactie op de weeffouten in de gangbare landbouw.  De biologische landbouw vervult een belangrijke rol in de verschuiving van de gangbare landbouw naar een duurzamere toekomst. Uiteindelijk vind ik de vraag of kunstmest wel of niet goed is niet relevant. We moeten terug naar de belangrijkste maatstaf en dat is de menselijke maat. Als je goed naar je gevoel luistert dan weet je of iets goed is voor natuur en milieu of niet. Daarbij komt dat er een goede balans moet zijn tussen voedselvoorziening voor alle wereldburgers en verantwoord omgaan met de natuurlijke hulpbronnen.

Onlangs kwam marktonderzoeksbureau Nielsen  met een interessant rapport over het aankoopgedrag van Europese consumenten ten aanzien van biologische producten. Belangrijkste conclusie hieruit zijn dat ondanks (of misschien wel dankzij) de huidige crisis het aantal consumenten dat bewustere keuzes maakt, blijft doorgroeien. Het grootste deel van deze consumenten is niet bereid grote concessies te doen aan hun huidige levensstijl maar indien zij op een eenvoudige manier kunnen bijdragen, dan hebben ze daar een voorkeur voor.  Ze zijn niet principieel in hun keuzes maar hanteren diverse verantwoorde criteria bij hun aankoopbeslissingen zoals fairtrade, lokaal, recyclebaar en biologisch en maken voor iedere aankoop een eigen afweging.

Wat mij dit zegt, is dat consumenten minder principieel zijn en meer op hun gevoel afgaan. Daarom staan bij ‘Willem&Drees’ de boeren centraal. Als je weet waar je producten vandaan komen en je hebt een beeld hoe ze tot stand zijn gekomen dan geeft je dat een goed gevoel. Of er dan uiteindelijk wel of geen kunstmest gebruikt is, vind de consument minder relevant. En voor de boer geldt, omdat hij weet dat consumenten hem kunnen traceren, dat hij garant zal staan voor kwalitatief goed en verantwoord product.

Vandaag met Laura van der Linde naar de BioVak beurs geweest in de IJsselhallen in Zwolle, om inspiratie op te doen voor ons PUUR ELBURG project.

BioVak wil een sectoroverstijgende inspiratiebron zijn voor agrarische producenten, hun toeleveranciers en hun afnemers. Met BioVak wil de biologische sector haar betekenis als kraamkamer voor duurzame ontwikkeling laten zien.

Als potentiële afnemers, via de winkeliers uit winkelvesting Elburg en de kwaliteitsmarkt die we daar hopen te organiseren, bood de beurs en vooral het Streekproductenplein ons veel inspiratie en goede contacten. Wat leuke ontmoetingen op een rij:

Verjus

We proefden Verjus van de Wijngaard Wageningse Berg. Verjus (ooit ‘agrest’) wordt gemaakt van de nog zure jonge druiven die worden weggeknipt om de druiventrossen meer en voller vrucht te laten dragen. In plaats van deze onrijpe druiven weg te gooien, zoals sinds eeuwen gebruikelijk is, wordt sinds een aantal decennia door sommige wijngaardeniers weer een sap gemaakt wat in de keuken kan worden gebruikt ter vervanging van azijn. De Wijngaard Wageningse Berg vond een recept en maakt nu met succes eigen verjus, met een smaak van frisse appeltjes. Lekker kan ik u zeggen!

Puur Noord Nederland

We maakten kennis met Puur Noord Nederland. Met dit initiatief zet noordelijke groothandelaar Zaai-Ster een aantrekkelijke productlijn op voor biologische producten uit het noorden van Nederland. Mooie producten, mooie presentatie (stand, folders) en een mooie boodschap (kwaliteit, authenticiteit, duurzaamheid), precies de sfeer die we met Puur Elburg willen uitdragen. Laten we hopen dat het elkaar niet zal bijten…

IJsseldal pannekoeken

We kregen een heerlijk stukje pannekoek van grofgemalen granen uit het IJsseldal, aangeboden door Willy en Brigitte Gooiker. Het beslag gemaakt met honing en bier. IJsseldal heeft deze graanproductlijn ‘maar’ als bijverdienste naast de grote afzet hun ECO-granen aan grootverbruikers en -verwerkers. Dit was zeker niet te merken aan de grote zorg en aandacht waarmee deze mensen hun product presenteerden!

Onvergetelijke Feijterhof varkens

Om de hoek van dezelfde kraam stond naast Stimuland Marjan de Feiter van de Feijterhof. Varkenshouderij de Feiterhof, net over de grens in Duitsland gevestigd, neemt deel aan het Stimuland project vergeten gewassen rassen, vergeten gewassen. Zij houden het haast uitgestorven landvarkensras Bunte Bentheimer op een diervriendelijke manier en produceren ham en worst die voor de bekende Parma- of Ibericoham niet onderdoen! Op zoek naar meer vaste klantenkring doormiddel week- of maandmarkten in (oost) Nederland zijn zij een goede producent om in de gaten te houden voor Elburg.

Verder…

…bewonderden we de aquarellen van Wiebe van der Zee, proefden overal lekkers zoals van cateraar EcoCatering (foto), hoorden we het gerucht dat Rootz Flevosap heeft overgehaald om samen een biologisch sapje te produceren onder Rootz label, kregen een ter plekke geënt appelboompje van de websiteloze Vruchtboomkwekerij “Schokland” en genoten we van de mooie bloemen van BioFlora, ook een leuke tip voor den Elburgsche bloemwinkeltjes!

De vele, vele interessante workshops en presentaties (bijv. over boerderijverkoop, of over biologische landbouw als cultuurdrager) deden mij wensen dat ik boer(in) was!

Bekijke ook de andere foto’s die ik maakte en de totaallijst met interessante mensen/bedrijven die we ontmoetten. Dit alles uiteraard ook terug te vinden op www.guus.net.

Voor mijn gevoel zijn we nu echt begonnen. Willem en ik hebben ons onderkomen gevonden op de Eemlandhoeve in Bunschoten en hebben na 10 jaar het ‘corporate’ leven bij Unilever en Heineken achter ons gelaten.

Een jaar geleden begon het bij mij te kriebelen en ontdekte ik dat mijn eigen bedrijf op wilde zetten en dat ik graag wilde werken in de primaire voedselketen. Van jongs af aan voel ik mij verbonden met het platteland en mijn keuze voor ‘Wageningen’ stond al lang voor het eindexamen vast. Een jaar geleden kwam ik tot de ontdekking dat ik met mijn kennis van marketing en verkoop wilde combineren met de passie voor het platteland.

Het idee voor Willem&Drees was snel geboren omdat ik mij altijd al afvroeg waarom ik de producten die bij mij om de hoek verbouwd worden niet in de winkel kon kopen en ik in de supermarkt veroordeeld ben tot groente en fruit waarvan ik niet weet waar het vandaan komt en hoe het geteeld is. Daar komt bij dat ik zelf ook altijd op zoek ben naar producten met een verhaal. De boontjes van mijn moeder smaken het best, niet omdat ze het lekkerst zijn maar omdat ik weet dat ze uit haar tuin komen.

Met Willem&Drees zetten we dus een landelijk netwerk van boeren op waarmee we aan landelijke organisaties, regionale productie kunnen aanbieden. Mensen willen zich verbinden met een leefomgeving, een reactie op de doorgeschoten globalisering, en willen een bijdrage leveren aan een betere wereld. Je moet die bewuste keuze alleen erg eenvoudig en niet te duur maken.

Op mijn blog wil ik mijn ervaringen als startende ondernemer delen en de voortgang van ons bedrijf beschrijven.