Het is genoeg geweest, de maat is vol. Zo moet Helmut Lotti gedacht hebben toen fotografen van Het Laatste Nieuws voor zijn deur kampeerden. Hun enige doel? Een glimp opvangen van de Vlaamse Sinatra zónder toupetje.

Kwatongen deden al langer hun werk, maar vooralsnog bleef het bij geruchten. Tot nu dus. Journalisten van Het Laatste Nieuws kregen te horen dat Helmut Lotti’s kalende haren al jaren onder een toupetje schuilgaan. In plaats van de zanger hiermee te confronteren besloten ze in zijn tuin post te vatten. Onderzoeksjournalistiek ten top.

De journalisten van Het Laatste Nieuws slaagden in hun opzet en kopten de volgende dag maar al te graag ‘Lotti betrapt zonder haarstukje’. Voorpaginanieuws en Vlaanderen in rep en roer. Lotti zelf was echter minder opgezet met het journalistieke huzarenstukje. Hij voelt zich gepakt en weigert het dagblad in de toekomst nog te woord te staan. Vooral het woordje ‘betrapt’ in de titel zette kwaad bloed. Helmut Lotti zelf beweert al drie weken zonder toupet in het openbaar te verschijnen. Dat journalisten in zijn privéleven binnendringen om iets te onthullen wat hij niet verborgen houdt is voor hem een brug te ver.

Weekbladen Story, Dag Allemaal en TV Familie zijn in hetzelfde bedje ziek. Ook deze bladen vallen uit Lotti’s gratie. Allen gaven ze in het verleden blijk van onnauwkeurige berichtgeving over zijn privéleven. Verdere samenwerking is voor Helmut Lotti dan ook uit den boze. Maar, bekend Vlaanderen vormt de core business van deze bladen. Dat er af en toe een foutje in de berichtgeving sluipt is onvermijdelijk. Ook dagbladen zijn immers niet altijd even onbesproken.

Dat Het Laatste Nieuws onder dezelfde noemer als deze roddelbladen gecategoriseerd wordt stemt echter wél tot nadenken. Van een krant wordt namelijk nog steeds, veel meer dan van een weekblad, verwacht te focussen op informatie, en niet zozeer op entertainment.

Natuurlijk valt het niet te ontkennen dat de laatste jaren, tengevolge van de commercialisering, verkoopcijfers  tot de belangrijkste maatstaf van goede journalistiek verworden zijn. Maar men mag hierbij het recht op privacy en de gangbare deontologische codes niet uit het oog verliezen. Het verleden bewijst dat Het Laatste Nieuws al vaker met de schuivende ethische grenzen flirtte. Als we het over de toenemende sensatiezucht hebben spant de krant, zeker wat de Vlaamse dagbladen betreft, de kroon.

Geconfronteerd met de aantijgingen – Lotti heeft het zelfs over een soort Dag Allemaal op dagelijkse basis – houdt Paul Daenen, hoofdredacteur bij Het Laatste Nieuws, vakkundig de boot af. Dat Het Laatste Nieuws zijn boekje te buiten is gegaan wil hij niet gezegd hebben. En wanneer we hem vertellen dat de populairste krant van Vlaanderen op gelijke voet wordt gezet met bladen als Story en Dag Allemaal, doet hij dit af als zijnde Lotti’s eigen subjectieve interpretatie. Wat is dan het grote verschil tussen Het Laatste Nieuws en pakweg Story? “Wij zijn nog altijd een dagblad, wij brengen nieuws. Als blijkt dat één van Vlaanderens bekendste artiesten zijn publiek jarenlang misleidt is dat nieuws voor ons. Wat andere bladen schrijven, daar hebben wij geen zaken mee.”

Op de stelling dat Het Laatste Nieuws verder wegglijdt van de andere Vlaamse dagbladen en resoluut voor een commerciële strategie kiest, reageert Daenen koel. Hij merkt op dat de voornaamste functie van een dagblad eruit bestaat nieuws te brengen. Hij ontkent niet dat Het Laatste Nieuws een eigen weg binnen het Vlaamse perslandschap heeft gekozen, maar dat hoeft niets af te doen van haar voornaamste taak: informeren.

Het mag duidelijk zijn dat Paul Daenen zich in allerlei bochten wringt om maar niet gezegd te hebben dat bij Het Laatste Nieuws (en niet alleen bij Het Laatste Nieuws overigens) de grens tussen informatie en sensatie stilaan aan het verdwijnen is. Informatie kan sensationeel zijn, dat valt moeilijk te ontkennen. Veelal moét informatie in bepaalde mate zelfs sensationeel zijn om nieuwswaarde te hebben.

Maar, het omgekeerde is ook mogelijk. En gevaarlijk. Sensatie kan als informatie opgevoerd worden. En het is net daarvoor dat we ons moeten hoeden.

Om terug te koppelen naar Helmut Lotti. Of een zanger al dan niet een haarstukje draagt heeft naar mijn mening weinig maatschappelijke relevantie. Zijn zangprestaties zullen er alvast niet onder lijden. Het hele artikel over Lotti’s toupetje is op het bot pure sensatie in een informatief kleedje gehuld. De argumenten die Het Laatste Nieuws aanhaalt, als zou Lotti door het dragen van een haarstukje zijn publiek beliegen, doen eerder dienst als dekmantel om de aanwezigheid van sensatie in een dagblad te rechtvaardigen dan als journalistiek relevante onthullingen. In wezen is hier helemaal geen sprake van relevante informatie, laat staan van enig maatschappelijk belang. Het is zuivere sensatie die onder het mom van informatie aan de man gebracht wordt. Op die manier sluipt sensatie als een Trojaans paard de kranten binnen.

Ik heb gedurende een week De Morgen geanalyseerd, op zoek naar tabloidiseringskenmerken. Een eerste opvallend tabloidkenmerk is de voorpagina van De Morgen. De kleurrijke kant boven de vouw ligt in de krantenwinkel vanboven. De foto’s schreeuwen je toe en hebben meestal te maken met human intrest nieuws, zoals sport, mode, film, de stamboom van Michelle Obama,…  Als deze beelden toch met public intrest te maken hebben, zoals de natuurcatastrofes van de afgelopen weken, zijn de beelden spectaculair, sensationeel, dramatisch. Kortom, de bovenflap is allesbehalve saai en tracht zelfs de fervente tabloidfan naar De Morgen te lokken. Als je de volledige voorpagina opengevouwen bekijkt, blijven de foto’s de aandacht trekken, maar een grote kop dringt zich op. Dit hoofdartikel is al wat kwalitatiever en gaat meestal over binnenlands of belangrijk buitenlands nieuws. Wat opvalt: in de week dat ik De Morgen heb geanalyseerd, kwam er afwisselend een buitenlandse hoofdkop en een binnenlandse. Bewust? De onderkant van de voorpagina, dus de achterkant als het opgeplooid in het winkelrek ligt, krijgt een reclameboord. Meestal moet de reclame deze brede strook delen met verdere fait divers informatie die verder in de krant volgt.

De Morgen heeft sinds kort een nieuwe, “gemakkelijkere” opdeling van de krant. Ze bestaat uit vier delen, zodat de lezer sneller zijn weg vindt en niet eerst de volledige krant moet doorbladeren om zijn favoriete katern te vinden. Inderdaad, het idee lijkt gemakkelijk. Uiteindelijk blijkt echter dat de vier grote delen niet elke dag dezelfde zijn. Het eerste deel is altijd binnenlands nieuws, echter vind je hier ook wereldse thema’s. Ze noemen het gewoon “nieuws”. De andere delen zijn buitenland (minder nieuws dus dan het eerste deel), sport, financieel, cultuur, de mediabijlage,… verschillende thema’s dus die worden verdeeld over de drie resterende delen. Het plan om de krant gemakkelijker te maken, meer toegankelijk, meer democratisch, is een beetje de mist ingegaan vind ik. Het grote voordeel: bladeren en zoeken naar iets interessants, dat is de boeiendste manier om een krant te lezen. Zo kan je immers nog nieuws in de afdeling buitenland tegenkomen die je niet had gevonden als je rechtstreeks naar deel drie sport was gegaan. In de opdeling valt me ook op dat na de nieuwskatern het tweede deel buitenland komt. Echter begint dit deel met “Bis”, het fait divers deel van De Morgen, pas daarna komen de relevante buitenlandthema’s. Concreet houdt dit in dat Michelle Obama haar stamboom eerst uit de doeken wordt gedaan en we te weten komen dat Ikea in België duurder is dan in andere landen. Nadien pas komt er nieuws over de Amerikaanse economie die het momenteel enorm slecht doet, de zoveelste aanslag in Kaboel en de politieke ondergang van Berlusconi.

Vrijdag 2 oktober

Waar bladzijde 2 en 3 binnenlands nieuws tonen dat bijna iedereen zou interesseren en dus eerder de sensationele kant opgaan, komt de naam kwaliteitskrant tot uiting vanaf de vierde pagina. Niet enkel de grote kleurige foto’s in het begin doen me dit vermoeden, want die vind je in heel de krant. Het is eerder de keuze van de thema’s die me snel verder doet bladeren. Het nieuws op de eerste dubbelpagina heb ik vandaag al verschillende keren gehoord of gelezen, bijvoorbeeld de zaak-Habran. Even verder weer de foto’s die me soms wat irriteren. Bij natuurcatastrofes moet in elk geval een beeld van een schattige peuter met droevige ogen. Best ook wat lijkenzakken in beeld, om aan te tonen dat er echt wel slachtoffers zijn. Wie is nog geraakt door enkel een cijfer: zeker 1 100 doden, mogelijk meer.

Als het over Ierland gaat, komt er het typisch Iers klavertekentje bij, zodat zeker de link met de plaatselijke Irish Pub gelegd kan worden.

Ik vind het wel terecht dat een thema als de 60^ste verjaardag van de Chinese Volksrepubliek grote illustraties krijgt toegevoegd. Deze beelden vind ik persoonlijk eerder de moeite waard om drie kwart van een pagina in beslag te nemen, dan de grote close-up sportfoto’s of beelden van politici die door het slijk gehaald worden. Maar dit is natuurlijk mijn persoonlijke mening en geen objectief oordeel.

De schoen naar het hoofd van IMF-topman Strauss-Kahn mag niet ontbreken, plus foto van de hardhandige aanpak van de student/dader. Dit stukje krijgt puur visueel evenveel aandacht als de eigenlijke IMF kwestie. Ik vind het echter geslaagd om het financiële nieuws wat op te fleuren met deze grappige tussenkomst.

De Morgen maakt veel eigenreclame. In het begin van de vrijdagkrant geeft men een voorproefje op de weekendkrant, overwegend aan de hand van foto’s. Verder vind je een overdonderende, dubbelzijdige aankondiging over de Unesco reeks die vanaf komende week gratis bij de krant zit.

Zaterdag 3 oktober

De keuze van de thema’s die op de voorpagina mogen, toont aan dat tabloidisering ook hier zijn weg vindt. De dader van een roofmoord leeft in luxe in Tanger.

Dezelfde vaststelling als in de vrijdagkrant: pagina 2 en 3 worden gedomineerd door binnenlands nieuws dat veel mensen kan lokken. Bijvoorbeeld: Britse pedofiel opgepakt in de buurt van Brasschaat. De inhoud van dit artikel kan gebruikt worden in Hollywood, zo sensationeel. Ook al is het realiteit.

De Olympische Spelen 2016 krijgen zelfs twee bladzijdes helemaal in het begin van de krant. Ik ben voorstander van positief nieuws, dus persoonlijk vind ik dit niet storend. Maar bij deze analyse zet het me wel aan het denken of er nu echt geen andere belangrijke gebeurtenissen de wereld tekenen vandaag.

Het artikel omtrent de Britse Facebookpedofielen heeft me enorm geraakt. Ik besef dat dit artikel op zo een manier geschreven is dat het nog aangrijpender is dan enkel de feiten. Ik kan er niet precies de vinger opleggen hoe dit komt. Ik denk dat het in details zit, zoals “slachtoffertjes” in plaats van “slachtoffers”. Deze kleinigheden spelen in op het gevoel en de emoties. Ook de foto’s van de drie daders geven een dramatische tint aan het stuk.

Wat interessant en vernieuwend zou kunnen zijn: een selectie quota’s uit online lezersreacties, van verschillende websites. Het spijtige is echter dat De Morgen focust op de “strafste” uitspraken, de meest agressieve, racistische en/of bekrompen oneliners dus. Ik besef dat dit realiteit is, dat lezers online inderdaad vaak hun grenzen verleggen. Maar ik vind het fout om dit openbaar te maken in een kwaliteitskrant.

Even verder staat er een artikel over getreiterde, mishandelde, zelfs vermoorde holebi’s in Irak. Bovenaan het artikel prijkt een grote foto van twee vermoorde mannen. Moet dit? Het stuk wordt onderbouwd met getuigenissen van holebi’s in Irak, tot zo ver personalisering.

Vrijdag 9 oktober

Op de voorpagina vinden we een link naar een artikel verder in de krant: de Franse minister van Cultuur Frédéric Mitterrand had in het verleden seks met jongens, zo blijkt uit zijn boek. Deze ochtend op het radionieuws hoorde ik een reactie van hem dat hij inderdaad seks had met jongens, maar dat hij toen zelf jong was en dat er daarom absoluut geen sprake is van pedofilie. Ik wil niemand beschuldigen of vrijspreken, net als De Morgen hem niet letterlijk een pedofiel noemt. Maar het artikel, de titels, de “kleur”, het detail dat de seks in Thailand gebeurde, enzovoort duwt een mening gemakkelijk in een bepaalde richting. Had ik enkel het artikel gelezen, zou ik ook geneigd zijn erger te denken. Ik vind het onverantwoord van een krant om op deze manier de sensationele toer op te gaan. Pittig detail: het boek verscheen reeds in 2005, maar wordt nu pas tegen Mitterrand gebruikt nadat hij Roman Polanski steunde. Een wraakactie van een verdoken vijand? Of pure sensatielust van de media?

Heel populair in De Morgen: uit onderzoek blijkt dat… een op de vier mensen moslim is. De focus op moslims, racisme en allochtonen in het algemeen in onze media is bijna een tabloid thema geworden. Bekijk lezersreacties en fora rond dit verhaal online en het wordt duidelijk wat ik bedoel. Waarom luidt de titel niet: “het christendom is de grootste godsdienst”?

Sensatie in de media, commercialisering van de media, tabloidisering van kranten, … Het lijkt niet goed te gaan met onze media. Ook nu in de zaak Roman Polanski verklaart zijn slachtoffer dat hij weliswaar iets vreselijks met haar heeft gedaan, maar dat het de media zijn die toen haar leven hebben geruïneerd. Alle gore details van de verkrachting werden breed uitgesmeerd in de pers: “Geen verkrachtingszaak of ze werd zo gemediatiseerd als die van Samantha Geimer”, lezen we in De Morgen. Samantha Geimer wou het liefst van al vergeten wat haar overkomen was, maar telkens opnieuw moest ze haar verhaal doen in de pers en ettelijke interviews geven.

Sensatie in de media is dus niets nieuws, dat bewijst deze zaak van maar liefst 32 jaar geleden. Het is er sindsdien echter niet op verbeterd: Hans Van Themsche, het drama in Dendermonde, de perikelen in het leven van Gaëlle Six, de zelfdoding van Yasmine, … Allemaal voorbeelden van gebeurtenissen die overvloedig uitgemolken werden in de pers. In de les Journalistieke Deontologie van deze week hebben we bijvoorbeeld uitvoerig de zaak Hans Van Themsche besproken. De manier waarop hierover bericht werd in de media toont naar mijn mening aan dat nogal wat journalistieke principes overboord werden gegooid. Men hield zich niet aan het embargo, ex-vriendinnetjes en vrienden die al lang niets meer met de persoon in kwestie te maken hadden, werden opgespoord en geïnterviewd, familieleden werden door journalisten gestalkt, … De zelfdoding van Yasmine was een schok voor iedereen en de media bleven hierover dan ook artikels publiceren waarin geen enkel detail werd overgeslagen: zelfs de boom waaraan ze zich had opgehangen, werd getoond.

Nu wachten jullie natuurlijk vol ongeduld op mijn standpunt hierover: is dit één grote schande of valt het allemaal nog wel mee? Ik bevind mezelf echter in een dilemma. Enerzijds ben ik van mening dat journalisten soms inderdaad nogal ver over de schreef gaan, tot op het punt dat ze ook het leven van onschuldige personen verwoesten. Hier verwijs ik opnieuw naar de uitspraak van het slachtoffer van Roman Polanski: de media hebben haar leven geruïneerd. Haar verkrachting was nog maar het begin, de echte miserie moest nog komen. Ook bij de zelfdoding van Yasmine zagen we dit: haar ex-vrouw Marianne wou eigenlijk niets kwijt over de gebeurtenis, maar werd door de pers zodanig geviseerd als de oorzaak van Yasmines zelfdoding dat ze bijna verplicht was tot het recht van antwoord dat ze uiteindelijk heeft geschreven.
Anderzijds wil ik heel eerlijk zijn en toegeven dat ik niet weet hoe het is om in de journalistieke sector mijn brood te moeten verdienen en elke dag die commerciële druk op mijn schouders te voelen. Ik weet ook niet wat ik zou doen indien ik mij dagelijks in een dergelijke situatie zou bevinden. Ik vind het te gemakkelijk om luidkeels te roepen wat voor een GROTE SCHANDE het allemaal is. In de les Journalistieke Deontologie worden we geconfronteerd met onze eigen moraal en ons eigen geweten. Zouden wij, als journalist, slechts enkele uren na een misdaad al berichten de wereld insturen zonder dat we de basisgegevens kennen? Als we zelf ooggetuige zijn van een moord of poging tot moord, bellen we dan meteen de hoofdredactie op of wachten we hiermee tot de politie arriveert en de familie in kwestie is ingelicht opdat niet elke ouder, broer of zus zich zorgen begint te maken om de vage persoonsbeschrijving die wij de wereld hebben ingestuurd? Zouden we ons houden aan een embargo van het parket, ook als andere media dit niet doen en wij dus op die manier onze ‘primeur’ verliezen? Allemaal interessante vragen die je doen nadenken over hoe jij zélf zou reageren indien iets schokkends gebeurt en het publiek ingelicht dient te worden. Ik durf nu niet met volle overtuiging beweren dat ik nooit dergelijke journalistieke en deontologische ‘fouten’ zal maken, maar ik vind wel dat wij als journalist nog steeds een spiegel van de maatschappij zijn en van alles wat er in deze maatschappij gebeurt. De taak van de journalist is om ook het weerzinwekkende nieuws te duiden en er een context aan te geven, maar net hier wringt het schoentje. Weerzinwekkend nieuws verkoopt nu eenmaal goed, maar als journalist moet je wel zekere grenzen hanteren en respecteren. Deze grenzen worden deels deontologisch opgesteld, maar leg je deels als journalist aan jezelf op en uiteraard weet je zeker dat je ze nooit zal overschrijden. Ik, als leek, ben hiervan ook overtuigd, maar je weet natuurlijk nooit wat de toekomst brengt. Hopelijk denk ik binnen enkele jaren nog eens terug aan mijn allereerste blogpost…

Deze blog beste lezer, dompelde u enkele weken in het leerrijke bad genaamd: ‘politieke roddellandschap in België’. Wekenlang snuisterden we door dag en –weekbladen om samen met u de leukste weetjes te ontdekken. En, al zeg ik het zelf, het resultaat mag er zijn. U kwam ondermeer te weten dat Prins Filip zijn ondergoed in lusters hangt, Bart De Wever een echte carnivoor is (maar mij nog steeds niet heeft toegevoegd op de sociale netwerksite ‘Facebook’), Morel en Vanhecke smoor zijn op elkaar en De Crem van bier en bloggers houdt.

Want ja, dit alles is hoopla-nieuws. Moest u deze blog niet van begin gevolgd hebben dan herhaal ik nog even de definitie: ‘Hoopla nieuws is volgens Brants en Van Praag (2000, p.64) die berichten die een sfeerverslag geven van de campagne, de veelal rituele en sfeerbeelden van politici op pad’. Ook berichtgeving over het persoonlijke leven van de politici wordt tot ‘Hoopla nieuws’ gerekend. In het algemeen betreft het berichtgeving met een hoog entertainment gehalte die de kiezer geen relevante inhoudelijke informatie verschaft over de partijen of over de politici’.

Willen wij dit hoopla-nieuws eigenlijk allemaal wel lezen, of staan wij daar ‘boven’? Publiceren de kranten deze feiten omdat wij het willen lezen, of lezen wij het omdat de kranten het publiceren? Of anders: ‘doet het ons meer lezen, doet dit meer verkopen?’  

In heel wat cursussen die ik in mijn prille loopbaan als communicatiewetenschappelijke student las, kwam ik het begrip ‘tabloidisering’ tegen. Dit begrip omvat vele definities en Doctor Laurence Hauttekeete van de vakgroep communicatiewetenschappen Universiteit Gent beschrijft in haar doctoraatstudie (2005) ‘De tabloidisering van kranten: mythe of feit?’ wat we hieronder moeten verstaan. Zij geeft heel wat definities voor het begrip maar samengevat komt het hierop neer: ‘een verandering in de nieuwswaarden of nieuwsframes enerzijds en een wijziging in de visuele opmaak van de krant anderzijds. Het eerste kenmerk leidt tot een verdrukking van het politieke nieuws ten voordele van het lichtere nieuws. Het andere kenmerk heeft te maken met een toegenomen belang van foto’s en een focus op het aantrekken van lezers en niet langer op het aanbieden van informatie.’

In deze context interesseert vooral het eerste element ons. Hauttekeete (2002, p.1) meent dat het begrip ‘ideaal is om de media te beschuldigen van sensatiezucht, emotionalisering en personalisering.’ (Ze nuanceert wel dat het begrip meerdere ladingen dekt maar daar gaan we nu niet op in). Dekeyser (Hauttekeete, 2005, p. 83) verwoordt het dan weer mooi als: ‘De media zijn de Mc Donalds van de keuken. Ze leveren hapklare maagvulling in een kleurrijke omgeving.’  Volgens Dekeyser lezen we steeds meer emotie, geweld en dramatiek en rukt daarom de tabloidisering in onze kranten op.

Mag elke krant zich zomaar laten gaan in het publiceren van roddels? Marc Hooghe meent in De Standaard van 24 november dat we bij elk ontbijt in een sfeertje terecht komen waarbij we elke dag getrakteerd worden op een nieuwe portie schandalen en schandaaltjes.  In zijn artikel ‘Gegijzeld door scandalitis’, dat er kwam naar aanleiding van de gelekte liefdesmails (tussen u weet wel wie), ziet hij drie oorzaken voor die trend. 

Als eerste oorzaak haalt hij de journalistieke deontologie aan. Volgens hem moet een ernstig medium de boot afhouden wat betreft belastend materiaal uit de privésfeer.

Ten tweede haalt hij het grotere aanbod van mogelijk belastend materiaal aan. De Lijst Dedecker is daar de numero uno in van het Vlaamse landschap.

Een derde en meer structurele oorzaak voor de huidige schandaalsfeer die er heerst, is volgens Hooghe de algemene malaise in de politieke besluitvorming. ‘Door het nu al meer dan anderhalf jaar lang aanslepende geknoei heeft de politieke klasse op dit ogenblik nauwelijks nog krediet bij de publieke opinie, en dat maakt hen bijzonder kwetsbaar voor dit soort aanvallen.’ zo meent Hooghe.

Klopt allemaal, maar het probleem gaat natuurlijk verder dan een al dan niet falende regering.  Kiezers zijn vlottende kiezers geworden en laveren tussen meerdere partijen. Om zijn of haar stem te winnen is het dus nodig met gepersonaliseerde campagnes kiezers te lokken en wanneer een concurrent geschaad wordt is dat alleen maar goed voor de andere… Het uitlekken van de liefdesmails tussen Morel en Vanhecke komt Verstrepen goed uit, waarmee ik helemaal niet insinueer dat hij er iets mee te maken zou hebben.

De toenemende commercialisering en concurrentie is volgens mij nog een reden voor de tabloidisering. Mag de commercialisering onze redacties eigenlijk wel beïnvloeden? Ok, het is en blijft een bedrijf dat moet presteren. Maar heeft een krant ook niet als voornaamste taak de burger te informeren met nieuws dat maatschappelijk relevant is? ‘De waakhond van de pers’, de ‘vierde macht’ weet je wel? En de redacties en hoofdredacteurs/marketeers wijzen graag naar deze verheven taak als ze gaan aankloppen bij de diverse regeringen om hun noodlijdende sector te ondersteunen.

Ik geef toe, ik heb dit hoopla-nieuws graag gelezen. Maar of het relevant is? Niet altijd natuurlijk, behalve wanneer het tot op deze blog geraakte..  Zo werd De Wever vegetariër voor het milieu en ging De Crem gewoon ‘lekker niets doen’ in New York. De grens tussen al dan niet relevant zijn  is klein en het moet als journalist vast niet makkelijk zijn met die grens om te gaan. Maar toch, ik denk, of liever, ik vrees, dat er een nieuwe journalistieke cultuur op komst is. Eentje die niet meer zo gewetensvol is en gaat voor het snelle goedbekkende commerciële nieuws… Éen die zijn bronnen niet altijd dubbel checkt (fenomeen van factchecking zie de weblog van mijn medestudente Leen Desopper). Éen die bronnen zo maar overneemt van nieuwsagentschappen (weblog van medestudente Annelien Boens). Éen die vooral wil ‘scoren’ met zijn nieuws maar niet altijd stilstaat bij de gevolgen van soms persoonlijke berichtgeving. Kortom één van sensatie en tabloidisering. Frank Thevissen meent in De Standaard van 26 november dat ‘sensatiejournalistiek altijd wel de behoefte zal vervullen van een bepaald segment van de bevolking maar dat het niet thuishoort in een kwaliteismedium’. En zowel De Standaard, als De Morgen als Knack, toch wel kwaliteitsmedia in Vlaanderen, kunnen we hierop betrappen.

En het leuke, of het erge ervan, is dat deze kwaliteitsmedia elkaar beginnen te beschuldigen van ‘een boekske’ te worden…

Achtergrond geven, omzichtig te werk gaan met bronnen, checken van bronnen en ad rem zijn voor eventuele vervalsingen zijn de opdrachten die mijn medestudenten en ik te wachten staan als journalisten in spe. We gaan in ieder geval ons uiterste best doen om het  tij een beetje te kunnen keren.

Hauttekeete, L., Peersman, W. & Debackere, J. (2002). Politiek in de krant: hebt u iets gemerkt? Tijdschrift voor sociologie, 23 (3&4).

 Hauttekeete, L. (2005). De tabloidisering van kranten: mythe of feit? De ontwikkeling van een meetinstrument en een onderzoek naar de tabloidisering van Vlaamse kranten. Universiteit Gent.

Van Praag, P & Brants, K. (2000). Tussen beeld en inhoud: politiek en media in de verkiezingen van 1998. Het spinhuis.

Grøftekanten skriver om debatt og dialog, og jeg fikk en del tanker i forhold til dette som jeg gjerne vil dele. De som har fulgt med meg en stund på nettet, vet at jeg tidligere la meg på en debattlinje og fikk mange “uvenner”.

Jeg tok opp upopulære emner på bloggen min eller viklet meg inn i diskusjoner andre steder. Jeg frontet det man vil kalle for konservativt tankegods. Jeg har ikke vært like offensiv i det siste. Jeg tror ikke det er sunt å bli for rund heller, men jeg har merket at jeg har snudd meg mot en mer dialog-linje enn det jeg gjorde før.

Dette har nok sammenheng med at jeg har sett fruktene av den debatt-linjen jeg la meg på, og kort sagt: Folk misforstod meg og intensjonene mine. Jeg bidro selv til dette bildet. Det å alltid fokusere på å ha rett hele tiden i diskusjoner, går også ut over medmennesker, fordi man lett kan glemme å høre hva den andre sier.

Jeg har nok lært å ta til meg denne kunnskapen, uten at dette nødvendigvis betyr at jeg er mindre sikker på de verdikonservative standpunktene jeg hadde før også (på noen områder har jeg nok skiftet mening). Men det har kommet en åpning for nyanser som gjør at man lettere respekterer de meningene andre har.

Jeg er enig med Grøftekanten i at den sterkeste parten gjerne vinner uten å nødvendigvis ha rett i debatter. Det er en svakhet. Filosofer som har hatt sterk påvirkning på vestlig etikk, er jo faktisk sofistene, som ble beskyldt av sine motstandere for nettopp å vinne debatter med retoriske knep for å få et dårlig argument til å lyde bedre. Det er alltids noe å ha i bakhodet.

Og debatter kan også, som hun sier, være meningsløse når det ikke kommer noe godt ut av dem. Og så sitter man der minst like forvirret som før *_*

Jeg har lært meg å sette mer pris på dialog etterhvert.Der det er mulig skal det være et mål. På alle områder er det dessverre ikke mulig.

I politiske debatter kan man spissformulere budskap og argumenter på det groveste. Det kan være svært uheldig, som Audun Lysbakken og Torbjørn Røe Isaksen peker på, med en tabloidisering av politiske debatter. Allikevel må det være tydelig i debattene hva som skiller partiene, så det blir klarere for folk hvem som passer for dem.

Har man noenlunde like utgangspunkt og verdier, er dialog det beste. Men mangler man disse røttene er debatt faktisk uungåelig. (Med mindre man feiger ut.)

Man kan f.eks ikke ha en dialog med et parti som er for utslettelse av en stats eksistens, eller med mennesker som mener at du ikke er verdt noe pga din rase,legning,religion eller hva det enn skulle være.

Totalpasifisme fungerer ikke i tilfeller der ens motstander ikke nøler med å bruke de verst tenkelige midler til å knuse en, om det da er i debattmessig eller i bokstavelig betydning. Kan en holde seg unna uten at noen blir skadet, gjør en dèt.

Men av og til ER faktisk angrep det beste forsvar, for å verne om mennesker. Livet handler av og til om å velge det minste av to onder.

Dessverre.