Η υπεύθυνη λειτουργός του τομέα θεατρικής ανάπτυξης ΘΟΚ, Μαρίνα Μαλένη, μίλησε στην «Κ» για τον θεσμό των Παγκύπριων Αγώνων Θεάτρου

Συνέντευξη στον ΜΙΧΑΛΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Οι Παγκύπριοι Σχολικοί Αγώνες Θεάτρου συμπληρώνουν φέτος 25 χρόνια ζωής και αποτελούν μία σύμπραξη του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου. Η υπεύθυνη λειτουργός του τομέα θεατρικής ανάπτυξης του ΘΟΚ κ. Μαρίνα Μαλένη μοιράστηκε με την «Κ» την εμπειρία, τις αγωνίες μαθητών και καθηγητών και με αγάπη ανέπτυξε τη συμβολή της θεατρικής παιδείας σε έναν έφηβο.

«Όσοι ασχολούμαστε με τους Αγώνες, βάζουμε όλο το μεράκι και την αγάπη μας γιατί το αξίζουν τα παιδιά και οι καθηγητές που ανεβάζουν τις παραστάσεις», δήλωσε στην «Κ», εξηγώντας πως θεωρεί ότι «ο συγκεκριμένος θεσμός είναι ο καλύτερος τρόπος για να «μπολιαστούν» τα παιδιά με τα πολύτιμα αντισώματα του θεάτρου και του πολιτισμού, που θα τα βοηθήσουν και μετά, στην ενήλική τους ζωή, να αντισταθούν στις προκλήσεις των καιρών που μετρούν τα πάντα με αριθμούς και απέραντη πεζότητα». Οι φετινοί αγώνες, όμως, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία παρουσιάζουν μείωση στον αριθμό των συμμετοχών, της τάξης του 20%, για πρώτη φορά, που οφείλεται στον παράγοντα που επηρεάζει, δυστυχώς, όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας, την οικονομική κρίση.

–Πώς πιστεύετε ότι επηρεάζει έναν έφηβο η ενασχόλησή του με το θέατρο;
–Το βασικότερο για εμάς είναι να μπορέσει να ανακαλύψει μέσα του τη δημιουργικότητα που έχει και να μπορέσει να τη διοχετεύσει προς τα έξω. Πιστεύω πως ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα είναι να αφήνεται ένα παιδί ή ένας ενήλικας να αγνοεί τη δημιουργικότητα που έχει μέσα του. Όλοι έχουμε δημιουργικότητα και είναι αυτή που μας βοηθά, όχι μόνο στις τέχνες, αλλά σε όλες τις πτυχές της ζωής μας. Θεωρώ, λοιπόν, ότι το μεγαλύτερο κέρδος για τους συμμετέχοντες είναι η αναγνώριση και η διοχέτευση της δημιουργικότητάς τους. Αυξάνεται μαζί η αυτοπεποίθηση, μέσα από τη μελέτη των χαρακτήρων και τη συνύπαρξη, αυξάνεται και η ενσυναίσθηση, καλλιεργείται η ικανότητα αντίληψης της γενικότερης εικόνας των πραγμάτων και όχι μόνο της υποκειμενικής οπτικής γωνίας, ενισχύεται η πειθαρχία, στον εαυτό και στην ομάδα, η αγάπη για το θέατρο και τον πολιτισμό. Πρόσθετα, τα παιδιά βρίσκουν τη θέση τους στην ομάδα και στην ευρύτερη κοινωνία του σχολείου, μαθαίνουν να λειτουργούν όλοι για τον ένα και ένας για όλους, εκπλήττουν τους ίδιους τους εαυτούς τους με τα όσα είχαν κρυμμένα μέσα τους, δένονται και παίρνουν όλα τα βασικά εφόδια που χρειάζεται, όχι μόνο ένας καλός «ηθοποιός», αλλά και ένας καλός πολίτης.

–Υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις παιδιών που θυμάστε;
–Μέσα από τα χρόνια έχουμε δει πολλές περιπτώσεις παιδιών, που ήταν χαρισματικά μεν, που δεν αναγνωρίζονταν όμως ως τέτοια από το σχολικό σύστημα, για διάφορους λόγους, δεν ταίριαζαν στη νοοτροπία «στολής», ήταν παρεξηγημένα, αντίκρυζαν αρνητική αντιμετώπιση, αντιδρούσαν, γίνονταν μέχρι και παραβατικά και δημιουργείτο ένας φαύλος κύκλος από τον οποίο δεν μπορούσαν να βγουν. Μέσα από το θέατρο συνειδητοποίησαν πώς τους αντιλαμβάνονταν οι άλλοι και τι μπορούσαν να κάνουν γι’ αυτό, πώς μπορούσαν να συνυπάρξουν, να αναδείξουν όλα τα θετικά που είχαν να προσφέρουν, να γίνουν κομμάτι της ομάδας, γιατί πίστεψαν στην ομαδική δουλειά και το αποτέλεσμα, ανακάλυψαν τι υπέροχο συναίσθημα είναι να είσαι περήφανος γι’ αυτό που κάνεις και ειδικά γι’ αυτό που κάνεις μαζί με την ομάδα σου.

–Μαθητές και καθηγητές πώς βιώνουν αυτή την εμπειρία, τι σας λένε;
–Είχα την ευκαιρία να συνοδεύσω αρκετά σχολεία στην Ελλάδα, για να συμμετάσχουν στους Πανελλήνιους Αγώνες Καλλιτεχνικής Έκφρασης, κάτι που δυστυχώς δεν έχουμε πια την ευκαιρία να κάνουμε. Σ’ αυτά τα ταξίδια, είχα την ευκαιρία να ζήσω και να γνωρίσω τις ομάδες από πολύ κοντά, να καρδιοκτυπήσω μαζί τους, να χαρώ τις επιτυχίες τους, να νιώσω περήφανη για τη δουλειά μας, να κουβαλάμε σκηνικά και να προσπαθούμε εναγωνίως να βρούμε τρόπο μεταφοράς τους στο θέατρο, να κάνουμε ασκήσεις χαλάρωσης μαζί για να φύγει το άγχος και η αγωνία και να προσπαθούμε να βρούμε λύσεις την τελευταία στιγμή για προβλήματα που προέκυπταν. Οφείλω να πω ότι το δόσιμο και το μεράκι των ομάδων είναι άκρως συγκινητικό και οι ομάδες δένονται πολύ. Με αρκετά από τα παιδιά που συμμετείχαν στους Αγώνες ακόμα έχουμε επαφή, έστω κι αν εγώ ήμουν «εξωτερικός παράγοντας».

–Ακολούθησαν αυτό τον δρόμο επαγγελματικά κάποια από τα παιδιά;
–Κάποιοι απ’ αυτούς έγιναν επαγγελματίες του θεάτρου μάλιστα και διαπρέπουν στην Κύπρο αλλά και στο εξωτερικό. Κάποιοι άλλοι ακολούθησαν άλλα επαγγέλματα αλλά δεν ξεχνούν ποτέ, πώς έμαθαν να συμπεριφέρονται ως μέλη εκείνης της θεατρικής ομάδας που τους χάρισε το καλύτερο δημιουργικό ταξίδι της ζωής τους. Επίσης, οφείλω να πω πόσο θαυμάζω τους καθηγητές που αναλαμβάνουν την υπέροχη αλλά τεράστια ευθύνη της παράστασης. Αξίζουν κάθε στήριξη!

–Βιώσατε περιστατικά όπου υπήρξε απογοήτευση;
–Σίγουρα υπήρξαν οι περιπτώσεις που ένιωσαν απογοητευμένοι ή και θιγμένοι, όταν δεν βραβεύτηκε η παράστασή στους. Μία χρονιά ένα σχολείο είχε προσφύγει και στην Επίτροπο Διοικήσεως. Όμως, θα εκπλαγείτε αν σας πω, ότι οι περισσότεροι, μετά από μερικά χρόνια, δεν θυμούνται καν τις βραβεύσεις: όλοι θυμούνται ότι η παράστασή τους μάλλον βραβεύτηκε. Κι αυτό συμβαίνει γιατί το βραβείο για εμένα δεν είναι στην απόφαση μιας κριτικής επιτροπής, αλλά στη διαδικασία που περνά η ομάδα για να φθάσει στο τρίτο κουδούνι και στην αυλαία. Κάθε παιδί που καταφέρνει να ξεπεράσει τον εαυτό του στη σκηνή παίρνει το καλύτερο βραβείο που μπορεί να φανταστεί. Το βραβείο αυτό δεν μπορεί κανένας να του το πάρει, γιατί η ανακάλυψη αυτή κάνει το παιδί πιο πλούσιο και θα το συντροφεύει σε όλη του τη ζωή.

«Η διαδικασία φέτος γίνεται αναγκαστικά πιο δημιουργική και εφευρετική»

Από τις 17 Φεβρουαρίου μέχρι και τις 23 Μαρτίου οι κριτικές επιτροπές θα παρακολουθούν τις παραστάσεις για να καταλήξουν στους νικητές που θα ανακοινωθούν σε ειδική τελετή στις 24 Μαρτίου. Όπως μας ενημέρωσε η κ. Μαλένη οι επιτροπές δεν έχουν συνεδριάσει ακόμα, και έτσι δεν μπορεί να υπάρχει συμπληρωμένη εικόνα για τους φετινούς Αγώνες. «Για φέτος όμως αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι είχαμε μείωση στον αριθμό των συμμετοχών, της τάξης του 20%, για πρώτη φορά, που οφείλεται μάλλον στον παράγοντα που επηρεάζει, δυστυχώς, όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας, την οικονομική κρίση». Το γεγονός αυτό σύμφωνα με την κ. Μαλένη έχει να κάνει με τις αυξημένες άλλες ανάγκες που υπάρχουν σήμερα στα σχολεία που κρίνονται ως βασικότερες και ίσως γι’ αυτό μένει πίσω το θέατρο, όταν γίνονται οι επιλογές για το πού θα ξοδευτούν οι πολύτιμοι πόροι. «Είναι όμως πραγματικά κρίμα, γιατί για να κάνεις θέατρο χρειάζεσαι φαντασία και δημιουργικότητα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο που μπορεί να κοστίζει χρήματα που δεν υπάρχουν. Και από φαντασία και δημιουργικότητα τα παιδιά μας είναι πλούσια, όλα! Θα πρέπει λοιπόν να μην τους στερείται αυτή η ευκαιρία, για οποιονδήποτε λόγο» αναφέρει η κ. Μαλένη. Φέτος, στις δύσκολες συνθήκες, όπως εξήγησε η Μαρίνα Μαλένη η προσπάθεια γίνεται εντονότερη.

Τα παιδιά και οι καθηγητές δουλεύουν πιο σκληρά προκειμένου να βρουν λύσεις και να έχουν όσα χρειάζονται για την παράστασή τους. «Η διαδικασία αυτή γίνεται αναγκαστικά πιο δημιουργική και εφευρετική θα έλεγα, διότι πενία τέχνας κατεργάζεται», αναφέρει χαρακτηριστικά η λειτουργός του ΘΟΚ. «Στην περίπτωσή μας τούτο λειτουργεί θετικά, προσπαθούμε με όσο το δυνατό λιγότερα μέσα, να έχουμε τη δημιουργικότερη και λειτουργικότερη λύση, το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα! Οι ομάδες δουλεύουν πάντα με μεράκι, ενθουσιασμό, ενεργητικότητα, πάθος και κέφι. Το ρεπερτόριο έχει έργα για όλα τα γούστα και είναι πολύ ποικίλο, τόσο σε σύγχρονο όσο και σε κλασικό ρεπερτόριο, τόσο ελληνικά όσο και ξένα έργα, από μιούζικαλ, βουκολικό δράμα και Ψαθά, μέχρι Τσέχοφ, Σαίξπηρ και Αρχαίο Δράμα. Απομένει μόνο να αγκαλιάσει τις παραστάσεις το κοινό και να στηρίξει την προσπάθεια των ομάδων, με όσο το δυνατό πιο αθρόα προσέλευση σ’ αυτές. Ο καλός μας ο λόγος δεν στοιχίζει τίποτα και μπορεί να σημαίνει τον κόσμο όλο για ένα παιδί που προσπάθησε, για πρώτη φορά ίσως στη ζωή του, να ανεβεί στη σκηνή και να τολμήσει να «εκτεθεί», με την καλή έννοια, ξεπερνώντας τις αντιξοότητες και τις δυσκολίες. Πείτε ένα καλό λόγο λοιπόν. Κι όχι μόνο στις παραστάσεις».

Info
Οι παραστάσεις των Παγκύπριων Σχολικών Αγώνων Θεάτρου συνεχίζονται μέχρι τις 23 Μαρτίου. Ολόκληρο το πρόγραμμα υπάρχει στην ιστοσελίδα του ΘΟΚ. Η τελετή βράβευσης θα γίνει τη Δευτέρα 24 Μαρτίου στο νέο κτήριο του ΘΟΚ στη Λευκωσία.

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην εφ. Η Καθημερινή Κύπρου την Κυριακή 16 Μαρτίου 2014