Už léta čekám, kdy se objeví nějaký velký román o přelomu doby, kdy se hroutil komunismus, sjednocovalo Německo a vůbec se tu děly velké věci. Zatím jsem na nic takového nenarazil. Brussigův román budil naděje, že se tématu dotkne.

Není to román s “velkým příběhem”, mně ale začíná připadat, že takový příběh z oné dpoby snad ani nepůjde napsat. Obrovské společenské přeměny jako by osobní příběhy zatlačovaly do pozadí, do bezvýznamnosti. Brussig se z tohoto dilematu dostal tím, že propletl v jednom díle osudy řady lidí z východní i západní části Německa. Samotný název vystihuje obsah v tom smyslu, že všichni aktéři jsou změnami a novými možnostmi zmateni, zavaleni – oslněni. Příběh slepé ženy, kterou se podaří vyléčit, je bolestnou alegorií “těch z východu”. Ta žena sice vidí, ale její mozek není už schopen se naučit zpracovat a vyhodnotit obrovský příval zrakových informací. Může se sice těšit z krásy ornamentů, které jí zrak dokáže zprostředkovat, nikdy ale nebude vidět v našem slova smyslu. Nedokáže rozpoznat smysl oněch krásných obrazů. Díky nově nabytému zraku se jí ale zároveň otupily ostatní smysly. A právě tak jsou na tom lidé z východu – mohou se těšit krásou nových možností, nikdy ale nebudou přesně rozumět novému světu. A jejich starý svět už není.

~*~

“En waar gaat je thesis dan over?” Wel, over vijf mannen. De een heeft me al wat meer te bieden dan de andere, maar ze zijn o zo complementair en doen meestal wat ik vraag. Ze hebben wel allemaal hun kleine kantjes, maar die neem ik er gaarne bij.

KLAUS UHLTZSCHT – de antiheld uit Thomas Brussigs Helden wie wir (1995)

Een jongeman wiens belang in de wereldgeschiedenis velen nog niet kennen. Het was niet de persconferentie van Günter Schabowski die er onrechtstreeks voor zorgde dat de Muur openging, neen, het was de verdienste van Klaus’ reuzegrote piemel [en nu ga ik weer rare search entries binnenkrijgen]. De bewakers waren zo verbaasd toen hij z’n potloodventersjas opentrok, dat ze de grens uit ontzag voor dat gevaarte openden.

ALEXANDER PORTNOY – “the most unforgettable character I’ve met” uit Philip Roths Portnoy’s Complaint (1969)

Deze drieëndertigjarige linkse rakker ligt serieus overhoop met zichzelf, zijn constant controlerende ouders, zijn overactieve piemel, zijn oerdomme vriendin die hij heel respectvol “The Monkey” noemt en vooral ‘zijn’ joodse geloof – “Enough being a nice Jewish boy, publicly pleasing my parents while privately pulling my putz! Enough!” Hij was een grote bron van inspiratie voor de seksuele strapatsen van onze vriend Klaus.

OSKAR MATZERATH – de dwerg uit Danzig wiens lengte omgekeerd evenredig is met de lengte van zijn pseudo-autobiografie van 779 pagina’s in de vorm van Günter Grass’ Die Blechtrommel (1959)

Nja, dit complexe ventje heeft het allemaal: op z’n derde weigert hij eenvoudigweg nog verder te groeien, gooit hij zichzelf van de trap, bezorgt daarmee zijn vader (of tenminste, een van de twee potentiële vaders, er is namelijk nog de neef van z’n moeder, die evengoed Oskars biologische vader kan zijn) de eeuwige schuld, is verantwoordelijk voor de dood van z’n mama en die twee vaders, papt aan met zijn stiefmoeder, heeft een ongezonde fascinatie voor verpleegsters en trommelt ondertussen als een zot. Ahja, want op het ‘Moment des Erzählens’ verblijft hij dan ook in een gekkenhuis. Vraagt iemand zich nog af waarom? Klaus Uhltzscht is een grote fan van zijn groteske daden en persoontje an sich, en de kritiek die hij daarmee levert.

ANTON GLIENICKE – de eeuwige twijfelaar, die gehuld gaat in pastelkleuren in plaats van in stralende primaire kleuren, uit Thomas Brussigs Wasserfarben (1991)

Deze jongen staat aan het begin van een nieuw leven, en wil het allemaal wel, maar kan het om verschillende redenen gewoon niet – het DDR-systeem dwarsboomt zijn plannen, en dan doet hij nog liever niets dan dat hij zichzelf naar de normen van het systeem plooit. Zal deze minder stoere maar seksueel véél gezondere (lees: niet perverse) geestelijke broer van Klaus erin slagen om zich vrij te vechten?

MICHAEL KUPPISCH – de Zoni van de Sonnenallee, uit Thomas Brussigs Am kürzeren Ende der Sonnenallee (1999)

‘t Is een hard leven als je net langs de verkeerde kant van de straat woont, waar platen van de Rolling Stones niet te verkrijgen zijn, je uitgelachen wordt door de Wessis en het woord “uncool” nog niet bestaat. De eeuwige romantische ziel Mischa kan erover meespreken, maar hij geeft zich niet gewonnen – “Ras, dwa, tri – Russen wer’n wir nie!” Ook deze broer van Klaus toont ons een volledig andere kijk op de DDR, eentje die dit keer doorspekt is met ostalgie.

” Cine doreste cu adevarat sa pastreze tot ce s-a intamplat, nu trebuie sa se lase in voia amintirilor. Amintirile oamenilor sunt un fenomen mult prea placut pentru a reusi doar sa pastreze lucrurile asa cum s-au petrecut : sunt exact opusul a ceea ce se doresc a fi. Pentru ca amintirile sunt in stare de mai mult: cu  perseverenta lor infaptuiesc minunea de a te determina sa faci pace cu trecutul , o pace din care dispare orice urma de manie si in care valul moale al nostalgiei se asterne peste tot ceea ce odata a fost perceput ca ascutit si taios….

…Oamenii fericiti au memorie slaba si multe amintiri…

…Te eliberezi pe tine numai daca ii eliberezi pe ceilalti”(Thomas Brussig-”Aleea Soarelui“)

Am dat peste aceasta carte intamplator, am rasfoit-o putin, mi s-a parut interesanta si am imprumutat-o. Mie mi-a placut mult si de aceea v-o recomand si voua.

Lectura placuta!

Lesesirkelen Leselyset trådte denne gangen sammen hos Hilde for å utbringe sine skåler og utføre sine alltid veloverveide litterære analyser. Etter å ha klødd oss i hodet en stund kom vi fram til at en feil er begått og at dette møtet egentlig skulle ha funnet sted hos Sigrid. Skal så Sigrid påta seg å avholde neste lesesirkel  i stedet for Hilde? Det blir spennende å følge med på utviklingen i denne saken…

Nok en gang hadde bare tre av oss lest boka. Selv om nummer fire, som skal få forbli anonym, vissnok ikke manglet vilje til å lese den, og til og med uttrykte sterke ønsker om å få lest den i nær framtid. Særlig etter å ha lagt merke til den begeistrede tonen som preget bokpraten denne gangen!   )

Dette var nemlig en absolutt lesverdig bok. Morsom, underfundig og interessant. Vi ser at boka ble til som et biprodukt under arbeid med filmmanus. Den filmen skulle vi gjerne sett! Det var interessant for oss å lese skildringen av dette miljøet som er så fjernt fra oss, men som likevel beskriver gjenkjennelige mennesker, følelser og relasjoner. Menneskene har sine drømmer, sine forelskelser, sine problemer og sine mål å arbeide mot i dette samfunnet hvor individets frihet har sine grenser, men hvor det er lett å vite hvem man skal hate. Man kunne fort komme til å tro at en skildring av livet i skyggen av Berlinmuren ville være deprimerende, grå og bitter. Men her er alt sett i avstandens og ettertidens forsonende lys, problemene og konfliktene behandles usentimentalt og humoristisk. Stasiagenter og myndigheter framstår nesten som ufarlige klovner. Men likevel skinner alvoret gjennom; Krølle hadde jo blitt skutt og drept hadde det ikke vært for den ekte engelske pressingen av det forbudte albumet Exile On Main Street. 
Nå skal vi ikke røpe mer.
Vil Micha komme inn på Det røde kloster?
Får han tak i (det antatte) kjærlighetsbrevet som blåste inn i Dødsstripen?
Vet Miriam egentlig hvordan man kysser i Vesten?
Klarer Krølle å få tak i det forbudte Stones-albumet?
Hvordan skal Mario og Eksistensialistinnen få tak i 40 millioner jordoppkjøpere?
Kommer Vestonkelen noen gang til å smugle noe som er forbudt?
Her er det bare å sette seg i godstolen og kose seg med 127 lettleste sider lesefest! Anbefales på det varmeste av Lesesirkelen Leselyset!

Sosialt:
Hilde vartet opp med deilig salat denne gangen. Oppskriften foreligger ikke.
Ellers var nok det viktigste som framkom av kveldens utenom-litterære samtaler at enkelte (én) av sirkelens medlemmer lever et betydelig mer spennende liv enn de andre…

In cautarea unor carti mai putin cunoscute, care sa ma surprinda cu ceva nou, in ultimele zile am ales autori care pana acum nu m-au facut curioasa sa-i citesc. Thomas Brussig, Paul Bowles si Ismail Kadare, un scriitor albanez controversat care, ca si alti autori nevoiti sa scrie sub cenzura, a obtinut azil politic in Franta. Detaliile vietii lui Kadare, prin prisma carora “Umbra’ devine pana la un punct un roman autobiografic, m-au facut sa ma gandesc si la Andrei Makine, un alt scriitor din Est care a gasit adapost si recunoastere in Franta, in romanele sale intalnind aceeasi tema a dublei identitati si a dublei culturi. Asemanarile insa se opresc aici pentru ca stilurile celor doi mi s-au parut foarte diferite.

Romanul “Umbra” urmareste un regizor albanez care se bucura de privilegiul de a calatori la Paris datorita unor schimburi culturale. Inceputul cartii nu anunta nimic interesant, dar aceste calatorii repetate ale personajului intre Franta si Albania reprezinta pretextul folosit de Kadare pentru a analiza conditia intelectualilor sub cenzura ideologica. Parisul plin de viata, cafenelele aglomerate, receptiile stralucitoare, libertatea relativa de care se bucura in acest spatiu sunt prezentate in opozitie cu lumea lasata in urma cu fiecare calatorie: o lume rece, intunecata, sub semnul mortii, in care chiar si timpul se scurge altfel.

E interesant si modul in care la nivel stilistic scriitorul transforma fiecare spatiu si personaj intr-un simbol: sora, fratele, mama, lumina, oglinda, moartea, mormantul, diavolul. O cartea cu numeroase referinte culturale, de la “Divina Comedie”, la mitologia greaca si legenda albaneza a lui Konstandin si a Doruntinei:

“In lumea aceasta oamenii nu fac altceva decat sa repete aceeasi poveste. Sunt diferite doar ochii, parul si statura, asa cum se intampla cu actorii, care-si dau jos peruca si alerga inapoi pe scena sa-si joace rolul urmator. Oricat am incerca sa ne ferim de asta, nu putem sa nu ne conformam semnalelor pe care le primim si nici sa evitam identificarea cu cavalerul medieval, pentru ca toate, si fraiele si itinerariul si orice altceva au fost stabilite cu mult timp in urma. “

“Intotdeauna am considerat ca prabusirea unui regim politic se manifesta cel mai spectaculos si evident prin trecerea rapida a vilelor de pe litoral de la cei invinsi la invingatori. Iar primele care simt pe pielea lor nenorocirea sunt doamnele din inalta societate, ai caror umeri, de pe care au fost smulse bijuteriile si broderiile grele, se inconvoaie in asteptarea loviturii urmatoare. Inca putin si in lumina alba a lunii as fi putut zari perlele risipite, amestecate cu bucati de scoica si cuart stralucitor, ale unor aristocrate imaginare.”

“Masinaria, vartelnita timpului scotea rebuturi. Ghemuite, parca deformate de paralizie, zilele se nasteau cu seara la inceput si dimineata la sfarsit. Ani cu doua ierni si o toamna intre ele, si mai rau, trei veri la rand si o iarna atarnand jalnic. Dar cel mai trist era sa vezi timpul scurgandu-se invers.”

]]> http://maaikevanliefde.wordpress.com/2008/05/24/fertig/ Sat, 24 May 2008 21:10:45 +0000 Maaike http://maaikevanliefde.wordpress.com/2008/05/24/fertig/

Hij is klaaaaaaar, de bachelorpaper! Nu ja, mijn promotor moet zijn licht nog laten schijnen over enkele stukken, maar hopelijk zal ik daarna enkel nog grammaticafouten en zinsconstructies moeten verbeteren (en eventueel ook mijn iets te theatrale slot wat herschrijven ^^). Maar het zwaarste werk zit erop. Ik kan eindelijk beginnen blokken. Joepie?

Aanschouw:

Morgen wordt een leuke dag!

1. Het is de laatste lesdag van het semester – ok, dat betekent dat het vanaf zaterdag officieel blok is, maar ook dat de vakantie alweer wat dichterbij komt. Ik kijk er al naar uit, vakantieplannen maken is tijdens de examenperiode trouwens een van mijn favoriete bezigheden. Net zoals ik tijdens het academiejaar to-dolijstjes maak, doe ik dat voor mijn vakantie ook. De obligate “nog 1000 boeken te lezen” verandert dan in “kruidentuintje wieden”, “bikini kopen voor Zuid-Frankrijk”, “taartrecepten op pagina 15, 26 en 93 uitproberen” en “anti-metametaniveauboeken lezen in het zonnetje en lekker bruin worden”. Er zullen wel enkele zwaardere boeken op het programma staan voor de masterproef, maar dat zijn zorgen voor later. Maar kom! Ik was bezig over morgen.

2. Morgen = vrijdag = restaurantmiddag! Onze halte morgen wordt de Pane e Vino, dat in de loop van onze drie bachelorjaren zo’n beetje ons “stamrestaurant” geworden is. Heerlijke pizza’s (mmmmet gorgonzola en rucola, héérlijk) en pasta’s (die met zalm!), heel eenvoudige rood-wit geblokte tafelkleedjes, lekkere wijn in eenvoudige waterglazen, een warme bediening en het onovertroffen gezelschap van mijn Mädels, meer moet dat niet zijn!

3. En na het restaurantbezoekje ga ik met geld smijten! Of neen, correctie, met de Fnacbonnen die mijn lama me opgeleverd hebben ^^. Mijn liefste viert zaterdag zijn 23 lentes en hij krijgt dit jaar een lekker decadent cadeau van mij, dankzij die bonnen: een Nintendo Wii. Whiiiiii! Ik heb lang getwijfeld om voor twee Nintendo DS Lites te gaan, zodat we tegen elkaar kunnen vechten, maar de Wii lijkt me gewoon stukken leuker. ’t Zal natuurlijk ook een beetje mijn Wii worden, zeker wanneer ik dat Wii Fit Board in m’n pollekes zal hebben. Die promofilmpjes zien er supergrappig uit, en wat beweging zou voor mij echt wel geen kwaad kunnen. Maar eerst koop ik de klassiekers uit onze Game Boy- en Nintendo 64-periode: ******* en *******. Ken, ‘t is al goed dat je al weet dat je een Wii gaat krijgen. Welke spelletjes het worden, zie je morgen wel (ha ja, want we hebben afgesproken dat we 17 mei voor de gelegenheid een dagje vroeger laten beginnen, zodat we morgenavond al meteen kunnen spelen – kindjes toch).

Ondertussen vordert de bachelorpaper langzaam maar zeker, en zie ik het blokken en de bijhorende examens nog steeds zitten. That is, als ik dinsdag klaar ben met de bachpap. Hop, ich muss jetzt meiner Humor-Analyse noch was Zeit widmen! Bis bald!

P.S.: mensen die op zoek zijn naar interessante zomerlectuur, kan ik altijd het boek aanbevelen dat ik in mijn bachelorpaper bespreek: Helden wie wir, ofte Helden zoals wij van Thomas Brussig. Een heerlijke parodie over de val van de Berlijnse Muur, die in het Duits natuurlijk veel leuker leest dan in het Nederlands. De combinatie van humor, snijdende kritiek op de Stasi in het bijzonder en op de DDR in het algemeen en een “riesengroßer Pimmel” (oh neen, nu ga ik weer rare search entries binnenkrijgen op m’n dashboard) zorgt voor een heel verfrissende leeservaring – zelfs nog na maanden analyseren ^^.