Tags » Tributes

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ

Το τελευταίο χρονικό διάστημα το ενδιαφέρον του κόσμου είναι στραμμένο προς την πόλη της Αμφίπολης. Οι τελευταίες ανασκαφικές δραστηριότητες έφεραν στην επιφάνεια ένα μεγαλεπήβολο ταφικό μνημείο και όλοι αναρωτιούνται για ποιον άραγε είχε ανοικοδομηθεί. Πολλές εικασίες γίνονται για το πρόσωπο του νεκρού και πολλές φορές ακούγονται ανακρίβειες που έχουν μόνο σαν στόχο την περαιτέρω προβολή της ανασκαφής και την απομάκρυνση των ανθρώπων από τα σοβαρά προβλήματα που τους ταλανίζουν καθημερινά στη ζωή τους.

Καθημερινά γίνονται ποικίλες συζητήσεις πάνω στο θέμα από ειδικούς και μη. Ωστόσο, αναρωτιέμαι πόσοι απο αυτούς γνωρίζουν τι εστί Αμφίπολη και ποια είναι η ιστορία της πόλεως. Στο συγκεκριμένο άρθρο θα προσπαθήσω να δώσω κάποια βασικά στοιχεία της ιστορικής εξέλιξης της πόλεως.

Η Αμφίπολη ιδρύθηκε το 437 π.Χ. από την Αθήνα, η οποία ήθελε να αποκτήσει μια πόλη-σύμμαχο στον βορρά και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή του Παγγαίου. Με αυτόν τον τρόπο η Αθήνα θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τα πλούσια μεταλλεία της περιοχής, που θα επέτρεπαν την ανάπτυξη της οικονομίας της, αλλά και την άφθονη ξυλεία που θα χρησιμοποιούνταν για την βελτίωση του στόλου. Η πόλη όμως, τα αμέσως επόμενα χρόνια και πιο συγκεκριμένα κατά την διάρκεια της πρώτης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου πέρασε στα χέρια των Σπαρτιατών. Το 363 π.Χ. έχουμε την πρώτη επαφή του βασιλείου της Μακεδονίας με την πόλη, καθώς ο Περδίκκας Γ, βασιλιάς της Μακεδονίας κατάφερε να εγκαταστήσει φρουρά στην πόλη. Από εκείνη την περίοδο ξεκινά η αυτονομία της πόλεως που θα διατηρηθεί μέχρι και την οριστική ένταξη της στο Μακεδονικό βασίλειο το 357 π.Χ. από τον Φίλιππο Β.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος της κατάκτησης της από τον τελευταίο, μέσω των εντυπωσιακών του διπλωματικών ενεργειών. Η πόλη χρησιμοποιήθηκε ως βάση για την επέκταση στην ανατολή τόσο από τον Φίλιππο, όσο και από τον γιο του, Μέγα Αλέξανδρο. Κατά την διάρκεια των Ελληνιστικών χρόνων  θεωρούνταν ως μία από τις πιο σημαντικές πόλεις του αχανές βασιλείου. Η πόλη όμως, διατήρησε και την ύπαρξη μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση. Όχι μόνο διατήρησε την ύπαρξη της, αλλά και ορίστηκε ως πρωτεύουσα, μιας από τις διοικητικές περιφέρειες στις οποίες χώρισαν οι Ρωμαίοι την Μακεδονία, τις λεγόμενες μερίδες.

Αναμφίβολα η ιστορία της Αμφίπολης είναι τεράστια. Για πολλούς αιώνες διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των πραγμάτων. Μια πόλη που ακόμα και σήμερα μας κάνει να μιλάμε για αυτήν και για τα μυστήρια της.

TRIBUTES

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑΣ

Τι θα λέγατε να μπούμε στη μηχανή του χρόνου και να ταξιδέψουμε 17 αιώνες πίσω;

– ( ξέρω ξέρω, ενθουσιαστήκατε και μόνο στην ιδέα! ) –

Φτάσαμε! Βρισκόμαστε στην Καισαρεία της Καππαδοκίας, στη Μικρά Ασία κατά την διάρκεια του 4ου αιώνα μ.Χ. Ο Μέγας Βασίλειος (ένας από τους σημαντικότερους Αγίους της εκκλησίας μας) είναι πρεσβύτερος όλων των Χριστιανών της περιοχής. Ο Έπαρχος της Καππαδοκίας σχεδιάζει να την καταλάβει με πρόθεση να την λεηλατήσει. Ο Μέγας Βασίλειος ενεργοποιείται κατευθείαν και ζητά από τους πλούσιους της πόλης του να μαζέψουν όσα χρυσαφικά μπορούν προκειμένου να τα παραδώσει ως “λύτρα” στον επερχόμενο κατακτητή και να γλιτώσουν την όμορφη Καισαρεία από την ανελέητη λεηλασία του φιλόδοξου Έπαρχου. Πράγματι συγκεντρώθηκαν πολλά χρυσαφικά. Είτε επειδή μετάνιωσε ο έπαρχος, είτε (κατ ‘άλλους) εκ θαύματος, ο Άγιος Μερκούριος με πλήθος Αγγέλων απομάκρυνε τον στρατό του Έπαρχου και έτσι εκείνος απάλλαξε την πόλη από επικείμενη καταστροφή (happy end). Προκειμένου όμως ο Μέγας Βασίλειος να επιστρέψει τα νομίσματα, τα χρυσαφικά και τα πολύτιμα αντικείμενα στους δικαιούχους, μη γνωρίζοντας σε ποιόν ανήκει τι, έδωσε εντολή να παρασκευαστούν μικροί άρτοι μέσα στους οποίους τοποθέτησε ανά ένα των νομισμάτων ή και τα διένειμε στους κατοίκους την επομένη  μέρα του εκκλησιασμού! Το γεγονός αυτό έφερε χαρά  αφενός γιατί αποφεύχθηκε επιτυχώς η καταστροφή της πόλης και αφετέρου γιατί έγινε δίκαιη μοιρασιά από μέρους του Μ.Βασιλείου. Έτσι  συνεχίστηκε η παράδοση αυτή κατά τη μνήμη της ημέρας του θανάτου του (εορτή του Αγίου –η μνήμη του τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία την 1η  Ιανουαρίου).

Πέρα από την θρησκευτική παράδοση όμως, υπάρχει και ένα φραγκικό έθιμο, μια διαφορετική εκδοχή για την προέλευση του εθίμου της βασιλόπιτας, που επικράτησε κυρίως στην Ευρώπη. Προέρχεται από εκείνο το τελούμενο στην αρχαία εορτή των «Κρονίων» (των ρωμαϊκών «Σατουρναλίων») που παρέλαβαν οι Φράγκοι, από τους οποίους και προήλθε η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στην πίτα και της ανακήρυξης ως «Βασιλιά της βραδιάς» αυτού που το έβρισκε. Κατά άλλο έθιμο, αντί νομίσματος, έβαζαν φασόλι και αυτόν που το έβρισκε τον αποκαλούσαν “φασουλοβασιλιά”! Γι ‘αυτό να ξέρετε εσείς οι τυχεροί που κερδίζετε ΚΑΘΕ χρόνο το φλουρί – και ναι είστε συγκεκριμένοι – ότι δεν είστε τίποτα παραπάνω από ΦΑΣΟΥΛΟΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ!

TRIBUTES

ΚΑΛΑΝΤΑ: ΟΙ ΚΡΥΦΟΙ ΣΤΙΧΟΙ!

Έρχονται τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά, οι γιορτές, τα δώρα, οι τρεις μάγοι…και γενικά όλοι είναι στον κόσμο τους. Κανείς όμως δεν είχε πραγματικά προσέξει τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα που λένε τα πιτσιρίκια (και όχι μόνο) από σπίτι σε σπίτι.

TRIBUTES

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΛΟΜΑΚΑΡΟΝΟΥ

Από που προέρχεται η ονομασία του υπέροχου αυτού γλυκίσματος; Τα μελομακάρονα παρασκευάζονται βασικά από αλεύρι, λάδι και μέλι. Όπως και οι αχνιστοί κουραμπιέδες αποτελούν πατροπαράδοτα ελληνικά γλυκίσματα και αναμφίβολα είναι απαραίτητα σε κάθε σπιτικό ειδικά την περίοδο των Χριστουγέννων.

Πάντοτε είχα την απορία από πού πήραν την ονομασία τους! Όπως όλοι, έτσι και εγώ δεν αποτελώ εξαίρεση. Θεωρούσα πως η ετυμολογία της λέξης μελομακάρονο προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων ΜΕΛΙ + ΜΑΚΑΡΟΝΙ, σκέψη η οποία  όμως δεν είχε λογική καθώς όσο και αν προσπάθησα, ουδεμία ομοιότητα δεν βρήκα μεταξύ των μακαρονιών και των μελομακάρονων.Έτσι αποφάσισα να κάνω την μικρή μου έρευνα για να κατευνάσω το αίσθημα αυτό της περιέργειας που είχε κατακλύσει το μυαλό μου.

Αρχικά έψαξα να βρω από πού προέρχεται η λέξη μακαρόνι. Μια από τις εκδοχές που βρήκα φαίνεται να ταιριάζει απίστευτα στην κλειδαριά του δικού μας γρίφου. Η λέξη μακαρόνι λοιπόν έχει τις ρίζες της στην μεσαιωνική ελληνική λέξη « μακαρωνία » (= δείπνο εις την μνήμη των νεκρών με βάση τα ζυμαρικά).

Αν ψάξουμε περισσότερο και ταξιδέψουμε ακόμη πιο πίσω στο χρόνο και στην ιστορία της γλώσσας μας, θα διαπιστώσουμε ότι η λέξη μακαρωνία δεν είναι η αρχική μορφή της λέξης και ότι είναι παράγωγη μιας άλλης. Προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη « μακαρία » (ένα κομμάτι ψωμιού στο σχήμα του σημερινού μελομακάρονου όπως το γνωρίζουμε που μοιράζονταν σε συγγενείς και φίλους μετά την κηδεία). Από εκεί έχουν τις ρίζες τους και οι λέξεις μακάρι, μακαριστός, μακαρίτης (λέξεις με ευχάριστο, πρόσχαρο όνομα βεβαίως βεβαίως) και αργότερα η μακαρονάδα. Είναι λέξεις που οι Έλληνες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα, τρεις χιλιάδες χρόνια μετά!

Τέλος, στα επόμενα χρόνια, ένα γλυκό που  έμοιαζε με την μακαρία (όπως προείπαμε ήταν κομμάτι άρτου που μοιραζόταν μετά την κηδεία) βουτήχτηκε στο μέλι και γι’ αυτό ονομάστηκε μελομακάρονο!

TRIBUTES