The American news refers to Iran as a grave threat to our nation and to the democracy and freedoms of the world.  Its people are usually depicted as bloodthirsty, hurling anti-American sentiments at any video camera that will give them airtime.  Is this a true depiction of its people or American media propaganda?  Visiting the Tehran Film Festival years ago, Roger Ebert reflected upon its people and stated, “Iranians are no more monolithic than we are…” I am fortunate enough to be on a first name basis with the great wrestler, Hossein Khosrow Ali Vaziri, better known as The Iron Sheik.  As a former bodyguard to the Shah of Iran, he gives testimony that the people of his homeland are under great duress and do not spew hatred for America.  The Sheik’s love for America is unbridled, as he loves his mother country, its people, and his religion.

This autobiographical tale of a young Iranian subjected to derision is an empathetic tale.  Similar to Anna de la Mesa in Julie Gavras’ Blame It On Fidel! the character is thrown into the very adult world of politics and its effect on their youth and their families.

The film’s animation is not comparable to any Pixar picture or Les Triplettes de Belleville. Persepolis is based on Marjane Satrapi’s graphic novels and it is akin to recent Miller films.  Such works have done quite well at the box office.  Frank Miller’s Sin City and 300 raked in over $600 Million worldwide.  Although Miller’s characters are the bearers of death and do battle in such grand style, Marjane, the central character, battles against the oppression of the shifting governments in her homeland.  Marjane is a young girl that takes to heart the imprisonment of various people including relatives by different factions of the ruling parties in Iran through the years.  Always voicing her opinions and unsettling for the radical impositions, her outward ways prove to be a risk to her well-being. She can be found buying forbidden music such as Iron Maiden, wearing make-up, or being seen in public with a boy.  The young girls carefree days are left in the past, as she is required to cover herself in public.  For her safety, her parents send her to Austria where she finds lodging with nuns and then a crazy woman.  The autocratic rule under both homes is on par with the Iranian ruling party.  At first she is dazzled by the supermarket, reminiscing what her homeland once had.  Becoming a young woman in the western world facing the grimaces of bigotry and the pitfalls of romance, Marjane eventually returns home to Iran.  Sadly, the country is in a tighter grip.  She thwarts certain arrest or detainment by the watchful eye of police for wearing make-up by falsely implicating a man on the street as “bothering” her and makes a run for it.  This incident is revealed to her grandmother with a bit of zeal that angers the old woman into expressing disdain for the act and questions whether or not Marjane’s uncle had gone to prison so that she can act cowardly and falsely accuse for her own gain.  She marries because appearing in public with a male is a harrowing task.  However, her marriage wasn’t one of fairytales and she divorces.  Ordered by her family to find a home in the free world in which she belongs, she is set free at the airport to join the western world.

The film’s illustrative style is inked in stark black and white and gray as the main character recollects the past.  The color segments delineate the present.  The B&W results in engulfing the viewer in the dialogue and narration.  This effective technique was used in many British films in the 60’s when dialogue was the preferred element.  Mike Nichols directed Who’s Afraid of Virginia Woolf? and filmed it in black and white because it was decided that Elizabeth Taylor’s eyes would take away from the scripted words.  It could also be argued that the use of B&W in Persepolis is due to hindsight being 20/20.  With such an argument it would stand to reason that the present day setup would be in color.

This film is still enjoying a successful run at the awards circuit around the globe.  In 2007, it triumphed at The National Board of Review by winning The Freedom of Expression Award.  The same year it tied with Ratatouille for Best Animation at the Los Angeles Film Critics Association Awards and took the Jury Prize at The Cannes Film Festival.

Accompanying all the accolades was an underlying force attempting to stop it in its tracks.  The ruling political party in Iran did not favor Persepolis. The Iran Farabi Foundation had sent a letter to the French embassy in Tehran with this statement: “This year the Cannes Film Festival, in an unconventional and unsuitable act, has chosen a movie about Iran that has presented an unrealistic face of the achievements and results of the glorious Islamic Revolution in some of its parts.”  The 2007 Bangkok International Film Festival Bangkok festival removed the film from its line-up after it was pressured by the Iranian embassy.  Chattan Kunjara Na Ayudhaya, public relations director at the Tourism Authority of Thailand said, “We have withdrawn Persepolis … on the request of the Iranian embassy…”

With such a backlash against her work and views, can Satrapi return home to Iran to see her family?  Sam Leith reported that,

“Satrapi now lives in Paris and hasn’t been back to Iran since 2000, when the first volume of Persepolis was published. She says that “not one” of her childhood friends still lives in Iran…Since its translation into English; Persepolis has acquired a readership in Iran. Satrapi is satisfied her parents are in no danger, but she says that because Iran is “not a state of law”, her own treatment on return would be subject to the caprices of the officials she came across.”

There are many Iranian filmmakers in the US and abroad that wish to get their films seen and their voices heard.  In efforts to get a better understanding of who is the Iranian filmmaker I asked Saeed Shafa of the Iranian Film Festival and the Tiburon International Film Festival.  He stated,  “There are two groups of Iranian filmmakers. Those who make their films in Iran and those who make them outside Iran. Even though they are both Iranians, but their films and way of thinking are different. Most of those making films outside Iran are born in various countries and are not familiar with the culture inside Iran. Therefore, their films have a different look and angle. And those who make their films in Iran are divided into 2 groups too. First group who makes films for the local market, inside the country and for the people of Iran. The second group who make their films for a foreign audience, outside Iran, mainly for the western audiences.”

Of the women filmmakers living in Iran, do their films resemble the tone of Marjane Satrapi and address similar types of struggle?

“To answer to your question…they know they have to follow some guidelines otherwise they will not be able to make their films. I don’t think the identity is the issue here, even though they set their tone on women, but not necessarily about their struggles, which will bring a lot taboos that they have to deal with. Because of these concerns, their films lack a deep sweep in the society and the issues the Iranian women face today.   They try but with a lot of cautious.[sic] This naturally effects the language and the vision they use in their films.”

Not all films strike out against the powers that be.  Jafar Panahi is an Iranian born filmmaker.  The Iranian government also forbade his films, The Circle and Crimson Gold.  Yet, he is also responsible for lighthearted fare.  White Balloon is a delightful film about a young Iranian girl in need of a fat goldfish for the new year celebration.  She and her brother finagle their mother’s last bit of money.  On the way to the store the money is lost to a street performer and once it is retrieved it is again lost elsewhere.  The children make a valiant effort to get their money back.

Iran offers the world such a bountiful cinema that it is shameful that in this country foreign films have such a limited appeal.  If one is not in New York to go to the Sunshine Cinema or a comparable venue or does not subscribe to IFC, the Sundance Channel or a specific international channel, these films go unseen.

DOWNLOAD -> PART 1 - PART 2 – PART 3 – PART 4

Genre: Animation | Biography | Drama | War
Directors: Vincent Paronnaud & Marjane Satrapi
Imdb (8 Rating)

Persepolis es la historia autobiográfica de Marjane Satrapi que luego del libro se vuelve peli animada gracias también a Vincent Paronnaud en 2007.

Persepolis fue la capital ceremonial del Imperio Persa durante del siglo VI A.C al siglo IV A.C. Está situado al nororiente de Shiraz en la provincia Farsi del Irán moderno.

Irán es un país, que al igual que sus vecinos, ha vivido en guerra como parte de su historia. Poco sabemos de la dinastía Qajar y de cómo esta colapsó para darle paso a las dinastías de Reza Khan y después la de su hijo Mohammad Reza Pahlavi. Mientras Reza Khan se volvió Shá de Irán y se alió con rusos e ingleses para mantener su reinado a cambio de petróleo, su hijo se alió con ingleses y rusos desconcertados de filiaciones nazis del padre, en la Segunda Guerra Mundial, e invitaron a Estados Unidos a controvertir y manipular el estado mediante una guerra fría. Sin embargo, el petróleo fue nacionalizado por el primer ministro y obtuvo una gran popularidad en el pueblo. Estados Unidos saboteó esa popularidad y en aras de conseguir el control del petróleo arrestó al primer ministro y prácticamente volvió el gobierno del Shá una tiranía.

Comenzó una guerra intelectual entre el gobierno y el líder espiritual musulman Ayatollah Khomeini quien criticó fuertemente la posición norteaméricana y su visión imperialista sobre Irán. El Shá no pudo contra ese poder ideológico y prácticamente sucumbió a sus ideologías. Este hecho fue precedido por una cruenta guerra civil entre afines del Shá y las guerrillas comunistas del Ayatollah quien al final promovió una teocracia de un líder supremo en alianza con ambos bandos. Las relaciones con Estados Unidos se deterioraron fuertemente y causaron una brecha diplomática que Irak aprovechó para invadir territorios en cuestión desde periodos del Shá y se emprendió la fuerte guerra entre Irak e Irán. Guerra que dejó millares de muertos y que después del conocimiento público de que Estados Unidos favorecía ambos bandos se recrudeció la fuerte posición anti-occidentalista y el fundamentalismo local.

Este contenido tan particularmente político en esta entrada es necesario por el hecho de que Satrapi, en su libro y en su peli, muestra su perspectiva como mujer idealista, comunista y revolucionaria dentro de un Irán fundamentalista, en continua guerra donde gracias a la idelogía de avanzada de sus padres y de su abuela logra ser íntegra y contestaria.

Esta peli encarna muchas cosas interesantes para mi gusto y aunque no fue tan fuerte con la presencia y protagonismo estadounidense en estos conflictos (recordar que la política beligerante de Ronald Reagan entre 1981 y 1989 se basó en la eliminación de facciones comunistas mediante patrocinio internacional e ilícito de las fuerzas contrarias así como del recrudecimiento de una guerra fría que al final dió como resultado el desmoronamiento de Unión Sovietica en una occidentalización a través de la controvertida Perestroika de Mikhail Gorbachev), me encantó que trató de ser muy imparcial en muchos sentidos.

Me encantó la ternura de la infante Satrapi y su forma descarada lúdica de ver el mundo, apoyando ingenuamente las ideologías que se debatían en su casa cual metáfora de lo que vivía su pueblo en constante cambio gubernamental.

NOTA. Logré descubrir muchas canciones populares en la peli, unas más obvias que otras, pero descubrir One de Metallica fue una verdadera sorpresa. Me dicen que hubo algo de Radiohead pero no estoy remotamente seguro. Es divertido sentarse a analizar este punto y redescubrir la cultura popular del rock en las sociedades modernas.

La animación es exquisita, no es sencilla, ni tampoco su ilustración, es un toque fatalista pero valga la redundancia exquisitamente lograda.

]]> http://akacorleone.wordpress.com/2009/10/12/persepolis/ Mon, 12 Oct 2009 21:20:13 +0000 akacorleone http://akacorleone.wordpress.com/2009/10/12/persepolis/

alguns filmes enchem-nos perfeitamente as medidas e este foi para mim sem dúvida um desses…

Mesmo sendo uma obra de animação genial, com grandes pormenores técnicos e mantendo a fidelidade ao estilo da banda desenhada que originou o filme, o que mais me fascinou nesta longa metragem é que não é mais uma animação de final feliz hollywoodesco, com efeitos especiais de cortar a respiração ou um boneco no happy meal…

É um filme incrivelmente pessoal, descritivo dum passado e o presente dum país que aparece diáriamente nos jornais pelas piores razões, narrado através  duma visão original, comovente mas com um enorme sentido de humor, que nos deixa conhecer uma realidade que está a anos luz do nosso dia- a-dia, mas com que nos podemos de alguma forma relacionar, porque é contado de forma muito natural pela autora, Marjane Satrapi, narrando como lidou com uma revolução, uma guerra e o exilio, sempre acompanhados pelos os problemas habituais de uma criança, adolescente e adulta de qualquer país do mundo…

An awesome piece of work, adapted by Marjane Satrapi and Vincent Paronnaud from Satrapi’s graphic novel of the same title, ‘Persepolis’ is Satrapi’s part comic, part animated autobiography, focusing on the 1979 Iranian Revolution and how it affected her and her family. It’s intensely political yet warm, engaging, funny and entertaining. It has moments of horror and despair, but offers enormous insight into the social differences between western Europe and not just the fundamentalist caricature of Iran, but the much more liberal and emancipated nation which lies underneath the Islamic Republic. It’s no wonder it got the attention of highly political actors like Sean Penn to do the English voiceover for her father, and he’s not the only big name attached (Gena Rowlands & Catherine Deneuve round out the stellar English language cast).

It’s a fascinating examination of how people can stay individual under extremist rule, and is an oddly enchanting look at Satrapi’s life without the conventions you’d expect using most modern animation techniques; Persepolis is defiantly true to the graphic novel. And yet it works – by making the story the priority and not the animation, you’re left to focus on Satrapi’s life as a child (with her obsessions with Bruce Lee, the Bee Gees and Iron Maiden), and then as an adolescent – the often funnier but largely murkier period in Vienna. Particularly upon her return to Tehran you’re left in no doubt about how difficult it is for freedom to survive there, following the autocracy of the Shah through to the extremism of the revolution and its mad war with Iraq; the people have their ideals but there’s little oxygen for them to take hold. Satrapi finds the reverse true in Europe – plenty of oxygen but few ideals. The Marjane of the film comes across as very lonely indeed, but in her continuing defiance an inspiration for us all. Sometimes simple is best, and it’s highly recommended. 8/10

2007: Persepolis di Vincent Paronnaud e Marjane Satrapi

Rifiutando le lusinghe di Hollywood che le proponeva un film con famosi attori, l’iraniana Marjane Satrapi è riuscita in Francia (sua patria d’adozione), e con l’aiuto del suo amico Vincent Paronnaud,  a trasformare i suoi celebri autobiografici fumetti in un lungometraggio di animazione da applaudire incondizionatamente (e che Cannes giustamente ha premiato).

Persepolis è la prova che è sbagliato ritenere il cartoon un genere prettamente infantile.
Con uno splendido e suggestivo bianco e nero, un tratto essenziale ed efficace al massimo, influenze neorealistiche ed espressioniste, il film (che l’Iran continua a boicottare), è una vera lezione di vita e di storia.

Racconta non solo di un Paese che da dittatura a dittatura si trasforma e peggiora, delle responsabilità di noi Occidentali e della nostra sostanziale incapacità di accettare il diverso, ma anche della  crescita e della maturazione di una donna sempre più consapevole della intangibile dignità umana.
Ci si dimentica ben presto che è un film d’animazione: l’immedesimazione da parte del pubblico nella storia è totale.
Perfetta la fusione di ironia dramma politica in un racconto che è un omaggio alla intelligenza e sensibilità dello spettatore che dal cinema pretende non solo pura e semplice evasione, un racconto -al contempo poetico e impegnato- che illustra, meglio di tanti saggi, come si giochi sulle nostre teste per interessi e convenienze al di sopra di noi (…e naturalmente il film non ha vinto l’Oscar ).

Pubblicato su Cineocchio
tuttelerecensioni

Regia:  Vincent Paronnaud e Marjane Satrapi
Sceneggiatura:  Vincent Paronnaud e Marjane Satrapi
Cast: (voci) Paola Cortellesi, Sergio Castellitto, Licia Maglietta, Angelica Bolognesi, Miranda Bonansea, Angelo Maggi
Paese: Francia (2007)
Genere: Drammatico, Animazione
Durata: 95’
Uscita Italiana: 22 Febbario 2008. Uscita Francia: 27 Giugno 2007
Trama:
Marjane. Una bambina, un’adolescente, una giovane donna. Come tante ma con una differenza: è iraniana

I know I’ve been hitting y’all with a lot of reviews as I try to catch up, but this will be the last one until the weekend.  I hope y’all have noticed I’ve been trying to watch more recent flicks after reviewing so many films from the 60’s to 80’s period.  The trend continues with Persepolis (dir. Vincent Paronnaud and Marjane Satrapi, France, 2007).

Being a live-action filmmaker, I am always curious about the different expressive ways possible with animation.  The black and white drawings, with thick sinuous lines, merge graphic novel aesthetics with the intricate style of the paper cut-outs of The Adventures of Prince Achmed (sorry to use a German film for a comparison – though I have heard from an indirect source that Satrapi was inspired by German Expressionism).  I’m amazed by the puppet-like physics she gives to some of the imaginings, flashbacks, and especially to the depictions of war, creating a horrible, symbol-less, mechanical theater of death. The ability for animation to be un-real and then incredibly real (not in mimetic visual realism but in emotional poignancy, a shuddering of the soul which is more real, more tangible) is used with great effect, from the goofy torture dreamt up by the children to a jasmine blossom from her grandmother floating small and quiet through space.  The expressionism in the drawings allows for horrible scenes of smoldering rubble and also for twisted fairy tale flora rising in grace.

The film is in turn funny and deathly serious, irreverent and solemn.  At times the brief episodic structure can be uneven but at times it can be transformational, expanding out from the comic strip length with great motion and observation, fading in and out from images like a mournful tune.

I have not even talked about the personal and political insights into the internal struggles of Iran and its effect on the people, from times of  great national pride and hope to despair and fear.  Not everyone was happy with the depiction; Iran’s government angrily protested the film upon its release.

I haven’t seen Ratatouille, which beat Persepolis for best animated feature film at the 2008 Oscars, but I have a hard time imagining even Pixar magic outshining this incisive, poignant film.

To say Marjane Satrapi led an interesting life is an understatement. Born in Iran in 1969, the graphic novelist and filmmaker witnessed the fall of the Shah and the stripping away of civil liberties in her homeland. Marjane’s experiences went into a graphic novel called Persepolis and that graphic novel was made into a 2007 animated feature directed by Satrapi and French comic artist Vincent Paronnaud.

In many ways, Persepolis is merely a coming-of-age story set to the backdrop of the Iranian Revolution. The film, which won the 2007 Jury Prize at Cannes, follows Marjane through her life using elegant animation in both black and white and colour. We begin with Marjane in the airport smoking. She begins to think back to her life in Iran in 1979 and we follow her thoughts back to where she was born. As a young girl, Marji had dreams of becoming a prophet. She loved Bruce Lee. As an adult, her idealism has drained out.

The film uses Marjane’s memories and black and white animation to highlight the historical context behind the young girl’s experiences. We learn of the uprising against the Shah, the hopes of the Iranians for a more just society, the unity of family in tough times, and the crushing reality of war. Throughout it all, Marji has a more urgent task. She is precocious, listens to Iron Maiden, and later heads to school in Austria to “grow up.”

The animation style of Persepolis is similar to that of the graphic novels. The simple black and white shimmers with remarkable detail. The style attempts to fit Marjane’s massive story into a 98-minute frame and succeeds wonderfully. This is an animated film for adults, one that is dazzling to look at and loaded with context and information to ponder.

In many ways, Persepolis is an ultimately refreshing coming-of-age tale in a decade loaded with them. Here we have a young woman with purpose and with legitimate trials to overcome. And she does overcome, marvellously and elegantly in her own way. She offers hope when there is little and keeps her wits about her as long as she can. But the crush of things and the weight of life eventually wear Marjane down and Persepolis allows us to experience that, too. We break when she does.

For the sake of this review, I watched the English dubbed version of the movie. The vocal talents were tremendous, with Chiara Mastroianni voicing teenage and adult Marjane in both the French and English versions. Catherine Deneuve is Marji’s mother in both versions, while Sean Penn voices the father in the English version. The father in the French version is voiced by the one and only Simon Abkarian. Also featured in the English version is Iggy Pop as Uncle Anouche.

Persepolis is a special motion picture. Painstakingly animated and brimming with vibrancy, this film yearns to be seen. Show it to your children, if you have any, and explain it to them tolerantly. They (and you) will learn about life from another point of view and about growing up as a human being in a world that is often uncertain, upsetting, and unsafe. They’ll also learn that it’s okay to hope, laugh, play, and listen to Iron Maiden at full volume.

9.3/10

French Trailer:

S-a mai scurs inca un pic de nisip din clepsidra, in cazul meu bolovani, pentru ca saptamana asta a trecut ireal de incet. La scoli ma abunda proiectele si partialele, si spiritul motivator s-a ascuns pe undeva bine bine, nu reusesc nicicum sa il gasesc. ”Lenea de iarna” e de vina, e momentul sa “hibernez”…..si totusi daca tot vine iarna, cand vine si zapada?!?

FILM: “Persepolis”(2007) e defapt o animatie, una foarte reusita. Filmul e facut dupa nuvela autobiografica a lui Marjane Satrapi, in regia lui Vincent Paronnaud. Titlul face referire la orasul istoric, Persepolis, care inseamna in greaca “Orasul Persilor”. In film e urmarita povestea unei tinere fete, pe background-ul revolutiei din Iran.

CARTE: “Candid sau optimismul” de Voltaire, nuvela filozofica cu un puternic iz de sarcasm. Nu va blocati cand cititi “filozofica”, e o lectura usoara si placuta.

MELODIE: Jack White si Alicia Keys – “Another way to die”, soundtrack-ul noului Bond. Desi filmul imi displace, melodia imi place foarte mult.

Un grand Bravo pour ce chef d’oeuvre,
Un grand Merci à Marjane Satrapi, Vincent Paronnaud et tout les acteurs de ce FILM : “Persepolis”.

Persepolis
[ 3 stars out of 4 ]

This may be an animated film on the outside but don’t let that fool you. This is a heavily political, self-aware, coming of age film that focuses on an inquisitive Iranian girl that turned into a strong Iranian woman. I have to admit that I didn’t understand the politics because I don’t know much about the history of Iran. So, it took me a while to get used to the background of the story. Things really started to pick up when the focus turns to the character; how she had to lose people she loved because of the Islamic Revolution, her immigration to western Europe, her experience with boys, and her eventual return to her home country. I thought this was a very insightful film but the drama wasn’t heavy-handed. In fact, there were a lot of humorous scenes from time to time in order to make the story a little lighter. I could relate with the main character’s rebellion even though I didn’t go through the same things she did, whether it’s hanging out with people who are outsiders themselves or immersing herself with hard rock music. Her most sensitive episodes when she came to be embarrassed of who she is and where she came from is not far from what I had experienced when I had to assimilate when I was new in America. This really is an impressive not-so-ordinary animated film because it aims to bring down barriers: that animated movies are mainly for children. I must also give kudos to Vincent Paronnaud and Marjane Satrapi for writing and directing this good-hearted picture. I also admired the voice-over of the main character by Chiara Mastroianni. I enthusiastically recommend this movie because it’s something different and it really does have a great message about our relationship with our cultural identities.

Counterfeiters, The (2007)
[ 3 stars out of 4 ]

I thought I’ve already seen all the kinds of stories about the concentration camps in World War II so this movie really surprised me. This is the first time I’ve seen a movie that took the angle of the counterfeiters’ experience in the camps (I wasn’t even aware that the Nazis had the operation until I heard about this film). Not only is it interesting, the style of it made me feel like I was right there with the characters. Although slow in some parts, those are more than forgiven because the film is undeniably well-written and well-directed. I got this feeling that desperation is always in the air even though the characters are being treated “well” (as opposed to the ones not in the counterfeiting operation). All of the actors did a convincing job playing their roles, notably Karl Markovics and Devid Striesow. They embodied their roles with such intensity that it was fascinating to see them interact. I also enjoyed how each character can be placed different points on the moral spectrum; their choices in action and words make them complex characters worth spending time with. This is generally a very good film but it’s even better if one is hoping for a different vantage point regarding the victims in the concentration camps.

Baghead
[ 3 stars out of 4 ]

I adore films that are able to prove that you can make a movie for basically next to nothing, but if it has a clever script then most of the other crucial components will come into place. I must mention Jay Duplass and Mark Duplass for writing and directing a movie that made me laugh and feel fear most often wrapped in one scene (some of the humor are borderline darkly comic). Even though it took its merry time to establish the characters and their motivations, hand-held camera and all, it was an interesting watch from start to finish. We find out something about each character after each minute, whether they may be talking about nothing or just sitting in awkward silence. Speaking of awkward, I did adore the awkward humor, which I don’t want to go into specifics because I don’t want to ruin the surprise for those who are interested in watching the film. I also want to commend the four actors: Ross Partridge, Steve Zissis, Greta Gerwig, and Elise Muller. Even though their acting might be a bit amateurish, I liked their zeal. Somehow, their style worked because I feel like they are people I can meet anywhere; they seem very amicable. But I must say that they’re really good at freaking out and being cute with each other, basically the extremes. As for the horror aspect of this picture, I have to admit that I did get scared at times, especially during the night scenes, specifically in the last thirty minutes. This is a pretty effective horror-comedy that almost feels like a documentary because of the hand-held camera. Don’t let the low budget scare you because the filmmakers really do have something interesting to offer.

Ayer vi a una amiga con una pañoleta envuelta en su cabeza. Su idea era hacerse pasar por mujer hindú. Otras veces la he visto con atuendos que remiten a mujeres del medio oriente. Cada cual hace con su vida lo que le dé la gana y se pone encima lo que quiera. Pero no deja de parecerme fuera de tono que ella use por vanidad accesorios que en otras culturas sólo son signos de opresión hacia la mujer.

Recordé a Marjane, personaje principal de la película Persépolis. A ella, a su madre y a su abuela les tocó el régimen fundamentalista que, entre otras acciones humillantes, las obligó a cubrirse el pelo.

La película es contada desde la mirada de Marjane. Es una narración perfecta que muestra la historia de Irán durante la revolución islámica y cómo una niña percibe y asume esos cambios políticos al tiempo que va creciendo y vive los cambios en el cuerpo y la mente.

Me gustan los filmes de corte revolucionario. Me gusta que el cine hable de las historias no contadas o mal contadas. Me gustan las películas que exponen la injusticia y hablan de la opresión femenina. Me gusta que haya cambios en quienes las ven y que se manifiesten en contra de cualquier forma de violencia. Siempre he dicho que la mejor revolución es la que cada uno hace por no caer en lo que tanto critica y tanto daño hace. Cuando la convicción es lo suficientemente fuerte, el cambio se da en uno y, sin duda, terminará permeando a los demás.

Recuerdo a Marjane y pienso en mí. Ambas con ojos grandes y pelo largo. Ojos grandes para ver la el mundo, todo el mundo. Para no perderme ni un detalle y conocer la vida de los demás. Para ver tanto que no quisiera pero que ahí está y me toca aguantar o hacer algo para cambiarlo. Pelo largo para celebrar y disfrutar mi feminidad. Para ver y sentir el mundo como una mujer y no olvidar que debo ayudar a otras para que también lo puedan hacer.

Persépolis, Francia, 2007. Dirección: Marjane Satrapi y Vincent Paronnaud. Guión: Marjane Satrapi y Vincent Paronnaud; basado en las novelas gráficas de Marjane Satrapi. Producción: Marc-Antoine Robert y Xavier Rigault. Música: Olivier Bernet. Montaje: Stéphane Roche. Diseño de producción: Marisa Musy. Reparto: Chiara Mastroianni, Catherine Deneuve, Danielle Darrieux, Simon Abkarian, Gabrielle Lopes, François Jerosme.

Iranian born Marjane Satrapi was in many ways a typical adolescent girl – opinionated, defiant and rebellious yet a bit of a romantic and very devoted to her family. What sets her apart from so many others is that she lived through the Iranian Revolution, the rise of Islamic Fundamentalism, the Iran/Iraq war and almost dying homeless on the streets of Vienna. Persepolis is the animated film adaptation of Satrapi’s widely acclaimed autobiographical graphic novels about those times.

Like the graphic novel Maus: A Survivor’s Tale, which was an influence for Satrapi, Persepolis tells a deeply personal story against the backdrop of very significant historical events. This film version, which Satrapi co-wrote and co-directed, has retained the graphic novel’s simple black and white style, giving the characters a surprising depth and empathy.

While Persepolis mourns the suffering of the Iranian people under the various oppressive political regimes, it is also a joyful depiction of how life goes on. Satrapi is a wonderfully impulsive free spirit and many of her experiences in Tehran and Vienna are very funny. Persepolis is extremely entertaining, often moving and an eye-opener to those of us who know little about Iran.

Originally appeared in The Big Issue, No. 311, 2008

© Thomas Caldwell, 2008

Ao pesquisar alguma coisa sobre o material que deu origem ao longa-metragem de animação Persépolis (Persepolis, 2007), da iraniana Marjane Satrapi e do francês Vincent Parronaud, descobri algo de que sequer tinha notícia: trata-se de um Bildungsroman, ou seja, um romance que retrata o amadurecimento físico, mental e emocional de uma determinada pessoa. Bem adequado à política do self que impera nos dias de hoje, esse é um conceito que o filme – ainda bem – transcende, embora sem nunca arriscar vôos muito altos.

Persépolis é a cinebiografia de sua própria diretora, no início apresentada simplesmente como Marjane (na voz de Gabrielle Lopes e, posteriormente, Chiara Mastroianni). Uma criança nascida no Irã da década de 70, dominado pelo regime despótico do Xá Mohammed Reza Pahlevi. Marjane vivencia, com seus familiares cultos e politicamente inclinados ao socialismo, a destituição do Xá, que havia tomado o poder no país a pretexto de modernizá-lo, pelos partidários do aiatolá Ruhollah Khomeini, que instauram uma outra ditadura no país a pretexto de (também) modernizá-lo. Aos olhos de uma criança, a troca de seis por meia dúzia resulta numa adolescente inquieta que é mandada ao Liceu Francês de Viena, Áustria, de onde futuramente retornará até o auto-exílio definitivo na França. Apesar de um cenário tão politicamente rico, o foco do filme estará sempre na visão bem particular de Marjane sobre a realidade que a cerca e de como lidar com ela – de onde vem o Bildungsroman que eu citei no início.

Tal opção artística revela quão ideologicamente limitadas são as ambições dos autores de Persépolis. Tratar do Irã pós-Revolução Islâmica é falar de política, de religião e de gênero, três coisas umbilicalmente ligadas no país que anteriormente se chamava Pérsia (o título do filme, aliás, remete à antiga capital e centro religioso dos persas politeístas de outrora). Satrapi e Parronaud preferem pincelar um pouco de tudo e, por conseqüência, nunca verticalizam verdadeiramente seus temas. O filme funciona maravilhosamente bem em seu início, mas a partida para a Áustria se traduz em uma certa queda de ritmo e em referências à cultura pop que parecerão descontextualizadas aos olhos do espectador, quase um outro filme. Felizmente nem tudo é ônus, já que essa mesma leitura ao a um só tempo pessoal e infantil seduz o mais duro dos corações – inclusive o deste que vos escreve.

Para um trabalho de exposição pessoal inserida num contexto profundamente político e ideológico como esse, a doçura do traço simples dos animadores exerce papel fundamental. Pinceladas de humor aqui e ali, influências do expressionismo alemão, uma opção inteligente de cores (o filme é um gigantesco flashback em preto-e-branco, alternando para a cor quando vemos a Marjane do presente) e uma trilha sonora maravilhosa juntam-se para formar um pacote que, se não é arrojado e ideologicamente provocante como a história da protagonista faz supor, ao menos nos lembra que é possível, de fato, endurecer sem perder a ternura.

3/4

Amílcar Figueiredo

Filmada enteramente en blanco y negro, Persépolis es una película de animación que se centra en la historia de una chica iraní que se cría en un régimen fundamentalista . Precisamente se trata de una adaptación del cómic autobiográfico de Marjane Satrapi.

Original en su formato y con un mensaje pacifista

ORIGEN: Estados Unidos,Francia
GÉNERO: Animación
DIRECTOR: Vincent Paronnaud, Marjane Satrapi
GUIÓN: Vincent Paronnaud, Marjane Satrapi
AÑO: 2007
DURACIÓN: 95 minutos

Persepolis
Dir: Vincent Paronnaud & Marjane Satrapi
Rating: 3.5/5

Persepolis is not your average coming of age story. Adapted from her graphic novel of the same name, this is Marjane Satrapi’s account of her childhood in Iran amid the backdrop of the Islamic revolution in the country and her own burgeoning sense of displacement and rebellion. She listens to disco and then Iron Maiden, embracing a western culture purged in her own world but allowed by her more liberal parents and grandmother. As she gets older, she begins to rebel in different ways, holding hands with boys outside of marriage and helping her parents to purge their apartment of alcohol before the state police can find it.

The bones of the story are great as a fan of memoir and there is much to love in the film. Satrapi’s lead is very sweet and she captures some wonderfully pertinent and identifiable moments of youthfulness. There’s a particularly relatable moment when she fickly changes her political views as a youngster after listening to different opinions. Her moments too with Iron Maiden are really nicely played and a sense of warmth towards the character is nurtured. The animation is fantastic, capturing the playful naivety of another great French animated movie, Belleville Rendezvous, if never escaping into the fantastical.

The problem with Persepolis, and I would stress that I did really like the film overall, is that it lacks a real emotional punch to elevate it to a really memorable level. The film is very sweet and contains some moving moments but nothing that really catches hold and stays in the memory. Part of this issue comes from Satrapi being somewhat postmodern about her recollections. The montage scene where she warbles ‘Eye of the Tiger’ feels forced and out of place with the rest of the film which seems to be teetering on the edge of realism. That realism exists in the story but it’s never fully explored. Another problem is the concentration on Satrapi. Although she does act as a nice representation of modern Islamic female progressionism, she isn’t really an enormously interesting character. Spending more time with some of the peripheral characters, notably her sparky grandmother, would’ve paid dividends in allowing the audience to understand her life and the people around her.

As a whole though, it’s a sweet and well-rendered piece that just maybe lacks the wallop I felt it wanted to give.

โดย . . . ‘กัลปพฤกษ์’ kalapapruek@hotmail.com

ในที่สุดก็มีโอกาสลงโรงฉายในเมืองไทย สำหรับหนัง animation เรื่องเยี่ยมอย่าง Persepolis ที่นอกจากจะคว้ารางวัลขวัญใจคณะกรรมการหรือ Jury Prize จากเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์เมื่อปีกลายมาแล้ว หนังยังมีโอกาสข้ามฟากไปร่วมชิงชัยในเวทีออสการ์สาขา animation ยอดเยี่ยมกันถึงฝรั่งอเมริกาอีกด้วย

หนังเรื่องนี้สร้างจากการ์ตูนภาพอัตชีวประวัติชื่อเดียวกันของ Marjane Satrapi ศิลปินหญิงชาวอิหร่านที่โยกย้ายไปพำนักอาศัยและทำงานอยู่ในฝรั่งเศสหลังพบคำตอบว่าเธอไม่สามารถใช้ชีวิตในประเทศบ้านเกิดของตนเองได้อีกต่อไปแล้ว โดยเธอได้เล่าเรื่องราวชีวิตในช่วงเปลี่ยนผ่านวัย จากวัยเด็กสู่วัยสาว และจากวัยสาวสู่วัยผู้ใหญ่ภายใต้บรรยากาศการเปลี่ยนแปลงทางเมืองของอิหร่าน อันเป็นมูลเหตุสำคัญให้เธอต้องระหกระเหเร่ร่อนไปอาศัยอยู่ในต่างประเทศเป็นเวลาหลายขวบปี ซึ่งใน Persepolis ฉบับหนังนี้ Marjane Satrapi ก็มีโอกาสได้รับหน้าที่เป็นผู้กำกับร่วมกับ Vincent Paronnaud เพื่อนนักวาดการ์ตูนชาวฝรั่งเศสอีกคน

Persepolis เริ่มต้นเรื่องราวในช่วงเวลาปัจจุบัน ขณะที่ Marjane ในวัยผู้ใหญ่กำลังนั่งรอโดยสารเครื่องบินอยู่ภายในสนามบินแห่งหนึ่งของฝรั่งเศส เธอได้หวนรำลึกถึงความหลังเมื่อครั้งยังเป็นเด็กหญิงวัยแปดขวบที่อาศัยอยู่กับพ่อแม่และยาย ณ กรุงเตหะรานในช่วงปี ค.ศ. 1978  ตอนนั้น Marjane ยังเป็นเพียงเด็กสาวช่างพูดช่างจา และด้วยความที่ครอบครัวของเธออยู่ในกลุ่มปัญญาชนหัวก้าวหน้า Marjane จึงมีบุคลิกกล้าคิดกล้าแสดงออกตามอย่างบิดามารดาของเธอไปด้วย กระทั่งเกิดการประท้วงครั้งใหญ่ในปีต่อมาโดยกลุ่มมุสลิมเคร่งศาสนาซึ่งไม่พอใจที่กษัตริย์ชาห์ทรงดำริจะสร้างความก้าวหน้าของประเทศด้วยการหันไปพึ่งพาชาวต่างชาติเพื่อแลกกับทรัพยากรน้ำมัน เหตุการณ์นี้จึงนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งสำคัญเมื่อกลุ่มมุสลิมหัวอนุรักษ์สามารถขับไล่กษัตริย์ชาห์ลงจากบัลลังก์ แถมยังได้รับคะแนนเสียงจากประชาชนส่วนใหญ่ให้ขึ้นมาบริหารประเทศด้วยการสถาปนาเป็นสาธารณรัฐอิสลาม ความเปลี่ยนแปลงอันนี้เองที่เป็นต้นตอของสงครามอิหร่าน-อิรักอันยืดเยื้อเมื่อ ซัดดัม ฮุสเซน ใช้จังหวะในช่วงที่อิหร่านมีการเปลี่ยนผู้นำมาเป็นโอกาสในการเข้าโจมตีด้วยขีปนาวุธ ครอบครัวของ Marjane จึงไม่เพียงแต่จะต้องเผชิญหน้ากับมาตรการทางศาสนาอันเคร่งครัด อย่างการบังคับให้สตรีต้องสวมผ้าคลุมศีรษะขณะอยู่ในที่สาธารณะเท่านั้น แต่พวกเขายังต้องเผชิญกับความเสี่ยงจากกระสุนลูกระเบิดของฝ่ายอิรักกันจนไม่สามารถอยู่ได้อย่างเป็นสุขอีกด้วย เมื่อหันไปทางไหนก็เจอแต่ภยันตราย สุดท้ายครอบครัวของ Marjane จึงตัดสินใจส่งเธอไปเรียนต่อ ณ กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย ซึ่งก็เป็นครั้งแรกที่ Marjane จะได้เผชิญชีวิตในโลกตะวันตกตามลำพัง . . .

จุดเด่นของเรื่องราวใน Persepolis คงจะอยู่ที่การแจกแจงรายละเอียดทางความรู้สึกในแต่ละช่วงวัยของ Marjane ได้อย่างมีสีสัน จนคนดูสามารถมองเห็นการเติบโตของ Marjane ในแต่ละขั้นได้อย่างแจ่มชัด เริ่มกันตั้งแต่ความอ่อนวัยไม่รู้เดียงสาของ Marjane ในวัยเด็ก ที่แม้ว่าเธอจะช่างฉอเลาะเจ๊าะแจ๊ะถึงเพียงไหน แต่ในความเป็นจริงแล้วเธอกลับไม่ได้เข้าอกเข้าใจอะไร ๆ ที่เกิดขึ้นรอบ ๆ ตัวเลย  Marjane ในวัยแปดขวบจึงยังคงเป็นเด็กน้อยที่พร้อมจะคล้อยตามปากคำของผู้ใหญ่ได้ในทันทีที่ได้รับข้อมูลใหม่ จากเดิมที่เธอเลือกจะเข้าข้างกษัตริย์ชาห์เพราะเธอถูกสั่งสอนมาจากโรงเรียนว่าพระองค์ทรงถูกเลือกโดยพระเจ้าจากเบื้องบน แต่เมื่อพ่อของเธอเล่าเรื่องราวตื้นลึกหนาบางโดยเฉพาะการหันหน้าไปเข้าข้างฝรั่งมังค่าให้ Marjane ฟัง เธอก็พร้อมที่จะลุกขึ้นมาชูป้ายขับไล่กษัตริย์ชาห์ร่วมกับผู้ประท้วงรายอื่น ๆ ได้ในทันใด! หนำซ้ำเธอยังเลียนแบบพฤติกรรมรุนแรงของผู้ใหญ่ด้วยการปลุกระดมพรรคพวกวัยเดียวกันให้เอาตะปูไปตะบันหน้าเด็กชายที่เธอสืบรู้มาว่าเป็นทายาทของพวกที่เคยสวามิภักดิ์ต่อกษัตริย์ชาห์ที่เธอจงชัง! แถมยังรู้สึกภาคภูมิใจเมื่อได้รู้ว่าญาติของเธอถูกจำคุกในข้อหาคอมมิวนิสต์ถึง 9 ปีด้วยความที่เคยถูกกล่อมให้หลงเชื่อว่านักโทษการเมืองนั้นคือวีรบุรุษ! เรื่องราวของ Marjane ในช่วงวัยเด็กนี้จึงเป็นการสะท้อนถึงความอ่อนไหวในความนึกคิดของเหล่าเยาวชนได้อย่างน่าใจหาย เพราะพวกเขาสามารถที่จะได้รับการปลูกฝังให้คิดอ่านอะไรอย่างไรหรือเข้าข้างฝ่ายไหนก็ได้ด้วยความไม่เดียงสาต่อโลกอันซับซ้อนยอกย้อนสับสนจากความฉ้อฉลของบรรดาผู้ใหญ่โดยไม่รู้อิโหน่อิเหน่อะไรเลยจริง ๆ

แต่เมื่อ Marjane เริ่มเติบใหญ่จนเข้าสู่ช่วงวัยรุ่น เธอก็ดูจะไม่ได้สนอกสนใจในโลกอันวุ่นวายของพวกผู้ใหญ่อีกต่อไป เพราะในช่วงเวลานี้เธอกำลังได้รู้จักโลกใหม่ของการเป็นสาวใสวัย teen ที่เริ่มจะคลั่งไคล้หลงใหลในดนตรีร็อคไปพร้อม ๆ กับการแอบชำเลืองมองหนุ่ม ๆ  ถึงแม้ว่าร่างกายของเธออาจจะมีผ้าฮิญาบคลุมทับในแบบฉบับของหญิงอิหร่านอยู่ตลอดเวลา แต่หัวใจของ Marjane กลับโบกมืออำลาสัญชาติเดิมไปอยู่ในดินแดนใหม่ที่ทุก ๆ คนที่ผ่านวัยคงจะได้ไปเยือนกันมาแล้วครั้งหนึ่งในชีวิต นั่นก็คือดินแดน Teenland โลกแห่งวัฒนธรรมใหม่ที่ไม่เคยปิดกั้นกันด้วยสัญชาติ ผู้นำทั้งหลายของดินแดนแห่งนี้จึงประกอบไปด้วย ABBA, Bee Gees, Stevie Wonder, Julio Iglesias, Pink Floyd และ Iron Maiden! โดยมี Nike, Adidas เสื้อแจ็คเก็ตที่สกรีนหลังว่า ‘Punk Is Not Ded’ และเข็มกลัด Thriller ของไมเคิล แจ็คสัน (ที่ Marjane ต้องแอบอ้างว่าเป็นเข็มกลัด Malcolm X!) เป็นเครื่องแต่งกายประจำชาติ ขนาดที่ถึงแม้ว่ารัฐบาลอิสลามของอิหร่านจะมองสิ่งเหล่านี้เป็น ‘ความเสื่อม’ ต้องห้ามจากโลกตะวันตก แต่มีหรือที่พวกเขาจะสามารถหยุดหัวใจที่เต้นเป็นจังหวะร็อคของเหล่าวัยรุ่นหญิงชายในอิหร่านได้ เพราะพวกเขาสามารถหาซื้อเทปคาสเซ็ตต์เถื่อนผิดกฎหมายของนักร้องคนและวงโปรดกันในตลาดมืดที่คนขายอาจจะหลงจำชื่อนักร้องดังอย่าง ไมเคิล แจ็คสัน เป็น ไจเคิล แม็คสัน ได้ด้วยความไม่คุ้นเคย! โลกวัยรุ่นของ Marjane ในอิหร่านจึงเป็นโลกที่ไม่ได้แตกต่างจากวัยรุ่นที่ไหน ๆ บนโลกใบนี้เลย การย้ายโอนสัญชาติไปอยู่ในดินแดนใหม่ของ Marjane ในช่วงวัยรุ่นนี้เองที่ทำให้เธอรู้สึกว่าเธอสามารถมี ‘ตัวตน’ ได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้อาศัยความเป็นคน ‘อิหร่าน’ อีกต่อไป

เรื่องราวจะชวนให้สะดุ้งสะเทือนมากขึ้น เมื่อ Marjane มีโอกาสได้ไปใช้ชีวิตในยุโรปซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้เธอได้เปรียบเทียบความต่างเหมือนด้านวัฒนธรรมความเป็นอยู่และสำรวจรากเหง้าของตัวเองอย่างจริงจังเป็นครั้งแรก เธอรู้สึกแปลกใจเมื่อพบว่าเพื่อน ๆ ในกรุงเวียนนาแสดงความสนอกสนใจในชะตากรรมของประเทศเธอ แถมยังแสดงท่าทีตื่นเต้นที่ Marjane เคยพบเห็นเหตุการณ์อันน่าสะเทือนใจเหล่านั้นด้วยตนเอง แต่เมื่อเธอเริ่มต้องการจะสานสัมพันธ์กับเพศตรงข้าม ความอับอายในสัญชาติเดิมทำให้เธอต้องคอยโกหกใคร ๆ ว่าเธอเป็นชาวฝรั่งเศส ถึงขนาดต้องระบายความในใจกับ ‘เงา’ ของยายตัวเองในคืนหนึ่งว่า “ยายไม่รู้หรอกว่ามันอึดอัดแค่ไหนที่จะต้องเป็นคนอิหร่าน ทุก ๆ คนมองเธอเป็นทายาทของชนชาติล้าหลังที่เอาแต่กราดเกรี้ยวหันหน้ามาทะเลาะเบาะแว้งกันเองอย่างไร้เหตุผล!” ซึ่งนับเป็นการแสดงความรู้สึกของเธอที่มีต่อรากเหง้าของตัวเองได้อย่างแสบสันต์ชวนให้รู้สึกเจ็บปวดตามไปด้วย  แต่ยังไม่ทันที่ Marjane จะจบการศึกษาเธอก็ต้องเดินทางกลับมาพักรักษาตัวที่อิหร่านหลังตรวจพบอาการหลอดลมอักเสบเพราะบุหรี่ และที่กรุงเตหะรานนี้เองที่เธอจะได้เริ่มต้นชีวิตใหม่หลังหายจากความป่วยไข้ ด้วยการลุกขึ้นมาเต้นแอโรบิกประกอบเพลง Eye of the Tiger ของวง Survivor เพื่อเรียกกำลังใจก่อนจะไปสมัครเข้าเรียนศิลปะในวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ถึงแม้ว่าจะเธอจะต้องศึกษาผลงาน The Birth of Venus ของ Sandro Botticelli ในฉบับถูกเซ็นเซอร์อวัยวะ และจะต้องนั่งวาดสรีระเพื่อนของเธอในชุดดำคลุมทั้งตัวก็ตาม! แต่สุดท้าย Marjane ก็ไม่อาจจะฝืนความเป็นจริงว่าเธอไม่สามารถจะอาศัยอยู่ในดินแดนมาตุภูมิได้ เธอจึงต้องโยกย้ายมาทำงานเป็นนักวาดการ์ตูนในฝรั่งเศส จนกระทั่งได้มีโอกาสถ่ายทอดชีวิตของตัวเธอเองมาเป็นหนังเรื่องนี้ให้เราได้ดูชม . . .

ถึงแม้ว่าเรื่องราวต่าง ๆ  ใน Persepolis จะฟังดูดุดันประชดประชันสัญชาติของตัวเองโดยไม่ยำเกรงแบบเดียวกับที่ผู้กำกับ Masahiro Kobayashi เคยทำเอาไว้หนังญี่ปุ่นเรื่อง Bashing (2005) แต่เอาเข้าจริงแล้วน้ำเสียงการบอกเล่าของหนังกลับเป็นไปอย่างอ่อนโยนละมุนละไมสะท้อนถึงความรู้สึกภายในของ Marjane ในฐานะผู้ถูกกระทำได้อย่างน่าเคารพ บุคลิกภายนอกของเธออาจจะแลดูเป็นหญิงมั่นไม่แคร์สายตาใคร ๆ แต่ในส่วนลึกแล้ว Marjane ยังมีความรู้สึกเป็นห่วงเป็นใยญาติพี่น้องร่วมชาติของตัวเองอย่างไม่สามารถตัดขาดได้ จุดประสงค์ของการ ‘แฉ’ ประสบการณ์ส่วนตัวของเธอใน Persepolis จึงไม่ผิดกับการประกาศให้โลกได้รับรู้ว่าชาวอิหร่านนั้นอาจไม่ได้คิดอ่านแบบเดียวกันกับผู้นำประเทศของพวกเขาเสมอไป ภาพที่ปรากฏออกมาในสื่อต่าง ๆ จึงยังไม่สามารถเป็นตัวแทนของความรู้สึกของคนทั้งประเทศได้ เสียงของ Marjane ในหนังเรื่องนี้จึงเป็นเพียงเสียงเล็ก ๆ ทว่ายิ่งใหญ่ที่สามารถสะท้อนถึงความในใจของชาวอิหร่านอีกหลาย ๆ คนได้อย่างน่ารับฟัง

Marjane Satrapi และ Vincent Paronnaud นำเสนอเรื่องราวทั้งหมดนี้ผ่านการออกแบบงาน animation อันโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ผู้กำกับทั้งสองเลือกใช้ภาพขาวดำมาบอกเล่าเรื่องราวในอดีตของหนังซึ่งนอกจากจะช่วยเสริมสร้างพลังอันหม่นมืดของสถานการณ์ความรุนแรงได้อย่างน่าสะพรึงแล้ว มันยังรักษาลีลาของงานการ์ตูนต้นฉบับเอาไว้ได้อย่างสัตย์ซื่ออีกด้วย ถึงแม้ว่าเหตุการณ์โดยส่วนใหญ่จะถูกถ่ายทอดกันด้วยภาพขาวดำ แต่ Marjane Satrapi และ Vincent Paronnaud ก็ยังสามารถสรรหาเทคนิคลีลาอันหลากหลายมาทำให้การ์ตูนเรื่องนี้มีองค์ประกอบเชิงศิลป์ที่งดงามอลังการได้อย่างไม่น่าเชื่อ ไม่ว่าจะเป็นการเลียนแบบการเคลื่อนไหวสองมิติของการเชิดหุ่นเงาแบบหนังใหญ่และหนังตะลุงในฉากฝรั่งพบกษัตริย์ชาห์ คล้ายคลึงกับลีลา animation เงาใน The Adventures of Prince Achmed (1926) ของ Lotte Reiniger  การออกแบบตัวละคร ‘เฝ้าระวังทางวัฒนธรรม’ ทั้งสองให้แลดูขบขันเกินจริง รวมทั้งการใช้ภาพสมมาตรแสดงการสู้รบกันโดยไม่มีวันแพ้ชนะของทัพทหารฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวาได้อย่างสร้างสรรค์ ไปจนถึงการออกแบบฉากหลังในหลาย ๆ ช่วงด้วยศิลปะแบบ Persia อันวิจิตรตระการตา เรียกได้ว่าเป็นงาน animation ลีลาใหม่ที่ไม่จำเป็นต้องยึดติดกับการใช้เทคโนโลยีทันสมัยมาทำให้อะไร ๆ แลดูเหมือนจริงอย่างใน animation ร่วมสมัยเรื่องอื่น ๆ กันเลย

Persepolis จึงไม่เพียงแต่เป็นงานที่บอกเล่าประวัติศาสตร์การเมืองด้วยมุมมองแบบส่วนตัวอย่างบริสุทธิ์จริงใจเท่านั้น หากมันยังให้สุนทรียะในเชิงทัศนศิลป์ที่แปลกใหม่ สมควรแล้วที่จะได้รับตำแหน่งหนัง animation แห่งปีที่ไม่ควรพลาดชมด้วยประการทั้งปวง!

หมายเหตุ บทวิจารณ์ชิ้นนี้เขียนขึ้นจากจินตนาการของผู้เขียนขณะชมภาพยนตร์เรื่อง Persepolis นามต่าง ๆ ที่ปรากฏล้วนเป็นนามสมมติ หากไปพ้องกับนามจริงของดินแดนหรือบุคคลใด ให้ถือเป็นความบังเอิญในทุกกรณี

พิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ FLICKSTICAL หนังสือพิมพ์ FLICKS ฉบับที่ 232 วันที่ 7-13 มีนาคม 2551

E’ il secondo giorno che ho aperto il mio blog e già trovo tempo per scrivere il terzo post! Un ritmo che non terrò per molto tempo ancora. Con questo post volevo parlare di un film che ho visto in questi giorni: “Persepolis” di Marjane Satrapi e Vincent Paronnaud (sceneggiatura e regia) tratto dal graphics-novel di Satrapi. Una storia intensa ambientata nell’Iran della Rivoluzione. Un film molto bello, forse troppo impegnato per essere apprezzato dai nostri cinema.

Colpisce per esempio che nella mia Brescia il film sia uscito solo in un cinema secondario. La narrazione scorre serrata e veloce, quando diventa lenta non mancano battute e gag ad alleggerire lo spettatore; questo fa sì che il film, nonostante i temi impegnativi, duri e drammatici, risulti affascinante nel suo complesso, con la tecnica d’animazione in due dimensioni e in bianco e nero. Lo potremmo sintetizzare come una sinfonia animata, espressione della vita di una donna simbolo di tutte le donne in lotta per rigenerare la propria dignità. Voto: 8.5, da vedere!

Yesterday, I finally got to see the film adaptation of Marjane Satrapi’s ‘Persepolis‘. Persepolis is an auto-biographical story about growing up in Iran during the revolution. I am a huge fan of the original comics, as well as her other works. Satrapi draws bold images, full of blocks of colour and an exotic style which really give flavour to her work. What makes this film particularly exciting is that it was written and co-directed by Satrapi herself and her fellow comic artist Vincent Paronnaud.

So how did it fare on the big screen? I loved it! The art looks great and it was a pleasure to see the characters move and interact on screen. I saw a screening with the original French soundtrack and the voice acting fits perfectly. The English subtitle translations seem good too.

The story is a mix of her experiences growing up and the political situation around her. In fact, it is impossible to separate the two. Every aspect of her life from her relationships to her music tastes are permeated by the politics around her and her identity as an Iranian. Similarly, observing their everyday lives, it is clear to see how the religious is the political. Satrapi is also blessed with having an intelligent and caring family, who are always ready to explain things and let her express her views. Life is not always easy and Satrapi tries to tell it like it is without glamorizing tragedy or covering up her faults and mistakes. I almost forgot to mention that she has a wicked sense of humour and is unafraid to speak her mind, so if you’re imagining some kind of quiet, subservient, muslim girl, think again…

If you want to see a fantastically animated, absorbing tale of an intelligent, feisty girl growing up with the Islamic Revolution and much else besides, then head along to your local cinema now!