“Wie vlees eet moet ook bereid zijn te slachten”, een uitspraak naar mijn hart van Marcus Huibers in het Volkskrant Magazine van dit weekeinde.

Hij deed wat ik nog steeds van plan ben. Sus Domesticus bracht me op het idee. Ik polste mijn slager waar ik het goed mee kon vinden en die wel vaker speciale dingen voor me deed. Het is er alleen nog niet van gekomen.

Marcus deed het. Hij sneed zelf de keel van de koe door en “rook de zoete geur van een geslacht dier, een lekkere geur eigenlijk, lichtelijk opwindend zelfs”.

Ik ga de afspraak met mijn slager maken.

Even de situatie schetsen. Ik ben aan het trappen op een energiefiets (en op mijn laptop aan het tikken), Dimitri zit naast mij, ook te trappen en ondertussen is hij aan het lezen in het schitterend boek van Jonathan Safran Foer. Jonas en Toon zijn achter mij het decor en het licht aan het regelen. En voor mij is een lege zaal met 400 rode klapstoeltjes. We zitten dus in CC Casino in Houthalen waar we deze middag een schoolvoorstelling hebben, en vanavond de derde laatste vertoning van Tegen De Lamp. (er is nog plaats!)

Op een dag als deze ben ik wel blij even beroep te kunnen doen op niet-beveiligd draadloos internet, want dat heeft me de kans mijn mails en blog wat bij te werken. Opnieuw tientallen berichten, vooral op Facebook, van mensen uit Frankrijk en Zwisterland die meer willen weten over wat ik doe. Ook heel wat pittige reacties op mijn blog, vooral in verband met het verhaal over de honden.

Gisteren was ik te gast in Goes (Nederland), waar ik een lezing gaf voor ‘natuurouders’, bij ons noemen ze die  MOS-ouders. Een boeiende ontmoeting, en wat ik heel leuk vond, na afloop kreeg ik het boek ‘Dieren Eten’ van Foer kadoo. Ik had er al een en ander over gelezen en het stond bovenaan mijn lijstje voor eventuele kerstgeschenkjes. Maar nu heb ik het al, een groot stuk ervan heb ik al uitgelezen (al fietstend, gisteren).  Dit is werkelijk een aanrader voor alle mensen die nu deelnemen aan de discussie over huisdieren. Het boek is niet alleen schitterend geschreven, maar is gebaseerd op indrukwekkende hoeveelheden research en informatie. Sommige onderdelen zijn bijzonder grappig, anderen lezen als een thriller (zijn nachtelijke bezoeken aan kippenfokkerijen bijvoorbeeld), soms is het ronduit horror (de beschrijving van de behandeling van downers bijvoorbeeld, runderen die niet mee op hun poten kunnen staan). Ik denk dat iedereen na het lezen van dit boek helemaal anders kijkt naar het stukje vlees op zijn of haar bord. En toch laat Foer alle partijen aan het woord, van activisten tot bio-industriëlen. Het is dus geen pleidooi om vegetariër te worden, maar wel een oproep om na te denken. Dus, een ideaal kadootje voor onder de kerstboom (PAS OP, lees het stukje over de kalkoen pas na het eten van de eventuele kalkoen…)  Op 15 januari komt Jonathan Foer naar Gent, ik zal er in elk geval bij zijn.

Om af te ronden enkele cijfers uit zijn boek:

- om 1 kilogram Indonesische garnaal te vangen wordt 52 kilogram andere vis gedood als bijvangst.

- jaarlijks worden 450 miljard landdieren gekweekt en geslacht voor de voedselindustrie (over vissen bestaan geen cijfers)

- 99% van alle geproduceerd vlees is tegenwoordig afkomstig van de bio-industrie

- de manier waarop kippen worden vetgemest (in 39 dagen) is te vergelijken met het vetmesten van je kind tot het 150 kilo weegt op zijn tiende op basis van muesli repen en vitaminepillen.

(niet om te choqueren, maar om te weten en na te denken)

Lezers die mijn blog eens goed bekeken, hebben misschien gemerkt dat mijn kat Billy ook twittert. De evolutie streeft de techniek voorbij. Nee, zonder gekheid. Het is niet zo dat als ik van huis ben de kat op tafel danst, vervolgens de laptop openklapt en lekker de digitale wereld vervuilt met haar gedachten. Nee. Af en toe, als ik thuisben, en ik langs twitter.com surf, vul ik even in wat Billy op dat moment aan het doen is. Slapen, eten, slapen, rondlopen et cetera.

door Jana van de Ven

Veel slaap

Katten hebben maar weinig tijd nodig om actief te zijn: 10% van de dag. 87% van de dag brengen ze slapend of rustend door. Dat is maar liefst ruim twintig uur. Die twintig uur spreiden ze over een etmaal. Wetenschappers hebben onderzocht hoe het komt dat deze dieren zo veel rusten.

Lichaamsbouw

Alle katachtigen slapen veel. Dat komt omdat hun lichaamsbouw en fysiologie is ingesteld op korte acties. Deze dieren hebben geen uithoudingsvermogen voor een langere tijd nodig, maar ze moeten zich in een korte tijd intensief kunnen inspannen. Ze gebruiken hun energie efficiënt. Door de inspanning is de lichaamstemperatuur tijdelijk verhoogd. Tijdens de slaap daalt de lichaamstemperatuur weer. En daarbij: na een flinke jachtpartij moet de batterij weer worden opgeladen. Ook huiskatten vallen na het spelen vaak in slaap. Ze hebben de genen van hun jagende voorouders nog steeds in hun DNA zitten.

Spijsvertering

Na het eten gaan katten zich eerst wassen om vervolgens te gaan slapen. Het is bewezen dat rust bij katten bevorderlijk is voor de spijsvertering. Katachtigen (carnivoren) eten calorierijk voedsel (vlees) en hebben dus minder tijd nodig voor het zoeken naar eten dan herbivoren. Daarnaast is het zo dat carnivoren een kort spijsverteringskanaal hebben, omdat ze eiwitrijk voedsel eten en het kost minder tijd om eiwitrijk voedsel naar lichaamseigen materiaal om te zetten. De eetlust is dus voor lange tijd gestild en daardoor hebben ze meer tijd om te slapen. Gewoon, omdat het kan!

Slaaphoudingen

Katten hebben verschillende slaaphoudingen: opgerold, languit liggend op de buik, op de rug of in een sfinxhouding. De houding hangt af van onder andere de buitentemperatuur en de diepte van de slaap. Als een kat in een diepe slaap verkeert, dan moeten zijn spieren volledig kunnen ontspannen en daarom liggen ze vaak op hun zij. Voor een kort dutje kiezen ze vaak voor de sfinxhouding. Maar als katten in actie moeten komen, staan ze in één seconde weer naast hun mandje. Dat duurt bij mensen toch meestal langer.

Gisteren twee avondmaalsdiensten mogen voorgaan in onze eigen gemeente. Dat was erg waardevol. ’s Morgens heb ik ervoor gekozen om de spanning die Paulus in Romeinen 8 beschrijft verder uit te werken: de spanning tussen het vlees (of: de natuur, NBV) en de geest. In de verschillende vertalingen van een schitterende tekst uit Job komt deze spanning ook naar voren. In Job 19,26 staat in de Nieuwe bijbelvertaling: “in dit lichaam zal ik God aanschouwen.” In de NBG staat: “uit dit lichaam zal ik God aanschouwen.” En in de Leidse vertaling staat: “als ik van dit vlees beroofd ben, zal ik God aanschouwen.” De vraag die ik gesteld heb is deze: “hoe kun je God ervaren?” Moet je dan heel zweverig, geestelijk zijn, of heeft dit lichaam, het aardse er ook alles mee te maken?

De dienst is hier te beluisteren: http://www.kerkomroep.nl/#prov.php?pr=ZH (Onder Lexmond; 8-11 start 9:58 uur), de preek begint vanaf de 32e minuut). Ook kun je hier de avonddienst beluisteren.

Met het oog op de kredietcrisis hierbij een makkelijk, lekker en goedkoper recept. Vooral kinderen vinden het erg lekker.

Cheapy Macaroni
400 gram macaroni
1 bakje spekjes
1 doosjes champignons
1 rode paprika
1 grote ui
2 teentjes knoflook
4 eetlepels tomatenketchup
1 blik gepelde tomaten
zakje geraspte kaas
scheutje ketjap manis

Kook de macaroni in een pan met ruim water en een blokje bouillon of een snuf zout gaar volgens de aanwijzing op de verpakking.
Bak de spekjes samen met een scheutje olie (om de spekjes ‘op gang te brengen’) op een zacht vuurtje tot ze bruin, maar niet helemaal door en door hard zijn. Haal de spekblokjes uit de pan en laat uitlekken op keukenpapier.
Fruit de gesnipperde ui en knoflook zachtjes in een paar eetlepels olijfolie. Voeg champignons en paprika in blokjes toe. Als deze zacht zijn de spekjes en tomatenketchup toevoegen, even goed doorroeren. Blik tomaten toevoegen en op smaak brengen met lekker veel vers gemalen peper en een scheutje ketjap. Een paar minuten door laten koken. Als de macaroni gaar is mengen met de saus en opdienen met de geraspte kaas en een lekkere groene salade, aangemaakt met olijfolie en citroensap.

Wellicht is de viswijzer je wel bekend, een handig instrument om een idee te krijgen welke soorten vis min of meer verantwoord zijn. Sinds kort is er nu ook de vleeswijzer. Deze Nederlandse site van Milieudefensie geeft een mooi overzicht van alle eiwitbronnen die we gebruiken en de impact die ze hebben. Er wordt daarbij vooral rekening gehouden met het dierenwelzijn en met de impact op het milieu. het zal je daarbij niet verbazen dat de plantaardige producten zoals Quorn en Tofu hierbij het  best scoren. Ook mensen die zich afvragen of de productie van de vleesvervangers geen andere negatieve impact heeft (zoals energieverbruik) kunnen gerust zijn. De alternatieven hebben steeds een kleinere voetafdruk dan vlees.

In Vrij Nederland van deze week staat trouwens een interessant interview met Jonathan Safran FOER die een nieuw boek heeft geschreven met de titel: ‘Dieren eten’. Na een zeer grondig onderzoek van de vleessector komt hij tot de conclusie dat we absoluut moeten ophouden met industrieel vlees (dus 99% van het vlees dat we nu eten). Hij is ervan overtuigd dat de mensheid zal evolueren naar een vleesarm of vleesloos menu. In de Verenigde Staten, het land van Big Mac,  is de omslag al te zien, daar noemen 30% van de mensen zichzelf vegetariër of flexitariër.  Ik hoop dat dezelfde tendensen zich ook hier aftekenen. De aandacht die EVA voor het vegetarisme kan losweken is in elk geval hoopgevend.

Toen Naomi een heel klein hulpeloos babytje was dat alleen maar kon liggen en wat spartelen met haar kleine roze lichaampje, heb ik een tijd lang erg veel moeite gehad met het eten van kip. Het rauwe vlees deed me veel te veel denken aan het huidje van mijn meiske- ik werd er niet goed van. Ik was hier in een wezen aan het snijden, vertelde mijn achterhoofd me, dit was ooit een dier geweest als Naomi en ik. Hoe haalde ik het in mijn hoofd om een mede-wezen op deze nonchalante wijze aan te snijden en klaar te maken met knoflook en port? Wat zou ik vinden als Naomi werd geserveerd met een appel in haar mondje?

Helaas ging die fase voorbij en kan ik intussen weer met droge ogen vlees snijden en eten, graag zelfs. Toch gaat het eten van vlees me niet in mijn koude kleren zitten. Het heeft mijns inziens maar twee voordelen, waarvan eén betwistbaar: het is lekker, en het is gezond. (Ja! Betwistbaar, zeg ik toch!) Verder zie ik, en ik ben natuurlijk niet buitengewoon goed geinformeerd, eigenlijk alleen maar nadelen.

Het is slecht voor de beesten die worden gegeten. Ze worden doodgemaakt, vaak op onprettige wijze; en je kunt ze misschien een persoonlijkheid ontzeggen, maar een zenuwstelstel niet. Voordat ze worden doodgemaakt moeten ze eetbaar worden gemaakt, dat wil zeggen: dik. Dat moet voor het beest buitengewoon incomfortabel zijn. De meeste dieren, inclusief de mens, zijn niet tot de obesitas geschapen, maar zo gemaakt door de omstandigheden, of door het Nutritioneel-Ekonomies Kompleks, of door de firma Nestlé. Ik wil maar zeggen: een Hottentot in zijn element wordt geen 100 kilo in de loop van een half jaar en een kip in het wild wordt van d’r levensdagen geen 20 kilo in de loop van tien weken.

De omstandigheden waarin het eetbare dier dik wordt gemaakt zijn akelig. Jelui kent de verhalen, ik zal ze niet herhalen. Ik heb steeds vaker het gevoel dat het voor het karma van de mensheid gewoon niet goed kan zijn om dieren zo te behandelen. Om te beginnen is het niet gezegd dat de Aliens ons zullen herkennen als de dominante soort, en als de runderen eenmaal kunnen communiceren met hun bevrijders dan zijn onze rapen gaar (our goose will be cooked, zou vriend B. zeggen). Ten tweede tast de manier waarop wij dieren houden de integriteit van het dier aan, en daarmee de onze. Het is mensonwaardig om een ander wezen op die wijze te behandelen. Een dier doodmaken kan op integere wijze; maar dat zal niet gaan als we het eerst opsluiten op een veel te klein oppervlak (bijvoorbeeld in een kist, of met nog 5000 soortgenoten in een ruimte nauwelijks groter dan mijn keuken), het veroordelen tot een kort en incomfortabel leven vol pijn en verminking, en het uiteindelijk op efficiënte, dat wil zeggen onaangename, pijnlijke en onverschillige wijze doodmaken.

Vlees eten is ook slecht voor de wereld. Dieren die worden gegeten eten veel, en dat eten moet ergens vandaan komen. Het was in mijn middelbare schooltijd al een bekend verhaal, de plakken Amazone ter grootte van voetbalvelden die dagelijks werden (en misschien wel worden ) aangesneden om de runderen te voeden die zullen eindigen als Big Macs. En de bijhorende narigheid dat al dat eten, via het eetbare dier, niet terecht komt bij mensen die het nodig hebben, maar bij ons, of nog erger, in de VS.

Ik weet dit, jullie weten dit. Een enkeling in mijn omgeving heeft besloten zijn of haar verantwoordelijkheid voor de ecologie of het karma van de planeet te nemen, en eet geen dieren meer. De rest van ons doet niet moeilijk, of kiest voor een tussenweg door biologisch vlees te eten. Ook ik sus mijn geweten bij de scharrelslager, maar dat betekent dat ik wel vlees eet. En ik vraag me steeds vaker af waarom.

Het is lekker, zegt Marcel.

Het is slecht, zeg ik.

Lekkere dingen zijn meestal slecht, zegt Marcel.

En zo werkt dat, natuurlijk. Wat het verwerken van bovenstaande informatie betreft is zowel mijn ratio als mijn hart zacht van buiten maar hard van binnen. Het is slecht, het is naar, het gaat gepaard met hoogst onaangename politieke & economische verschijnselen; maar het is lekker, en dus blijf ik vlees eten.

Ik zal mijn plantjes de komende tijd extra verwennen met wat Pokon. Ik moet wat doen om mijn karma gaande te houden.

Nadat we een paar dagen geleden een bericht over de onderschatte impact van de veesector op het milieu plaatsten, verschijnt er maandag wederom een publicatie waarin een duidelijk signaal gegeven wordt.

De vleesconsumptie moet drastisch omlaag, “omdat vleesconsumptie tot honger, verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering leidt.” Dat is één van de conclusies van een rapport over de toekomst van de aarde (Growing within Limits), dat maandag gepubliceerd wordt. Dit rapport, van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), is geschreven in opdracht van minister Cramer van Milieu.

Het rapport geeft, volgens de Volkskrant, onder meer het volgende aan:  “De vleesconsumptie legt een groot beslag op de wereldwijde landbouwgronden. Zo’n 80 procent daarvan wordt gebruikt om slechts 15 procent van de calorieën in ons voedsel te produceren. Vooral runderen zijn relatief inefficiënte voedselfabrieken.”

De rapporten stapelen zich inmiddels op. Het idee dat een plantaardig dagje in de week nog niet zo gek zou zijn voor mens, dier en milieu, krijgt een steeds steviger fundament. Nu is het nog wachten op een duidelijk beleid van de overheid, welke een meer plantaardige consumptie zal moeten stimuleren. Ontkenning van deze signalen is niet langer een optie.

Niet alleen is dit een signaal voor de politiek. Ook voor diverse milieuorganisaties en dierenbeschermingsorganisaties ligt er een belangrijke taak in het verschiet. Het wordt tijd dat zij al hun mogelijkheden benutten om zich te richten op het stimuleren van plantaardige voeding.

Meat the Truth is een spraakmakende documentaire, gepresenteerd door Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren, die een aanvulling vormt op eerdere klimaatfilms. Hoewel deze films erin geslaagd zijn om de problematiek rondom de opwarming van de aarde overtuigend op de kaart te zetten, werd telkens één van de grootste oorzaken van de opwarming van de aarde buiten beschouwing gelaten, de veehouderij. Meat the Truth brengt dit onder de aandacht door te laten zien dat wereldwijd de veehouderij meer broeikasgassen uitstoot dan alle auto´s, vrachtwagens, treinen, boten en vliegtuigen samen.

Meat the Truth heeft inmiddels al voor heel veel aandacht rondom de impact van dierlijke producten gezorgd. Ook in de politiek lijkt het onderwerp steeds vaker aan bod te komen en lijkt maatregelen tegen de consumptie steeds serieuzer overwogen te worden. Zou de belasting op o.a. vlees dan toch gaan komen?

De film Meat the Truth kan je gratis bekijken via deze link.